వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.31.1
स कामिनं दीनमदीनसत्त्वं
शोकाभिपन्नं समुदीर्णकोपम्।
नरेन्द्रसूनुर्नरदेवपुत्रं
रामानुजः पूर्वजमित्युवाच ॥ ४.३१.१ ॥
కామపరుడు, దీనుడు, అయినా ధైర్యవంతుడు, శోకంతో కూరుకుపోయి, కోపం పొంగుతున్న ఆ అన్నతో రాముని తమ్ముడు, రాజకుమారుడు, రాజపుత్రుడు లక్ష్మణుడు ఇలా అన్నాడు.
4.31.2
न वानरः स्थास्यति साधुवृत्ते
न मन्यते कर्मफलानुषङ्गान्।
न भोक्ष्यते वानरराज्यलक्ष्मीं
तथा हि नातिक्रमतेऽस्य बुद्धिः ॥ ४.३१.२ ॥
ఆ వానరుడు సజ్జనుల మార్గంలో నిలవడు; కర్మఫలాల అనుబంధాన్ని అతడు గణించడు. వానరరాజ్య సంపదను అతడు అనుభవించడు, ఎందుకంటే అతని బుద్ధి అలా అతిక్రమించదు.
4.31.3
मतिक्षयाद् ग्राम्यसुखेषु सक्त-
स्तव प्रसादात् प्रतिकारबुद्धिः।
हतोऽग्रजं पश्यतु वीरवालिनं
न राज्यमेवं विगुणस्य देयम् ॥ ४.३१.३ ॥
బుద్ధి క్షీణించి లౌకిక సుఖాలలో ఆసక్తుడై, నీ అనుగ్రహం వల్ల ప్రతీకార భావం కలిగినవాడు (సుగ్రీవుడు) — తన అన్నను చంపిన వీరుడైన వాలిని అతడు చూడనీ. ఇలా గుణహీనుడికి రాజ్యం ఇవ్వరాదు.
4.31.4
न धारये कोपमुदीर्णवेगं
निहन्मि सुग्रीवमसत्यमद्य।
हरिप्रवीरैः सह वालिपुत्रो
नरेन्द्रपुत्र्या विचयं करोतु ॥ ४.३१.४ ॥
ఉప్పొంగిన వేగం గల కోపాన్ని నేను ఆపను; నేడే అసత్యవాదియైన సుగ్రీవుడిని చంపుతాను. వాలి కుమారుడు (అంగదుడు) శ్రేష్ఠ వానర వీరులతో కలిసి రాజకుమారి (సీత) కోసం వెతకనివ్వు.
4.31.5
तमात्तबाणासनमुत्पतन्तं
निवेदितार्थं रणचण्डकोपम्।
उवाच रामः परवीरहन्ता
स्ववीक्षितं सानुनयं च वाक्यम् ॥ ४.३१.५ ॥
విల్లంబులు ధరించి ఎగిరి లేచినవాడూ, తన ఉద్దేశ్యం తెలియజేసినవాడూ, యుద్ధానికి ప్రచండ కోపంతో ఉన్నవాడూ అయిన అతనితో, శత్రువీరులను సంహరించే రాముడు తనను తాను చూసుకుంటూ సౌమ్యమైన మాటలు పలికాడు.
4.31.6
नहि वै त्वद्विधो लोके पापमेवं समाचरेत्।
कोपमार्येण यो हन्ति स वीरः पुरुषोत्तमः ॥ ४.३१.६ ॥
నీలాంటివాడు ఈ లోకంలో ఇలాంటి పాపం చేయడు. ఆర్యుడై కోపాన్ని అణచుకునేవాడే వీరుడు, పురుషోత్తముడు.
4.31.7
नेदमत्र त्वया ग्राह्यं साधुवृत्तेन लक्ष्मण।
तां प्रीतिमनुवर्तस्व पूर्ववृत्तं च संगतम् ॥ ४.३१.७ ॥
లక్ష్మణా, సదాచారివైన నీవు ఇక్కడ దీనిని స్వీకరించకూడదు. ఆ స్నేహాన్ని అనుసరించు; పూర్వం చేసుకున్న ఒప్పందాన్ని నిలబెట్టు.
