వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.13.1
ऋष्यमूकात् स धर्मात्मा किष्किन्धां लक्ष्मणाग्रजः।
जगाम सह सुग्रीवो वालिविक्रमपालिताम् ॥ ४.१३.१ ॥
ధర్మాత్ముడైన లక్ష్మణుని అన్న (రాముడు) ఋష్యమూక పర్వతం నుండి సుగ్రీవునితో కలిసి, వాలి పరాక్రమంతో రక్షించబడిన కిష్కింధకు వెళ్ళాడు.
4.13.2
समुद्यम्य महच्चापं रामः काञ्चनभूषितम्।
शरांश्चादित्यसंकाशान् गृहीत्वा रणसाधकान् ॥ ४.१३.२ ॥
రాముడు బంగారంతో అలంకరించబడిన తన గొప్ప విల్లును ఎత్తి, సూర్యునితో సమానమైన, యుద్ధంలో విజయం కలిగించే బాణాలను చేతపట్టాడు.
4.13.3
अग्रतस्तु ययौ तस्य राघवस्य महात्मनः।
सुग्रीवः संहतग्रीवो लक्ष्मणश्च महाबलः ॥ ४.१३.३ ॥
ఆ మహాత్ముడైన రాఘవుని ముందు సుగ్రీవుడు నడిచాడు; అతని మెడ దృఢమైనది. మహాబలుడైన లక్ష్మణుడు కూడా అతనితో వెళ్ళాడు.
4.13.4
पृष्ठतो हनुमान् वीरो नलो नीलश्च वीर्यवान्।
तारश्चैव महातेजा हरियूथपयूथपः ॥ ४.१३.४ ॥
వెనుక వీరుడు హనుమంతుడు, నలుడు, పరాక్రమశాలి నీలుడు, మహాతేజస్వి తారుడు — వానర సేనానాయకులకు కూడా నాయకులు.
4.13.5
ते वीक्षमाणा वृक्षांश्च पुष्पभारावलम्बिनः।
प्रसन्नाम्बुवहाश्चैव सरितः सागरंगमाः ॥ ४.१३.५ ॥
పూల భారంతో వంగిన వృక్షాలను, స్వచ్ఛమైన జలాన్ని మోస్తూ సముద్రానికి పరుగెత్తే నదులను వారు చూస్తూ వెళ్ళారు.
4.13.6
कन्दराणि च शैलांश्च निर्दराणि गुहास्तथा।
शिखराणि च मुख्यानि दरीश्च प्रियदर्शनाः ॥ ४.१३.६ ॥
కొండగుహలు, పర్వతాలు, లోయలు, గుహలు, ప్రధాన శిఖరాలు, చూడ ముచ్చటైన లోయలు కూడా ఉన్నాయి.
4.13.7
वैदूर्यविमलैस्तोयैः पद्मैश्चाकोशकुड्मलैः।
शोभितान् सजलान् मार्गे तटाकांश्चावलोकयन् ॥ ४.१३.७ ॥
వైడూర్యమువలె స్వచ్ఛమైన జలములతో, విరిసిన మరియు మొగ్గలతో కూడిన పద్మములతో అలంకృతములైన, దారిలోని నీటితో నిండిన సరస్సులను చూస్తూ.
4.13.8
कारण्डैः सारसैर्हंसैर्वञ्जुलैर्जलकुक्कुटैः।
चक्रवाकैस्तथा चान्यैः शकुनैः प्रतिनादितान् ॥ ४.१३.८ ॥
కారండవములు, సారసములు, హంసలు, వంజులములు, జలకుక్కుటములు, చక్రవాకములు మరియు ఇతర పక్షుల ధ్వనులతో ప్రతిధ్వనిస్తున్న.
4.13.9
मृदुशष्पाङ्कुराहारान्निर्भयान् वनगोचरान्।
चरतः सर्वतः पश्यन् स्थलीषु हरिणान् स्थितान् ॥ ४.१३.९ ॥
మెత్తని గడ్డి మొలకలను ఆహారంగా తీసుకునే, నిర్భయులైన, అడవిలో తిరిగే, మేస్తూ తిరుగుతున్న, చదునైన నేలపై నిలబడి ఉన్న జింకలను అన్ని వైపులా చూస్తూ.
4.13.10
तटाकवैरिणश्चापि शुक्लदन्तविभूषितान्।
घोरानेकचरान् वन्यान् द्विरदान् कूलघातिनः ॥ ४.१३.१० ॥
తీరాలను కూల్చే, సరస్సు తీరాలకు శత్రువులైన, తెల్లని దంతాలతో అలంకృతులైన, భయంకరమైన, ఒంటరిగా తిరిగే అడవి ఏనుగులను కూడా.
4.13.11
मत्तान् गिरितटोत्कृष्टान् पर्वतानिव जङ्गमान्।
वानरान् द्विरदप्रख्यान् महीरेणुसमुक्षितान् ॥ ४.१३.११ ॥
మదించిన, పర్వత తీరాలపై ఎత్తుగా నిలిచిన, కదిలే పర్వతాలవలె ఉన్న, ఏనుగులను పోలిన, భూమి ధూళితో కప్పబడిన వానరులను.
4.13.12
वने वनचरांश्चान्यान् खेचरांश्च विहंगमान्।
पश्यन्तस्त्वरिता जग्मुः सुग्रीववशवर्तिनः ॥ ४.१३.१२ ॥
అడవిలో తిరిగే ఇతర అటవీ జంతువులను, ఆకాశంలో ఎగిరే పక్షులను చూస్తూ, సుగ్రీవుని ఆజ్ఞకు లోబడినవారు త్వరగా వెళ్లారు.
4.13.13
तेषां तु गच्छतां तत्र त्वरितं रघुनन्दनः।
द्रुमषण्डवनं दृष्ट्वा रामः सुग्रीवमब्रवीत् ॥ ४.१३.१३ ॥
వారు అక్కడ వేగంగా వెళ్తుండగా, రఘునందనుడు రాముడు వృక్షసమూహాలతో కూడిన వనాన్ని చూసి సుగ్రీవునితో ఇలా అన్నాడు.
4.13.14
एष मेघ इवाकाशे वृक्षषण्डः प्रकाशते।
मेघसंघातविपुलः पर्यन्तकदलीवृतः ॥ ४.१३.१४ ॥
ఇదిగో, ఆకాశంలో మేఘంలా వృక్షసమూహం ప్రకాశిస్తోంది; మేఘరాశిలా విశాలమై, అంచులలో అరటిచెట్లతో చుట్టబడి ఉంది.
4.13.15
किमेतज्ज्ञातुमिच्छामि सखे कौतूहलं मम।
कौतूहलापनयनं कर्तुमिच्छाम्यहं त्वया ॥ ४.१३.१५ ॥
మిత్రమా, ఇది ఏమిటో తెలుసుకోవాలని నాకు కుతూహలంగా ఉంది. నా కుతూహలాన్ని తీర్చమని నిన్ను కోరుతున్నాను.
4.13.16
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राघवस्य महात्मनः।
गच्छन् नेवाचचक्षेऽथ सुग्रीवस्तन्महद् वनम् ॥ ४.१३.१६ ॥
మహాత్ముడైన రాఘవుని ఆ మాటలు విని, నడుస్తూనే సుగ్రీవుడు ఆ మహా వనాన్ని గురించి వివరించాడు.
4.13.17
एतद् राघव विस्तीर्णमाश्रमं श्रमनाशनम्।
उद्यानवनसम्पन्नं स्वादुमूलफलोदकम् ॥ ४.१३.१७ ॥
రాఘవా, ఇది విశాలమైన ఆశ్రమం; అలసటను పోగొట్టేది. ఉద్యానవనాలు, వనాలతో నిండి, మధురమైన వేళ్లు, ఫలాలు, జలం కలిగి ఉంది.
4.13.18
अत्र सप्तजना नाम मुनयः संशितव्रताः।
सप्तैवासन्नधःशीर्षा नियतं जलशायिनः ॥ ४.१३.१८ ॥
ఇక్కడ సప్తజనులనే మునులు ఉన్నారు; వారు కఠిన వ్రతులు. ఏడుగురూ తలకిందులుగా, ఎల్లప్పుడూ నీటిలో శయనించేవారు.
4.13.19
सप्तरात्रे कृताहारा वायुनाचलवासिनः।
दिवं वर्षशतैर्याताः सप्तभिः सकलेवराः ॥ ४.१३.१९ ॥
ఏడు రాత్రులకు ఒకసారి ఆహారం తీసుకుంటూ, గాలిని ఆహారంగా స్వీకరిస్తూ, పర్వతంపై నివసించిన వారు ఏడు వందల సంవత్సరాలలో పూర్తి శరీరంతో స్వర్గానికి వెళ్లారు.
4.13.20
तेषामेतत्प्रभावेण द्रुमप्राकारसंवृतम्।
आश्रमं सुदुराधर्षमपि सेन्द्रैः सुरासुरैः ॥ ४.१३.२० ॥
వారి ఈ ప్రభావం వల్ల చెట్ల ప్రాకారంతో చుట్టబడిన ఈ ఆశ్రమాన్ని ఇంద్రునితో సహా దేవతలు, అసురులు కూడా సులభంగా జయించలేరు.
