ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 4.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.31.1
स कामिनं दीनमदीनसत्त्वं
शोकाभिपन्नं समुदीर्णकोपम्।
नरेन्द्रसूनुर्नरदेवपुत्रं
रामानुजः पूर्वजमित्युवाच ॥ ४.३१.१ ॥
ಕಾಮಪರನೂ, ದೀನನೂ, ಆದರೆ ಅದೀನ ಸತ್ತ್ವವುಳ್ಳವನೂ, ಶೋಕದಿಂದ ಆವೃತನೂ, ಉಕ್ಕಿದ ಕೋಪವುಳ್ಳವನೂ ಆದ ಅವನಿಗೆ, ರಾಮನ ತಮ್ಮನಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತನ್ನ ಅಣ್ಣನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
4.31.2
न वानरः स्थास्यति साधुवृत्ते
न मन्यते कर्मफलानुषङ्गान्।
न भोक्ष्यते वानरराज्यलक्ष्मीं
तथा हि नातिक्रमतेऽस्य बुद्धिः ॥ ४.३१.२ ॥
ಆ ವಾನರನು ಸಜ್ಜನರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲನು; ಕರ್ಮಫಲಗಳ ಅನುಸಂಧಾನವನ್ನು ಅವನು ಗಣಿಸನು. ವಾನರರಾಜ್ಯದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅವನು ಅನುಭವಿಸನು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಬುದ್ಧಿ ಹಾಗೆ ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ.
4.31.3
मतिक्षयाद् ग्राम्यसुखेषु सक्त-
स्तव प्रसादात् प्रतिकारबुद्धिः।
हतोऽग्रजं पश्यतु वीरवालिनं
न राज्यमेवं विगुणस्य देयम् ॥ ४.३१.३ ॥
ಬುದ್ಧಿಯ ಕ್ಷಯದಿಂದ ಲೌಕಿಕ ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪ್ರತೀಕಾರ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ (ಸುಗ್ರೀವನು) — ತನ್ನ ಅಣ್ಣನನ್ನು ಕೊಂದ ವೀರ ವಾಲಿಯನ್ನು ನೋಡಲಿ. ಗುಣಹೀನನಿಗೆ ಹೀಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಡಬಾರದು.
4.31.4
न धारये कोपमुदीर्णवेगं
निहन्मि सुग्रीवमसत्यमद्य।
हरिप्रवीरैः सह वालिपुत्रो
नरेन्द्रपुत्र्या विचयं करोतु ॥ ४.३१.४ ॥
ಉಕ್ಕಿದ ವೇಗದ ಕೋಪವನ್ನು ನಾನು ತಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಇಂದೇ ಸುಳ್ಳುಗಾರನಾದ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ. ವಾಲಿಯ ಮಗ (ಅಂಗದ) ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರ ವೀರರೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು (ಸೀತೆಯನ್ನು) ಹುಡುಕಲಿ.
4.31.5
तमात्तबाणासनमुत्पतन्तं
निवेदितार्थं रणचण्डकोपम्।
उवाच रामः परवीरहन्ता
स्ववीक्षितं सानुनयं च वाक्यम् ॥ ४.३१.५ ॥
ಬಿಲ್ಲುಬಾಣ ಹಿಡಿದು ಜಿಗಿದೇಳುತ್ತಿದ್ದ, ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ, ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಚಂಡ ಕೋಪವುಳ್ಳ ಅವನಿಗೆ, ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ರಾಮನು ತನ್ನನ್ನೇ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಸಮಾಧಾನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
4.31.6
नहि वै त्वद्विधो लोके पापमेवं समाचरेत्।
कोपमार्येण यो हन्ति स वीरः पुरुषोत्तमः ॥ ४.३१.६ ॥
ನಿನ್ನಂತವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆರ್ಯನಾಗಿ ಕೋಪವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವವನೇ ವೀರನೂ ಪುರುಷೋತ್ತಮನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
4.31.7
नेदमत्र त्वया ग्राह्यं साधुवृत्तेन लक्ष्मण।
तां प्रीतिमनुवर्तस्व पूर्ववृत्तं च संगतम् ॥ ४.३१.७ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ, ಸದಾಚಾರಿಯಾದ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು. ಆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸು; ಹಿಂದಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪಾಲಿಸು.
4.31.8
सामोपहितया वाचा रूक्षाणि परिवर्जयन्।
वक्तुमर्हसि सुग्रीवं व्यतीतं कालपर्यये ॥ ४.३१.८ ॥
ಮೃದುವಾದ ಸಮಾಧಾನದ ಮಾತುಗಳಿಂದ, ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕಾಲ ಮೀರಿರುವುದರಿಂದ ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕು.
4.31.9
सोऽग्रजेनानुशिष्टार्थो यथावत् पुरुषर्षभः।
प्रविवेश पुरीं वीरो लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ४.३१.९ ॥
ಅಣ್ಣನಿಂದ ಯಥಾವತ್ ಉಪದೇಶ ಪಡೆದ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ, ವೀರ, ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
4.31.10
ततः शुभमतिः प्राज्ञो भ्रातुः प्रियहिते रतः।
लक्ष्मणः प्रतिसंरब्धो जगाम भवनं कपेः ॥ ४.३१.१० ॥
ಆಗ ಶುಭಮನಸ್ಕನೂ ಪ್ರಾಜ್ಞನೂ ಅಣ್ಣನ ಪ್ರಿಯ ಹಿತಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರತನೂ ಆದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು, ಇನ್ನೂ ಕೋಪಗೊಂಡವನಾಗಿ ಕಪಿಯ ಭವನಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
4.31.11
शक्रबाणासनप्रख्यं धनुः कालान्तकोपमम्।
प्रगृह्य गिरिशृङ्गाभं मन्दरः सानुमानिव ॥ ४.३१.११ ॥
ಇಂದ್ರನ ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ, ಕಾಲನ ಅಂತ್ಯದಂತೆ ಇದ್ದ, ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಂತೆ ಕಾಣುವ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದನು; ಇಳಿಜಾರುಗಳಿರುವ ಮಂದರ ಪರ್ವತದಂತೆ ಕಂಡಿತು.
4.31.12
यथोक्तकारी वचनमुत्तरं चैव सोत्तरम्।
बृहस्पतिसमो बुद्ध्या मत्वा रामानुजस्तदा ॥ ४.३१.१२ ॥
ಹೇಳಿದಂತೆ ನಡೆಯುವ, ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ಸಮಾನ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ರಾಮನ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಆಗ ಉತ್ತರವನ್ನು ಯೋಚಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು.
4.31.13
कामक्रोधसमुत्थेन भ्रातुः क्रोधाग्निना वृतः।
प्रभञ्जन इवाप्रीतः प्रययौ लक्ष्मणस्ततः ॥ ४.३१.१३ ॥
ಕಾಮ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಅಣ್ಣನ ಕ್ರೋಧಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಗಾಳಿಯಂತೆ ಅಸಂತೋಷದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನು.
4.31.14
सालतालाश्वकर्णांश्च तरसा पातयन् बलात्।
पर्यस्यन् गिरिकूटानि द्रुमानन्यांश्च वेगितः ॥ ४.३१.१४ ॥
ಸಾಲ, ತಾಳ, ಅಶ್ವಕರ್ಣ ಮರಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ವೇಗದಿಂದ ಬೀಳಿಸಿ, ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಮರಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸುತ್ತಾ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗಿದನು.
4.31.15
शिलाश्च शकलीकुर्वन् पद्भ्यां गज इवाशुगः।
दूरमेकपदं त्यक्त्वा ययौ कार्यवशाद् द्रुतम् ॥ ४.३१.१५ ॥
ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಲುಗಳಿಂದ ತುಂಡು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಆನೆಯಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ, ಕಾರ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ದೂರವನ್ನು ಒಂದೇ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋದನು.
4.31.16
तामपश्यद् बलाकीर्णां हरिराजमहापुरीम्।
दुर्गामिक्ष्वाकुशार्दूलः किष्किन्धां गिरिसंकटे ॥ ४.३१.१६ ॥
ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಸಿಂಹ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು, ಪರ್ವತ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವ, ಬಲಿಷ್ಠರಿಂದ ತುಂಬಿದ, ದುರ್ಗಮವಾದ ವಾನರರಾಜನ ಆ ಮಹಾನಗರಿ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯನ್ನು ಕಂಡನು.
4.31.17
रोषात् प्रस्फुरमाणोष्ठः सुग्रीवं प्रति लक्ष्मणः।
ददर्श वानरान् भीमान् किष्किन्धायां बहिश्चरान् ॥ ४.३१.१७ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ತುಟಿ ನಡುಗುತ್ತಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸುಗ್ರೀವನ ಕಡೆ ನೋಡಿ, ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯ ಹೊರಗೆ ತಿರುಗಾಡುವ ಭಯಂಕರ ವಾನರರನ್ನು ಕಂಡನು.
4.31.18
तं दृष्ट्वा वानराः सर्वे लक्ष्मणं पुरुषर्षभम्।
शैलशृङ्गाणि शतशः प्रवृद्धांश्च महीरुहान्।
जगृहुः कुञ्जरप्रख्या वानराः पर्वतान्तरे ॥ ४.३१.१८ ॥
ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ವೃಷಭನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ಆನೆಗಳಂತಿದ್ದ ವಾನರರೆಲ್ಲರೂ ನೂರಾರು ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳನ್ನೂ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು; ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ (ಅವುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡರು).
4.31.19
तान् गृहीतप्रहरणान् सर्वान् दृष्ट्वा तु लक्ष्मणः।
बभूव द्विगुणं क्रुद्धो बह्विन्धन इवानलः ॥ ४.३१.१९ ॥
ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನು ನೋಡಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಕೋಪ ಎರಡರಷ್ಟಾಯಿತು; ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ (ಅವನು ಉರಿದನು).
4.31.20
तं ते भयपरीताङ्गा क्षुब्धं दृष्ट्वा प्लवंगमाः।
कालमृत्युयुगान्ताभं शतशो विद्रुता दिशः ॥ ४.३१.२० ॥
ಕ್ಷುಬ್ಧನಾದ, ಕಾಲ-ಮೃತ್ಯು-ಯುಗಾಂತದಂತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಭಯದಿಂದ ಅಂಗಗಳು ನಡುಗಿದ ಆ ವಾನರರು ನೂರಾರಾಗಿ ದಿಕ್ಕುದಿಕ್ಕಿಗೆ ಓಡಿದರು.
4.31.21
ततः सुग्रीवभवनं प्रविश्य हरिपुंगवाः।
क्रोधमागमनं चैव लक्ष्मणस्य न्यवेदयन् ॥ ४.३१.२१ ॥
ಆಮೇಲೆ ಸುಗ್ರೀವನ ಭವನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಕೋಪವನ್ನೂ ಅವನ ಆಗಮನವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದರು.
4.31.22
तारया सहितः कामी सक्तः कपिवृषस्तदा।
न तेषां कपिसिंहानां शुश्राव वचनं तदा ॥ ४.३१.२२ ॥
ಆಗ ತಾರೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ, ಕಾಮಾಸಕ್ತನಾದ ವಾನರ ವೃಷಭನು ಆ ಸಿಂಹಸದೃಶ ವಾನರರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ.
4.31.23
ततः सचिवसंदिष्टा हरयो रोमहर्षणाः।
गिरिकुञ्जरमेघाभा नगरान्निर्ययुस्तदा ॥ ४.३१.२३ ॥
ಆಗ ಮಂತ್ರಿಯಿಂದ ಆದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸುವ, ಪರ್ವತ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಘಗಳಂತಿದ್ದ ವಾನರರು ಆಗ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಟರು.
4.31.24
नखदंष्ट्रायुधाः सर्वे वीरा विकृतदर्शनाः।
सर्वे शार्दूलदंष्ट्राश्च सर्वे विवृतदर्शनाः ॥ ४.३१.२४ ॥
ಉಗುರು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳೇ ಆಯುಧಗಳಾಗಿದ್ದ ಆ ವೀರರೆಲ್ಲರೂ ಭಯಂಕರ ರೂಪದವರಾಗಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹುಲಿಯ ಹಲ್ಲುಗಳಿದ್ದವು; ಎಲ್ಲರ ಹಲ್ಲುಗಳು ಹೊರಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.
4.31.25
दशनागबलाः केचित् केचिद् दशगुणोत्तराः।
केचिन्नागसहस्रस्य बभूवुस्तुल्यवर्चसः ॥ ४.३१.२५ ॥
ಕೆಲವರಿಗೆ ಹತ್ತು ಆನೆಗಳ ಬಲವಿತ್ತು; ಕೆಲವರು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಬಲಶಾಲಿಗಳು. ಕೆಲವರು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲವುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರು.
4.31.26
ततस्तैः कपिभिर्व्याप्तां द्रुमहस्तैर्महाबलैः।
अपश्यल्लक्ष्मणः क्रुद्धः किष्किन्धां तां दुरासदाम् ॥ ४.३१.२६ ॥
ಆಗ ಮರಗಳನ್ನೇ ಕೈಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ಆ ಮಹಾಬಲ ವಾನರರಿಂದ ತುಂಬಿದ, ದುರ್ಗಮವಾದ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯನ್ನು ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ನೋಡಿದನು.
4.31.27
ततस्ते हरयः सर्वे प्राकारपरिखान्तरात्।
निष्क्रम्योदग्रसत्त्वास्तु तस्थुराविष्कृतं तदा ॥ ४.३१.२७ ॥
ಆಗ ಆ ವಾನರರೆಲ್ಲರೂ, ಮಹಾ ಧೈರ್ಯವುಳ್ಳವರಾಗಿ, ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಕಂದಕದ ಒಳಗಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಆಗ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ನಿಂತರು.
4.31.28
सुग्रीवस्य प्रमादं च पूर्वजस्यार्थमात्मवान्।
दृष्ट्वा क्रोधवशं वीरः पुनरेव जगाम सः ॥ ४.३१.२८ ॥
ಸುಗ್ರೀವನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಅಣ್ಣನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು, ಆತ್ಮಸಂಯಮವುಳ್ಳ ಆ ವೀರನು ಕೋಪದ ವಶನಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು.
4.31.29
स दीर्घोष्णमहोच्छ्वासः कोपसंरक्तलोचनः।
बभूव नरशार्दूलः सधूम इव पावकः ॥ ४.३१.२९ ॥
ಆ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಬಿಸಿಯಾದ ಉಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ, ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಹೊಗೆಯೊಡನೆ ಇರುವ ಬೆಂಕಿಯಂತಾದನು.
4.31.30
बाणशल्यस्फुरज्जिह्वः सायकासनभोगवान्।
स्वतेजोविषसम्भूतः पञ्चास्य इव पन्नगः ॥ ४.३१.३० ॥
ಬಾಣದ ಮೊನೆಗಳ ನಾಲಿಗೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ, ಬಾಣಗಳೂ ಬಿಲ್ಲೂ ಸುರುಳಿಗಳಾಗಿದ್ದ, ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ವಿಷದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅವನು ಐದು ತಲೆಯ ಸರ್ಪದಂತೆ ಇದ್ದನು.
4.31.31
तं दीप्तमिव कालाग्निं नागेन्द्रमिव कोपितम्।
समासाद्याङ्गदस्त्रासाद् विषादमगमत् परम् ॥ ४.३१.३१ ॥
ಉರಿಯುವ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ, ಕೋಪಗೊಂಡ ನಾಗರಾಜನಂತಿದ್ದ ಅವನ ಬಳಿ ಸಮೀಪಿಸಿ ಅಂಗದನು ಭಯದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು.
4.31.32
सोऽङ्गदं रोषताम्राक्षः संदिदेश महायशाः।
सुग्रीवः कथ्यतां वत्स ममागमनमित्युत ॥ ४.३१.३२ ॥
ರೋಷದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಸುಗ್ರೀವನು ಅಂಗದನಿಗೆ, 'ವತ್ಸ, ನನ್ನ ಆಗಮನವನ್ನು ತಿಳಿಸು' ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.
4.31.33
एष रामानुजः प्राप्तस्त्वत्सकाशमरिंदम।
भ्रातुर्व्यसनसंतप्तो द्वारि तिष्ठति लक्ष्मणः ॥ ४.३१.३३ ॥
'ಅರಿಂದಮ, ಇಗೋ ರಾಮನ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅಣ್ಣನ ಸಂಕಟದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.'