4.31.8
सामोपहितया वाचा रूक्षाणि परिवर्जयन्।
वक्तुमर्हसि सुग्रीवं व्यतीतं कालपर्यये ॥ ४.३१.८ ॥
మృదువైన శాంత వాక్కులతో, కఠిన మాటలు విడిచి, కాలం గడిచిపోయింది కనుక సుగ్రీవునితో మాట్లాడాలి.
4.31.9
सोऽग्रजेनानुशिष्टार्थो यथावत् पुरुषर्षभः।
प्रविवेश पुरीं वीरो लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ४.३१.९ ॥
అన్నయ్య చేత యథావిధిగా ఉపదేశం పొందిన పురుషశ్రేష్ఠుడు, వీరుడు, శత్రువీరులను సంహరించే లక్ష్మణుడు నగరంలో ప్రవేశించాడు.
4.31.10
ततः शुभमतिः प्राज्ञो भ्रातुः प्रियहिते रतः।
लक्ष्मणः प्रतिसंरब्धो जगाम भवनं कपेः ॥ ४.३१.१० ॥
అప్పుడు శుభమనస్కుడు, ప్రాజ్ఞుడు, అన్నయ్యకు ప్రియమైన హితకార్యంలో నిమగ్నుడైన లక్ష్మణుడు, ఇంకా కోపోద్రిక్తుడై కోతి భవనానికి వెళ్ళాడు.
4.31.11
शक्रबाणासनप्रख्यं धनुः कालान्तकोपमम्।
प्रगृह्य गिरिशृङ्गाभं मन्दरः सानुमानिव ॥ ४.३१.११ ॥
ఇంద్రుని ధనువులా, యముని అంతంలా ఉన్న, పర్వతశిఖరంలా కనిపించే ధనువును పట్టుకున్నాడు; అది మెట్లుగల మందర పర్వతంలా ఉంది.
4.31.12
यथोक्तकारी वचनमुत्तरं चैव सोत्तरम्।
बृहस्पतिसमो बुद्ध्या मत्वा रामानुजस्तदा ॥ ४.३१.१२ ॥
చెప్పినట్లు చేసేవాడు, బృహస్పతితో సమానమైన బుద్ధిగలవాడు, రాముని అనుజుడు లక్ష్మణుడు అప్పుడు ప్రత్యుత్తరాన్ని ఆలోచించి బదులిచ్చాడు.
4.31.13
कामक्रोधसमुत्थेन भ्रातुः क्रोधाग्निना वृतः।
प्रभञ्जन इवाप्रीतः प्रययौ लक्ष्मणस्ततः ॥ ४.३१.१३ ॥
కామక్రోధాల నుండి పుట్టిన, అన్న కోపాగ్నితో ఆవరింపబడిన లక్ష్మణుడు అసంతృప్తితో గాలివలె అక్కడినుండి వెళ్లాడు.
4.31.14
सालतालाश्वकर्णांश्च तरसा पातयन् बलात्।
पर्यस्यन् गिरिकूटानि द्रुमानन्यांश्च वेगितः ॥ ४.३१.१४ ॥
సాల, తాల, అశ్వకర్ణ వృక్షాలను బలంగా వేగంగా కూల్చి, పర్వత శిఖరాలను మరియు ఇతర వృక్షాలను దొర్లించుచూ వేగంగా సాగాడు.
4.31.15
शिलाश्च शकलीकुर्वन् पद्भ्यां गज इवाशुगः।
दूरमेकपदं त्यक्त्वा ययौ कार्यवशाद् द्रुतम् ॥ ४.३१.१५ ॥
రాళ్లను కాళ్లతో ముక్కలుగా చేస్తూ, ఏనుగువలె వేగంగా, పనివల్ల దూరాన్ని ఒక్క అడుగులో విడిచి త్వరగా వెళ్లాడు.
4.31.16
तामपश्यद् बलाकीर्णां हरिराजमहापुरीम्।
दुर्गामिक्ष्वाकुशार्दूलः किष्किन्धां गिरिसंकटे ॥ ४.३१.१६ ॥
ఇక్ష్వాకు వంశ సింహుడు లక్ష్మణుడు, పర్వత సంకటాలలో బలవంతులతో నిండిన, దుర్గమమైన వానరరాజ మహానగరమైన కిష్కింధను చూశాడు.
4.31.17
रोषात् प्रस्फुरमाणोष्ठः सुग्रीवं प्रति लक्ष्मणः।
ददर्श वानरान् भीमान् किष्किन्धायां बहिश्चरान् ॥ ४.३१.१७ ॥
కోపంతో పెదవులు వణుకుతుండగా లక్ష్మణుడు సుగ్రీవుని వైపు చూసి, కిష్కింధ బయట సంచరిస్తున్న భయంకర వానరులను చూశాడు.
4.31.18
तं दृष्ट्वा वानराः सर्वे लक्ष्मणं पुरुषर्षभम्।
शैलशृङ्गाणि शतशः प्रवृद्धांश्च महीरुहान्।
जगृहुः कुञ्जरप्रख्या वानराः पर्वतान्तरे ॥ ४.३१.१८ ॥
పురుషులలో వృషభుడైన లక్ష్మణుని చూసి, వానరులందరూ ఏనుగుల వంటివారై, పర్వత శిఖరాలను, పెద్ద వృక్షాలను వందల కొద్దీ పట్టుకున్నారు; పర్వతాల మధ్యలో (వాటిని తీసుకున్నారు).
4.31.19
तान् गृहीतप्रहरणान् सर्वान् दृष्ट्वा तु लक्ष्मणः।
बभूव द्विगुणं क्रुद्धो बह्विन्धन इवानलः ॥ ४.३१.१९ ॥
ఆయుధాలు ధరించిన వారందరినీ చూసి లక్ష్మణుడు రెట్టింపు కోపం పొందాడు; ఎక్కువ కట్టెలు ఉన్న అగ్నిలా (ఆయన మండిపోయాడు).
4.31.20
तं ते भयपरीताङ्गा क्षुब्धं दृष्ट्वा प्लवंगमाः।
कालमृत्युयुगान्ताभं शतशो विद्रुता दिशः ॥ ४.३१.२० ॥
క్షోభితుడై, కాలము, మృత్యువు, యుగాంతము వంటి ఆయనను చూసి, భయంతో అంగాలు వణికిన ఆ వానరులు వందల కొద్దీ దిక్కులకు పారిపోయారు.
4.31.21
ततः सुग्रीवभवनं प्रविश्य हरिपुंगवाः।
क्रोधमागमनं चैव लक्ष्मणस्य न्यवेदयन् ॥ ४.३१.२१ ॥
తరువాత సుగ్రీవుని భవనంలోకి ప్రవేశించిన శ్రేష్ఠ వానరులు, లక్ష్మణుని కోపాన్ని, ఆయన రాకను తెలియజేశారు.
4.31.22
तारया सहितः कामी सक्तः कपिवृषस्तदा।
न तेषां कपिसिंहानां शुश्राव वचनं तदा ॥ ४.३१.२२ ॥
అప్పుడు తారతో కూడి, కామాసక్తుడై ఉన్న వానర వృషభుడు ఆ సింహసమాన వానరుల మాటలను వినలేదు.
4.31.23
ततः सचिवसंदिष्टा हरयो रोमहर्षणाः।
गिरिकुञ्जरमेघाभा नगरान्निर्ययुस्तदा ॥ ४.३१.२३ ॥
తరువాత మంత్రి ఆదేశించగా, భయంకరమైన రూపంలో, పర్వత ఏనుగులు మేఘాలవంటి ఆ వానరులు అప్పుడు నగరం నుండి బయలుదేరారు.
4.31.24
नखदंष्ट्रायुधाः सर्वे वीरा विकृतदर्शनाः।
सर्वे शार्दूलदंष्ट्राश्च सर्वे विवृतदर्शनाः ॥ ४.३१.२४ ॥
గోళ్లు, కోరలే ఆయుధాలుగా కలిగిన ఆ వీరులందరూ భయంకర రూపం కలవారు. అందరికీ పులి కోరలు ఉన్నాయి; అందరి పళ్లు బయటకు కనిపిస్తున్నాయి.
4.31.25
दशनागबलाः केचित् केचिद् दशगुणोत्तराः।
केचिन्नागसहस्रस्य बभूवुस्तुल्यवर्चसः ॥ ४.३१.२५ ॥
కొందరికి పది ఏనుగుల బలం ఉంది; కొందరు అంతకంటే పది రెట్లు బలవంతులు. కొందరు వేయి ఏనుగులతో సమానమైన తేజస్సు, బలం కలవారు.
4.31.26
ततस्तैः कपिभिर्व्याप्तां द्रुमहस्तैर्महाबलैः।
अपश्यल्लक्ष्मणः क्रुद्धः किष्किन्धां तां दुरासदाम् ॥ ४.३१.२६ ॥
అప్పుడు వృక్షాలనే చేతులుగా కలిగిన ఆ మహాబల వానరులతో నిండిన, అజేయమైన ఆ కిష్కింధను కోపించిన లక్ష్మణుడు చూశాడు.
4.31.27
ततस्ते हरयः सर्वे प्राकारपरिखान्तरात्।
निष्क्रम्योदग्रसत्त्वास्तु तस्थुराविष्कृतं तदा ॥ ४.३१.२७ ॥
అప్పుడు ఆ వానరులు అందరూ, గొప్ప ధైర్యం కలవారై, ప్రాకారం మరియు కందకం లోపల నుండి బయటకు వచ్చి అప్పుడు బహిరంగంగా నిలిచారు.
4.31.28
सुग्रीवस्य प्रमादं च पूर्वजस्यार्थमात्मवान्।
दृष्ट्वा क्रोधवशं वीरः पुनरेव जगाम सः ॥ ४.३१.२८ ॥
సుగ్రీవుని నిర్లక్ష్యాన్ని, అన్న కార్యాన్ని చూసి ఆ ఆత్మనిగ్రహం కల వీరుడు కోపానికి లోనై మళ్లీ ముందుకు వెళ్లాడు.
4.31.29
स दीर्घोष्णमहोच्छ्वासः कोपसंरक्तलोचनः।
बभूव नरशार्दूलः सधूम इव पावकः ॥ ४.३१.२९ ॥
ఆ నరశ్రేష్ఠుడు దీర్ఘంగా, వేడిగా నిట్టూర్పులు విడుస్తూ, కోపంతో ఎర్రబారిన కన్నులతో, పొగతో కూడిన అగ్నిలా అయ్యాడు.
4.31.30
बाणशल्यस्फुरज्जिह्वः सायकासनभोगवान्।
स्वतेजोविषसम्भूतः पञ्चास्य इव पन्नगः ॥ ४.३१.३० ॥
బాణాల మొనలనే నాలుకతో మెరిసిపోతూ, బాణాలు, విల్లే చుట్టలుగా కలిగి, తన తేజస్సు విషం నుండి పుట్టిన అతడు పంచముఖ సర్పంలా ఉన్నాడు.
4.31.31
तं दीप्तमिव कालाग्निं नागेन्द्रमिव कोपितम्।
समासाद्याङ्गदस्त्रासाद् विषादमगमत् परम् ॥ ४.३१.३१ ॥
మండుతున్న కాలాగ్ని వలె, కోపించిన నాగరాజువలె ఉన్న అతని వద్దకు చేరి అంగదుడు భయంతో అత్యంత విషాదంలో మునిగాడు.
4.31.32
सोऽङ्गदं रोषताम्राक्षः संदिदेश महायशाः।
सुग्रीवः कथ्यतां वत्स ममागमनमित्युत ॥ ४.३१.३२ ॥
కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లున్న మహాయశస్వి సుగ్రీవుడు అంగదునితో, 'వత్సా, నా రాకను తెలియజేయి' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
4.31.33
एष रामानुजः प्राप्तस्त्वत्सकाशमरिंदम।
भ्रातुर्व्यसनसंतप्तो द्वारि तिष्ठति लक्ष्मणः ॥ ४.३१.३३ ॥
'అరిందమా, ఇదిగో రాముని తమ్ముడు లక్ష్మణుడు నీ సన్నిధికి వచ్చాడు. అన్న కష్టంతో బాధపడుతూ లక్ష్మణుడు ద్వారం వద్ద నిలిచి ఉన్నాడు.'
4.31.34
तस्य वाक्यं यदि रुचिः क्रियतां साधु वानर।
इत्युक्त्वा शीघ्रमागच्छ वत्स वाक्यमरिंदम ॥ ४.३१.३४ ॥
'వానరా, అతని మాట నీకు సమ్మతమైతే, దానిని మంచిగా పాటించు. అలా చెప్పి, వత్సా, అరిందమా, త్వరగా తిరిగిరా.'
4.31.35
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा शोकाविष्टोऽङ्गदोऽब्रवीत्।
पितुः समीपमागम्य सौमित्रिरयमागतः ॥ ४.३१.३५ ॥
లక్ష్మణుని మాట విని, శోకంతో ఆవేశితుడైన అంగదుడు ఇలా అన్నాడు: 'తండ్రి సమీపానికి వచ్చాడు, ఇదిగో సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు).'
4.31.36
अथाङ्गदस्तस्य सुतीव्रवाचा
सम्भ्रान्तभावः परिदीनवक्त्रः।
निर्गत्य पूर्वं नृपतेस्तरस्वी
ततो रुमायाश्चरणौ ववन्दे ॥ ४.३१.३६ ॥
అప్పుడు ఆ అతి తీవ్రమైన మాటలు విని, మనసు కలత చెంది ముఖం వాడిన అంగదుడు, వేగంగా రాజు వద్ద నుంచి బయటకు వచ్చి, తరువాత రుమ పాదాలకు నమస్కరించాడు.
4.31.37
संगृह्य पादौ पितुरुग्रतेजा
जग्राह मातुः पुनरेव पादौ।
पादौ रुमायाश्च निपीडयित्वा
निवेदयामास ततस्तदर्थम् ॥ ४.३१.३७ ॥
ఉగ్ర తేజస్సు గల అంగదుడు తండ్రి పాదాలను పట్టుకున్నాడు, మళ్ళీ తల్లి పాదాలను పట్టుకున్నాడు; రుమ పాదాలను నొక్కి, తరువాత ఆ కారణాన్ని నివేదించాడు.
4.31.38
स निद्राक्लान्तसंवीतो वानरो न विबुद्धवान्।
बभूव मदमत्तश्च मदनेन च मोहितः ॥ ४.३१.३८ ॥
ఆ వానరుడు నిద్రతో అలసి ఆవరించబడి మేల్కొనలేదు; అతడు మదంతో ఉన్మత్తుడై, కామంతో మోహితుడై ఉన్నాడు.
4.31.39
ततः किलकिलां चक्रुर्लक्ष्मणं प्रेक्ष्य वानराः।
प्रसादयन्तस्तं क्रुद्धं भयमोहितचेतसः ॥ ४.३१.३९ ॥
అప్పుడు లక్ష్మణుడు కోపంగా ఉండటం చూసి వానరులు కిలకిలారావం చేశారు; భయంతో మోహితమైన మనసులతో వారు అతడిని శాంతపరచ ప్రయత్నించారు.
4.31.40
ते महौघनिभं दृष्ट्वा वज्राशनिसमस्वनम्।
सिंहनादं समं चक्रुर्लक्ष्मणस्य समीपतः ॥ ४.३१.४० ॥
మహా ప్రవాహంలా, వజ్రం-మెరుపు వంటి గర్జనతో ఉన్న అతడిని చూసి, వారు లక్ష్మణుని సమీపంలో ఒక్కసారిగా సింహనాదం చేశారు.
4.31.41
तेन शब्देन महता प्रत्यबुध्यत वानरः।
मदविह्वलताम्राक्षो व्याकुलः स्रग्विभूषणः ॥ ४.३१.४१ ॥
ఆ మహా శబ్దంతో ఆ వానరుడు మేల్కొన్నాడు; మదంతో కలవరపడిన ఎర్రని కన్నులతో, కలత చెంది, పూలమాలలు ఆభరణాలతో అలంకరించుకుని ఉన్నాడు.
4.31.42
अथाङ्गदवचः श्रुत्वा तेनैव च समागतौ।
मन्त्रिणौ वानरेन्द्रस्य सम्मतोदारदर्शनौ ॥ ४.३१.४२ ॥
అప్పుడు అంగదుని మాటలు విని, అతనితోనే వచ్చిన వానరరాజు యొక్క ఇద్దరు మంత్రులు, గౌరవనీయులు మరియు ఉదారమైన రూపం కలవారు.