4.13.21
पक्षिणो वर्जयन्त्येतत् तथान्ये वनचारिणः।
विशन्ति मोहाद् येऽप्यत्र न निवर्तन्ति ते पुनः ॥ ४.१३.२१ ॥
పక్షులు దీనికి దూరంగా ఉంటాయి; అలాగే అడవిలో తిరిగే ఇతర జీవులు కూడా. మోహంతో ఇందులో ప్రవేశించేవారు మళ్లీ తిరిగి రారు.
4.13.22
विभूषणरवाश्चात्र श्रूयन्ते सकलाक्षराः।
तूर्यगीतस्वनश्चापि गन्धो दिव्यश्च राघव ॥ ४.१३.२२ ॥
ఇక్కడ ఆభరణాల ధ్వనులు, స్పష్టమైన పదాల స్వరాలు వినిపిస్తున్నాయి; వాయిద్యాలు, గానధ్వని కూడా; ఓ రాఘవా, దివ్యమైన సువాసన కూడా ఉంది.
4.13.23
त्रेताग्नयोऽपि दीप्यन्ते धूमो ह्येष प्रदृश्यते।
वेष्टयन्निव वृक्षाग्रान् कपोताङ्गारुणो घनः ॥ ४.१३.२३ ॥
త్రేతాగ్నులు కూడా ప్రజ్వలిస్తున్నాయి; ఇదిగో ఈ పొగ కనిపిస్తోంది; చెట్ల శిఖరాలను చుట్టుముట్టినట్లు, పావురపు నిప్పులా ఎర్రగా దట్టంగా ఉంది.
4.13.24
एते वृक्षाः प्रकाशन्ते धूमसंसक्तमस्तकाः।
मेघजालप्रतिच्छन्ना वैडूर्यगिरयो यथा ॥ ४.१३.२४ ॥
ఈ చెట్లు పొగతో చుట్టబడిన శిఖరాలతో ప్రకాశిస్తున్నాయి; మేఘజాలంతో కప్పబడిన వైడూర్య పర్వతాలవలె.
4.13.25
कुरु प्रणामं धर्मात्मंस्तेषामुद्दिश्य राघव।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रयतः संहताञ्जलिः ॥ ४.१३.२५ ॥
ధర్మాత్మా, రాఘవా, తమ్ముడు లక్ష్మణునితో కలిసి, సంయమంతో, చేతులు జోడించి, వారికి అభిముఖంగా నమస్కరించు.
4.13.26
प्रणमन्ति हि ये तेषामृषीणां भावितात्मनाम्।
न तेषामशुभं किंचिच्छरीरे राम विद्यते ॥ ४.१३.२६ ॥
భావితాత్ములైన ఋషులకు నమస్కరించువారి శరీరంలో ఏ అశుభమూ ఉండదు, ఓ రామా.
4.13.27
ततो रामः सह भ्रात्रा लक्ष्मणेन कृताञ्जलिः।
समुद्दिश्य महात्मानस्तानृषीनभ्यवादयत् ॥ ४.१३.२७ ॥
అప్పుడు రాముడు తమ్ముడు లక్ష్మణునితో కలిసి, చేతులు జోడించి, ఆ మహాత్ములైన ఋషులకు అభివాదం చేశాడు.
4.13.28
अभिवाद्य च धर्मात्मा रामो भ्राता च लक्ष्मणः।
सुग्रीवो वानराश्चैव जम्मुः संहृष्टमानसाः ॥ ४.१३.२८ ॥
అభివాదం చేసిన తర్వాత ధర్మాత్ముడు రాముడు, తమ్ముడు లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు, వానరులు సంతోషమైన మనసుతో వెళ్ళారు.
4.13.29
ते गत्वा दूरमध्वानं तस्मात् सप्तजनाश्रमात्।
ददृशुस्तां दुराधर्षां किष्किन्धां वालिपालिताम् ॥ ४.१३.२९ ॥
వారు ఆ సప్తజనాశ్రమం నుండి చాలా దూరం ప్రయాణించి, వాలిచే రక్షింపబడిన దుర్జేయమైన కిష్కిందను చూశారు.
4.13.30
ततस्तु रामानुजरामवानराः
प्रगृह्य शस्त्राण्युदितोग्रतेजसः।
पुरीं सुरेशात्मजवीर्यपालितां
वधाय शत्रोः पुनरागतास्त्विह ॥ ४.१३.३० ॥
అప్పుడు రాముడు, రాముని తమ్ముడు లక్ష్మణుడు, వానరులు ఆయుధాలు చేపట్టి, ఉగ్ర తేజస్సుతో, దేవేంద్రుని కుమారుని పరాక్రమంచే రక్షింపబడిన ఆ నగరాన్ని, శత్రువు వధకై మళ్లీ ఇక్కడికి వచ్చారు.