4.31.34
तस्य वाक्यं यदि रुचिः क्रियतां साधु वानर।
इत्युक्त्वा शीघ्रमागच्छ वत्स वाक्यमरिंदम ॥ ४.३१.३४ ॥
'ವಾನರನೇ, ಅವನ ಮಾತು ನಿನಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದರೆ ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಾಲಿಸು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ವತ್ಸ, ಅರಿಂದಮ, ಬೇಗನೆ ಹಿಂತಿರುಗು.'
4.31.35
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा शोकाविष्टोऽङ्गदोऽब्रवीत्।
पितुः समीपमागम्य सौमित्रिरयमागतः ॥ ४.३१.३५ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶೋಕದಿಂದ ಆವೇಶಿತನಾದ ಅಂಗದ ಹೇಳಿದನು: 'ತಂದೆಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ಇಗೋ ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.'
4.31.36
अथाङ्गदस्तस्य सुतीव्रवाचा
सम्भ्रान्तभावः परिदीनवक्त्रः।
निर्गत्य पूर्वं नृपतेस्तरस्वी
ततो रुमायाश्चरणौ ववन्दे ॥ ४.३१.३६ ॥
ಆಗ ಆ ಅತಿ ತೀವ್ರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮನಸ್ಸು ಕಳವಳಗೊಂಡು ಮುಖ ಬಾಡಿದ ಅಂಗದನು ರಾಜನ ಬಳಿಯಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೊರಬಂದು, ನಂತರ ರುಮೆಯ ಪಾದಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸಿದನು.
4.31.37
संगृह्य पादौ पितुरुग्रतेजा
जग्राह मातुः पुनरेव पादौ।
पादौ रुमायाश्च निपीडयित्वा
निवेदयामास ततस्तदर्थम् ॥ ४.३१.३७ ॥
ಉಗ್ರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅಂಗದನು ತಂದೆಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದನು; ಮತ್ತೆ ತಾಯಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದನು; ರುಮೆಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹಿಡಿದು, ನಂತರ ಆ ಕಾರಣವನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿದನು.
4.31.38
स निद्राक्लान्तसंवीतो वानरो न विबुद्धवान्।
बभूव मदमत्तश्च मदनेन च मोहितः ॥ ४.३१.३८ ॥
ಆ ವಾನರನು ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ದಣಿದು ಆವೃತನಾಗಿ ಎಚ್ಚರವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಮದದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತನಾಗಿ, ಕಾಮದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿದ್ದನು.
4.31.39
ततः किलकिलां चक्रुर्लक्ष्मणं प्रेक्ष्य वानराः।
प्रसादयन्तस्तं क्रुद्धं भयमोहितचेतसः ॥ ४.३१.३९ ॥
ಆಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕೋಪಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ವಾನರರು ಕಿಲಕಿಲ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿದರು; ಭಯದಿಂದ ಮೋಹಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು.
4.31.40
ते महौघनिभं दृष्ट्वा वज्राशनिसमस्वनम्।
सिंहनादं समं चक्रुर्लक्ष्मणस्य समीपतः ॥ ४.३१.४० ॥
ಮಹಾ ಪ್ರವಾಹದಂತೆ, ವಜ್ರ-ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿದರು.
4.31.41
तेन शब्देन महता प्रत्यबुध्यत वानरः।
मदविह्वलताम्राक्षो व्याकुलः स्रग्विभूषणः ॥ ४.३१.४१ ॥
ಆ ಮಹಾ ಶಬ್ದದಿಂದ ಆ ವಾನರನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡನು; ಮದದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳ, ವ್ಯಾಕುಲನಾದ, ಹೂಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾದ ಅವನು.
4.31.42
अथाङ्गदवचः श्रुत्वा तेनैव च समागतौ।
मन्त्रिणौ वानरेन्द्रस्य सम्मतोदारदर्शनौ ॥ ४.३१.४२ ॥
ಆಗ ಅಂಗದನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನೊಡನೆಯೇ ಬಂದ ವಾನರೇಂದ್ರನ ಇಬ್ಬರು ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಗೌರವಾನ್ವಿತರೂ ಉದಾತ್ತ ರೂಪದವರೂ ಆಗಿದ್ದರು.
