ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.20.1
रामचापविसृष्टेन शरेणान्तकरेण तम्।
दृष्ट्वा विनिहतं भूमौ तारा ताराधिपानना ॥ ४.२०.१ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਮੌਤ ਵਰਗੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮੁਖੀ ਤਾਰਾ
4.20.2
सा समासाद्य भर्तारं पर्यष्वजत भामिनी।
इषुणाभिहतं दृष्ट्वा वालिनं कुञ्जरोपमम् ॥ ४.२०.२ ॥
ਉਹ ਭਾਮਿਨੀ ਪਤੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲ ਲਾਉਣ ਲੱਗੀ; ਬਾਣ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ
4.20.3
वानरं पर्वतेन्द्राभं शोकसंतप्तमानसा।
तारा तरुमिवोन्मूलं पर्यदेवयतातुरा ॥ ४.२०.३ ॥
ਪਰਬਤਰਾਜ ਵਰਗੇ ਵਾਨਰ ਲਈ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪੇ ਮਨ ਵਾਲੀ ਤਾਰਾ, ਜੜ੍ਹੋਂ ਪੁੱਟੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ
4.20.4
रणे दारुणविक्रान्त प्रवीर प्लवतां वर।
किमिदानीं पुरोभागामद्य त्वं नाभिभाषसे ॥ ४.२०.४ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਹੇ ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ! ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਅੱਜ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ?
4.20.5
उत्तिष्ठ हरिशार्दूल भजस्व शयनोत्तमम्।
नैवंविधाः शेरते हि भूमौ नृपतिसत्तमाः ॥ ४.२०.५ ॥
ਉੱਠ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ! ਉੱਤਮ ਸੇਜ ਨੂੰ ਅਪਣਾ। ਐਸੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਸੌਂਦੇ।
4.20.6
अतीव खलु ते कान्ता वसुधा वसुधाधिप।
गतासुरपि तां गात्रैर्मां विहाय निषेवसे ॥ ४.२०.६ ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਉਸੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
4.20.7
व्यक्तमद्य त्वया वीर धर्मतः सम्प्रवर्तता।
किष्किन्धेव पुरी रम्या स्वर्गमार्गे विनिर्मिता ॥ ४.२०.७ ॥
ਹੇ ਵੀਰ! ਅੱਜ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰੀ ਵਰਗਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
4.20.8
यान्यस्माभिस्त्वया सार्धं वनेषु मधुगन्धिषु।
विहृतानि त्वया काले तेषामुपरमः कृतः ॥ ४.२०.८ ॥
ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਬਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਜੋ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
4.20.9
निरानन्दा निराशाहं निमग्ना शोकसागरे।
त्वयि पञ्चत्वमापन्ने महायूथपयूथपे ॥ ४.२०.९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਂ ਯੂਥਪਾਂ ਦੇ ਯੂਥਪਤੀ! ਤੁਸੀਂ ਪੰਚਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਨੰਦਹੀਣ ਤੇ ਆਸਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੋਕ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਹਾਂ।
4.20.10
हृदयं सुस्थितं मह्यं दृष्ट्वा निपतितं भुवि।
यन्न शोकाभिसंतप्तं स्फुटतेऽद्य सहस्रधा ॥ ४.२०.१० ॥
ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਅੱਜ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਟਿਆ, ਇਹੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ।
4.20.11
सुग्रीवस्य त्वया भार्या हृता स च विवासितः।
यत् तत् तस्य त्वया व्युष्टिः प्राप्तेयं प्लवगाधिप ॥ ४.२०.११ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ! ਤੁਸੀਂ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਰ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ; ਉਸੇ ਦਾ ਇਹ ਫਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਜ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
4.20.12
निःश्रेयसपरा मोहात् त्वया चाहं विगर्हिता।
यैषाब्रुवं हितं वाक्यं वानरेन्द्र हितैषिणी ॥ ४.२०.१२ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਆਖੇ ਸਨ, ਪਰ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
4.20.13
रूपयौवनदृप्तानां दक्षिणानां च मानद।
नूनमप्सरसामार्य चित्तानि प्रमथिष्यसि ॥ ४.२०.१३ ॥
ਹੇ ਮਾਨਦੇ! ਰੂਪ ਅਤੇ ਜੁਆਨੀ ਦੇ ਮਾਣ ਵਿੱਚ ਭਰੀਆਂ, ਚਤੁਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਥ ਦੇਵੇਂਗੀ।
4.20.14
कालो निःसंशयो नूनं जीवितान्तकरस्तव।
बलाद् येनावपन्नोऽसि सुग्रीवस्यावशो वशम् ॥ ४.२०.१४ ॥
ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਬਲ ਨਾਲ, ਬੇਬੱਸ ਹੋ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਪਿਆ ਹੈਂ।
4.20.15
अस्थाने वालिनं हत्वा युध्यमानं परेण च।
न संतप्यति काकुत्स्थः कृत्वा कर्मसुगर्हितम् ॥ ४.२०.१५ ॥
