รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 4.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.40.1
अथ राजा समृद्धार्थः सुग्रीवः प्लवगेश्वरः।
उवाच नरशार्दूलं रामं परबलार्दनम् ॥ ४.४०.१ ॥
ครั้นนั้น พระเจ้าสุครีพ ผู้เป็นใหญ่แห่งหมู่วานร ผู้บรรลุจุดมุ่งหมายแล้ว ตรัสแก่พระรามผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ผู้บดขยี้กองทัพของศัตรู
4.40.2
आगता विनिविष्टाश्च बलिनः कामरूपिणः।
वानरेन्द्रा महेन्द्राभा ये मद्विषयवासिनः ॥ ४.४०.२ ॥
วานรผู้เป็นใหญ่ซึ่งอาศัยอยู่ในแคว้นของข้าพระองค์ได้มาถึงแล้ว และนั่งประจำที่แล้ว ทั้งแข็งแรง สามารถแปลงกายได้ตามปรารถนา และรุ่งโรจน์ดุจพระอินทร์ผู้ยิ่งใหญ่
4.40.3
त इमे बहुविक्रान्तैर्बलिभिर्भीमविक्रमैः।
आगता वानरा घोरा दैत्यदानवसंनिभाः ॥ ४.४०.३ ॥
วานรเหล่านี้ มีความกล้าหาญยิ่งนัก แข็งแรงและมีความห้าวหาญน่าสะพรึงกลัว มาถึงแล้ว ดุร้ายคล้ายกับพวกไทตยะและทานพ
4.40.4
ख्यातकर्मापदानाश्च बलवन्तो जितक्लमाः।
पराक्रमेषु विख्याता व्यवसायेषु चोत्तमाः ॥ ४.४०.४ ॥
มีชื่อเสียงในการกระทำและผลงาน แข็งแรง ไม่รู้จักความเหน็ดเหนื่อย มีชื่อเสียงในความกล้าหาญ และเป็นเลิศในการตัดสินใจ
4.40.5
पृथिव्यम्बुचरा राम नानानगनिवासिनः।
कोट्योघाश्च इमे प्राप्ता वानरास्तव किंकराः ॥ ४.४०.५ ॥
ข้าแต่พระราม วานรเหล่านี้ท่องไปได้ทั้งบนดินและในน้ำ อาศัยอยู่บนภูเขาหลายลูก มาถึงเป็นโกฏิ ๆ เป็นบริวารของพระองค์
4.40.6
निदेशवर्तिनः सर्वे सर्वे गुरुहिते स्थिताः।
अभिप्रेतमनुष्ठातुं तव शक्ष्यन्त्यरिंदम ॥ ४.४०.६ ॥
ทุกตนเชื่อฟังคำสั่ง ทุกตนมั่นคงในประโยชน์ของนายเหนือหัว ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู พวกมันจะสามารถทำให้ความปรารถนาของพระองค์สำเร็จได้
4.40.7
त इमे बहुसाहस्रैरनीकैर्भीमविक्रमैः।
आगता वानरा घोरा दैत्यदानवसंनिभाः ॥ ४.४०.७ ॥
วานรผู้ดุร้ายเหล่านั้นมาพร้อมกองทัพนับหลายพัน มีความกล้าหาญน่าสะพรึงกลัว คล้ายกับพวกไทตยะและทานพ
4.40.8
यन्मन्यसे नरव्याघ्र प्राप्तकालं तदुच्यताम्।
त्वत्सैन्यं त्वद्वशे युक्तमाज्ञापयितुमर्हसि ॥ ४.४०.८ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ เมื่อพระองค์เห็นว่าถึงเวลาแล้ว ขอทรงบอกมาเถิด กองทัพของพระองค์อยู่ในอำนาจของพระองค์ พระองค์ควรแก่การออกคำสั่ง
