ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.34.1
तमप्रतिहतं क्रुद्धं प्रविष्टं पुरुषर्षभम्।
सुग्रीवो लक्ष्मणं दृष्ट्वा बभूव व्यथितेन्द्रियः ॥ ४.३४.१ ॥
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਅੰਦਰ ਆਏ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।
4.34.2
क्रुद्धं निःश्वसमानं तं प्रदीप्तमिव तेजसा।
भ्रातुर्व्यसनसंतप्तं दृष्ट्वा दशरथात्मजम् ॥ ४.३४.२ ॥
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸਾਹ ਛੱਡਦੇ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਦਹਿਕਦੇ, ਭਰਾ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਨਾਲ ਤੜਪਦੇ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
4.34.3
उत्पपात हरिश्रेष्ठो हित्वा सौवर्णमासनम्।
महान् महेन्द्रस्य यथा स्वलंकृत इव ध्वजः ॥ ४.३४.३ ॥
ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਗਰੀਵ ਸੋਨੇ ਦਾ ਆਸਨ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸਜਿਆ ਵੱਡਾ ਝੰਡਾ।
4.34.4
उत्पतन्तमनूत्पेतू रुमाप्रभृतयः स्त्रियः।
सुग्रीवं गगने पूर्णं चन्द्रं तारागणा इव ॥ ४.३४.४ ॥
ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰੁਮਾ ਆਦਿ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੀ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੀਆਂ; ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਾਂਗ।
4.34.5
संरक्तनयनः श्रीमान् संचचार कृताञ्जलिः।
बभूवावस्थितस्तत्र कल्पवृक्षो महानिव ॥ ४.३४.५ ॥
ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਸੁਗਰੀਵ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਫਿਰਿਆ; ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਵੱਡੇ ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ।
4.34.6
रुमाद्वितीयं सुग्रीवं नारीमध्यगतं स्थितम्।
अब्रवील्लक्ष्मणः क्रुद्धः सतारं शशिनं यथा ॥ ४.३४.६ ॥
ਰੁਮਾ ਸਮੇਤ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਚੰਦ ਵਾਂਗ।
4.34.7
सत्त्वाभिजनसम्पन्नः सानुक्रोशो जितेन्द्रियः।
कृतज्ञः सत्यवादी च राजा लोके महीयते ॥ ४.३४.७ ॥
ਸੱਤਵ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਦਇਆਵਾਨ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰਿਤਗਿਆ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
4.34.8
यस्तु राजा स्थितोऽधर्मे मित्राणामुपकारिणाम्।
मिथ्या प्रतिज्ञां कुरुते को नृशंसतरस्ततः ॥ ४.३४.८ ॥
ਉਪਕਾਰੀ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਝੂਠੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰੂਰ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ?
4.34.9
शतमश्वानृते हन्ति सहस्रं तु गवानृते।
आत्मानं स्वजनं हन्ति पुरुषः पुरुषानृते ॥ ४.३४.९ ॥
ਘੋੜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਨਾਲ ਸੌ ਨੂੰ, ਗਾਂਵਾਂ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਜਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
4.34.10
पूर्वं कृतार्थो मित्राणां न तत्प्रतिकरोति यः।
कृतघ्नः सर्वभूतानां स वध्यः प्लवगेश्वर ॥ ४.३४.१० ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਬਦਲਾ ਨਾ ਚੁਕਾਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕ੍ਰਿਤਘਣ ਹੈ; ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਹ ਵੱਢਣ ਯੋਗ ਹੈ।
4.34.11
गीतोऽयं ब्रह्मणा श्लोकः सर्वलोकनमस्कृतः।
दृष्ट्वा कृतघ्नं क्रुद्धेन तन्निबोध प्लवंगम ॥ ४.३४.११ ॥
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਮਸਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਗਾਇਆ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਤਘਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।
4.34.12
गोघ्ने चैव सुरापे च चौरे भग्नव्रते तथा।
निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः ॥ ४.३४.१२ ॥
ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਚੋਰ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਸਜਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ; ਪਰ ਕ੍ਰਿਤਘਣ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ।
4.34.13
अनार्यस्त्वं कृतघ्नश्च मिथ्यावादी च वानर।
पूर्वं कृतार्थो रामस्य न तत्प्रतिकरोषि यत् ॥ ४.३४.१३ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰ, ਤੂੰ ਅਨਾਰਿਆ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਅਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਤੂੰ ਉਸਦਾ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ ਚੁਕਾ ਰਿਹਾ।
4.34.14
ननु नाम कृतार्थेन त्वया रामस्य वानर।
सीताया मार्गणे यत्नः कर्तव्यः कृतमिच्छता ॥ ४.३४.१४ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰ, ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਉਸ ਤੈਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਪਕਾਰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਪਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4.34.15
स त्वं ग्राम्येषु भोगेषु सक्तो मिथ्याप्रतिश्रवः।
न त्वां रामो विजानीते सर्पं मण्डूकराविणम् ॥ ४.३४.१५ ॥
ਤੂੰ ਦੁਨਿਆਵੀ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਵਚਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਡੱਡੂ ਵਾਂਗ ਟਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਮ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ।
4.34.16
महाभागेन रामेण पापः करुणवेदिना।
हरीणां प्रापितो राज्यं त्वं दुरात्मा महात्मना ॥ ४.३४.१६ ॥
ਹੇ ਪਾਪੀ, ਦੁਰਾਤਮਾ, ਕਰੁਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਭਾਗ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਦਿਵਾਇਆ।
4.34.17
कृतं चेन्नातिजानीषे राघवस्य महात्मनः।
सद्यस्त्वं निशितैर्बाणैर्हतो द्रक्ष्यसि वालिनम् ॥ ४.३४.१७ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਦਾ ਉਪਕਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤਾਂ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ।
4.34.18
न स संकुचितः पन्था येन वाली हतो गतः।
समये तिष्ठ सुग्रीव मा वालिपथमन्वगाः ॥ ४.३४.१८ ॥
ਜਿਸ ਰਸਤੇ ਵਾਲੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਹੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਰਾਹ ਨਾ ਤੁਰ।
4.34.19
न नूनमिक्ष्वाकुवरस्य कार्मुका-
च्छरांश्च तान् पश्यसि वज्रसंनिभान्।
ततः सुखं नाम विषेवसे सुखी
न रामकार्यं मनसाप्यवेक्षसे ॥ ४.३४.१९ ॥
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ? ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਤੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਰਾਮ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ।