વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.21.1
ततो निपतितां तारां च्युतां तारामिवाम्बरात्।
शनैराश्वासयामास हनुमान् हरियूथपः ॥ ४.२१.१ ॥
ત્યારે આકાશમાંથી ખર્યા તારાની જેમ ભૂમિ પર પડેલી તારાને વાનરયૂથપતિ હનુમાન ધીમે ધીમે આશ્વાસન આપવા લાગ્યા.
4.21.2
गुणदोषकृतं जन्तुः स्वकर्म फलहेतुकम्।
अव्यग्रस्तदवाप्नोति सर्वं प्रेत्य शुभाशुभम् ॥ ४.२१.२ ॥
જીવ પોતાના ગુણ-દોષથી કરેલા સ્વકર્મના ફળરૂપે મૃત્યુ પછી શુભ-અશુભ સર્વ અવિચલિત રીતે પામે છે.
4.21.3
शोच्या शोचसि कं शोच्यं दीनं दीनानुकम्पसे।
कश्च कस्यानुशोच्योऽस्ति देहेऽस्मिन् बुद्बुदोपमे ॥ ४.२१.३ ॥
હે શોચનીયા! તું કયા શોચનીય માટે શોક કરે છે? દીનો પર દયા કરે છે, પણ આ પરપોટા જેવા દેહમાં કોણ કોના માટે શોક કરવા યોગ્ય છે?
4.21.4
अङ्गदस्तु कुमारोऽयं द्रष्टव्यो जीवपुत्रया।
आयत्यां च विधेयानि समर्थान्यस्य चिन्तय ॥ ४.२१.४ ॥
આ કુમાર અંગદ જીવતા પુત્રવાળી માતા દ્વારા સંભાળવા યોગ્ય છે; અને ભવિષ્યમાં તેના માટે જે સમર્થ કાર્યો કરવા યોગ્ય હોય, તેનો વિચાર કર.
4.21.5
जानास्यनियतामेवं भूतानामागतिं गतिम्।
तस्माच्छुभं हि कर्तव्यं पण्डिते नेह लौकिकम् ॥ ४.२१.५ ॥
તું જાણે છે કે જીવોનું આવવું અને જવું આ રીતે અનિશ્ચિત છે; તેથી, હે પંડિતા, અહીં લૌકિક નહિ, શુભ કર્મ જ કરવું જોઈએ.
4.21.6
यस्मिन् हरिसहस्राणि शतानि नियुतानि च।
वर्तयन्ति कृताशानि सोऽयं दिष्टान्तमागतः ॥ ४.२१.६ ॥
જેના આશ્રયે હજારો, સેંકડો અને લાખો વાનરો આશાથી જીવતા હતા, તે જ આ હવે ભાગ્યે નક્કી કરેલા અંતને પામ્યો છે.
4.21.7
यदयं न्यायदृष्टार्थः सामदानक्षमापरः।
गतो धर्मजितां भूमिं नैनं शोचितुमर्हसि ॥ ४.२१.७ ॥
ન્યાયથી ધ્યેય સાધનાર, સામ-દાન અને ક્ષમામાં નિપુણ તેઓ ધર્મથી જીતેલા લોકે ગયા છે; તેથી તારે તેમના માટે શોક ન કરવો.
4.21.8
सर्वे च हरिशार्दूलाः पुत्रश्चायं तवाङ्गदः।
हर्यृक्षपतिराज्यं च त्वत्सनाथमनिन्दिते ॥ ४.२१.८ ॥
હે નિર્દોષ! અહીં બધા વાનર-શ્રેષ્ઠ છે અને તારો પુત્ર અંગદ પણ છે; વાનર-ઋક્ષોનું રાજ્ય હવે તારા રક્ષણમાં છે.
4.21.9
ताविमौ शोकसंतप्तौ शनैः प्रेरय भामिनि।
त्वया परिगृहीतोऽयमङ्गदः शास्तु मेदिनीम् ॥ ४.२१.९ ॥
હે ભામિની! શોકથી સંતપ્ત આ બંનેને ધીમે ધીમે લઈ જા; તારા દ્વારા સ્વીકારાયેલો આ અંગદ પૃથ્વી પર શાસન કરે.
4.21.10
संततिश्च यथा दृष्टा कृत्यं यच्चापि साम्प्रतम्।
राज्ञस्तत् क्रियतां सर्वमेष कालस्य निश्चयः ॥ ४.२१.१० ॥
વંશપરંપરામાં જોયું તેમ અને હવે જે કરવાનું છે, તે બધું રાજા માટે કરવામાં આવે; આ જ કાળનો નિશ્ચય છે.
4.21.11
संस्कार्यो हरिराजस्तु अङ्गदश्चाभिषिच्यताम्।
सिंहासनगतं पुत्रं पश्यन्ती शान्तिमेष्यसि ॥ ४.२१.११ ॥
વાનરરાજના સંસ્કાર કરવામાં આવે અને અંગદનો રાજ્યાભિષેક થાય; સિંહાસન પર બેઠેલા પુત્રને જોઈને તને શાંતિ મળશે.
4.21.12
सा तस्य वचनं श्रुत्वा भर्तृव्यसनपीडिता।
अब्रवीदुत्तरं तारा हनूमन्तमवस्थितम् ॥ ४.२१.१२ ॥
તેમના વચન સાંભળીને, પતિની આપત્તિથી પીડાયેલી તારા, ત્યાં ઊભેલા હનુમાનને ઉત્તર આપવા લાગી.
4.21.13
अङ्गदप्रतिरूपाणां पुत्राणामेकतः शतम्।
हतस्याप्यस्य वीरस्य गात्रसंश्लेषणं वरम् ॥ ४.२१.१३ ॥
અંગદ જેવા સો પુત્રો એક બાજુ હોય, તોપણ મરાયેલા આ વીરના શરીરને આલિંગન આપવું એ જ શ્રેષ્ઠ છે.
4.21.14
न चाहं हरिराज्यस्य प्रभवाम्यङ्गदस्य वा।
पितृव्यस्तस्य सुग्रीवः सर्वकार्येष्वनन्तरः ॥ ४.२१.१४ ॥
હું વાનરરાજ્ય પર કે અંગદ પર સત્તા ધરાવતી નથી. તેના કાકા સુગ્રીવ જ સર્વ કાર્યોમાં આગળ છે.
4.21.15
नह्येषा बुद्धिरास्थेया हनूमन्नङ्गदं प्रति।
पिता हि बन्धुः पुत्रस्य न माता हरिसत्तम ॥ ४.२१.१५ ॥
હે હનુમાન, અંગદ વિશે આ વિચાર અપનાવવો યોગ્ય નથી. હે વાનરશ્રેષ્ઠ, પુત્રનો સાચો બંધુ પિતા જ હોય છે, માતા નહીં.
4.21.16
नहि मम हरिराजसंश्रयात्
क्षमतरमस्ति परत्र चेह वा।
अभिमुखहतवीरसेवितं
शयनमिदं मम सेवितुं क्षमम् ॥ ४.२१.१६ ॥
વાનરરાજનો આશ્રય લેવાથી વધુ યોગ્ય મારા માટે આ લોક કે પરલોકમાં કંઈ નથી. સામે મુખ રાખીને મરાયેલા વીરોએ સેવેલી આ શય્યા જ મારે સેવવા યોગ્ય છે.