4.40.9
काममेषामिदं कार्यं विदितं मम तत्त्वतः।
तथापि तु यथायुक्तमाज्ञापयितुमर्हसि ॥ ४.४०.९ ॥
แท้จริงข้าพระองค์รู้กิจนี้ของพวกเขาโดยแท้ แต่ถึงกระนั้น พระองค์ก็ควรออกคำสั่งให้เหมาะสม
4.40.10
तथा ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो दशरथात्मजः।
बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य इदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.४०.१० ॥
เมื่อพระเจ้าสุครีพกล่าวเช่นนั้น พระรามผู้เป็นโอรสของท้าวทศรถ ทรงโอบกอดด้วยพระพาหาทั้งสองแล้วตรัสถ้อยคำเหล่านี้
4.40.11
ज्ञायतां सौम्य वैदेही यदि जीवति वा न वा।
स च देशो महाप्राज्ञ यस्मिन् वसति रावणः ॥ ४.४०.११ ॥
ข้าแต่สหายผู้อ่อนโยน ขอให้รู้ไว้ว่าพระวิเทหียังมีชีวิตอยู่หรือไม่ และข้าแต่ผู้มีปัญญายิ่ง ขอให้รู้ที่อยู่ซึ่งราวณะอาศัยอยู่ด้วย
4.40.12
अधिगम्य तु वैदेहीं निलयं रावणस्य च।
प्राप्तकालं विधास्यामि तस्मिन् काले सह त्वया ॥ ४.४०.१२ ॥
เมื่อได้รู้ที่อยู่ของพระวิเทหีและของราวณะแล้ว เราจะกระทำการในเวลาอันเหมาะสม พร้อมกับท่านในเวลานั้น
4.40.13
नाहमस्मिन् प्रभुः कार्ये वानरेन्द्र न लक्ष्मणः।
त्वमस्य हेतुः कार्यस्य प्रभुश्च प्लवगेश्वर ॥ ४.४०.१३ ॥
เราไม่ใช่ผู้มีอำนาจในกิจนี้ ลักษมณ์ก็ไม่ใช่เช่นกัน ท่านเป็นต้นเหตุของกิจนี้และเป็นผู้มีอำนาจ ข้าแต่เจ้าแห่งหมู่วานร
4.40.14
त्वमेवाज्ञापय विभो मम कार्यविनिश्चयम्।
त्वं हि जानासि मे कार्यं मम वीर न संशयः ॥ ४.४०.१४ ॥
ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ ขอพระองค์เท่านั้นทรงสั่งการตัดสินใจในกิจของเรา ข้าแต่วีรบุรุษ พระองค์ทรงรู้กิจของเราโดยไม่ต้องสงสัย
4.40.15
सुहृद्द्वितीयो विक्रान्तः प्राज्ञः कालविशेषवित्।
भवानस्मद्धिते युक्तः सुहृदाप्तोऽर्थवित्तमः ॥ ४.४०.१५ ॥
ท่านกล้าหาญ มีสหายเป็นผู้ร่วมทาง มีปัญญา รู้จังหวะเวลาที่เหมาะสม ท่านมุ่งมั่นเพื่อประโยชน์ของเรา เป็นสหายผู้ไว้ใจได้ และรู้ความจำเป็นของกิจดีที่สุด
4.40.16
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो विनतं नाम यूथपम्।
अब्रवीद् रामसांनिध्ये लक्ष्मणस्य च धीमतः ॥ ४.४०.१६ ॥
เมื่อได้รับการกล่าวเช่นนั้น พระเจ้าสุครีพจึงตรัสแก่หัวหน้าฝูงชื่อวินตะ ต่อหน้าพระรามและพระลักษมณ์ผู้มีปัญญา
4.40.17
शैलाभं मेघनिर्घोषमूर्जितं प्लवगेश्वरम्।
सोमसूर्यनिभैः सार्धं वानरैर्वानरोत्तम ॥ ४.४०.१७ ॥
ท่านจงส่งเจ้าแห่งหมู่วานรผู้แข็งแรง ร่างใหญ่ดุจภูเขา และคำรามดุจเมฆฝน ไปพร้อมกับวานรที่ส่องแสงดุจพระจันทร์และพระอาทิตย์ ข้าแต่วานรผู้ประเสริฐ
4.40.18
देशकालनयैर्युक्तो विज्ञः कार्यविनिश्चये।
वृतः शतसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् ॥ ४.४०.१८ ॥
ให้เขาไปพร้อมความรอบรู้ในที่ เวลา และนโยบาย ฉลาดในการตัดสินกิจ และมีวานรผู้รวดเร็วและแข็งแรงนับแสนล้อมรอบ
4.40.19
अधिगच्छ दिशं पूर्वां सशैलवनकाननाम्।
तत्र सीतां च वैदेहीं निलयं रावणस्य च ॥ ४.४०.१९ ॥
จงไปยังทิศตะวันออก ซึ่งประดับด้วยภูเขา ป่า และพงไพร ที่นั่นจงค้นหาพระสีดาผู้เป็นเจ้าหญิงวิเทหี และที่อยู่ของราวณะ
4.40.20
मार्गध्वं गिरिदुर्गेषु वनेषु च नदीषु च।
नदीं भागीरथीं रम्यां सरयूं कौशिकीं तथा ॥ ४.४०.२० ॥
จงค้นหาในป่าทึบบนภูเขา ในป่า และในแม่น้ำทั้งหลาย คือแม่น้ำภาคีรถีอันงดงาม แม่น้ำสรยู และแม่น้ำเกาศิกีเช่นกัน
4.40.21
कालिन्दीं यमुनां रम्यां यामुनं च महागिरिम्।
सरस्वतीं च सिन्धुं च शोणं मणिनिभोदकम् ॥ ४.४०.२१ ॥
จงค้นหาแม่น้ำกาลินที ยมุนาอันงดงาม ภูเขายามุนะอันยิ่งใหญ่ แม่น้ำสรัสวดี แม่น้ำสินธุ และแม่น้ำโศณะซึ่งมีน้ำดุจแก้วมณี
4.40.22
महीं कालमहीं चापि शैलकाननशोभिताम्।
ब्रह्ममालान् विदेहांश्च मालवान् काशिकोसलान् ॥ ४.४०.२२ ॥
จงค้นหาดินแดนกาลมหี ซึ่งประดับด้วยภูเขาและป่าไม้ รวมทั้งชาวพรหมมาละ ชาววิเทหะ ชาวมาลวะ ชาวกาศีและชาวโกศล
4.40.23
मागधांश्च महाग्रामान् पुण्ड्रांस्त्वङ्गांस्तथैव च।
भूमिं च कोशकाराणां भूमिं च रजताकराम् ॥ ४.४०.२३ ॥
จงค้นหาชาวมคธและหมู่บ้านใหญ่ ชาวปุณฑระและชาวอังคะด้วยเช่นกัน ดินแดนของผู้ทำคลังสมบัติ และดินแดนที่อุดมด้วยเหมืองเงิน
4.40.24
सर्वं च तद् विचेतव्यं मार्गयद्भिस्ततस्ततः।
रामस्य दयितां भार्यां सीतां दशरथस्नुषाम् ॥ ४.४०.२४ ॥
สถานที่เหล่านี้ทั้งหมดต้องค้นหาให้ทั่ว ทั้งที่นี่และที่โน่น โดยผู้ที่แสวงหาสีดา ชายาอันเป็นที่รักของพระราม สะใภ้ของท้าวทศรถ
4.40.25
समुद्रमवगाढांश्च पर्वतान् पत्तनानि च।
मन्दरस्य च ये कोटिं संश्रिताः केचिदालयाः ॥ ४.४०.२५ ॥
ทั้งภูเขาและเมืองที่จมอยู่ในมหาสมุทร และที่อยู่บางแห่งซึ่งตั้งอยู่บนยอดเขามันทระ
