વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.14.1
सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालिनः पुरीम्।
वृक्षैरात्मानमावृत्य व्यतिष्ठन् गहने वने ॥ ४.१४.१ ॥
તેઓ સૌ ઝડપથી વાલીની નગરી કિષ્કિંધામાં જઈને, વૃક્ષોથી પોતાને ઢાંકીને ગાઢ વનમાં ઊભા રહ્યા.
4.14.2
विसार्य सर्वतो दृष्टिं कानने काननप्रियः।
सुग्रीवो विपुलग्रीवः क्रोधमाहारयद् भृशम् ॥ ४.१४.२ ॥
વનપ્રિય, પહોળી ડોકવાળા સુગ્રીવે ચારે બાજુ દૃષ્ટિ ફેરવીને અતિશય ક્રોધ જગાવ્યો.
4.14.3
ततस्तु निनदं घोरं कृत्वा युद्धाय चाह्वयत्।
परिवारैः परिवृतो नादैर्भिन्दन्निवाम्बरम् ॥ ४.१४.३ ॥
પછી તેણે ભયંકર ગર્જના કરીને યુદ્ધ માટે પડકાર ફેંક્યો; પરિવારથી ઘેરાયેલો, પોતાના અવાજોથી જાણે આકાશને ચીરતો હતો.
4.14.4
गर्जन्निव महामेघो वायुवेगपुरःसरः।
अथ बालार्कसदृशो दृप्तसिंहगतिस्ततः ॥ ४.१४.४ ॥
ગર્જતા મહામેઘ જેવો, પવનના વેગથી આગળ વધતો, પછી ઊગતા સૂર્ય જેવો, ગર્વિત સિંહની ચાલથી તે આગળ વધ્યો.
4.14.5
दृष्ट्वा रामं क्रियादक्षं सुग्रीवो वाक्यमब्रवीत्।
हरिवागुरया व्याप्तां तप्तकाञ्चनतोरणाम् ॥ ४.१४.५ ॥
કાર્યકુશળ રામને જોઈને સુગ્રીવે આ વચન કહ્યું.
4.14.6
प्राप्ताः स्म ध्वजयन्त्राढ्यां किष्किन्धां वालिनः पुरीम्।
प्रतिज्ञा या कृता वीर त्वया वालिवधे पुरा ॥ ४.१४.६ ॥
હે વીર, ધ્વજો અને યંત્રોથી સમૃદ્ધ વાલીની નગરી કિષ્કિંધામાં અમે પહોંચ્યા છીએ. વાલીના વધ વિશે તમે પહેલાં જે પ્રતિજ્ઞા કરી હતી, તે આ છે.
4.14.7
सफलां कुरु तां क्षिप्रं लतां काल इवागतः।
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा सुग्रीवेण स राघवः ॥ ४.१४.७ ॥
"સમય આવ્યે જેમ વેલાને ફળવંતી કરાય, તેમ જલદી (તારી પ્રતિજ્ઞા) સફળ કર." સુગ્રીવે આમ કહ્યું ત્યારે ધર્માત્મા તે રાઘવે (જવાબ આપ્યો).
4.14.8
तमेवोवाच वचनं सुग्रीवं शत्रुसूदनः।
कृताभिज्ञानचिह्नस्त्वमनया गजसाह्वया ॥ ४.१४.८ ॥
શત્રુસૂદને સુગ્રીવને આ વચન કહ્યું - "આ 'ગજસાહ્વયા' વેલા વડે તું ઓળખનું ચિહ્ન બનાવાયો છે.
4.14.9
लक्ष्मणेन समुत्पाट्य एषा कण्ठे कृता तव।
शोभसेऽप्यधिकं वीर लतया कण्ठसक्तया ॥ ४.१४.९ ॥
લક્ષ્મણે આને ઉખેડીને તારા ગળામાં પહેરાવી. હે વીર, ગળે વળગેલી આ વેલથી તું વધુ શોભે છે.
4.14.10
विपरीत इवाकाशे सूर्यो नक्षत्रमालया।
अद्य वालिसमुत्थं ते भयं वैरं च वानर ॥ ४.१४.१० ॥
આકાશમાં નક્ષત્રમાળા સાથે સૂર્ય જેમ વિપરીત લાગે, તેમ (તું લાગે છે). હે વાનર, આજે વાલીથી ઉત્પન્ન થયેલો તારો ભય અને વૈર (દૂર થશે).
4.14.11
एकेनाहं प्रमोक्ष्यामि बाणमोक्षेण संयुगे।
मम दर्शय सुग्रीव वैरिणं भ्रातृरूपिणम् ॥ ४.१४.११ ॥
યુદ્ધમાં એક જ બાણ છોડીને હું (તેને મુક્ત કરીશ). હે સુગ્રીવ, ભાઈનું રૂપ ધારણ કરનાર તે શત્રુ મને બતાવ.
4.14.12
वाली विनिहतो यावद्वने पांसुषु चेष्टते।
यदि दृष्टिपथं प्राप्तो जीवन् स विनिवर्तते ॥ ४.१४.१२ ॥
વાલી માર્યો ગયો હોવા છતાં વનમાં ધૂળમાં તરફડતો હોય ત્યાં સુધી, જો તે દૃષ્ટિપથમાં આવે તો તે જીવતો પાછો ફરશે.
