વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.26.1
ततः शोकाभिसंतप्तं सुग्रीवं क्लिन्नवाससम्।
शाखामृगमहामात्राः परिवार्योपतस्थिरे ॥ ४.२६.१ ॥
ત્યારે શોકથી પીડાતા, ભીનાં વસ્ત્રો પહેરેલા સુગ્રીવને વાનરોના મહામાત્યોએ ઘેરીને તેમની પાસે ઊભા રહ્યા.
4.26.2
अभिगम्य महाबाहुं राममक्लिष्टकारिणम्।
स्थिताः प्राञ्जलयः सर्वे पितामहमिवर्षयः ॥ ४.२६.२ ॥
મહાબાહુ, અનાયાસે કાર્ય કરનારા રામ પાસે જઈને બધા હાથ જોડીને ઊભા રહ્યા, જેમ ઋષિઓ પિતામહ બ્રહ્માની સામે ઊભા રહે છે.
4.26.3
ततः काञ्चनशैलाभस्तरुणार्कनिभाननः।
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं हनूमान् मारुतात्मजः ॥ ४.२६.३ ॥
ત્યારે સુવર્ણ પર્વત જેવા તેજસ્વી, ઉગતા સૂર્ય સમાન મુખવાળા વાયુપુત્ર હનુમાને હાથ જોડીને આ વચન કહ્યું.
4.26.4
भवत्प्रसादात् काकुत्स्थ पितृपैतामहं महत्।
वानराणां सुदंष्ट्राणां सम्पन्नबलशालिनाम् ॥ ४.२६.४ ॥
હે કાકુત્સ્થ, તમારી કૃપાથી સુંદર દાઢોવાળા, પૂર્ણ બળવાન વાનરોનું મહાન પૈતૃક રાજ્ય પ્રાપ્ત થયું છે.
4.26.5
महात्मनां सुदुष्प्रापं प्राप्तं राज्यमिदं प्रभो।
भवता समनुज्ञातः प्रविश्य नगरं शुभम् ॥ ४.२६.५ ॥
હે પ્રભુ, મહાત્માઓ માટે પણ અતિ દુર્લભ આ રાજ્ય પ્રાપ્ત થયું છે. તમારી અનુમતિથી આ શુભ નગરમાં પ્રવેશ કરો.
4.26.6
संविधास्यति कार्याणि सर्वाणि ससुहृद्गणः।
स्नातोऽयं विविधैर्गन्धैरौषधैश्च यथाविधि ॥ ४.२६.६ ॥
આ સુગ્રીવ પોતાના મિત્રગણ સાથે બધાં કાર્યોની વ્યવસ્થા કરશે; વિધિ પ્રમાણે વિવિધ સુગંધો અને ઔષધિઓથી સ્નાન કરીને.
4.26.7
अर्चयिष्यति माल्यैश्च रत्नैश्च त्वां विशेषतः।
इमां गिरिगुहां रम्यामभिगन्तुं त्वमर्हसि ॥ ४.२६.७ ॥
તે માળા અને રત્નોથી તારો વિશેષ સત્કાર કરશે; આ રમણીય પર્વતગુફામાં તારે પ્રવેશ કરવો જોઈએ.
4.26.8
कुरुष्व स्वामिसम्बन्धं वानरान् सम्प्रहर्षय।
एवमुक्तो हनुमता राघवः परवीरहा ॥ ४.२६.८ ॥
સ્વામી સાથે સંબંધ બાંધ; વાનરોને હર્ષિત કર. હનુમાન આમ કહેતાં, શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર રાઘવ...
4.26.9
प्रत्युवाच हनूमन्तं बुद्धिमान् वाक्यकोविदः।
चतुर्दश समाः सौम्य ग्रामं वा यदि वा पुरम् ॥ ४.२६.९ ॥
બુદ્ધિમાન અને વાણીકુશળ રામે હનુમાનને ઉત્તર આપ્યો: "હે સૌમ્ય, ચૌદ વર્ષ સુધી હું ગામમાં કે નગરમાં પ્રવેશ નહીં કરું."
4.26.10
न प्रवेक्ष्यामि हनुमन् पितुर्निर्देशपालकः।
सुसमृद्धां गुहां दिव्यां सुग्रीवो वानरर्षभः ॥ ४.२६.१० ॥
હે હનુમાન, પિતાની આજ્ઞાનું પાલન કરનારો હું પ્રવેશ નહીં કરું. વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ સુગ્રીવ આ સમૃદ્ધ દિવ્ય ગુફામાં...