4.40.26
कर्णप्रावरणाश्चैव तथा चाप्योष्ठकर्णकाः।
घोरलोहमुखाश्चैव जवनाश्चैकपादकाः ॥ ४.४०.२६ ॥
พวกที่ใช้หูเป็นเครื่องห่มปกคลุม พวกที่มีทั้งริมฝีปากและหู พวกที่มีหน้าเป็นเหล็กอันน่าสะพรึงกลัว พวกที่วิ่งเร็ว และพวกที่มีขาเดียว
4.40.27
अक्षया बलवन्तश्च तथैव पुरुषादकाः।
किरातास्तीक्ष्णचूडाश्च हेमाभाः प्रियदर्शनाः ॥ ४.४०.२७ ॥
พวกที่ไม่เสื่อมสลายและมีกำลังมาก พวกกินคนเช่นกัน พวกกิราตะที่มีจุกแหลม มีผิวสีทองและน่าดูชม
4.40.28
आममीनाशनाश्चापि किराता द्वीपवासिनः।
अन्तर्जलचरा घोरा नरव्याघ्रा इति स्मृताः ॥ ४.४०.२८ ॥
พวกที่กินปลาดิบ พวกกิราตะที่อาศัยอยู่บนเกาะ และพวกเสือในหมู่มนุษย์ผู้น่ากลัวซึ่งเคลื่อนไหวอยู่ในน้ำ ว่ากันว่าพวกนี้มีอยู่เช่นนี้
4.40.29
एतेषामाश्रयाः सर्वे विचेयाः काननौकसः।
गिरिभिर्ये च गम्यन्ते प्लवनेन प्लवेन च ॥ ४.४०.२९ ॥
ที่อยู่อาศัยของพวกเหล่านี้ทั้งหมดต้องค้นหา โอ้เหล่าวานรผู้อาศัยในป่า รวมทั้งที่ซึ่งเข้าถึงได้ด้วยการข้ามภูเขา ด้วยการว่ายน้ำ หรือด้วยการกระโดด
4.40.30
यत्नवन्तो यवद्वीपं सप्तराजोपशोभितम्।
सुवर्णरूप्यकद्वीपं सुवर्णाकरमण्डितम् ॥ ४.४०.३० ॥
จงค้นหาเกาะยวะอย่างขยันขันแข็ง ซึ่งประดับด้วยเจ็ดอาณาจักร และเกาะทองคำกับเงิน ซึ่งประดับด้วยเหมืองทองคำ
4.40.31
यवद्वीपमतिक्रम्य शिशिरो नाम पर्वतः।
दिवं स्पृशति शृङ्गेण देवदानवसेवितः ॥ ४.४०.३१ ॥
เมื่อข้ามเกาะยวะไปแล้ว มีภูเขาชื่อศิศิระ ยอดของมันแตะท้องฟ้า เทวดาและอสูรต่างมาเยือนอยู่เสมอ
4.40.32
एतेषां गिरिदुर्गेषु प्रपातेषु वनेषु च।
मार्गध्वं सहिताः सर्वे रामपत्नीं यशस्विनीम् ॥ ४.४०.३२ ॥
ในที่มั่นบนภูเขา หน้าผา และป่าเหล่านี้ จงค้นหาพร้อมกันทั้งหมด เพื่อหาชายาของพระรามผู้มีชื่อเสียง
4.40.33
ततो रक्तजलं प्राप्य शोणाख्यं शीघ्रवाहिनम्।
गत्वा पारं समुद्रस्य सिद्धचारणसेवितम् ॥ ४.४०.३३ ॥
จากนั้นให้ไปถึงแม่น้ำที่ไหลเชี่ยวชื่อโศณะ มีน้ำสีแดง แล้วข้ามไปยังฝั่งไกลของมหาสมุทร ซึ่งสิทธะและจารณะมาเยือนอยู่เสมอ
4.40.34
तस्य तीर्थेषु रम्येषु विचित्रेषु वनेषु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४०.३४ ॥
ในท่าน้ำอันงดงามและป่าอันน่าอัศจรรย์ของแม่น้ำนั้น ต้องค้นหาราวณะพร้อมกับพระนางไวเทหี ทั้งที่นี่และที่โน่น
4.40.35
पर्वतप्रभवा नद्यः सुभीमबहुनिष्कुटाः।
मार्गितव्या दरीमन्तः पर्वताश्च वनानि च ॥ ४.४०.३५ ॥
แม่น้ำที่กำเนิดจากภูเขา ซึ่งน่ากลัวยิ่งนักและมีซอกมากมาย ภูเขาที่มีถ้ำ และป่าทั้งหลาย ต้องค้นหาทั้งหมด
4.40.36
ततः समुद्रद्वीपांश्च सुभीमान् द्रष्टुमर्हथ।
ऊर्मिमन्तं महारौद्रं क्रोशन्तमनिलोद्धतम् ॥ ४.४०.३६ ॥
จากนั้นท่านทั้งหลายควรไปดูเกาะในมหาสมุทรที่น่ากลัวยิ่งนัก ทะเลที่เต็มไปด้วยคลื่น น่าสะพรึงกลัวอย่างยิ่ง คำรามและถูกลมพัดกระหน่ำ
4.40.37
तत्रासुरा महाकायाश्छायां गृह्णन्ति नित्यशः।
ब्रह्मणा समनुज्ञाता दीर्घकालं बुभुक्षिताः ॥ ४.४०.३७ ॥
ที่นั่นพวกอสูรร่างยักษ์ย่อมจับเงาอยู่เป็นนิตย์ ได้รับอนุญาตจากพระพรหม และหิวโหยมานานแสนนาน
4.40.38
तं कालमेघप्रतिमं महोरगनिषेवितम्।
अभिगम्य महानादं तीर्थेनैव महोदधिम् ॥ ४.४०.३८ ॥
เข้าไปยังมหาสมุทรนั้น ซึ่งเหมือนเมฆดำพายุ มีงูใหญ่อาศัยอยู่ และคำรามเสียงดัง ด้วยท่าน้ำของมันนั่นเอง
4.40.39
ततो रक्तजलं भीमं लोहितं नाम सागरम्।
गत्वा प्रेक्ष्यथ तां चैव बृहतीं कूटशाल्मलीम् ॥ ४.४०.३९ ॥
จากนั้นไปยังทะเลที่น่ากลัวซึ่งมีน้ำสีแดง ชื่อโลหิตะ แล้วท่านจะได้เห็นต้นงิ้วใหญ่ยอดแหลมนั้นด้วย
4.40.40
गृहं च वैनतेयस्य नानारत्नविभूषितम्।
तत्र कैलाससंकाशं विहितं विश्वकर्मणा ॥ ४.४०.४० ॥
และที่อยู่ของไวนเตยะ (ครุฑ) ประดับด้วยอัญมณีนานาชนิด ที่นั่นมีลักษณะคล้ายไกลาสะ สร้างโดยพระวิศวกรรม
4.40.41
तत्र शैलनिभा भीमा मन्देहा नाम राक्षसाः।
शैलशृङ्गेषु लम्बन्ते नानारूपा भयावहाः ॥ ४.४०.४१ ॥
ที่นั่นมีรากษสชื่อมันเทหา มีร่างใหญ่โตดุจภูเขา น่ากลัวยิ่ง มีรูปร่างต่างๆ กัน พวกมันห้อยลงจากยอดเขา สร้างความหวาดกลัว
4.40.42
ते पतन्ति जले नित्यं सूर्यस्योदयनं प्रति।
अभितप्ताः स्म सूर्येण लम्बन्ते स्म पुनः पुनः ॥ ४.४०.४२ ॥
พวกมันตกลงสู่น้ำอยู่เป็นนิตย์ ไปทางที่พระอาทิตย์ขึ้น ถูกพระอาทิตย์แผดเผา จึงห้อยลงอีกซ้ำแล้วซ้ำเล่า
4.40.43
निहता ब्रह्मतेजोभिरहन्यहनि राक्षसाः।
ततः पाण्डुरमेघाभं क्षीरोदं नाम सागरम् ॥ ४.४०.४३ ॥
รากษสเหล่านั้นถูกเดชแห่งพระพรหมสังหารทุกวันๆ แล้วจึงถึงมหาสมุทรชื่อกษีโรทา มีสีขาวดุจเมฆขาว
4.40.44
गत्वा द्रक्ष्यथ दुर्धर्षा मुक्ताहारमिवोर्मिभिः।
तस्य मध्ये महान् श्वेतो ऋषभो नाम पर्वतः ॥ ४.४०.४४ ॥
