ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.40.1
अथ राजा समृद्धार्थः सुग्रीवः प्लवगेश्वरः।
उवाच नरशार्दूलं रामं परबलार्दनम् ॥ ४.४०.१ ॥
ଏବେ ସଫଳମନୋରଥ ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ, ବାନରେଶ୍ୱର, ଶତ୍ରୁସେନା ଦଳନକାରୀ ନରଶାର୍ଦୂଳ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.40.2
आगता विनिविष्टाश्च बलिनः कामरूपिणः।
वानरेन्द्रा महेन्द्राभा ये मद्विषयवासिनः ॥ ४.४०.२ ॥
ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ବାସ କରୁଥିବା, ବଳବାନ, ଇଚ୍ଛାରୂପୀ, ମହେନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ ବାନରେନ୍ଦ୍ରମାନେ ଆସି ବସିଛନ୍ତି।
4.40.3
त इमे बहुविक्रान्तैर्बलिभिर्भीमविक्रमैः।
आगता वानरा घोरा दैत्यदानवसंनिभाः ॥ ४.४०.३ ॥
ଅତି ପରାକ୍ରମୀ, ବଳବାନ, ଭୀଷଣ ବୀରତ୍ୱଶାଳୀ ଏହି ବାନରମାନେ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବଙ୍କ ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଆସିଛନ୍ତି।
4.40.4
ख्यातकर्मापदानाश्च बलवन्तो जितक्लमाः।
पराक्रमेषु विख्याता व्यवसायेषु चोत्तमाः ॥ ४.४०.४ ॥
ପ୍ରସିଦ୍ଧ କର୍ମ ଓ ବୀରକାର୍ଯ୍ୟଧାରୀ, ବଳବାନ, କ୍ଳାନ୍ତିଜୟୀ, ପରାକ୍ରମରେ ବିଖ୍ୟାତ ଏବଂ ଉଦ୍ୟମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
4.40.5
पृथिव्यम्बुचरा राम नानानगनिवासिनः।
कोट्योघाश्च इमे प्राप्ता वानरास्तव किंकराः ॥ ४.४०.५ ॥
ହେ ରାମ! ପୃଥିବୀ ଓ ଜଳରେ ବିଚରଣକାରୀ, ଅନେକ ପର୍ବତରେ ବାସକାରୀ, କୋଟି କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ଆସିଥିବା ଏ ବାନରମାନେ ତୁମର ସେବକ।
4.40.6
निदेशवर्तिनः सर्वे सर्वे गुरुहिते स्थिताः।
अभिप्रेतमनुष्ठातुं तव शक्ष्यन्त्यरिंदम ॥ ४.४०.६ ॥
ସମସ୍ତେ ଆଜ୍ଞାପାଳକ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ହିତରେ ସ୍ଥିର; ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ! ସେମାନେ ତୁମର ଇଚ୍ଛିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବେ।
4.40.7
त इमे बहुसाहस्रैरनीकैर्भीमविक्रमैः।
आगता वानरा घोरा दैत्यदानवसंनिभाः ॥ ४.४०.७ ॥
ଭୀଷଣ ପରାକ୍ରମୀ ବହୁ ସହସ୍ର ସେନା ସହିତ ଆସିଥିବା ସେହି ବାନରମାନେ, ଘୋର, ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବ ସଦୃଶ।
4.40.8
यन्मन्यसे नरव्याघ्र प्राप्तकालं तदुच्यताम्।
त्वत्सैन्यं त्वद्वशे युक्तमाज्ञापयितुमर्हसि ॥ ४.४०.८ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉଚିତ ସମୟ ବୋଲି ଆପଣ ଯାହା ଭାବନ୍ତି ତାହା କୁହନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ସେନା ଆପଣଙ୍କ ବଶରେ; ଆଜ୍ଞା ଦେବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
4.40.9
काममेषामिदं कार्यं विदितं मम तत्त्वतः।
तथापि तु यथायुक्तमाज्ञापयितुमर्हसि ॥ ४.४०.९ ॥
ସେମାନଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ପ୍ରକୃତରେ ଜାଣେ; ତଥାପି, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଆଜ୍ଞା ଦେବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
