వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.20.1
रामचापविसृष्टेन शरेणान्तकरेण तम्।
दृष्ट्वा विनिहतं भूमौ तारा ताराधिपानना ॥ ४.२०.१ ॥
రాముని విల్లు నుండి వెలువడిన యమసమాన బాణంతో అతడు నేలపై కూలిపోవడం చూసి, చంద్రముఖి తార
4.20.2
सा समासाद्य भर्तारं पर्यष्वजत भामिनी।
इषुणाभिहतं दृष्ट्वा वालिनं कुञ्जरोपमम् ॥ ४.२०.२ ॥
ఆమె భర్త వద్దకు చేరి అతడిని కౌగిలించుకుంది; బాణంతో కొట్టబడిన ఏనుగులాంటి వాలిని చూసి
4.20.3
वानरं पर्वतेन्द्राभं शोकसंतप्तमानसा।
तारा तरुमिवोन्मूलं पर्यदेवयतातुरा ॥ ४.२०.३ ॥
పర్వతరాజంలాంటి వానరుని కోసం, శోకంతో తపించిన మనసుతో తార, వేళ్లతో పెకిలించిన చెట్టులా బాధపడుతూ విలపించింది
4.20.4
रणे दारुणविक्रान्त प्रवीर प्लवतां वर।
किमिदानीं पुरोभागामद्य त्वं नाभिभाषसे ॥ ४.२०.४ ॥
యుద్ధంలో భయంకర పరాక్రమశాలీ, వీరులలో శ్రేష్ఠుడా, గంతులేసేవారిలో మేటి! ఇప్పుడు నా ముందు ఉండి ఈ రోజు నువ్వు ఎందుకు మాట్లాడటం లేదు?
4.20.5
उत्तिष्ठ हरिशार्दूल भजस्व शयनोत्तमम्।
नैवंविधाः शेरते हि भूमौ नृपतिसत्तमाः ॥ ४.२०.५ ॥
లేచి నిలబడు, వానరులలో సింహమా! ఉత్తమమైన శయ్యను ఆశ్రయించు. ఇలాంటి శ్రేష్ఠ రాజులు నేలపై పడుకోరు.
4.20.6
अतीव खलु ते कान्ता वसुधा वसुधाधिप।
गतासुरपि तां गात्रैर्मां विहाय निषेवसे ॥ ४.२०.६ ॥
భూపతీ! నీకు ఈ భూమి ఎంతో ప్రియమైనది కదా. ప్రాణం పోయినా కూడా ఆమెను శరీరంతో ఆలింగనం చేసుకుని, నన్ను విడిచి నువ్వు ఆమెనే సేవిస్తున్నావు.
4.20.7
व्यक्तमद्य त्वया वीर धर्मतः सम्प्रवर्तता।
किष्किन्धेव पुरी रम्या स्वर्गमार्गे विनिर्मिता ॥ ४.२०.७ ॥
ఓ వీరుడా! ధర్మంగా పాలిస్తూ నీవు కిష్కింధను స్వర్గమార్గంలో నిర్మించిన రమ్యమైన నగరంలా చేశావని ఇప్పుడు స్పష్టమైంది.
4.20.8
यान्यस्माभिस्त्वया सार्धं वनेषु मधुगन्धिषु।
विहृतानि त्वया काले तेषामुपरमः कृतः ॥ ४.२०.८ ॥
తేనె సువాసన కలిగిన అడవులలో మేము నీతో కలిసి విహరించిన ఆ క్షణాలన్నింటినీ, సమయం రాగానే నీవు ముగించేశావు.
4.20.9
निरानन्दा निराशाहं निमग्ना शोकसागरे।
त्वयि पञ्चत्वमापन्ने महायूथपयूथपे ॥ ४.२०.९ ॥
మహా యూథపుల అధిపతీ! నీవు పంచత్వం పొందగా నేను ఆనందం లేక, ఆశ లేక, శోకసాగరంలో మునిగిపోయాను.
4.20.10
हृदयं सुस्थितं मह्यं दृष्ट्वा निपतितं भुवि।
यन्न शोकाभिसंतप्तं स्फुटतेऽद्य सहस्रधा ॥ ४.२०.१० ॥
నీవు నేలపై పడిపోయి ఉండటం చూసి కూడా, శోకంతో తపించిన నా హృదయం ఈరోజు వెయ్యి ముక్కలుగా పగిలిపోలేదు.
4.20.11
सुग्रीवस्य त्वया भार्या हृता स च विवासितः।
यत् तत् तस्य त्वया व्युष्टिः प्राप्तेयं प्लवगाधिप ॥ ४.२०.११ ॥
వానరాధిపతీ! నీవు సుగ్రీవుని భార్యను అపహరించి అతనిని బహిష్కరించావు; దాని ఫలితమే నీకు ఇప్పుడు వచ్చింది.
4.20.12
निःश्रेयसपरा मोहात् त्वया चाहं विगर्हिता।
यैषाब्रुवं हितं वाक्यं वानरेन्द्र हितैषिणी ॥ ४.२०.१२ ॥
వానరేంద్రా! నీ శ్రేయస్సునే కోరుతూ నేను హితవచనాలు పలికాను; కానీ మోహంతో నీవు నన్ను నిందించావు.
4.20.13
रूपयौवनदृप्तानां दक्षिणानां च मानद।
नूनमप्सरसामार्य चित्तानि प्रमथिष्यसि ॥ ४.२०.१३ ॥
ఓ మానదా! రూప యౌవన గర్వితులైన, నేర్పరులైన అప్సరసల మనసులను నువ్వు నిశ్చయంగా కలవరపెడతావు.
4.20.14
कालो निःसंशयो नूनं जीवितान्तकरस्तव।
बलाद् येनावपन्नोऽसि सुग्रीवस्यावशो वशम् ॥ ४.२०.१४ ॥
నిస్సందేహంగా నీ జీవితాన్ని అంతం చేసే కాలం వచ్చింది; దానివల్ల నువ్వు బలవంతంగా సుగ్రీవుని వశమై, నిస్సహాయుడవై పడ్డావు.
4.20.15
अस्थाने वालिनं हत्वा युध्यमानं परेण च।
न संतप्यति काकुत्स्थः कृत्वा कर्मसुगर्हितम् ॥ ४.२०.१५ ॥
యుద్ధం చేస్తున్న వాలిని అకారణంగా చంపి కూడా కాకుత్స్థుడు (రాముడు) చింతించడు; ఈ కర్మ ఎంతో నిందార్హమైనది.
4.20.16
वैधव्यं शोकसंतापं कृपणाकृपणा सती।
अदुःखोपचिता पूर्वं वर्तयिष्याम्यनाथवत् ॥ ४.२०.१६ ॥
వైధవ్య శోకం, సంతాపంతో; పూర్వం దుఃఖమెరుగని ఈ సతి, ఇక దీనురాలిగా, అనాథలా జీవిస్తుంది.
4.20.17
लालितश्चाङ्गदो वीरः सुकुमारः सुखोचितः।
वत्स्यते कामवस्थां मे पितृव्ये क्रोधमूर्च्छिते ॥ ४.२०.१७ ॥
ముద్దుగా పెరిగిన, సుకుమారుడైన, సుఖానికి అలవాటుపడిన వీరుడు అంగదుడు, కోపంతో మూర్ఛితుడైన పినతండ్రి వద్ద పరాధీనంగా ఉంటాడు.
4.20.18
कुरुष्व पितरं पुत्र सुदृष्टं धर्मवत्सलम्।
दुर्लभं दर्शनं तस्य तव वत्स भविष्यति ॥ ४.२०.१८ ॥
కుమారా! ధర్మప్రియుడైన, సుందరుడైన నీ తండ్రిని బాగా చూసుకో; వత్సా! ఇక అతని దర్శనం నీకు దుర్లభమవుతుంది.
4.20.19
समाश्वासय पुत्रं त्वं संदेशं संदिशस्व मे।
मूर्ध्न्नि चैनं समाघ्राय प्रवासं प्रस्थितो ह्यसि ॥ ४.२०.१९ ॥
నీవు కుమారునికి ఓదార్పు చెప్పు, నాకు నీ సందేశాన్ని తెలియజేయి. అతని తలను ముద్దాడి నీవు ప్రయాణానికి బయలుదేరుతున్నావు.
4.20.20
रामेण हि महत् कर्म कृतं त्वामभिनिघ्नता।
आनृण्यं तु गतं तस्य सुग्रीवस्य प्रतिश्रवे ॥ ४.२०.२० ॥
రాముడు నిన్ను సంహరించి గొప్ప కార్యం చేశాడు. సుగ్రీవుడు తన వాగ్దానపు ఋణం నుండి విముక్తుడయ్యాడు.
4.20.21
सकामो भव सुग्रीव रुमां त्वं प्रतिपत्स्यसे।
भुङ्क्ष्व राज्यमनुद्विग्नः शस्तो भ्राता रिपुस्तव ॥ ४.२०.२१ ॥
సుగ్రీవా, నీ కోరిక తీరుగాక. నీవు రుమను తిరిగి పొందుతావు. నీ శత్రువైన సోదరుడు హతుడయ్యాడు; నిశ్చింతగా రాజ్యాన్ని అనుభవించు.
4.20.22
किं मामेवं प्रलपतीं प्रियां त्वं नाभिभाषसे।
इमाः पश्य वरा बाह्व्यो भार्यास्ते वानरेश्वर ॥ ४.२०.२२ ॥
వానరేశ్వరా! ఇలా విలపిస్తున్న నీ ప్రియురాలైన నాతో నీవు ఎందుకు మాట్లాడవు? నీ శ్రేష్ఠమైన బాహువుల వంటి ఈ భార్యలను చూడు.
4.20.23
तस्या विलपितं श्रुत्वा वानर्यः सर्वतश्च ताः।
परिगृह्याङ्गदं दीना दुःखार्ताः प्रतिचुक्रुशुः ॥ ४.२०.२३ ॥
ఆమె విలాపాన్ని విని చుట్టుపక్కల ఉన్న వానర స్త్రీలు అంగదుని చుట్టుముట్టి, దుఃఖంతో పీడితులై దీనంగా ఏడ్చారు.
4.20.24
किमङ्गदं साङ्गदवीरबाहो
विहाय यातोऽसि चिरं प्रवासम्।
न युक्तमेवं गुणसंनिकृष्टं
विहाय पुत्रं प्रियचारुवेषम् ॥ ४.२०.२४ ॥
అంగదా! అంగదాలు ధరించిన వీరుడా, నీవు ఎందుకు ఇంత దీర్ఘ ప్రయాణానికి వెళ్ళావు? గుణవంతుడైన, ప్రియమైన, సుందర రూపం గల కుమారుని ఈ విధంగా విడిచిపెట్టడం తగదు.
4.20.25
यद्यप्रियं किंचिदसम्प्रधार्य
कृतं मया स्यात् तव दीर्घबाहो।
क्षमस्व मे तद्धरिवंशनाथ
व्रजामि मूर्ध्ना तव वीर पादौ ॥ ४.२०.२५ ॥
ఓ దీర్ఘబాహూ! ఆలోచించకుండా నేను మీకు ఏదైనా అప్రియమైనది చేసి ఉంటే, హరివంశ ప్రభువా, నన్ను క్షమించండి. ఓ వీరా, తలతో మీ పాదాలకు నమస్కరిస్తున్నాను.
4.20.26
तथा तु तारा करुणं रुदन्ती
भर्तुः समीपे सह वानरीभिः।
व्यवस्यत प्रायमनिन्द्यवर्णा
उपोपवेष्टुं भुवि यत्र वाली ॥ ४.२०.२६ ॥
అప్పుడు కరుణగా ఏడుస్తూ, దోషరహిత వర్ణం గల తార, వానరస్త్రీలతో కలిసి భర్త సమీపంలో, వాలి నేలపై పడి ఉన్న చోటే కూర్చోవాలని నిశ్చయించుకుంది.