ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 4.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.20.1
रामचापविसृष्टेन शरेणान्तकरेण तम्।
दृष्ट्वा विनिहतं भूमौ तारा ताराधिपानना ॥ ४.२०.१ ॥
ರಾಮನ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಹೊರಟ ಯಮಸದೃಶ ಬಾಣದಿಂದ ಅವನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಚಂದ್ರಮುಖಿ ತಾರೆ
4.20.2
सा समासाद्य भर्तारं पर्यष्वजत भामिनी।
इषुणाभिहतं दृष्ट्वा वालिनं कुञ्जरोपमम् ॥ ४.२०.२ ॥
ಆ ಸುಂದರಿ ಪತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು; ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆನೆಯಂತಿದ್ದ ವಾಲಿಯನ್ನು ನೋಡಿ
4.20.3
वानरं पर्वतेन्द्राभं शोकसंतप्तमानसा।
तारा तरुमिवोन्मूलं पर्यदेवयतातुरा ॥ ४.२०.३ ॥
ಪರ್ವತರಾಜನಂತಿದ್ದ ವಾನರನಿಗಾಗಿ, ಶೋಕದಿಂದ ತಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ತಾರೆ, ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತ ಮರದಂತೆ ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದಳು
4.20.4
रणे दारुणविक्रान्त प्रवीर प्लवतां वर।
किमिदानीं पुरोभागामद्य त्वं नाभिभाषसे ॥ ४.२०.४ ॥
ರಣದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿಯೇ, ವೀರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಜಿಗಿಯುವವರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನೇ! ಈಗ ನನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ಇದ್ದು ಇಂದು ನೀನು ಏಕೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ?
4.20.5
उत्तिष्ठ हरिशार्दूल भजस्व शयनोत्तमम्।
नैवंविधाः शेरते हि भूमौ नृपतिसत्तमाः ॥ ४.२०.५ ॥
ಏಳು, ವಾನರರಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯೇ! ಉತ್ತಮ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಇಂಥ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜರು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗುವುದಿಲ್ಲ.
4.20.6
अतीव खलु ते कान्ता वसुधा वसुधाधिप।
गतासुरपि तां गात्रैर्मां विहाय निषेवसे ॥ ४.२०.६ ॥
ಭೂಪತಿಯೇ! ನಿನಗೆ ಈ ಭೂಮಿ ಬಹಳ ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣ ಹೋದರೂ ಆಕೆಯನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಅವಳನ್ನೇ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯ.
4.20.7
व्यक्तमद्य त्वया वीर धर्मतः सम्प्रवर्तता।
किष्किन्धेव पुरी रम्या स्वर्गमार्गे विनिर्मिता ॥ ४.२०.७ ॥
ಓ ವೀರನೇ! ಧರ್ಮದಂತೆ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ನೀನು ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ರಮ್ಯ ನಗರದಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೆ ಎಂಬುದು ಈಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
4.20.8
यान्यस्माभिस्त्वया सार्धं वनेषु मधुगन्धिषु।
विहृतानि त्वया काले तेषामुपरमः कृतः ॥ ४.२०.८ ॥
ಜೇನಿನ ಪರಿಮಳದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾವು ವಿಹರಿಸಿದ ಸಂತೋಷಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ನೀನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದೆ.
4.20.9
निरानन्दा निराशाहं निमग्ना शोकसागरे।
त्वयि पञ्चत्वमापन्ने महायूथपयूथपे ॥ ४.२०.९ ॥
ಮಹಾ ಯೂಥಪರ ಯೂಥಪನೇ! ನೀನು ಪಂಚತ್ವ ಹೊಂದಿದಾಗ ನಾನು ಆನಂದವಿಲ್ಲದೆ, ಆಶೆಯಿಲ್ಲದೆ ಶೋಕಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದೆ.
4.20.10
हृदयं सुस्थितं मह्यं दृष्ट्वा निपतितं भुवि।
यन्न शोकाभिसंतप्तं स्फुटतेऽद्य सहस्रधा ॥ ४.२०.१० ॥
ನೀನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿಯೂ, ಶೋಕದಿಂದ ಸುಡುತ್ತಿರುವ ನನ್ನ ಹೃದಯ ಇಂದು ಸಾವಿರ ತುಂಡಾಗಿ ಒಡೆಯಲಿಲ್ಲ.
4.20.11
सुग्रीवस्य त्वया भार्या हृता स च विवासितः।
यत् तत् तस्य त्वया व्युष्टिः प्राप्तेयं प्लवगाधिप ॥ ४.२०.११ ॥
ವಾನರಾಧಿಪನೇ! ನೀನು ಸುಗ್ರೀವನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಿದೆ; ಅದರ ಫಲವೇ ಈಗ ನಿನಗೆ ದೊರೆತಿದೆ.
4.20.12
निःश्रेयसपरा मोहात् त्वया चाहं विगर्हिता।
यैषाब्रुवं हितं वाक्यं वानरेन्द्र हितैषिणी ॥ ४.२०.१२ ॥
ವಾನರೇಂದ್ರನೇ! ನಿನ್ನ ಒಳಿತನ್ನೇ ಬಯಸಿ ನಾನು ಹಿತವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ; ಆದರೆ ಮೋಹದಿಂದ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದೆ.
4.20.13
रूपयौवनदृप्तानां दक्षिणानां च मानद।
नूनमप्सरसामार्य चित्तानि प्रमथिष्यसि ॥ ४.२०.१३ ॥
ಓ ಮಾನದೆ! ರೂಪ ಯೌವನ ಗರ್ವಿತರಾದ, ಚತುರ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ನೀನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಕಲಕುವೆ.
4.20.14
कालो निःसंशयो नूनं जीवितान्तकरस्तव।
बलाद् येनावपन्नोऽसि सुग्रीवस्यावशो वशम् ॥ ४.२०.१४ ॥
ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ; ಅದರಿಂದಲೇ ನೀನು ಬಲದಿಂದ ಸುಗ್ರೀವನ ವಶಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿದ್ದೀಯ.
4.20.15
अस्थाने वालिनं हत्वा युध्यमानं परेण च।
न संतप्यति काकुत्स्थः कृत्वा कर्मसुगर्हितम् ॥ ४.२०.१५ ॥
ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವಾಲಿಯನ್ನು ಅಕಾರಣವಾಗಿ ಕೊಂದರೂ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ (ರಾಮ) ವ್ಯಥೆಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಕರ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ನಿಂದನೀಯ.
4.20.16
वैधव्यं शोकसंतापं कृपणाकृपणा सती।
अदुःखोपचिता पूर्वं वर्तयिष्याम्यनाथवत् ॥ ४.२०.१६ ॥
ವೈಧವ್ಯದ ಶೋಕ ಸಂತಾಪದಲ್ಲಿ; ಮೊದಲು ದುಃಖವನ್ನೇ ಅರಿಯದ ಈ ಸತಿ ದೀನಳಾಗಿ ಅನಾಥೆಯಂತೆ ಬದುಕುವಳು.
4.20.17
लालितश्चाङ्गदो वीरः सुकुमारः सुखोचितः।
वत्स्यते कामवस्थां मे पितृव्ये क्रोधमूर्च्छिते ॥ ४.२०.१७ ॥
ಮುದ್ದಾಗಿ ಬೆಳೆದ, ಸುಕುಮಾರನಾದ, ಸುಖಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿದ ವೀರ ಅಂಗದ, ಕೋಪದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತನಾದ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಬಳಿ ಪರಾಧೀನನಾಗಿ ಬದುಕುವನು.
4.20.18
कुरुष्व पितरं पुत्र सुदृष्टं धर्मवत्सलम्।
दुर्लभं दर्शनं तस्य तव वत्स भविष्यति ॥ ४.२०.१८ ॥
ಮಗನೇ! ಧರ್ಮಪ್ರಿಯನಾದ, ಸುಂದರನಾದ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೋ; ವತ್ಸಾ! ಇನ್ನು ಅವನ ದರ್ಶನ ನಿನಗೆ ದುರ್ಲಭವಾಗುವುದು.