4.26.11
प्रविष्टो विधिवद् वीरः क्षिप्रं राज्येऽभिषिच्यताम्।
एवमुक्त्वा हनूमन्तं रामः सुग्रीवमब्रवीत् ॥ ४.२६.११ ॥
તે વીર વિધિપૂર્વક પ્રવેશ કરીને ઝડપથી રાજ્યમાં અભિષિક્ત થાય. હનુમાનને આમ કહીને રામે સુગ્રીવને કહ્યું:
4.26.12
वृत्तज्ञो वृत्तसम्पन्नमुदारबलविक्रमम्।
इममप्यङ्गदं वीरं यौवराज्येऽभिषेचय ॥ ४.२६.१२ ॥
આચાર જાણનાર, સદ્ગુણસંપન્ન, ઉદાર બળ-પરાક્રમવાળા આ વીર અંગદને પણ યુવરાજપદે અભિષિક્ત કર.
4.26.13
ज्येष्ठस्य हि सुतो ज्येष्ठः सदृशो विक्रमेण च।
अङ्गदोऽयमदीनात्मा यौवराज्यस्य भाजनम् ॥ ४.२६.१३ ॥
મોટાનો પુત્ર જ મોટો છે, અને પરાક્રમમાં પણ તે તેના જેવો જ છે. આ અંગદ અદીનાત્મા છે, યુવરાજ પદનો યોગ્ય અધિકારી છે.
4.26.14
पूर्वोऽयं वार्षिको मासः श्रावणः सलिलागमः।
प्रवृत्ताः सौम्य चत्वारो मासा वार्षिक संज्ञिताः ॥ ४.२६.१४ ॥
આ વર્ષાઋતુનો પ્રથમ માસ શ્રાવણ છે; જળનું આગમન થયું છે. હે સૌમ્ય, વર્ષાકાળ કહેવાતા ચાર માસ શરૂ થઈ ગયા છે.
4.26.15
नायमुद्योगसमयः प्रविश त्वं पुरीं शुभाम्।
अस्मिन् वत्स्याम्यहं सौम्य पर्वते सहलक्ष्मणः ॥ ४.२६.१५ ॥
આ યુદ્ધ કે અભિયાનનો સમય નથી; તું શુભ નગરીમાં પ્રવેશ કર. હે સૌમ્ય, હું લક્ષ્મણ સાથે આ પર્વત પર જ રહીશ.
4.26.16
इयं गिरिगुहा रम्या विशाला युक्तमारुता।
प्रभूतसलिला सौम्य प्रभूतकमलोत्पला ॥ ४.२६.१६ ॥
આ પર્વતગુફા રમણીય અને વિશાળ છે; અહીં યોગ્ય પવન વહે છે. હે સૌમ્ય, આ જળથી ભરપૂર છે અને કમળ તથા નીલકમળથી સમૃદ્ધ છે.
4.26.17
कार्तिके समनुप्राप्ते त्वं रावणवधे यत।
एष नः समयः सौम्य प्रविश त्वं स्वमालयम् ॥ ४.२६.१७ ॥
કારતક માસ આવે ત્યારે રાવણવધ માટે તું પ્રયત્ન કરજે. હે સૌમ્ય, આ જ આપણો નિયત સમય છે; હવે તારા નિવાસમાં પ્રવેશ કર.
4.26.19
अभिषिञ्चस्व राज्ये च सुहृदः सम्प्रहर्षय।
प्रविवेश पुरीं रम्यां किष्किन्धां वालिपालिताम्।
तं वानरसहस्राणि प्रविष्टं वानरेश्वरम् ॥ ४.२६.१९ ॥
રાજ્યમાં અભિષિક્ત થા અને મિત્રોને આનંદિત કર. (સુગ્રીવ) વાલીથી પાલિત રમણીય કિષ્કિંધા નગરીમાં પ્રવેશ્યો. તે વાનરેશ્વર પ્રવેશ્યા ત્યારે હજારો વાનરો પણ સાથે પ્રવેશ્યા.
4.26.20
अभिवार्य प्रविष्टानि सर्वतः प्लवगेश्वरम्।
ततः प्रकृतयः सर्वा दृष्ट्वा हरिगणेश्वरम् ॥ ४.२६.२० ॥
ચારે બાજુથી ઘેરીને પ્રવેશેલા વાનરોએ વાનરેશ્વરને ઘેરી લીધો. ત્યારે બધા પ્રજાજનોએ વાનરગણોના સ્વામીને જોયા.
4.26.21
प्रणम्य मूर्ध्ना पतिता वसुधायं समाहिताः।
सुग्रीवः प्रकृतीः सर्वाः सम्भाष्योत्थाप्य वीर्यवान् ॥ ४.२६.२१ ॥
માથું નમાવીને ધરતી પર પડેલા બધા પ્રજાજનો એકાગ્ર હતા. પરાક્રમી સુગ્રીવે બધા પ્રજાજનો સાથે વાત કરીને તેમને ઊભા કર્યા.
4.26.22
भ्रातुरन्तःपुरं सौम्यं प्रविवेश महाबलः।
प्रविष्टं भीमविक्रान्तं सुग्रीवं वानरर्षभम् ॥ ४.२६.२२ ॥
મહાબલી સુગ્રીવે ભાઈના સુંદર અંતઃપુરમાં પ્રવેશ કર્યો. ભયંકર પરાક્રમી વાનરશ્રેષ્ઠ સુગ્રીવ પ્રવેશતાં.
4.26.23
अभ्यषिञ्चन्त सुहृदः सहस्राक्षमिवामराः।
तस्य पाण्डुरमाजह्रुश्छत्रं हेमपरिष्कृतम् ॥ ४.२६.२३ ॥
દેવોએ ઇન્દ્રનો અભિષેક કર્યો તેમ મિત્રોએ તેનો અભિષેક કર્યો. તેના માટે સોનાથી શણગારેલું શ્વેત છત્ર લાવવામાં આવ્યું.
4.26.24
शुक्ले च वालव्यजने हेमदण्डे यशस्करे।
तथा रत्नानि सर्वाणि सर्वबीजौषधानि च ॥ ४.२६.२४ ॥
સોનાના દાંડાવાળા, યશ આપનારા બે શ્વેત ચામર, તથા બધાં રત્નો, બધાં બીજ અને ઔષધિઓ.
4.26.25
सक्षीराणां च वृक्षाणां प्ररोहान् कुसुमानि च।
शुक्लानि चैव वस्त्राणि श्वेतं चैवानुलेपनम् ॥ ४.२६.२५ ॥
દૂધવાળાં વૃક્ષોના અંકુરો અને ફૂલો, શ્વેત વસ્ત્રો અને શ્વેત અનુલેપન પણ.
4.26.26
सुगन्धीनि च माल्यानि स्थलजान्यम्बुजानि च।
चन्दनानि च दिव्यानि गन्धांश्च विविधान् बहून् ॥ ४.२६.२६ ॥
સુગંધિત માળાઓ, ભૂમિ પર ખીલેલાં કમળ, દિવ્ય ચંદન અને અનેક પ્રકારના ઘણા સુગંધો.
4.26.27
अक्षतं जातरूपं च प्रियङ्गुं मधुसर्पिषी।
दधि चर्म च वैयाघ्रं परार्घ्यौ चाप्युपानहौ ॥ ४.२६.२७ ॥
અક્ષત, સુવર્ણ, પ્રિયંગુ, મધ અને ઘી, દહીં, ચામડું, વાઘનું ચામડું અને અત્યંત મૂલ્યવાન બે પાદુકાઓ.
4.26.28
समालम्भनमादाय गोरोचनमनःशिलाम्।
आजग्मुस्तत्र मुदिता वराः कन्याश्च षोडश ॥ ४.२६.२८ ॥
સમાલંભન સામગ્રી, ગોરોચન અને મનઃશિલા લઈને આનંદિત થઈને ત્યાં સોળ શ્રેષ્ઠ કન્યાઓ આવી.
4.26.29
ततस्ते वानरश्रेष्ठमभिषेक्तुं यथाविधि।
रत्नैर्वस्त्रैश्च भक्ष्यैश्च तोषयित्वा द्विजर्षभान् ॥ ४.२६.२९ ॥
પછી વાનરશ્રેષ્ઠના વિધિપૂર્વક અભિષેક માટે તેમણે રત્નો, વસ્ત્રો અને ભોજ્ય પદાર્થોથી શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને સંતુષ્ટ કર્યા.
4.26.30
ततः कुशपरिस्तीर्णं समिद्धं जातवेदसम्।
मन्त्रपूतेन हविषा हुत्वा मन्त्रविदो जनाः ॥ ४.२६.३० ॥
પછી કુશ પાથરેલા, પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં મંત્રજ્ઞ લોકોએ મંત્રપૂત હવિષની આહુતિ આપી.
4.26.31
ततो हेमप्रतिष्ठाने वरास्तरणसंवृते।
प्रासादशिखरे रम्ये चित्रमाल्योपशोभिते ॥ ४.२६.३१ ॥
પછી સુવર્ણ આસન પર, શ્રેષ્ઠ પાથરણાંથી ઢંકાયેલા, વિચિત્ર માળાઓથી શોભિત રમણીય પ્રાસાદના શિખર પર.
4.26.32
प्राङ्मुखं विधिवन्मन्त्रैः स्थापयित्वा वरासने।
नदीनदेभ्यः संहृत्य तीर्थेभ्यश्च समन्ततः ॥ ४.२६.३२ ॥
પૂર્વાભિમુખ થઈ, વિધિપૂર્વક મંત્રો સહિત તેમને ઉત્તમ આસન પર બેસાડી, નદીઓ, નદો અને તીર્થોમાંથી ચારેબાજુથી જળ એકત્ર કરીને.
4.26.33
आहृत्य च समुद्रेभ्यः सर्वेभ्यो वानरर्षभाः।
अपः कनककुम्भेषु निधाय विमलं जलम् ॥ ४.२६.३३ ॥
બધા સમુદ્રોમાંથી જળ લાવી, વાનરશ્રેષ્ઠોએ સોનાના કળશોમાં નિર્મળ જળ મૂકીને.
4.26.34
शुभैर्ऋषभशृङ्गैश्च कलशैश्चैव काञ्चनैः।
शास्त्रदृष्टेन विधिना महर्षिविहितेन च ॥ ४.२६.३४ ॥
શુભ ઋષભશૃંગ આકારના અગ્રભાગો અને સોનાના કળશો સાથે, શાસ્ત્રવિહિત વિધિથી અને મહર્ષિઓએ નિર્દેશેલી વિધિથી.
4.26.35
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः।
मैन्दश्च द्विविदश्चैव हनूमाञ्जाम्बवांस्तथा ॥ ४.२६.३५ ॥
ગજ, ગવાક્ષ, ગવય, શરભ, ગંધમાદન, મૈંદ, દ્વિવિદ, તથા હનુમાન અને જાંબવાન.
4.26.36
अभ्यषिञ्चत सुग्रीवं प्रसन्नेन सुगन्धिना।
सलिलेन सहस्राक्षं वसवो वासवं यथा ॥ ४.२६.३६ ॥
સ્વચ્છ સુગંધિત જળથી સુગ્રીવનો અભિષેક કર્યો, જેમ વસુઓએ સહસ્રાક્ષ વાસવનો અભિષેક કર્યો હતો.
4.26.37
अभिषिक्ते तु सुग्रीवे सर्वे वानरपुङ्गवाः।
प्रचुक्रुशुर्महात्मानो हृष्टाः शतसहस्रशः ॥ ४.२६.३७ ॥
સુગ્રીવનો અભિષેક થતાં, બધા શ્રેષ્ઠ વાનર મહાત્માઓ હર્ષપૂર્વક લાખોની સંખ્યામાં જયઘોષ કરવા લાગ્યા.
4.26.38
रामस्य तु वचः कुर्वन् सुग्रीवो वानरेश्वरः।
अङ्गदं सम्परिष्वज्य यौवराज्येऽभ्यषेचयत् ॥ ४.२६.३८ ॥
રામના વચનનું પાલન કરતાં વાનરેશ્વર સુગ્રીવે અંગદને આલિંગન આપીને યુવરાજપદે અભિષેક કર્યો.
4.26.39
अङ्गदे चाभिषिक्ते तु सानुक्रोशाः प्लवंगमाः।
साधु साध्विति सुग्रीवं महात्मानो ह्यपूजयन् ॥ ४.२६.३९ ॥
અંગદનો અભિષેક થતાં કરુણાવાન વાનરોએ 'સાધુ! સાધુ!' કહીને સુગ્રીવનું સન્માન કર્યું.
4.26.40
रामं चैव महात्मानं लक्ष्मणं च पुनः पुनः।
प्रीताश्च तुष्टुवुः सर्वे तादृशे तत्र वर्तिनि ॥ ४.२६.४० ॥
ત્યાંની એવી સ્થિતિમાં સૌ આનંદિત થઈને મહાત્મા રામ અને લક્ષ્મણની વારંવાર સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
4.26.41
हृष्टपुष्टजनाकीर्णा पताकाध्वजशोभिता।
बभूव नगरी रम्या किष्किन्धा गिरिगह्वरे ॥ ४.२६.४१ ॥
પર્વતની ગુફામાં આવેલી કિષ્કિંધા નગરી હર્ષિત અને પુષ્ટ લોકોથી ભરાઈ, પતાકા અને ધ્વજોથી શોભીને રમણીય બની.
4.26.42
निवेद्य रामाय तदा महात्मने
महाभिषेकं कपिवाहिनीपतिः।
रुमां च भार्यामुपलभ्य वीर्यवा-
नवाप राज्यं त्रिदशाधिपो यथा ॥ ४.२६.४२ ॥
ત્યારે વાનરસેનાપતિએ મહાત્મા રામને મહાભિષેકનો સંદેશ આપી, પત્ની રુમાને પાછી મેળવીને, પરાક્રમી એવા તેમણે દેવેન્દ્રની જેમ રાજ્ય મેળવ્યું.