4.40.10
तथा ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो दशरथात्मजः।
बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य इदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.४०.१० ॥
ଏପରି କହୁଥିବା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ ଦୁଇ ବାହୁରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.40.11
ज्ञायतां सौम्य वैदेही यदि जीवति वा न वा।
स च देशो महाप्राज्ञ यस्मिन् वसति रावणः ॥ ४.४०.११ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ, ବୈଦେହୀ ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଆଉ ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ରାବଣ ଯେଉଁଠାରେ ବାସ କରେ ସେ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
4.40.12
अधिगम्य तु वैदेहीं निलयं रावणस्य च।
प्राप्तकालं विधास्यामि तस्मिन् काले सह त्वया ॥ ४.४०.१२ ॥
ବୈଦେହୀ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ଜାଣିବା ପରେ, ଉଚିତ ସମୟରେ, ସେହି ସମୟରେ ତୁମ ସହିତ ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।
4.40.13
नाहमस्मिन् प्रभुः कार्ये वानरेन्द्र न लक्ष्मणः।
त्वमस्य हेतुः कार्यस्य प्रभुश्च प्लवगेश्वर ॥ ४.४०.१३ ॥
ହେ ବାନରେନ୍ଦ୍ର, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭୁ ମୁଁ ନୁହେଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ନୁହନ୍ତି। ହେ ପ୍ଲବଗେଶ୍ୱର, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ଆପଣ।
4.40.14
त्वमेवाज्ञापय विभो मम कार्यविनिश्चयम्।
त्वं हि जानासि मे कार्यं मम वीर न संशयः ॥ ४.४०.१४ ॥
ହେ ବିଭୋ, ମୋ କାର୍ଯ୍ୟର ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣ ହିଁ ଆଜ୍ଞା କରନ୍ତୁ। ହେ ବୀର, ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣ ହିଁ ଜାଣନ୍ତି, ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ।
4.40.15
सुहृद्द्वितीयो विक्रान्तः प्राज्ञः कालविशेषवित्।
भवानस्मद्धिते युक्तः सुहृदाप्तोऽर्थवित्तमः ॥ ४.४०.१५ ॥
ଆପଣ ମିତ୍ର ସହିତ ପରାକ୍ରମୀ, ପ୍ରାଜ୍ଞ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଜାଣନ୍ତି। ଆମ ହିତରେ ନିଯୁକ୍ତ ଆପଣ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ମିତ୍ର, କାର୍ଯ୍ୟର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜ୍ଞାତା।
4.40.16
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो विनतं नाम यूथपम्।
अब्रवीद् रामसांनिध्ये लक्ष्मणस्य च धीमतः ॥ ४.४०.१६ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବା ପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିନତ ନାମକ ଯୂଥପତିଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.40.17
शैलाभं मेघनिर्घोषमूर्जितं प्लवगेश्वरम्।
सोमसूर्यनिभैः सार्धं वानरैर्वानरोत्तम ॥ ४.४०.१७ ॥