4.20.19
समाश्वासय पुत्रं त्वं संदेशं संदिशस्व मे।
मूर्ध्न्नि चैनं समाघ्राय प्रवासं प्रस्थितो ह्यसि ॥ ४.२०.१९ ॥
ನೀನು ಮಗನಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳು, ನನಗೆ ನಿನ್ನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿಸು. ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಮೂಸಿ ನೀನು ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿರುವೆ.
4.20.20
रामेण हि महत् कर्म कृतं त्वामभिनिघ्नता।
आनृण्यं तु गतं तस्य सुग्रीवस्य प्रतिश्रवे ॥ ४.२०.२० ॥
ರಾಮನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಸುಗ್ರೀವನು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನು.
4.20.21
सकामो भव सुग्रीव रुमां त्वं प्रतिपत्स्यसे।
भुङ्क्ष्व राज्यमनुद्विग्नः शस्तो भ्राता रिपुस्तव ॥ ४.२०.२१ ॥
ಸುಗ್ರೀವ, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆ ಈಡೇರಲಿ. ನೀನು ರುಮೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವೆ. ನಿನ್ನ ವೈರಿಯಾದ ಸಹೋದರ ಹತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸು.
4.20.22
किं मामेवं प्रलपतीं प्रियां त्वं नाभिभाषसे।
इमाः पश्य वरा बाह्व्यो भार्यास्ते वानरेश्वर ॥ ४.२०.२२ ॥
ವಾನರೇಶ್ವರ! ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಿರುವ ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯಾದ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ನೀನು ಏಕೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ? ನಿನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೋಳುಗಳಂತಿರುವ ಈ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ನೋಡು.
4.20.23
तस्या विलपितं श्रुत्वा वानर्यः सर्वतश्च ताः।
परिगृह्याङ्गदं दीना दुःखार्ताः प्रतिचुक्रुशुः ॥ ४.२०.२३ ॥
ಅವಳ ಅಳುವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸುತ್ತಲಿನ ವಾನರ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅಂಗದನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು, ದುಃಖಪೀಡಿತರಾಗಿ ದೀನವಾಗಿ ಅಳತೊಡಗಿದರು.
4.20.24
किमङ्गदं साङ्गदवीरबाहो
विहाय यातोऽसि चिरं प्रवासम्।
न युक्तमेवं गुणसंनिकृष्टं
विहाय पुत्रं प्रियचारुवेषम् ॥ ४.२०.२४ ॥
ಅಂಗದ! ಅಂಗದಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವೀರನೇ, ನೀನು ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ದೀರ್ಘ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದೆ? ಗುಣವಂತನೂ ಪ್ರಿಯನೂ ಸುಂದರರೂಪಿಯೂ ಆದ ಮಗನನ್ನು ಹೀಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.
4.20.25
यद्यप्रियं किंचिदसम्प्रधार्य
कृतं मया स्यात् तव दीर्घबाहो।
क्षमस्व मे तद्धरिवंशनाथ
व्रजामि मूर्ध्ना तव वीर पादौ ॥ ४.२०.२५ ॥
ಓ ದೀರ್ಘಬಾಹುವೇ! ಯೋಚಿಸದೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಏನಾದರೂ ಅಪ್ರಿಯವಾದದ್ದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಹರಿವಂಶದ ಒಡೆಯನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು. ವೀರನೇ, ತಲೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ.
4.20.26
तथा तु तारा करुणं रुदन्ती
भर्तुः समीपे सह वानरीभिः।
व्यवस्यत प्रायमनिन्द्यवर्णा
उपोपवेष्टुं भुवि यत्र वाली ॥ ४.२०.२६ ॥
ಆಗ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ, ನಿರ್ದೋಷವರ್ಣದ ತಾರೆ, ವಾನರಿಯರೊಡನೆ ಗಂಡನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ, ವಾಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದಳು.