ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.13.1
ऋष्यमूकात् स धर्मात्मा किष्किन्धां लक्ष्मणाग्रजः।
जगाम सह सुग्रीवो वालिविक्रमपालिताम् ॥ ४.१३.१ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ (ਰਾਮ) ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਦੇ ਪਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਗਈ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵੱਲ ਗਏ।
4.13.2
समुद्यम्य महच्चापं रामः काञ्चनभूषितम्।
शरांश्चादित्यसंकाशान् गृहीत्वा रणसाधकान् ॥ ४.१३.२ ॥
ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਫੜੇ।
4.13.3
अग्रतस्तु ययौ तस्य राघवस्य महात्मनः।
सुग्रीवः संहतग्रीवो लक्ष्मणश्च महाबलः ॥ ४.१३.३ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ ਸੁਗਰੀਵ ਚੱਲਿਆ; ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਗਏ।
4.13.4
पृष्ठतो हनुमान् वीरो नलो नीलश्च वीर्यवान्।
तारश्चैव महातेजा हरियूथपयूथपः ॥ ४.१३.४ ॥
ਪਿੱਛੇ ਵੀਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਨਲ, ਬਲਵਾਨ ਨੀਲ ਅਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਤਾਰ ਸਨ — ਵਾਨਰ ਯੂਥਪਤੀਆਂ ਦੇ ਵੀ ਯੂਥਪਤੀ।
4.13.5
ते वीक्षमाणा वृक्षांश्च पुष्पभारावलम्बिनः।
प्रसन्नाम्बुवहाश्चैव सरितः सागरंगमाः ॥ ४.१३.५ ॥
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਉਹ ਤੁਰੇ।
4.13.6
कन्दराणि च शैलांश्च निर्दराणि गुहास्तथा।
शिखराणि च मुख्यानि दरीश्च प्रियदर्शनाः ॥ ४.१३.६ ॥
ਪਹਾੜੀ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰਬਤ, ਖੱਡਾਂ ਅਤੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ, ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਖਰ ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਵਾਦੀਆਂ ਵੀ ਸਨ।
4.13.7
वैदूर्यविमलैस्तोयैः पद्मैश्चाकोशकुड्मलैः।
शोभितान् सजलान् मार्गे तटाकांश्चावलोकयन् ॥ ४.१३.७ ॥
ਵੈਡੂਰਜ ਵਰਗੇ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਅਤੇ ਖਿੜੇ ਤੇ ਕਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭਰੇ ਤਲਾਬਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ।
4.13.8
कारण्डैः सारसैर्हंसैर्वञ्जुलैर्जलकुक्कुटैः।
चक्रवाकैस्तथा चान्यैः शकुनैः प्रतिनादितान् ॥ ४.१३.८ ॥
ਕਾਰੰਡਵ, ਸਾਰਸ, ਹੰਸ, ਵੰਜੁਲ, ਜਲਕੁੱਕੁਟ, ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ।
4.13.9
मृदुशष्पाङ्कुराहारान्निर्भयान् वनगोचरान्।
चरतः सर्वतः पश्यन् स्थलीषु हरिणान् स्थितान् ॥ ४.१३.९ ॥
ਕੋਮਲ ਘਾਹ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਖਾਂਦੇ, ਨਿਡਰ, ਬਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ, ਚਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਮਤਲ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ।
4.13.10
तटाकवैरिणश्चापि शुक्लदन्तविभूषितान्।
घोरानेकचरान् वन्यान् द्विरदान् कूलघातिनः ॥ ४.१३.१० ॥
ਕੰਢੇ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ, ਤਲਾਬ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਚਿੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਭਿਆਨਕ, ਇਕੱਲੇ ਵਿਚਰਦੇ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ।
4.13.11
मत्तान् गिरितटोत्कृष्टान् पर्वतानिव जङ्गमान्।
वानरान् द्विरदप्रख्यान् महीरेणुसमुक्षितान् ॥ ४.१३.११ ॥
ਮਤਵਾਲੇ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਚੇ ਖੜ੍ਹੇ, ਚਲਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ।
4.13.12
वने वनचरांश्चान्यान् खेचरांश्च विहंगमान्।
पश्यन्तस्त्वरिता जग्मुः सुग्रीववशवर्तिनः ॥ ४.१३.१२ ॥
ਬਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਤੁਰ ਪਏ।
4.13.13
तेषां तु गच्छतां तत्र त्वरितं रघुनन्दनः।
द्रुमषण्डवनं दृष्ट्वा रामः सुग्रीवमब्रवीत् ॥ ४.१३.१३ ॥
ਉਹ ਉੱਥੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਾਲਾ ਵਣ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
4.13.14
एष मेघ इवाकाशे वृक्षषण्डः प्रकाशते।
मेघसंघातविपुलः पर्यन्तकदलीवृतः ॥ ४.१३.१४ ॥
ਵੇਖੋ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਕੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ।
4.13.15
किमेतज्ज्ञातुमिच्छामि सखे कौतूहलं मम।
कौतूहलापनयनं कर्तुमिच्छाम्यहं त्वया ॥ ४.१३.१५ ॥
ਮਿੱਤਰ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
4.13.16
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राघवस्य महात्मनः।
गच्छन् नेवाचचक्षेऽथ सुग्रीवस्तन्महद् वनम् ॥ ४.१३.१६ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੁਰਦਿਆਂ ਹੀ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
4.13.17
एतद् राघव विस्तीर्णमाश्रमं श्रमनाशनम्।
उद्यानवनसम्पन्नं स्वादुमूलफलोदकम् ॥ ४.१३.१७ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਵਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਿੱਠੇ ਮੂਲ, ਫਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ।
4.13.18
अत्र सप्तजना नाम मुनयः संशितव्रताः।
सप्तैवासन्नधःशीर्षा नियतं जलशायिनः ॥ ४.१३.१८ ॥
ਇੱਥੇ ਸਪਤਜਨ ਨਾਮ ਦੇ ਕਠੋਰ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ ਮੁਨੀ ਹਨ; ਸੱਤੇ ਸਿਰ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ, ਸਦਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੌਂਦੇ ਹਨ।
4.13.19
सप्तरात्रे कृताहारा वायुनाचलवासिनः।
दिवं वर्षशतैर्याताः सप्तभिः सकलेवराः ॥ ४.१३.१९ ॥
ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਬਾਅਦ ਆਹਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਜੀਣ ਵਾਲੇ, ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਸੱਤ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਗਏ।
4.13.20
तेषामेतत्प्रभावेण द्रुमप्राकारसंवृतम्।
आश्रमं सुदुराधर्षमपि सेन्द्रैः सुरासुरैः ॥ ४.१३.२० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ।
4.13.21
पक्षिणो वर्जयन्त्येतत् तथान्ये वनचारिणः।
विशन्ति मोहाद् येऽप्यत्र न निवर्तन्ति ते पुनः ॥ ४.१३.२१ ॥
ਪੰਛੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਵੀ। ਜੋ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
4.13.22
विभूषणरवाश्चात्र श्रूयन्ते सकलाक्षराः।
तूर्यगीतस्वनश्चापि गन्धो दिव्यश्च राघव ॥ ४.१३.२२ ॥
ਇੱਥੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨੀ ਵੀ; ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਘਵ, ਦਿਵ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਵੀ ਹੈ।
4.13.23
त्रेताग्नयोऽपि दीप्यन्ते धूमो ह्येष प्रदृश्यते।
वेष्टयन्निव वृक्षाग्रान् कपोताङ्गारुणो घनः ॥ ४.१३.२३ ॥
ਤ੍ਰੇਤਾ ਅਗਨੀਆਂ ਵੀ ਬਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਧੂੰਆਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਬੂਤਰ ਦੇ ਅੰਗਾਰ ਵਰਗਾ ਲਾਲ ਤੇ ਸੰਘਣਾ।
4.13.24
एते वृक्षाः प्रकाशन्ते धूमसंसक्तमस्तकाः।
मेघजालप्रतिच्छन्ना वैडूर्यगिरयो यथा ॥ ४.१३.२४ ॥
ਇਹ ਰੁੱਖ ਧੂੰਏਂ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ; ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਢਕੇ ਵੈਦੂਰਯ ਪਰਬਤਾਂ ਵਾਂਗ।
4.13.25
कुरु प्रणामं धर्मात्मंस्तेषामुद्दिश्य राघव।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रयतः संहताञ्जलिः ॥ ४.१३.२५ ॥
ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਘਵ, ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ, ਸੰਜਮ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ।
4.13.26
प्रणमन्ति हि ये तेषामृषीणां भावितात्मनाम्।
न तेषामशुभं किंचिच्छरीरे राम विद्यते ॥ ४.१३.२६ ॥
ਜੋ ਭਾਵਿਤਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
4.13.27
ततो रामः सह भ्रात्रा लक्ष्मणेन कृताञ्जलिः।
समुद्दिश्य महात्मानस्तानृषीनभ्यवादयत् ॥ ४.१३.२७ ॥
ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
4.13.28
अभिवाद्य च धर्मात्मा रामो भ्राता च लक्ष्मणः।
सुग्रीवो वानराश्चैव जम्मुः संहृष्टमानसाः ॥ ४.१३.२८ ॥
ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ, ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏ।
4.13.29
ते गत्वा दूरमध्वानं तस्मात् सप्तजनाश्रमात्।
ददृशुस्तां दुराधर्षां किष्किन्धां वालिपालिताम् ॥ ४.१३.२९ ॥
ਉਹ ਉਸ ਸਪਤਜਨ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਵਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ।
4.13.30
ततस्तु रामानुजरामवानराः
प्रगृह्य शस्त्राण्युदितोग्रतेजसः।
पुरीं सुरेशात्मजवीर्यपालितां
वधाय शत्रोः पुनरागतास्त्विह ॥ ४.१३.३० ॥
ਤਦ ਰਾਮ, ਰਾਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਵਾਨਰ, ਸ਼ਸਤਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਗਰ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਦੇਵਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਉਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ।