वाल्मीकि रामायण · सर्ग 4.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.36.1
इत्युक्तस्तारया वाक्यं प्रश्रितं धर्मसंहितम्।
मृदुस्वभावः सौमित्रिः प्रतिजग्राह तद्वचः ॥ ४.३६.१ ॥
तारेने असे विनम्र आणि धर्मयुक्त शब्द सांगितल्यावर मृदू स्वभावाच्या सौमित्रीने (लक्ष्मणाने) ते वचन स्वीकारले.
4.36.2
तस्मिन् प्रतिगृहीते तु वाक्ये हरिगणेश्वरः।
लक्ष्मणात् सुमहत् त्रासं वस्त्रं क्लिन्नमिवात्यजत् ॥ ४.३६.२ ॥
ते वचन लक्ष्मणाने स्वीकारल्यावर वानरगणांच्या स्वामीने लक्ष्मणाबद्दलची मोठी भीती ओल्या वस्त्राप्रमाणे झटकून टाकली.
4.36.3
ततः कण्ठगतं माल्यं चित्रं बहुगुणं महत्।
चिच्छेद विमदश्चासीत् सुग्रीवो वानरेश्वरः ॥ ४.३६.३ ॥
मग वानरेश्वर सुग्रीवाने गळ्यात असलेली रंगीत, अनेक पदरांची मोठी माळ तोडून टाकली; आणि तो मदमुक्त झाला.
4.36.4
स लक्ष्मणं भीमबलं सर्ववानरसत्तमः।
अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं सुग्रीवः सम्प्रहर्षयन् ॥ ४.३६.४ ॥
सर्व वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेला सुग्रीव भयंकर बलवान लक्ष्मणाशी विनम्र शब्दांत बोलला आणि त्याला आनंदित करीत म्हणाला.
4.36.5
प्रणष्टा श्रीश्च कीर्तिश्च कपिराज्यं च शाश्वतम्।
रामप्रसादात् सौमित्रे पुनश्चाप्तमिदं मया ॥ ४.३६.५ ॥
हे सौमित्री! माझी गेलेली समृद्धी, कीर्ति आणि वानरांचे शाश्वत राज्य रामाच्या कृपेने मला पुन्हा मिळाले आहे.
4.36.6
कः शक्तस्तस्य देवस्य ख्यातस्य स्वेन कर्मणा।
तादृशं प्रतिकुर्वीत अंशेनापि नृपात्मज ॥ ४.३६.६ ॥
हे राजपुत्रा! स्वकर्माने प्रसिद्ध त्या देवतुल्य रामाच्या अशा उपकाराची अंशतःही परतफेड करण्यास कोण समर्थ आहे?
4.36.7
सीतां प्राप्स्यति धर्मात्मा वधिष्यति च रावणम्।
सहायमात्रेण मया राघवः स्वेन तेजसा ॥ ४.३६.७ ॥
धर्मात्मा राघव सीतेला प्राप्त करेल आणि रावणाचा वध करेल. माझ्यासारखा केवळ एक सहाय्यक असला तरी, राघव आपल्या स्वतःच्या तेजाने (हे कार्य करेल).
4.36.8
सहायकृत्यं किं तस्य येन सप्त महाद्रुमाः।
गिरिश्च वसुधा चैव बाणेनैकेन दारिताः ॥ ४.३६.८ ॥
एकाच बाणाने सात महावृक्ष, पर्वत आणि पृथ्वी ज्याने विदीर्ण केली, त्याला सहाय्याचे काय प्रयोजन?
4.36.9
धनुर्विस्फारमाणस्य यस्य शब्देन लक्ष्मण।
सशैला कम्पिता भूमिः सहायैः किं नु तस्य वै ॥ ४.३६.९ ॥
हे लक्ष्मणा, ज्याच्या धनुष्याच्या टणत्कारानेच पर्वतांसह पृथ्वी कंपित झाली, त्याला सहाय्यकांचे काय प्रयोजन?
4.36.10
अनुयात्रां नरेन्द्रस्य करिष्येऽहं नरर्षभ।
गच्छतो रावणं हन्तुं वैरिणं सपुरस्सरम् ॥ ४.३६.१० ॥
हे नरश्रेष्ठा, नरेंद्र जेव्हा शत्रू रावण आणि त्याच्या अग्रणींना मारण्यासाठी जातील, तेव्हा मी त्यांच्या बरोबर जाईन.
4.36.11
यदि किंचिदतिक्रान्तं विश्वासात् प्रणयेन वा।
प्रेष्यस्य क्षमितव्यं मे न कश्चिन्नापराध्यति ॥ ४.३६.११ ॥
विश्वासामुळे किंवा प्रेमामुळे माझ्याकडून काही मर्यादा ओलांडली गेली असेल, तर सेवक म्हणून माझा तो अपराध क्षमावा; कोणीही अपराध करत नाही.
4.36.12
अभवल्लक्ष्मणः प्रीतः प्रेम्णा चेदमुवाच ह ॥ ४.३६.१२ ॥
लक्ष्मण प्रसन्न झाला आणि प्रेमाने हे म्हणाला.
4.36.13
सर्वथा हि मम भ्राता सनाथो वानरेश्वर।
त्वया नाथेन सुग्रीव प्रश्रितेन विशेषतः ॥ ४.३६.१३ ॥
हे वानरेश्वर सुग्रीवा, माझा बंधू सर्व प्रकारे सनाथ झाला आहे, कारण तू विनम्र नाथ आहेस, विशेषतः.
4.36.14
यस्ते प्रभावः सुग्रीव यच्च ते शौचमीदृशम्।
अर्हस्त्वं कपिराज्यस्य श्रियं भोक्तुमनुत्तमाम् ॥ ४.३६.१४ ॥
हे सुग्रीवा, तुझा जो प्रभाव आहे आणि तुझी अशी जी शुद्धता आहे, त्यामुळे तू वानरराज्याची सर्वोत्तम श्री भोगण्यास योग्य आहेस.
4.36.15
सहायेन च सुग्रीव त्वया रामः प्रतापवान्।
वधिष्यति रणे शत्रूनचरान्नात्र संशयः ॥ ४.३६.१५ ॥
हे सुग्रीवा, तुझ्या सहाय्याने पराक्रमी राम रणांगणात शत्रूंचा वध करील; यात संशय नाही.
4.36.16
धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य संग्रामेष्वनिवर्तिनः।
उपपन्नं च युक्तं च सुग्रीव तव भाषितम् ॥ ४.३६.१६ ॥
धर्म जाणणाऱ्या, कृतज्ञ आणि युद्धात मागे न हटणाऱ्या (रामाविषयी) हे सुग्रीवा, तुझे हे बोलणे योग्य आणि उचित आहे.
4.36.17
दोषज्ञः सति सामर्थ्ये कोऽन्यो भाषितुमर्हति।
वर्जयित्वा मम ज्येष्ठं त्वां च वानरसत्तम ॥ ४.३६.१७ ॥
हे वानरश्रेष्ठा, माझ्या ज्येष्ठ बंधूला (रामाला) आणि तुला सोडून, दोष जाणणारा आणि सामर्थ्यवान दुसरा कोण असा बोलण्यास योग्य आहे?
4.36.18
सदृशश्चासि रामेण विक्रमेण बलेन च।
सहायो दैवतैर्दत्तश्चिराय हरिपुंगव ॥ ४.३६.१८ ॥
हे हरिपुंगवा, तू पराक्रमात आणि बलात रामाच्या बरोबरीचा आहेस; देवांनी तुला चिरकालासाठी सहाय्यक म्हणून दिले आहे.
4.36.19
किं तु शीघ्रमितो वीर निष्क्रम त्वं मया सह।
सान्त्वयस्व वयस्यं च भार्याहरणदुःखितम् ॥ ४.३६.१९ ॥
पण हे वीरा, आता लवकर इथून माझ्यासोबत बाहेर चल; पत्नीच्या हरणाने दुःखी झालेल्या मित्राचे सांत्वन कर.
4.36.20
यच्च शोकाभिभूतस्य श्रुत्वा रामस्य भाषितम्।
मया त्वं परुषाण्युक्तस्तत् क्षमस्व सखे मम ॥ ४.३६.२० ॥
शोकाने व्याकुळ झालेल्या रामाचे बोलणे ऐकून मी तुला कठोर शब्द बोललो; हे मित्रा, ते माझ्यासाठी क्षमा कर.