ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.21.1
ततो निपतितां तारां च्युतां तारामिवाम्बरात्।
शनैराश्वासयामास हनुमान् हरियूथपः ॥ ४.२१.१ ॥
ਤਦ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਵਾਨਰ-ਯੂਥਪਤੀ ਹਨੂਮਾਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਢਾਰਸ ਦੇਣ ਲੱਗਾ।
4.21.2
गुणदोषकृतं जन्तुः स्वकर्म फलहेतुकम्।
अव्यग्रस्तदवाप्नोति सर्वं प्रेत्य शुभाशुभम् ॥ ४.२१.२ ॥
ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਗੁਣ-ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸਭ ਕੁਝ ਬਿਨਾਂ ਵਿਚਲਿਤ ਹੋਏ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
4.21.3
शोच्या शोचसि कं शोच्यं दीनं दीनानुकम्पसे।
कश्च कस्यानुशोच्योऽस्ति देहेऽस्मिन् बुद्बुदोपमे ॥ ४.२१.३ ॥
ਹੇ ਸ਼ੋਚਨੀਯੇ! ਤੂੰ ਕਿਸ ਸ਼ੋਚਨੀਯ ਲਈ ਸ਼ੋਕ ਕਰਦੀ ਹੈਂ? ਦੀਨਾਂ ਉੱਤੇ ਤਰਸ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਪਰ ਇਸ ਬੁਲਬੁਲੇ ਵਰਗੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਕਿਸ ਲਈ ਸ਼ੋਕ ਯੋਗ ਹੈ?
4.21.4
अङ्गदस्तु कुमारोऽयं द्रष्टव्यो जीवपुत्रया।
आयत्यां च विधेयानि समर्थान्यस्य चिन्तय ॥ ४.२१.४ ॥
ਇਹ ਕੁਮਾਰ ਅੰਗਦ ਜੀਉਂਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲਣ ਯੋਗ ਹੈ; ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਸਮਰੱਥ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚ।
4.21.5
जानास्यनियतामेवं भूतानामागतिं गतिम्।
तस्माच्छुभं हि कर्तव्यं पण्डिते नेह लौकिकम् ॥ ४.२१.५ ॥
ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਉਣਾ ਤੇ ਜਾਣਾ ਏਦਾਂ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪੰਡਿਤਾ, ਇੱਥੇ ਲੌਕਿਕ ਨਹੀਂ, ਸ਼ੁਭ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4.21.6
यस्मिन् हरिसहस्राणि शतानि नियुतानि च।
वर्तयन्ति कृताशानि सोऽयं दिष्टान्तमागतः ॥ ४.२१.६ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਵਾਨਰ ਆਸ ਰੱਖ ਕੇ ਜੀਂਦੇ ਸਨ, ਉਹੀ ਇਹ ਹੁਣ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਨਿਯਤ ਕੀਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
4.21.7
यदयं न्यायदृष्टार्थः सामदानक्षमापरः।
गतो धर्मजितां भूमिं नैनं शोचितुमर्हसि ॥ ४.२१.७ ॥
ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਉਦੇਸ਼ ਸਾਧਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਮ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਖਿਮਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਇਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
4.21.8
सर्वे च हरिशार्दूलाः पुत्रश्चायं तवाङ्गदः।
हर्यृक्षपतिराज्यं च त्वत्सनाथमनिन्दिते ॥ ४.२१.८ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਇਸਤਰੀ! ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਵੀ ਹੈ; ਵਾਨਰ-ਰਿੱਛਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਹੈ।
4.21.9
ताविमौ शोकसंतप्तौ शनैः प्रेरय भामिनि।
त्वया परिगृहीतोऽयमङ्गदः शास्तु मेदिनीम् ॥ ४.२१.९ ॥
ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ! ਸੋਗ ਨਾਲ ਤਪੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਲੈ ਜਾ; ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਇਹ ਅੰਗਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇ।
4.21.10
संततिश्च यथा दृष्टा कृत्यं यच्चापि साम्प्रतम्।
राज्ञस्तत् क्रियतां सर्वमेष कालस्य निश्चयः ॥ ४.२१.१० ॥
ਵੰਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਇਹੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੈ।
4.21.11
संस्कार्यो हरिराजस्तु अङ्गदश्चाभिषिच्यताम्।
सिंहासनगतं पुत्रं पश्यन्ती शान्तिमेष्यसि ॥ ४.२१.११ ॥
ਵਾਨਰਰਾਜ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਅੰਗਦ ਦਾ ਰਾਜ-ਤਿਲਕ ਹੋਵੇ; ਸਿੰਘਾਸਣ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇਗੀ।
4.21.12
सा तस्य वचनं श्रुत्वा भर्तृव्यसनपीडिता।
अब्रवीदुत्तरं तारा हनूमन्तमवस्थितम् ॥ ४.२१.१२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਤੀ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਤਾਰਾ ਨੇ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
4.21.13
अङ्गदप्रतिरूपाणां पुत्राणामेकतः शतम्।
हतस्याप्यस्य वीरस्य गात्रसंश्लेषणं वरम् ॥ ४.२१.१३ ॥
ਅੰਗਦ ਵਰਗੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹੋਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਮਰੇ ਹੋਏ ਇਸ ਵੀਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਉਣਾ ਹੀ ਉੱਤਮ ਹੈ।
4.21.14
न चाहं हरिराज्यस्य प्रभवाम्यङ्गदस्य वा।
पितृव्यस्तस्य सुग्रीवः सर्वकार्येष्वनन्तरः ॥ ४.२१.१४ ॥
ਮੈਂ ਨਾ ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਨਾ ਅੰਗਦ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ। ਉਸਦਾ ਚਾਚਾ ਸੁਗਰੀਵ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਲਾ ਹੈ।
4.21.15
नह्येषा बुद्धिरास्थेया हनूमन्नङ्गदं प्रति।
पिता हि बन्धुः पुत्रस्य न माता हरिसत्तम ॥ ४.२१.१५ ॥
ਹੇ ਹਨੂਮਾਨ, ਅੰਗਦ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸੋਚ ਅਪਣਾਉਣੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੱਚਾ ਬੰਧੂ ਪਿਤਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਾਤਾ ਨਹੀਂ।
4.21.16
नहि मम हरिराजसंश्रयात्
क्षमतरमस्ति परत्र चेह वा।
अभिमुखहतवीरसेवितं
शयनमिदं मम सेवितुं क्षमम् ॥ ४.२१.१६ ॥
ਵਾਨਰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਸ ਲੋਕ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਸਾਹਮਣੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਵੀਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵੀ ਇਹ ਸੇਜ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸੇਵਨ ਯੋਗ ਹੈ।