4.14.13
ततो दोषेण मागच्छेत् सद्यो गर्हेच्च मां भवान्।
प्रत्यक्षं सप्त ते साला मया बाणेन दारिताः ॥ ४.१४.१३ ॥
ત્યારે (વાલી) દોષને કારણે ન આવે; આપ તરત મને નિંદી શકો. આપની સામે જ મેં બાણથી તે સાત સાલ વૃક્ષો વીંધ્યા હતા.
4.14.14
तेनावेहि बलेनाद्य वालिनं निहतं रणे।
अनृतं नोक्तपूर्वं मे चिरं कृच्छ्रेऽपि तिष्ठता ॥ ४.१४.१४ ॥
તે જ બળથી આજે યુદ્ધમાં વાલી હણાયો છે એમ જાણો. સંકટમાં લાંબો સમય રહ્યો છતાં મેં પહેલાં ક્યારેય અસત્ય કહ્યું નથી.
4.14.15
धर्मलोभपरीतेन न च वक्ष्ये कथंचन।
सफलां च करिष्यामि प्रतिज्ञां जहि संभ्रमम् ॥ ४.१४.१५ ॥
ધર્મના લોભથી ઘેરાયેલો હું કોઈ પણ રીતે (અસત્ય) નહીં બોલું; મારી પ્રતિજ્ઞા સફળ કરીશ. ગભરાટ છોડો.
4.14.16
प्रसूतं कलमक्षेत्रं वर्षेणेव शतक्रतुः।
तदाह्वाननिमित्तं च वालिनो हेममालिनः ॥ ४.१४.१६ ॥
ઇન્દ્ર વરસાદથી પાક ઉગાડે તેમ, સોનાની માળા પહેરેલા વાલીને પડકારવા માટે (તેણે તે કર્યું).
4.14.17
सुग्रीव कुरु तं शब्दं निष्पतेद् येन वानरः।
जितकाशी जयश्लाघी त्वया चाधर्षितः पुरात् ॥ ४.१४.१७ ॥
હે સુગ્રીવ! તે અવાજ કર, જેથી તે વાનર બહાર આવે—જે પોતાને વિજેતા માને છે અને વિજયની બડાઈ મારે છે, અને જેનું તેં નગરમાંથી અપમાન કર્યું હતું.
4.14.18
निष्पतिष्यत्यसङ्गेन वाली स प्रियसंयुगः।
रिपूणां धर्षितं श्रुत्वा मर्षयन्ति न संयुगे ॥ ४.१४.१८ ॥
યુદ્ધપ્રિય એવો તે વાલી વિલંબ વિના બહાર આવશે; શત્રુઓનું અપમાન સાંભળીને યુદ્ધમાં કોઈ તે સહન કરતું નથી.
4.14.19
जानन्तस्तु स्वकं वीर्यं स्त्रीसमक्षं विशेषतः।
स तु रामवचः श्रुत्वा सुग्रीवो हेमपिङ्गलः ॥ ४.१४.१९ ॥
પોતાનું પરાક્રમ જાણતો, ખાસ કરીને સ્ત્રીઓની સામે, સોનેરી પીળા રંગનો સુગ્રીવ, રામના વચનો સાંભળીને (ક્રોધે ભરાયો).
4.14.20
ननर्द क्रूरनादेन विनिर्भिन्दन्निवाम्बरम्।
तत्र शब्देन वित्रस्ता गावो यान्ति हतप्रभाः ॥ ४.१४.२० ॥
ભયંકર નાદથી આકાશને ચીરતો હોય તેમ તે ગર્જ્યો. તે અવાજથી ડરેલી ગાયો તેજ વિનાની થઈને ભાગવા લાગી.
4.14.21
राजदोषपरामृष्टाः कुलस्त्रिय इवाकुलाः।
द्रवन्ति च मृगाः शीघ्रं भग्ना इव रणे हयाः।
पतन्ति च खगा भूमौ क्षीणपुण्या इव ग्रहाः ॥ ४.१४.२१ ॥
રાજદોષથી પીડિત કુલવધૂઓની જેમ વ્યાકુળ થયેલા મૃગો ઝડપથી ભાગ્યા; યુદ્ધમાં ભાંગેલા ઘોડાની જેમ દોડ્યા. પુણ્ય ખૂટી ગયેલા ગ્રહોની જેમ પક્ષીઓ ભૂમિ પર પડ્યા.
4.14.22
ततः स जीमूतकृतप्रणादो
नादं ह्यमुञ्चत् त्वरया प्रतीतः।
सूर्यात्मजः शौर्यविवृद्धतेजाः
सरित्पतिर्वाऽनिलचञ्चलोर्मिः ॥ ४.१४.२२ ॥
ત્યારે મેઘગર્જના જેવો ગર્જતો તે સૂર્યપુત્ર, પરાક્રમથી વધેલા તેજ સાથે, હર્ષથી ઝડપથી નાદ કર્યો; પવનથી ચંચળ મોજાંવાળા સાગરની જેમ.