4.31.43
प्लक्षश्चैव प्रभावश्च मन्त्रिणावर्थधर्मयोः।
वक्तुमुच्चावचं प्राप्तं लक्ष्मणं तौ शशंसतुः ॥ ४.३१.४३ ॥
ప్లక్షుడు, ప్రభావుడు అనే అర్థధర్మాలలో మంత్రులైన వారిద్దరు, ఉన్నత నీచ విషయాలను చెప్పేందుకు లక్ష్మణుని వద్దకు చేరి, ఆయనకు తెలియజేశారు.
4.31.44
प्रसादयित्वा सुग्रीवं वचनैः सार्थनिश्चितैः।
आसीनं पर्युपासीनौ यथा शक्रं मरुत्पतिम् ॥ ४.३१.४४ ॥
అర్థవంతమైన, స్థిరమైన మాటలతో సుగ్రీవుని ప్రసన్నం చేసి, మరుత్తులకు ప్రభువైన ఇంద్రుని చుట్టూ కూర్చున్నట్లు, కూర్చున్న ఆయన చెంత వారిద్దరూ కూర్చున్నారు.
4.31.45
सत्यसंधौ महाभागौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
मनुष्यभावं सम्प्राप्तौ राज्यार्हौ राज्यदायिनौ ॥ ४.३१.४५ ॥
సత్యప్రతిజ్ఞులు, మహాభాగ్యవంతులైన సోదరులు రాముడు, లక్ష్మణుడు మనిషి రూపం ధరించినవారు; రాజ్యానికి అర్హులు, రాజ్యాన్ని ఇచ్చేవారు.
4.31.46
तयोरेको धनुष्पाणिर्द्वारि तिष्ठति लक्ष्मणः।
यस्य भीताः प्रवेपन्तो नादान् मुञ्चन्ति वानराः ॥ ४.३१.४६ ॥
వారిద్దరిలో ఒకడు, చేతిలో ధనుస్సుతో ద్వారం వద్ద నిలిచి ఉన్నాడు—లక్ష్మణుడు; ఆయనకు భయపడి వణుకుతున్న వానరులు అరుపులు చేస్తున్నారు.
4.31.47
स एष राघवभ्राता लक्ष्मणो वाक्यसारथिः।
व्यवसायरथः प्राप्तस्तस्य रामस्य शासनात् ॥ ४.३१.४७ ॥
ఈయనే రాఘవుని సోదరుడు లక్ష్మణుడు; మాటలు అనే సారథి, నిశ్చయమనే రథం కలవాడు; రాముని ఆజ్ఞతో వచ్చాడు.
4.31.48
अयं च तनयो राजंस्ताराया दयितोऽङ्गदः।
लक्ष्मणेन सकाशं ते प्रेषितस्त्वरयानघ ॥ ४.३१.४८ ॥
ఓ రాజా, ఇతడు తారకు ప్రియమైన కుమారుడు అంగదుడు; లక్ష్మణుడు త్వరగా నీ వద్దకు పంపాడు, ఓ నిర్దోషీ.
4.31.49
सोऽयं रोषपरीताक्षो द्वारि तिष्ठति वीर्यवान्।
वानरान् वानरपते चक्षुषा निर्दहन्निव ॥ ४.३१.४९ ॥
వానరపతీ, ఆ పరాక్రమశాలి కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో ద్వారం వద్ద నిలిచి ఉన్నాడు; తన చూపుతో వానరులను దహించేవాడిలా.
4.31.50
तस्य मूर्ध्ना प्रणामं त्वं सपुत्रः सहबान्धवः।
गच्छ शीघ्रं महाराज रोषो ह्यद्योपशाम्यताम् ॥ ४.३१.५० ॥
మహారాజా, నీవు కుమారులు, బంధువులతో కలిసి త్వరగా వెళ్ళి అతనికి తల వంచి నమస్కరించు; ఈ రోజే అతని కోపం శాంతించనీ.
4.31.51
यथा हि रामो धर्मात्मा तत्कुरुष्व समाहितः।
राजंस्तिष्ठ स्वसमये भव सत्यप्रतिश्रवः ॥ ४.३१.५१ ॥
ధర్మాత్ముడైన రాముడు చెప్పినట్లే ఏకాగ్రతతో చెయ్యి; రాజా, నీ ఒప్పందంలో స్థిరంగా ఉండు, సత్యవాక్కుగా నిలువు.