ਲੜ ਰਹੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਮਾਰ ਕੇ ਵੀ ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਨੂੰ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਹ ਕਰਮ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ।
4.20.16
वैधव्यं शोकसंतापं कृपणाकृपणा सती।
अदुःखोपचिता पूर्वं वर्तयिष्याम्यनाथवत् ॥ ४.२०.१६ ॥
ਵਿਧਵਾਪਨ ਦਾ ਸੋਗ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ; ਪਹਿਲਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਸਤੀ ਹੁਣ ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਜੀਵੇਗੀ।
4.20.17
लालितश्चाङ्गदो वीरः सुकुमारः सुखोचितः।
वत्स्यते कामवस्थां मे पितृव्ये क्रोधमूर्च्छिते ॥ ४.२०.१७ ॥
ਲਾਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ, ਕੋਮਲ, ਸੁੱਖਾਂ ਦਾ ਆਦੀ ਵੀਰ ਅੰਗਦ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਚਾਚੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਰਾਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਰਹੇਗਾ।
4.20.18
कुरुष्व पितरं पुत्र सुदृष्टं धर्मवत्सलम्।
दुर्लभं दर्शनं तस्य तव वत्स भविष्यति ॥ ४.२०.१८ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ! ਧਰਮ-ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਲੈ; ਵਤਸ! ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤੈਨੂੰ ਦੁਰਲੱਭ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
4.20.19
समाश्वासय पुत्रं त्वं संदेशं संदिशस्व मे।
मूर्ध्न्नि चैनं समाघ्राय प्रवासं प्रस्थितो ह्यसि ॥ ४.२०.१९ ॥
ਤੂੰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੱਸ। ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਸੁੰਘ ਕੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਵਾਸ ਲਈ ਚੱਲ ਪਿਆ ਹੈਂ।
4.20.20
रामेण हि महत् कर्म कृतं त्वामभिनिघ्नता।
आनृण्यं तु गतं तस्य सुग्रीवस्य प्रतिश्रवे ॥ ४.२०.२० ॥
ਰਾਮ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੁਗਰੀਵ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
4.20.21
सकामो भव सुग्रीव रुमां त्वं प्रतिपत्स्यसे।
भुङ्क्ष्व राज्यमनुद्विग्नः शस्तो भ्राता रिपुस्तव ॥ ४.२०.२१ ॥
ਹੇ ਸੁਗਰੀਵ, ਤੇਰੀ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਰੁਮਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਾਵੇਂਗਾ। ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜ ਭੋਗ।
4.20.22
किं मामेवं प्रलपतीं प्रियां त्वं नाभिभाषसे।
इमाः पश्य वरा बाह्व्यो भार्यास्ते वानरेश्वर ॥ ४.२०.२२ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰੇਸ਼ਵਰ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ? ਵੇਖ, ਤੇਰੀਆਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਾਹਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਇਹ ਪਤਨੀਆਂ।
4.20.23
तस्या विलपितं श्रुत्वा वानर्यः सर्वतश्च ताः।
परिगृह्याङ्गदं दीना दुःखार्ताः प्रतिचुक्रुशुः ॥ ४.२०.२३ ॥
ਉਸਦਾ ਵਿਰਲਾਪ ਸੁਣ ਕੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਵਾਨਰੀਆਂ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਪਈਆਂ।
4.20.24
किमङ्गदं साङ्गदवीरबाहो
विहाय यातोऽसि चिरं प्रवासम्।
न युक्तमेवं गुणसंनिकृष्टं
विहाय पुत्रं प्रियचारुवेषम् ॥ ४.२०.२४ ॥
ਹੇ ਅੰਗਦ! ਬਾਜ਼ੂਬੰਦ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਇੰਨੇ ਲੰਮੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਲਈ ਕਿਉਂ ਚਲਾ ਗਿਆ? ਗੁਣਵਾਨ, ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
4.20.25
यद्यप्रियं किंचिदसम्प्रधार्य
कृतं मया स्यात् तव दीर्घबाहो।
क्षमस्व मे तद्धरिवंशनाथ
व्रजामि मूर्ध्ना तव वीर पादौ ॥ ४.२०.२५ ॥
ਹੇ ਦੀਰਘਬਾਹੂ! ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਅਪ੍ਰਿਯ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਹਰਿਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ। ਹੇ ਵੀਰ, ਸਿਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
4.20.26
तथा तु तारा करुणं रुदन्ती
भर्तुः समीपे सह वानरीभिः।
व्यवस्यत प्रायमनिन्द्यवर्णा
उपोपवेष्टुं भुवि यत्र वाली ॥ ४.२०.२६ ॥
ਤਦ ਤਰਸ ਨਾਲ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਤਾਰਾ ਨੇ ਵਾਨਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਿਆ ਸੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੈਠਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ।