Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.40.1
अथ राजा समृद्धार्थः सुग्रीवः प्लवगेश्वरः।
उवाच नरशार्दूलं रामं परबलार्दनम् ॥ ४.४०.१ ॥
Entonces el rey Sugrīva, señor de los monos, cuyo propósito estaba cumplido, habló a Rāma, tigre entre los hombres, aplastador de las fuerzas enemigas.
4.40.2
आगता विनिविष्टाश्च बलिनः कामरूपिणः।
वानरेन्द्रा महेन्द्राभा ये मद्विषयवासिनः ॥ ४.४०.२ ॥
Los jefes de los monos que habitan en mi reino han llegado y han tomado asiento: poderosos, capaces de adoptar cualquier forma a voluntad, resplandecientes como el gran Indra.
4.40.3
त इमे बहुविक्रान्तैर्बलिभिर्भीमविक्रमैः।
आगता वानरा घोरा दैत्यदानवसंनिभाः ॥ ४.४०.३ ॥
Estos monos, de gran valor, poderosos, de terrible bravura, han llegado, feroces, semejantes a daityas y dānavas.
4.40.4
ख्यातकर्मापदानाश्च बलवन्तो जितक्लमाः।
पराक्रमेषु विख्याता व्यवसायेषु चोत्तमाः ॥ ४.४०.४ ॥
Famosos por sus hazañas y proezas, poderosos, que han vencido la fatiga, renombrados por su valor y los mejores en determinación.
4.40.5
पृथिव्यम्बुचरा राम नानानगनिवासिनः।
कोट्योघाश्च इमे प्राप्ता वानरास्तव किंकराः ॥ ४.४०.५ ॥
¡Oh Rāma! Estos monos que recorren la tierra y el agua, que habitan en muchas montañas, han llegado por millones; son tus siervos.
4.40.6
निदेशवर्तिनः सर्वे सर्वे गुरुहिते स्थिताः।
अभिप्रेतमनुष्ठातुं तव शक्ष्यन्त्यरिंदम ॥ ४.४०.६ ॥
Todos obedecen órdenes, todos están firmes en el bien de su señor; ¡oh domador de enemigos!, podrán cumplir tu deseo.
4.40.7
त इमे बहुसाहस्रैरनीकैर्भीमविक्रमैः।
आगता वानरा घोरा दैत्यदानवसंनिभाः ॥ ४.४०.७ ॥
Aquellos feroces vānaras han llegado con muchos miles de ejércitos de terrible valor, semejantes a daityas y dānavas.
4.40.8
यन्मन्यसे नरव्याघ्र प्राप्तकालं तदुच्यताम्।
त्वत्सैन्यं त्वद्वशे युक्तमाज्ञापयितुमर्हसि ॥ ४.४०.८ ॥
Oh, mejor de los hombres, dime lo que juzgues el momento oportuno. Tu ejército está bajo tu mando; mereces dar órdenes.
4.40.9
काममेषामिदं कार्यं विदितं मम तत्त्वतः।
तथापि तु यथायुक्तमाज्ञापयितुमर्हसि ॥ ४.४०.९ ॥
Ciertamente conozco de verdad esta tarea suya; aun así, deberías dar las órdenes como convenga.
4.40.10
तथा ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो दशरथात्मजः।
बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य इदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.४०.१० ॥
Así hablaba Sugrīva, y Rāma, hijo de Daśaratha, lo abrazó con ambos brazos y pronunció estas palabras.
4.40.11
ज्ञायतां सौम्य वैदेही यदि जीवति वा न वा।
स च देशो महाप्राज्ञ यस्मिन् वसति रावणः ॥ ४.४०.११ ॥
Oh, amable amigo, que se averigüe si Vaidehī vive o no; y, oh gran sabio, que también se averigüe el lugar donde reside Rāvaṇa.
4.40.12
अधिगम्य तु वैदेहीं निलयं रावणस्य च।
प्राप्तकालं विधास्यामि तस्मिन् काले सह त्वया ॥ ४.४०.१२ ॥
Una vez conocida Vaidehī y la morada de Rāvaṇa, en el momento oportuno actuaré entonces junto contigo.
4.40.13
नाहमस्मिन् प्रभुः कार्ये वानरेन्द्र न लक्ष्मणः।
त्वमस्य हेतुः कार्यस्य प्रभुश्च प्लवगेश्वर ॥ ४.४०.१३ ॥
Yo no soy el señor de esta empresa, ni tampoco Lakṣmaṇa. Tú eres la causa de esta empresa y su señor, oh señor de los monos.
4.40.14
त्वमेवाज्ञापय विभो मम कार्यविनिश्चयम्।
त्वं हि जानासि मे कार्यं मम वीर न संशयः ॥ ४.४०.१४ ॥
Tú mismo, oh poderoso, ordena la decisión de mi empresa. Tú conoces mi propósito, oh héroe, sin duda alguna.
4.40.15
सुहृद्द्वितीयो विक्रान्तः प्राज्ञः कालविशेषवित्।
भवानस्मद्धिते युक्तः सुहृदाप्तोऽर्थवित्तमः ॥ ४.४०.१५ ॥
Eres valiente, con un amigo como segundo, sabio, conocedor del tiempo oportuno. Dedicado a nuestro bien, amigo de confianza, eres el más conocedor del propósito.
4.40.16
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो विनतं नाम यूथपम्।
अब्रवीद् रामसांनिध्ये लक्ष्मणस्य च धीमतः ॥ ४.४०.१६ ॥
Así interpelado, Sugrīva habló al jefe de tropa llamado Vinata, en presencia de Rāma y del sabio Lakṣmaṇa.
4.40.17
शैलाभं मेघनिर्घोषमूर्जितं प्लवगेश्वरम्।
सोमसूर्यनिभैः सार्धं वानरैर्वानरोत्तम ॥ ४.४०.१७ ॥
Envía al poderoso señor de los monos, semejante a una montaña y con voz de trueno de nube, junto con monos semejantes a la luna y al sol, oh mejor de los monos.
4.40.18
देशकालनयैर्युक्तो विज्ञः कार्यविनिश्चये।
वृतः शतसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् ॥ ४.४०.१८ ॥
Dotado de la sabiduría del lugar, el tiempo y la política, experto en decidir la empresa, que sea enviado rodeado de cien mil monos veloces y fuertes.
4.40.19
अधिगच्छ दिशं पूर्वां सशैलवनकाननाम्।
तत्र सीतां च वैदेहीं निलयं रावणस्य च ॥ ४.४०.१९ ॥
Dirígete a la región oriental, adornada con montañas, bosques y arboledas. Allí busca a Sītā, la princesa de Videha, y la morada de Rāvaṇa.
4.40.20
मार्गध्वं गिरिदुर्गेषु वनेषु च नदीषु च।
नदीं भागीरथीं रम्यां सरयूं कौशिकीं तथा ॥ ४.४०.२० ॥
Busca en las fortalezas montañosas, en los bosques y en los ríos: la deliciosa Bhāgīrathī, el Sarayū y también el Kauśikī.
4.40.21
कालिन्दीं यमुनां रम्यां यामुनं च महागिरिम्।
सरस्वतीं च सिन्धुं च शोणं मणिनिभोदकम् ॥ ४.४०.२१ ॥
Busca el Kālindī, la deliciosa Yamunā, la gran montaña Yāmuna, el Sarasvatī, el Sindhu y el Śoṇa, cuyas aguas brillan como gemas.
4.40.22
महीं कालमहीं चापि शैलकाननशोभिताम्।
ब्रह्ममालान् विदेहांश्च मालवान् काशिकोसलान् ॥ ४.४०.२२ ॥
Busca también la tierra de Kālamahī, adornada con montañas y bosques; a los Brahma-mālas, los Videhas, los Mālavas, los Kāśis y los Kosalas.
4.40.23
मागधांश्च महाग्रामान् पुण्ड्रांस्त्वङ्गांस्तथैव च।
भूमिं च कोशकाराणां भूमिं च रजताकराम् ॥ ४.४०.२३ ॥
Busca a los Māgadhas y las grandes aldeas, a los Puṇḍras y también a los Aṅgas; la tierra de los artesanos del tesoro y la tierra rica en minas de plata.
4.40.24
सर्वं च तद् विचेतव्यं मार्गयद्भिस्ततस्ततः।
रामस्य दयितां भार्यां सीतां दशरथस्नुषाम् ॥ ४.४०.२४ ॥
Todos estos lugares deben ser buscados, aquí y allá, por quienes buscan a Sītā, la amada esposa de Rāma, la nuera de Daśaratha.
4.40.25
समुद्रमवगाढांश्च पर्वतान् पत्तनानि च।
मन्दरस्य च ये कोटिं संश्रिताः केचिदालयाः ॥ ४.४०.२५ ॥
las montañas y ciudades sumergidas en el océano, y ciertas moradas asentadas en la cima del monte Mandara.
4.40.26
कर्णप्रावरणाश्चैव तथा चाप्योष्ठकर्णकाः।
घोरलोहमुखाश्चैव जवनाश्चैकपादकाः ॥ ४.४०.२६ ॥
los que tienen las orejas como mantos, los que tienen labios y orejas por igual, los de terribles rostros de hierro, los veloces y los de un solo pie.
4.40.27
अक्षया बलवन्तश्च तथैव पुरुषादकाः।
किरातास्तीक्ष्णचूडाश्च हेमाभाः प्रियदर्शनाः ॥ ४.४०.२७ ॥
los inmortales y poderosos, asimismo los devoradores de hombres, los kirātas de crestas afiladas, de color dorado y agradables a la vista.
4.40.28
आममीनाशनाश्चापि किराता द्वीपवासिनः।
अन्तर्जलचरा घोरा नरव्याघ्रा इति स्मृताः ॥ ४.४०.२८ ॥
los devoradores de pescado crudo, los kirātas que habitan las islas, y los terribles tigres entre los hombres que se mueven dentro de las aguas; así son recordados.
4.40.29
एतेषामाश्रयाः सर्वे विचेयाः काननौकसः।
गिरिभिर्ये च गम्यन्ते प्लवनेन प्लवेन च ॥ ४.४०.२९ ॥
Deben buscarse todas sus moradas, oh monos que habitáis el bosque, incluidas aquellas a las que se llega por las montañas, nadando o de un salto.
4.40.30
यत्नवन्तो यवद्वीपं सप्तराजोपशोभितम्।
सुवर्णरूप्यकद्वीपं सुवर्णाकरमण्डितम् ॥ ४.४०.३० ॥
Buscad con diligencia la isla de Yava, adornada con siete reinos, y la isla de oro y plata, adornada con minas de oro.
4.40.31
यवद्वीपमतिक्रम्य शिशिरो नाम पर्वतः।
दिवं स्पृशति शृङ्गेण देवदानवसेवितः ॥ ४.४०.३१ ॥
Tras cruzar la isla de Yava, está la montaña llamada Śiśira, cuya cumbre toca el cielo, frecuentada por dioses y demonios.
4.40.32
एतेषां गिरिदुर्गेषु प्रपातेषु वनेषु च।
मार्गध्वं सहिताः सर्वे रामपत्नीं यशस्विनीम् ॥ ४.४०.३२ ॥
En estas fortalezas montañosas, precipicios y bosques, buscad todos juntos a la gloriosa esposa de Rāma.
4.40.33
ततो रक्तजलं प्राप्य शोणाख्यं शीघ्रवाहिनम्।
गत्वा पारं समुद्रस्य सिद्धचारणसेवितम् ॥ ४.४०.३३ ॥
Luego, llegando al río llamado Śoṇa, de aguas rojizas y rápida corriente, cruzad al otro lado del océano, frecuentado por siddhas y cāraṇas.
4.40.34
तस्य तीर्थेषु रम्येषु विचित्रेषु वनेषु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४०.३४ ॥
En sus encantadores vados sagrados y sus bosques maravillosos, hay que buscar a Rāvaṇa junto a Vaidehī, por aquí y por allá.
4.40.35
पर्वतप्रभवा नद्यः सुभीमबहुनिष्कुटाः।
मार्गितव्या दरीमन्तः पर्वताश्च वनानि च ॥ ४.४०.३५ ॥
Los ríos nacidos de las montañas, muy terribles con sus muchas hondonadas, las montañas con cuevas y los bosques: todo debe ser buscado.
4.40.36
ततः समुद्रद्वीपांश्च सुभीमान् द्रष्टुमर्हथ।
ऊर्मिमन्तं महारौद्रं क्रोशन्तमनिलोद्धतम् ॥ ४.४०.३६ ॥
Luego debéis también contemplar las islas del océano, muy terribles: el mar lleno de olas, sumamente feroz, rugiente y agitado por el viento.
4.40.37
तत्रासुरा महाकायाश्छायां गृह्णन्ति नित्यशः।
ब्रह्मणा समनुज्ञाता दीर्घकालं बुभुक्षिताः ॥ ४.४०.३७ ॥
Allí los asuras de enorme cuerpo atrapan constantemente la sombra, permitidos por Brahmā, hambrientos desde hace mucho tiempo.
4.40.38
तं कालमेघप्रतिमं महोरगनिषेवितम्।
अभिगम्य महानादं तीर्थेनैव महोदधिम् ॥ ४.४०.३८ ॥
Habiendo llegado a aquel gran océano, semejante a una nube oscura, frecuentado por grandes serpientes, de fuerte rugido, por su mismo vado.
4.40.39
ततो रक्तजलं भीमं लोहितं नाम सागरम्।
गत्वा प्रेक्ष्यथ तां चैव बृहतीं कूटशाल्मलीम् ॥ ४.४०.३९ ॥
Luego, habiendo llegado al terrible mar de aguas rojas llamado Lohita, verás también aquel gran árbol de algodonero de copa puntiaguda.
4.40.40
गृहं च वैनतेयस्य नानारत्नविभूषितम्।
तत्र कैलाससंकाशं विहितं विश्वकर्मणा ॥ ४.४०.४० ॥
Y la morada de Vainateya (Garuḍa), adornada con muchas joyas, allí semejante al Kailāsa, construida por Viśvakarman.
4.40.41
तत्र शैलनिभा भीमा मन्देहा नाम राक्षसाः।
शैलशृङ्गेषु लम्बन्ते नानारूपा भयावहाः ॥ ४.४०.४१ ॥
Allí los terribles rākṣasas llamados Mandehā, semejantes a montañas, cuelgan de los picos de las montañas, de formas diversas, que infunden temor.
4.40.42
ते पतन्ति जले नित्यं सूर्यस्योदयनं प्रति।
अभितप्ताः स्म सूर्येण लम्बन्ते स्म पुनः पुनः ॥ ४.४०.४२ ॥
Caen constantemente al agua hacia el lugar de salida del sol; abrasados por el sol, cuelgan una y otra vez.
4.40.43
निहता ब्रह्मतेजोभिरहन्यहनि राक्षसाः।
ततः पाण्डुरमेघाभं क्षीरोदं नाम सागरम् ॥ ४.४०.४३ ॥
Abatidos cada día por el resplandor del poder de Brahmā, caen los rākṣasas. Luego el mar llamado Kṣīroda, pálido como una nube blanca.
4.40.44
गत्वा द्रक्ष्यथ दुर्धर्षा मुक्ताहारमिवोर्मिभिः।
तस्य मध्ये महान् श्वेतो ऋषभो नाम पर्वतः ॥ ४.४०.४४ ॥
Yendo allí, ¡oh invencibles!, lo veréis, como un collar de perlas con sus olas. En medio de él se alza una gran montaña blanca llamada Ṛṣabha.
4.40.45
दिव्यगन्धैः कुसुमितैराचितैश्च नगैर्वृतः।
सरश्च राजतैः पद्मैर्ज्वलितैर्हेमकेसरैः ॥ ४.४०.४५ ॥
Un lago rodeado de árboles en flor de divina fragancia, lleno de loto plateados y resplandecientes con filamentos dorados.
4.40.46
नाम्ना सुदर्शनं नाम राजहंसैः समाकुलम्।
विबुधाश्चारणा यक्षाः किंनराश्चाप्सरोगणाः ॥ ४.४०.४६ ॥
Llamado Sudarśana, colmado de cisnes reales. Dioses, Cāraṇas, Yakṣas, Kinnaras y multitudes de Apsarases.
4.40.47
हृष्टाः समधिगच्छन्ति नलिनीं तां रिरंसवः।
क्षीरोदं समतिक्रम्य तदा द्रक्ष्यथ वानराः ॥ ४.४०.४७ ॥
Alegres y ansiosos de deleite, se acercan a aquel estanque de loto. ¡Oh vānaras!, tras cruzar el mar de leche, los veréis.
4.40.48
जलोदं सागरं शीघ्रं सर्वभूतभयावहम्।
तत्र तत्कोपजं तेजः कृतं हयमुखं महत् ॥ ४.४०.४८ ॥
Llegad pronto al mar Jalodā, que infunde temor a todos los seres. Allí se ha formado el gran fuego Hayamukha, nacido de su cólera.
4.40.49
अस्याहुस्तन्महावेगमोदनं सचराचरम्।
तत्र विक्रोशतां नादो भूतानां सागरौकसाम्।
श्रूयते चासमर्थानां दृष्ट्वाभूद् वडवामुखम् ॥ ४.४०.४९ ॥
Dicen que este fuego de gran impetu consume todo lo que se mueve y lo que no se mueve. Allí se oyen los gritos de los seres que habitan el océano; al ver el lamento de los impotentes, se convirtió en Vaḍavāmukha.
4.40.50
स्वादूदस्योत्तरे तीरे योजनानि त्रयोदश।
जातरूपशिलो नाम सुमहान् कनकप्रभः ॥ ४.४०.५० ॥
En la orilla norte del mar Svādūda, a trece yojanas, se alza una gran montaña llamada Jātarūpaśilā, de brillo dorado.
4.40.51
तत्र चन्द्रप्रतीकाशं पन्नगं धरणीधरम्।
पद्मपत्रविशालाक्षं ततो द्रक्ष्यथ वानराः ॥ ४.४०.५१ ॥
Allí veréis a la serpiente, brillante como la luna, sostén de la tierra, de ojos anchos como pétalos de loto, oh vānaras.
4.40.52
आसीनं पर्वतस्याग्रे सर्वदेवनमस्कृतम्।
सहस्रशिरसं देवमनन्तं नीलवाससम् ॥ ४.४०.५२ ॥
Sentado en la cima de la montaña, reverenciado por todos los dioses, el dios Ananta de mil cabezas, vestido de azul oscuro.
4.40.53
त्रिशिराः काञ्चनः केतुस्तालस्तस्य महात्मनः।
स्थापितः पर्वतस्याग्रे विराजति सवेदिकः ॥ ४.४०.५३ ॥
El estandarte dorado de tres cabezas, la palmera de aquel magnánimo, está erigido en la cima de la montaña y resplandece junto con su altar.
4.40.54
पूर्वस्यां दिशि निर्माणं कृतं तत् त्रिदशेश्वरैः।
ततः परं हेममयः श्रीमानुदयपर्वतः ॥ ४.४०.५४ ॥
En el cuadrante oriental fue construido por los señores de los dioses. Más allá se alza el glorioso monte Udaya, de oro.
4.40.55
तस्य कोटिर्दिवं स्पृष्ट्वा शतयोजनमायता।
जातरूपमयी दिव्या विराजति सवेदिका ॥ ४.४०.५५ ॥
Su cima, tocando el cielo, se extiende cien yojanas; hecha de oro y divina, resplandece con su terraza de altar.
4.40.56
सालैस्तालैस्तमालैश्च कर्णिकारैश्च पुष्पितैः।
जातरूपमयैर्दिव्यैः शोभते सूर्यसंनिभैः ॥ ४.४०.५६ ॥
Se adorna con árboles sāla, palmeras y tamāla, y karṇikāra en flor, dorados, divinos y semejantes al sol.
4.40.57
तत्र योजनविस्तारमुच्छ्रितं दशयोजनम्।
शृङ्गं सौमनसं नाम जातरूपमयं ध्रुवम् ॥ ४.४०.५७ ॥
Allí se alza el pico llamado Saumanasa, de un yojana de ancho y diez yojanas de alto, dorado y firme.
4.40.58
तत्र पूर्वं पदं कृत्वा पुरा विष्णुस्त्रिविक्रमे।
द्वितीयं शिखरे मेरोश्चकार पुरुषोत्तमः ॥ ४.४०.५८ ॥
Allí, en tiempos antiguos, en la acción de los tres pasos, Viṣṇu puso su primer paso, y el Puruṣottama puso el segundo sobre la cima del Meru.
4.40.59
उत्तरेण परिक्रम्य जम्बूद्वीपं दिवाकरः।
दृश्यो भवति भूयिष्ठं शिखरं तन्महोच्छ्रयम् ॥ ४.४०.५९ ॥
Al dar la vuelta al continente de Jambū por el norte, el sol se hace visible en gran parte a esa cima tan elevada.
4.40.60
तत्र वैखानसा नाम वालखिल्या महर्षयः।
प्रकाशमाना दृश्यन्ते सूर्यवर्णास्तपस्विनः ॥ ४.४०.६० ॥
Allí están los grandes sabios llamados Vaikhānasas, los Vālakhilyas, vistos resplandecientes, ascetas del color del sol.
4.40.61
अयं सुदर्शनो द्वीपः पुरो यस्य प्रकाशते।
तस्मिंस्तेजश्च चक्षुश्च सर्वप्राणभृतामपि ॥ ४.४०.६१ ॥
Esta es la isla Sudarśana, ante la cual resplandece. En ella están el brillo y el ojo de todos los seres vivientes.
4.40.62
शैलस्य तस्य पृष्ठेषु कन्दरेषु वनेषु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४०.६२ ॥
Rāvaṇa, junto con Vaidehī, debe ser buscado por todas partes en las laderas de esa montaña, en sus cuevas y bosques.
4.40.63
काञ्चनस्य च शैलस्य सूर्यस्य च महात्मनः।
आविष्टा तेजसा संध्या पूर्वा रक्ता प्रकाशते ॥ ४.४०.६३ ॥
El crepúsculo rojo del oriente, penetrado por el resplandor de la montaña dorada y del gran Sol, resplandece.
4.40.64
पूर्वमेतत् कृतं द्वारं पृथिव्या भुवनस्य च।
सूर्यस्योदयनं चैव पूर्वा ह्येषा दिगुच्यते ॥ ४.४०.६४ ॥
Esta fue hecha desde antiguo como puerta de la tierra y del mundo, y también es el lugar del ascenso del Sol; esta dirección se llama oriente.
4.40.65
तस्य शैलस्य पृष्ठेषु निर्झरेषु गुहासु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४०.६५ ॥
Rāvaṇa, junto con Vaidehī, debe ser buscado por todas partes en las laderas de esa montaña, junto a sus cascadas y en sus cuevas.
4.40.66
ततः परमगम्या स्याद् दिक्पूर्वा त्रिदशावृता।
रहिता चन्द्रसूर्याभ्यामदृश्या तमसावृता ॥ ४.४०.६६ ॥
Más allá, el cuadrante oriental, aunque rodeado de dioses, será sumamente inaccesible; privado de luna y sol, invisible y envuelto en tinieblas.
4.40.67
शैलेषु तेषु सर्वेषु कन्दरेषु नदीषु च।
ये च नोक्ता मयोद्देशा विचेया तेषु जानकी ॥ ४.४०.६७ ॥
En todas esas montañas, cuevas y ríos, y en los lugares que no he nombrado, debe buscarse a Jānakī.
4.40.68
एतावद् वानरैः शक्यं गन्तुं वानरपुङ्गवाः।
अभास्करममर्यादं न जानीमस्ततः परम् ॥ ४.४०.६८ ॥
Oh, mejores de los vānaras, los vānaras solo pueden llegar hasta aquí; más allá, un lugar sin sol y sin límites, no lo conocemos.
4.40.69
अभिगम्य तु वैदेहीं निलयं रावणस्य च।
मासे पूर्णे निवर्तध्वमुदयं प्राप्य पर्वतम् ॥ ४.४०.६९ ॥
Habiendo llegado a Vaidehī y a la morada de Rāvaṇa, cuando se cumpla el mes, regresad al alcanzar la montaña del amanecer.
4.40.70
ऊर्ध्वं मासान्न वस्तव्यं वसन् वध्यो भवेन्मम।
सिद्धार्थाः संनिवर्तध्वमधिगम्य च मैथिलीम् ॥ ४.४०.७० ॥
No debéis permanecer más de un mes; quien se quede será muerto por mí. Habiendo encontrado a Maithilī, con vuestro propósito cumplido, regresad.
4.40.71
महेन्द्रकान्तां वनषण्डमण्डितां
दिशं चरित्वा निपुणेन वानराः।
अवाप्य सीतां रघुवंशजप्रियां
ततो निवृत्ताः सुखिनो भविष्यथ ॥ ४.४०.७१ ॥
Oh vānaras, habiendo recorrido hábilmente aquella región amada por Mahendra y adornada con bosques, y habiendo obtenido a Sītā, amada del linaje de Raghu, luego regresaréis felices.