ପର୍ବତ ପରି, ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି ସ୍ୱରବିଶିଷ୍ଟ, ବଳବାନ ପ୍ଲବଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ବାନରମାନଙ୍କ ସହିତ, ହେ ବାନରୋତ୍ତମ।
4.40.18
देशकालनयैर्युक्तो विज्ञः कार्यविनिश्चये।
वृतः शतसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् ॥ ४.४०.१८ ॥
ଦେଶ, କାଳ ଏବଂ ନୀତିରେ ଯୁକ୍ତ, କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟରେ ବିଜ୍ଞ ସେ, ଶୀଘ୍ରଗାମୀ ଶହେ ହଜାର ବାନର ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ (ପଠାଯାଉ)।
4.40.19
अधिगच्छ दिशं पूर्वां सशैलवनकाननाम्।
तत्र सीतां च वैदेहीं निलयं रावणस्य च ॥ ४.४०.१९ ॥
ପର୍ବତ, ବନ ଓ ଉପବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଅ। ସେଠାରେ ବୈଦେହୀ ସୀତା ଓ ରାବଣଙ୍କ ଗୃହ ଖୋଜ।
4.40.20
मार्गध्वं गिरिदुर्गेषु वनेषु च नदीषु च।
नदीं भागीरथीं रम्यां सरयूं कौशिकीं तथा ॥ ४.४०.२० ॥
ଗିରିଦୁର୍ଗ, ବନ ଓ ନଦୀରେ ଖୋଜ। ରମ୍ୟ ଭାଗୀରଥୀ, ସରଯୂ ଓ କୌଶିକୀରେ ମଧ୍ୟ ଖୋଜ।
4.40.21
कालिन्दीं यमुनां रम्यां यामुनं च महागिरिम्।
सरस्वतीं च सिन्धुं च शोणं मणिनिभोदकम् ॥ ४.४०.२१ ॥
କାଳିନ୍ଦୀ, ରମ୍ୟ ଯମୁନା, ଯାମୁନ ମହାଗିରି, ସରସ୍ବତୀ, ସିନ୍ଧୁ ଓ ମଣିସମ ଜଳ ଥିବା ଶୋଣରେ ଖୋଜ।
4.40.22
महीं कालमहीं चापि शैलकाननशोभिताम्।
ब्रह्ममालान् विदेहांश्च मालवान् काशिकोसलान् ॥ ४.४०.२२ ॥
ଶୈଳ ଓ କାନନରେ ଶୋଭିତ କାଳମହୀ ଭୂମି ଖୋଜ; ବ୍ରହ୍ମମାଲ, ବିଦେହ, ମାଳବ, କାଶୀ ଓ କୋଶଳ ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଖୋଜ।
4.40.23
मागधांश्च महाग्रामान् पुण्ड्रांस्त्वङ्गांस्तथैव च।
भूमिं च कोशकाराणां भूमिं च रजताकराम् ॥ ४.४०.२३ ॥
ମାଗଧ, ମହାଗ୍ରାମ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗ ଖୋଜ; କୋଶକାରଙ୍କ ଭୂମି ଓ ରୂପା ଖଣିର ଭୂମି ମଧ୍ୟ ଖୋଜ।
4.40.24
सर्वं च तद् विचेतव्यं मार्गयद्भिस्ततस्ततः।
रामस्य दयितां भार्यां सीतां दशरथस्नुषाम् ॥ ४.४०.२४ ॥
ସେସବୁ ଇତସ୍ତତ ଖୋଜୁଥିବା ସମସ୍ତେ ସବୁକିଛି ଖୋଜିବା ଉଚିତ — ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ରବଧୂ ସୀତାଙ୍କୁ।
4.40.25
समुद्रमवगाढांश्च पर्वतान् पत्तनानि च।
मन्दरस्य च ये कोटिं संश्रिताः केचिदालयाः ॥ ४.४०.२५ ॥
ସମୁଦ୍ରରେ ନିମଜ୍ଜିତ ପର୍ବତ ଓ ନଗରଗୁଡ଼ିକୁ, ଏବଂ ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଥିବା କେତେକ ବାସସ୍ଥାନକୁ।
4.40.26
कर्णप्रावरणाश्चैव तथा चाप्योष्ठकर्णकाः।
घोरलोहमुखाश्चैव जवनाश्चैकपादकाः ॥ ४.४०.२६ ॥
କାନକୁ ହିଁ ଆବରଣ କରିଥିବା, ଓଠ ଓ କାନଯୁକ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ଲୌହମୁଖ, ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଓ ଏକପାଦ।
4.40.27
अक्षया बलवन्तश्च तथैव पुरुषादकाः।
किरातास्तीक्ष्णचूडाश्च हेमाभाः प्रियदर्शनाः ॥ ४.४०.२७ ॥
ଅକ୍ଷୟ ଓ ବଳବାନ, ନରଭକ୍ଷକ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚୂଡ଼ାଯୁକ୍ତ କିରାତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦର୍ଶନରେ ପ୍ରିୟ।
4.40.28
आममीनाशनाश्चापि किराता द्वीपवासिनः।
अन्तर्जलचरा घोरा नरव्याघ्रा इति स्मृताः ॥ ४.४०.२८ ॥
କଞ୍ଚା ମାଛ ଖାଉଥିବା, ଦ୍ୱୀପବାସୀ କିରାତ; ଜଳ ଭିତରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ନରବ୍ୟାଘ୍ର ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
4.40.29
एतेषामाश्रयाः सर्वे विचेयाः काननौकसः।
गिरिभिर्ये च गम्यन्ते प्लवनेन प्लवेन च ॥ ४.४०.२९ ॥
ଏମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ଖୋଜିବାକୁ ହେବ, ହେ ବନବାସୀ ବାନରଗଣ; ପର୍ବତ ଦେଇ, ସନ୍ତରଣ କିମ୍ବା ଡେଇଁ ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚାଯାଏ।
4.40.30
यत्नवन्तो यवद्वीपं सप्तराजोपशोभितम्।
सुवर्णरूप्यकद्वीपं सुवर्णाकरमण्डितम् ॥ ४.४०.३० ॥
ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଯବଦ୍ୱୀପ ଖୋଜ, ଯାହା ସାତ ରାଜ୍ୟରେ ଶୋଭିତ; ଏବଂ ସୁନା-ରୂପା ଦ୍ୱୀପ, ଯାହା ସୁବର୍ଣ୍ଣଖଣିରେ ଅଳଙ୍କୃତ।
4.40.31
यवद्वीपमतिक्रम्य शिशिरो नाम पर्वतः।
दिवं स्पृशति शृङ्गेण देवदानवसेवितः ॥ ४.४०.३१ ॥
ଯବଦ୍ୱୀପ ଅତିକ୍ରମ କଲେ ଶିଶିର ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି; ତାର ଶିଖର ଆକାଶକୁ ଛୁଏଁ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ତାହାକୁ ସେବନ୍ତି।
4.40.32
एतेषां गिरिदुर्गेषु प्रपातेषु वनेषु च।
मार्गध्वं सहिताः सर्वे रामपत्नीं यशस्विनीम् ॥ ४.४०.३२ ॥
ଏହି ପର୍ବତ-ଦୁର୍ଗ, ଖାଦ ଓ ବନରେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମିଳିତ ହୋଇ ଯଶସ୍ୱିନୀ ରାମପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଖୋଜ।
4.40.33
ततो रक्तजलं प्राप्य शोणाख्यं शीघ्रवाहिनम्।
गत्वा पारं समुद्रस्य सिद्धचारणसेवितम् ॥ ४.४०.३३ ॥
ତା'ପରେ ରକ୍ତଜଳ, ଶୀଘ୍ରଗାମୀ ଶୋଣ ନାମକ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚି ସମୁଦ୍ରର ପାରକୁ ଯାଅ; ତାହା ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
4.40.34
तस्य तीर्थेषु रम्येषु विचित्रेषु वनेषु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४०.३४ ॥
ତା'ର ରମଣୀୟ ତୀର୍ଥ ଓ ବିଚିତ୍ର ବନରେ ବୈଦେହୀଙ୍କ ସହିତ ରାବଣ ଥିବ; ସେଠାରେ ଏଠାରେ ଖୋଜିବାକୁ ହେବ।
4.40.35
पर्वतप्रभवा नद्यः सुभीमबहुनिष्कुटाः।
मार्गितव्या दरीमन्तः पर्वताश्च वनानि च ॥ ४.४०.३५ ॥
ପର୍ବତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନଦୀ, ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅନେକ କୁଞ୍ଜ ଥିବା, ଗୁମ୍ଫାଯୁକ୍ତ ପର୍ବତ ଓ ବନ — ଏସବୁରେ ଖୋଜିବାକୁ ହେବ।
4.40.36
ततः समुद्रद्वीपांश्च सुभीमान् द्रष्टुमर्हथ।
ऊर्मिमन्तं महारौद्रं क्रोशन्तमनिलोद्धतम् ॥ ४.४०.३६ ॥
ତା'ପରେ ସମୁଦ୍ରର ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା ଉଚିତ — ଢେଉରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତି ଭୀଷଣ, ଗର୍ଜନକାରୀ, ପବନରେ ଉଦ୍ବେଳିତ ସମୁଦ୍ର।
4.40.37
तत्रासुरा महाकायाश्छायां गृह्णन्ति नित्यशः।
ब्रह्मणा समनुज्ञाता दीर्घकालं बुभुक्षिताः ॥ ४.४०.३७ ॥
ସେଠାରେ ମହାକାୟ ଅସୁରମାନେ ସର୍ବଦା ଛାୟା ଧରନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମତି ପ୍ରାପ୍ତ, ଦୀର୍ଘକାଳ କ୍ଷୁଧିତ।
4.40.38
तं कालमेघप्रतिमं महोरगनिषेवितम्।
अभिगम्य महानादं तीर्थेनैव महोदधिम् ॥ ४.४०.३८ ॥
ସେହି କଳା ମେଘ ପରି, ମହାସର୍ପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ମହାନାଦ କରୁଥିବା ମହାସାଗର ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି, ତାହାର ତୀର୍ଥପଥରେ ହିଁ।
4.40.39
ततो रक्तजलं भीमं लोहितं नाम सागरम्।
गत्वा प्रेक्ष्यथ तां चैव बृहतीं कूटशाल्मलीम् ॥ ४.४०.३९ ॥
ତା'ପରେ ରକ୍ତଜଳବିଶିଷ୍ଟ, ଭୟଙ୍କର, ଲୋହିତ ନାମକ ସାଗରକୁ ଯାଇ, ତୁମେମାନେ ସେହି ବିରାଟ କୂଟ-ଶାଲ୍ମଳୀ ବୃକ୍ଷକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବ।
4.40.40
गृहं च वैनतेयस्य नानारत्नविभूषितम्।
तत्र कैलाससंकाशं विहितं विश्वकर्मणा ॥ ४.४०.४० ॥
ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ)ଙ୍କ ଗୃହ, ଅନେକ ରତ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ; ସେଠାରେ କୈଳାସ ସଦୃଶ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ।
4.40.41
तत्र शैलनिभा भीमा मन्देहा नाम राक्षसाः।
शैलशृङ्गेषु लम्बन्ते नानारूपा भयावहाः ॥ ४.४०.४१ ॥
ସେଠାରେ ପର୍ବତ ସଦୃଶ, ଭୟଙ୍କର, ମନ୍ଦେହ ନାମକ ରାକ୍ଷସମାନେ ପର୍ବତଶିଖରରେ ଝୁଲନ୍ତି; ଅନେକ ରୂପଧାରୀ, ଭୟ ଆଣନ୍ତି।
4.40.42
ते पतन्ति जले नित्यं सूर्यस्योदयनं प्रति।
अभितप्ताः स्म सूर्येण लम्बन्ते स्म पुनः पुनः ॥ ४.४०.४२ ॥
ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଦିଗକୁ ସର୍ବଦା ଜଳରେ ପଡ଼ନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ବାରମ୍ବାର ଝୁଲନ୍ତି।
4.40.43
निहता ब्रह्मतेजोभिरहन्यहनि राक्षसाः।
ततः पाण्डुरमेघाभं क्षीरोदं नाम सागरम् ॥ ४.४०.४३ ॥
ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ପ୍ରତିଦିନ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିହତ ହୁଅନ୍ତି। ତାପରେ ଧଳା ମେଘ ପରି କ୍ଷୀରୋଦ ନାମକ ସମୁଦ୍ର।
4.40.44
गत्वा द्रक्ष्यथ दुर्धर्षा मुक्ताहारमिवोर्मिभिः।
तस्य मध्ये महान् श्वेतो ऋषभो नाम पर्वतः ॥ ४.४०.४४ ॥
ହେ ଦୁର୍ଧର୍ଷଗଣ! ଯାଇ ତୁମେ ତାହା ଦେଖିବ, ଢେଉମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତାହାର ପରି। ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଋଷଭ ନାମକ ମହାନ ଧଳା ପର୍ବତ ଅଛି।
4.40.45
दिव्यगन्धैः कुसुमितैराचितैश्च नगैर्वृतः।
सरश्च राजतैः पद्मैर्ज्वलितैर्हेमकेसरैः ॥ ४.४०.४५ ॥
ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ଫୁଲବନ୍ତ ବୃକ୍ଷରେ ଘେରା, ଝଲସୁଥିବା ରୂପା ପଦ୍ମ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କେଶରଯୁକ୍ତ ଏକ ସରୋବର।
4.40.46
नाम्ना सुदर्शनं नाम राजहंसैः समाकुलम्।
विबुधाश्चारणा यक्षाः किंनराश्चाप्सरोगणाः ॥ ४.४०.४६ ॥
ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ, ରାଜହଂସରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଦେବତା, ଚାରଣ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର ଓ ଅପ୍ସରାଗଣ।
4.40.47
हृष्टाः समधिगच्छन्ति नलिनीं तां रिरंसवः।
क्षीरोदं समतिक्रम्य तदा द्रक्ष्यथ वानराः ॥ ४.४०.४७ ॥
ଆନନ୍ଦରେ, ରମଣ ଇଚ୍ଛାରେ ସେମାନେ ସେହି ପଦ୍ମ-ସରୋବରକୁ ଯାଆନ୍ତି। ହେ ବାନରଗଣ! କ୍ଷୀରୋଦ ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରି ତା'ପରେ ତୁମେ ଦେଖିବ।
4.40.48
जलोदं सागरं शीघ्रं सर्वभूतभयावहम्।
तत्र तत्कोपजं तेजः कृतं हयमुखं महत् ॥ ४.४०.४८ ॥
ଜଳୋଦ ସାଗର, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦିଏ, ଶୀଘ୍ର ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଜାତ ମହାନ ହୟମୁଖ ତେଜ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି।
4.40.49
अस्याहुस्तन्महावेगमोदनं सचराचरम्।
तत्र विक्रोशतां नादो भूतानां सागरौकसाम्।
श्रूयते चासमर्थानां दृष्ट्वाभूद् वडवामुखम् ॥ ४.४०.४९ ॥
ଏହା ମହାବେଗଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ନି, ଯାହା ଚରାଚର ଜଗତକୁ ଦଗ୍ଧ କରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ସମୁଦ୍ରବାସୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆର୍ତ୍ତନାଦ ଶୁଣାଯାଏ; ଅସହାୟଙ୍କ କ୍ରନ୍ଦନ ଦେଖି ତାହା ବଡବାମୁଖ ହେଲା।
4.40.50
स्वादूदस्योत्तरे तीरे योजनानि त्रयोदश।
जातरूपशिलो नाम सुमहान् कनकप्रभः ॥ ४.४०.५० ॥
ସ୍ୱାଦୂଦ ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର ତୀରରୁ ତେର ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଜାତରୂପଶିଲା ନାମକ ଅତି ବିଶାଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ପର୍ବତ ଅଛି।
4.40.51
तत्र चन्द्रप्रतीकाशं पन्नगं धरणीधरम्।
पद्मपत्रविशालाक्षं ततो द्रक्ष्यथ वानराः ॥ ४.४०.५१ ॥
ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ବିଶାଳ ନୟନ ଥିବା ନାଗକୁ, ହେ ବାନରଗଣ, ତୁମେ ଦେଖିବ।
4.40.52
आसीनं पर्वतस्याग्रे सर्वदेवनमस्कृतम्।
सहस्रशिरसं देवमनन्तं नीलवाससम् ॥ ४.४०.५२ ॥
ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଆସୀନ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ, ସହସ୍ର ମସ୍ତକଯୁକ୍ତ ଅନନ୍ତ ଦେବ, ନୀଳ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ।
4.40.53
त्रिशिराः काञ्चनः केतुस्तालस्तस्य महात्मनः।
स्थापितः पर्वतस्याग्रे विराजति सवेदिकः ॥ ४.४०.५३ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ତ୍ରିଶିରା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଜ-ତାଳବୃକ୍ଷ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ବେଦୀ ସହିତ ଶୋଭା ପାଉଛି।
4.40.54
पूर्वस्यां दिशि निर्माणं कृतं तत् त्रिदशेश्वरैः।
ततः परं हेममयः श्रीमानुदयपर्वतः ॥ ४.४०.५४ ॥
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ତାହା ଦେବାଧିପତିମାନେ ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି। ତାହା ପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ଶ୍ରୀମାନ ଉଦୟ ପର୍ବତ ଅଛି।
4.40.55
तस्य कोटिर्दिवं स्पृष्ट्वा शतयोजनमायता।
जातरूपमयी दिव्या विराजति सवेदिका ॥ ४.४०.५५ ॥
ଏହାର ଶିଖର ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁ ଶହେ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ଦିବ୍ୟ ବେଦୀ ସହିତ ଏହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଶୋଭାୟମାନ।
4.40.56
सालैस्तालैस्तमालैश्च कर्णिकारैश्च पुष्पितैः।
जातरूपमयैर्दिव्यैः शोभते सूर्यसंनिभैः ॥ ४.४०.५६ ॥
ସାଳ, ତାଳ, ତମାଳ ଏବଂ ଫୁଲିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକାର ବୃକ୍ଷରେ ଏହା ଶୋଭା ପାଏ; ସେଗୁଡ଼ିକ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ଦିବ୍ୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ।
4.40.57
तत्र योजनविस्तारमुच्छ्रितं दशयोजनम्।
शृङ्गं सौमनसं नाम जातरूपमयं ध्रुवम् ॥ ४.४०.५७ ॥
ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଦଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ସୌମନସ ନାମକ ଶିଖର ଅଛି; ତାହା ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଓ ସ୍ଥିର।
4.40.58
तत्र पूर्वं पदं कृत्वा पुरा विष्णुस्त्रिविक्रमे।
द्वितीयं शिखरे मेरोश्चकार पुरुषोत्तमः ॥ ४.४०.५८ ॥
ସେଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରଥମ ପାଦ ରଖିଥିଲେ; ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମେରୁ ଶିଖରରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଦ ରଖିଲେ।
4.40.59
उत्तरेण परिक्रम्य जम्बूद्वीपं दिवाकरः।
दृश्यो भवति भूयिष्ठं शिखरं तन्महोच्छ्रयम् ॥ ४.४०.५९ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପକୁ ପରିକ୍ରମା କରିବା ସମୟରେ ସେହି ଅତ୍ୟୁଚ୍ଚ ଶିଖର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ।
4.40.60
तत्र वैखानसा नाम वालखिल्या महर्षयः।
प्रकाशमाना दृश्यन्ते सूर्यवर्णास्तपस्विनः ॥ ४.४०.६० ॥
ସେଠାରେ ବୈଖାନସ ନାମକ ବାଳଖିଲ୍ୟ ମହର୍ଷିମାନେ ଅଛନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣର ତପସ୍ୱୀମାନେ ଆଲୋକିତ ହୋଇ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
4.40.61
अयं सुदर्शनो द्वीपः पुरो यस्य प्रकाशते।
तस्मिंस्तेजश्च चक्षुश्च सर्वप्राणभृतामपि ॥ ४.४०.६१ ॥
ଏହା ସୁଦର୍ଶନ ଦ୍ୱୀପ; ଏହାର ସମ୍ମୁଖରେ ତାହା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ଏଥିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ତେଜ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଅଛି।
4.40.62
शैलस्य तस्य पृष्ठेषु कन्दरेषु वनेषु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४०.६२ ॥
ସେହି ପର୍ବତର ଢାଲରେ, ଗୁମ୍ଫାରେ ଓ ବନରେ ବୈଦେହୀ ସହିତ ଥିବା ରାବଣକୁ ସର୍ବତ୍ର ଖୋଜିବା ଉଚିତ।
4.40.63
काञ्चनस्य च शैलस्य सूर्यस्य च महात्मनः।
आविष्टा तेजसा संध्या पूर्वा रक्ता प्रकाशते ॥ ४.४०.६३ ॥
ସୁନା ପର୍ବତ ଓ ମହାତ୍ମା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତେଜରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ପୂର୍ବ ଦିଗର ରକ୍ତିମ ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଛି।
4.40.64
पूर्वमेतत् कृतं द्वारं पृथिव्या भुवनस्य च।
सूर्यस्योदयनं चैव पूर्वा ह्येषा दिगुच्यते ॥ ४.४०.६४ ॥
ଏହା ପୃଥିବୀ ଓ ଲୋକର ପୂର୍ବ-ନିର୍ମିତ ଦ୍ୱାର; ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଏହା। ଏହି ଦିଗକୁ ହିଁ ପୂର୍ବ କୁହାଯାଏ।
4.40.65
तस्य शैलस्य पृष्ठेषु निर्झरेषु गुहासु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४०.६५ ॥
ସେହି ପର୍ବତର ଢାଲରେ, ଝରଣାରେ ଓ ଗୁମ୍ଫାରେ ବୈଦେହୀ ସହିତ ଥିବା ରାବଣକୁ ସର୍ବତ୍ର ଖୋଜିବା ଉଚିତ।
4.40.66
ततः परमगम्या स्याद् दिक्पूर्वा त्रिदशावृता।
रहिता चन्द्रसूर्याभ्यामदृश्या तमसावृता ॥ ४.४०.६६ ॥
ଏହା ପରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ପୂର୍ବ ଦିଗ ଅତି ଦୁର୍ଗମ ହେବ; ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିନା, ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ହେବ।
4.40.67
शैलेषु तेषु सर्वेषु कन्दरेषु नदीषु च।
ये च नोक्ता मयोद्देशा विचेया तेषु जानकी ॥ ४.४०.६७ ॥
ସେହି ସମସ୍ତ ପର୍ବତ, ଗୁମ୍ଫା ଓ ନଦୀରେ, ଏବଂ ମୁଁ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ନ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ହେବ।
4.40.68
एतावद् वानरैः शक्यं गन्तुं वानरपुङ्गवाः।
अभास्करममर्यादं न जानीमस्ततः परम् ॥ ४.४०.६८ ॥
ହେ ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ, ବାନରମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଏତିକି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିବା ସମ୍ଭବ; ତା'ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକହୀନ ଓ ସୀମାହୀନ ସ୍ଥାନ ଆମେ ଜାଣୁ ନାହୁଁ।
4.40.69
अभिगम्य तु वैदेहीं निलयं रावणस्य च।
मासे पूर्णे निवर्तध्वमुदयं प्राप्य पर्वतम् ॥ ४.४०.६९ ॥
ବୈଦେହୀ ଓ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି, ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଉଦୟ ପର୍ବତରେ ପହଞ୍ଚି ଫେରିଆସ।
4.40.70
ऊर्ध्वं मासान्न वस्तव्यं वसन् वध्यो भवेन्मम।
सिद्धार्थाः संनिवर्तध्वमधिगम्य च मैथिलीम् ॥ ४.४०.७० ॥
ଏକ ମାସରୁ ଅଧିକ ରହିବ ନାହିଁ; ଯିଏ ରହିବ ସେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟ ହେବ। ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ପାଇ, କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ କରି ଫେରିଆସ।
4.40.71
महेन्द्रकान्तां वनषण्डमण्डितां
दिशं चरित्वा निपुणेन वानराः।
अवाप्य सीतां रघुवंशजप्रियां
ततो निवृत्ताः सुखिनो भविष्यथ ॥ ४.४०.७१ ॥
ହେ ବାନରଗଣ, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ବନସମୂହରେ ଶୋଭିତ ସେହି ଦିଗରେ ନିପୁଣତାରେ ଭ୍ରମଣ କରି, ରଘୁବଂଶର ପ୍ରିୟା ସୀତାଙ୍କୁ ପାଇ, ତା'ପରେ ଫେରି ତୁମେ ସୁଖୀ ହେବ।