4.31.43
प्लक्षश्चैव प्रभावश्च मन्त्रिणावर्थधर्मयोः।
वक्तुमुच्चावचं प्राप्तं लक्ष्मणं तौ शशंसतुः ॥ ४.३१.४३ ॥
ಪ್ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ ಎಂಬ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ವಿಷಯಗಳ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಇಬ್ಬರು, ನಾನಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಬಳಿ ಬಂದು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.
4.31.44
प्रसादयित्वा सुग्रीवं वचनैः सार्थनिश्चितैः।
आसीनं पर्युपासीनौ यथा शक्रं मरुत्पतिम् ॥ ४.३१.४४ ॥
ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ದೃಢ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಸಂತೈಸಿ, ಮರುತ್ತುಗಳ ಒಡೆಯ ಇಂದ್ರನ ಬಳಿ ಕುಳಿತಂತೆ, ಆಸೀನನಾದ ಅವನ ಸುತ್ತ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಕುಳಿತರು.
4.31.45
सत्यसंधौ महाभागौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
मनुष्यभावं सम्प्राप्तौ राज्यार्हौ राज्यदायिनौ ॥ ४.३१.४५ ॥
ಸತ್ಯಸಂಧರೂ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತರೂ ಆದ ಸಹೋದರರಾದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಮನುಷ್ಯರೂಪ ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವವರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
4.31.46
तयोरेको धनुष्पाणिर्द्वारि तिष्ठति लक्ष्मणः।
यस्य भीताः प्रवेपन्तो नादान् मुञ्चन्ति वानराः ॥ ४.३१.४६ ॥
ಅವರಿಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ—ಲಕ್ಷ್ಮಣ; ಅವನಿಗೆ ಭಯಭೀತರಾಗಿ ನಡುಗುವ ವಾನರರು ಕೂಗುತ್ತಾರೆ.
4.31.47
स एष राघवभ्राता लक्ष्मणो वाक्यसारथिः।
व्यवसायरथः प्राप्तस्तस्य रामस्य शासनात् ॥ ४.३१.४७ ॥
ಇವನೇ ರಾಘವನ ಸಹೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮಣ; ಮಾತೆಂಬ ಸಾರಥಿಯುಳ್ಳವನು, ನಿಶ್ಚಯವೆಂಬ ರಥವುಳ್ಳವನು; ರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.
4.31.48
अयं च तनयो राजंस्ताराया दयितोऽङ्गदः।
लक्ष्मणेन सकाशं ते प्रेषितस्त्वरयानघ ॥ ४.३१.४८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಇವನು ತಾರೆಯ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರ ಅಂಗದ; ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ವೇಗವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಓ ನಿಷ್ಪಾಪನೇ.
4.31.49
सोऽयं रोषपरीताक्षो द्वारि तिष्ठति वीर्यवान्।
वानरान् वानरपते चक्षुषा निर्दहन्निव ॥ ४.३१.४९ ॥
ವಾನರಪತಿಯೇ, ಆ ವೀರ್ಯವಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ತನ್ನ ನೋಟದಿಂದಲೇ ವಾನರರನ್ನು ಸುಟ್ಟುಬಿಡುವವನಂತೆ.
4.31.50
तस्य मूर्ध्ना प्रणामं त्वं सपुत्रः सहबान्धवः।
गच्छ शीघ्रं महाराज रोषो ह्यद्योपशाम्यताम् ॥ ४.३१.५० ॥
ಮಹಾರಾಜನೇ, ನೀನು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೇಗನೆ ಹೋಗಿ ತಲೆ ಬಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸು; ಇಂದೇ ಅವನ ಕೋಪ ಶಮನವಾಗಲಿ.
4.31.51
यथा हि रामो धर्मात्मा तत्कुरुष्व समाहितः।
राजंस्तिष्ठ स्वसमये भव सत्यप्रतिश्रवः ॥ ४.३१.५१ ॥
ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ರಾಮನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಮಾಡು; ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರು, ಸತ್ಯವಾಕ್ಯನಾಗಿರು.