ท่านทั้งหลายผู้ไม่อาจพ่ายแพ้เอ๋ย เมื่อไปถึงแล้วจะเห็นสมุทรนั้นที่มีคลื่นซัดดุจสร้อยไข่มุก ณ ใจกลางสมุทรนั้นมีภูเขาขาวยิ่งใหญ่ชื่อฤษภะ
4.40.45
दिव्यगन्धैः कुसुमितैराचितैश्च नगैर्वृतः।
सरश्च राजतैः पद्मैर्ज्वलितैर्हेमकेसरैः ॥ ४.४०.४५ ॥
ภูเขานั้นล้อมรอบด้วยต้นไม้ที่ออกดอกหอมทิพย์ และมีทะเลสาบที่ประดับด้วยดอกบัวเงินสุกใส มีเกสรทองคำ
4.40.46
नाम्ना सुदर्शनं नाम राजहंसैः समाकुलम्।
विबुधाश्चारणा यक्षाः किंनराश्चाप्सरोगणाः ॥ ४.४०.४६ ॥
ทะเลสาบนั้นชื่อสุทรรศนะ เต็มไปด้วยหงส์ราชาหงส์ มีเทพ จารณะ ยักษ์ กินนร และหมู่อัปสร
4.40.47
हृष्टाः समधिगच्छन्ति नलिनीं तां रिरंसवः।
क्षीरोदं समतिक्रम्य तदा द्रक्ष्यथ वानराः ॥ ४.४०.४७ ॥
ด้วยความยินดีและปรารถนาจะเล่นสนุก พวกเขาเข้าไปยังสระบัวนั้น ดูก่อนพวกวานร เมื่อข้ามมหาสมุทรกษีโรทาไปแล้ว พวกท่านจะได้เห็นพวกเขา
4.40.48
जलोदं सागरं शीघ्रं सर्वभूतभयावहम्।
तत्र तत्कोपजं तेजः कृतं हयमुखं महत् ॥ ४.४०.४८ ॥
จงรีบไปยังมหาสมุทรชื่อชโลทา ซึ่งนำความหวาดกลัวมาสู่สัตว์ทั้งปวง ที่นั่นมีไฟใหญ่ชื่อหยัคมุข เกิดจากความโกรธของพระองค์
4.40.49
अस्याहुस्तन्महावेगमोदनं सचराचरम्।
तत्र विक्रोशतां नादो भूतानां सागरौकसाम्।
श्रूयते चासमर्थानां दृष्ट्वाभूद् वडवामुखम् ॥ ४.४०.४९ ॥
กล่าวกันว่าไฟนั้นมีกำลังมหาศาล เผาผลาญทั้งสัตว์เคลื่อนที่และไม่เคลื่อนที่ ที่นั่นมีเสียงร้องคร่ำครวญของสรรพสัตว์ผู้อาศัยในมหาสมุทร เมื่อเห็นความอ่อนแอของพวกเขา ไฟนั้นจึงกลายเป็นวฑวามุข
4.40.50
स्वादूदस्योत्तरे तीरे योजनानि त्रयोदश।
जातरूपशिलो नाम सुमहान् कनकप्रभः ॥ ४.४०.५० ॥
บนฝั่งเหนือของมหาสมุทรสวาทูทา ห่างออกไปสิบสามโยชน์ มีภูเขาใหญ่ชื่อชาตรูปศิลา สว่างดุจทองคำ
4.40.51
तत्र चन्द्रप्रतीकाशं पन्नगं धरणीधरम्।
पद्मपत्रविशालाक्षं ततो द्रक्ष्यथ वानराः ॥ ४.४०.५१ ॥
ที่นั่นท่านทั้งหลายจะได้เห็นนาคผู้ค้ำจุนแผ่นดิน สว่างดุจจันทร์ มีดวงตากว้างดุจกลีบบัว ดูก่อนพวกวานร
4.40.52
आसीनं पर्वतस्याग्रे सर्वदेवनमस्कृतम्।
सहस्रशिरसं देवमनन्तं नीलवाससम् ॥ ४.४०.५२ ॥
พระองค์ประทับอยู่บนยอดภูเขา ทรงได้รับการนอบน้อมจากเทพทั้งปวง เป็นเทพอนันต์ มีพันเศียร ทรงผ้าสีคราม
4.40.53
त्रिशिराः काञ्चनः केतुस्तालस्तस्य महात्मनः।
स्थापितः पर्वतस्याग्रे विराजति सवेदिकः ॥ ४.४०.५३ ॥
ธงทองสามเศียร ธงต้นตาลของพระมหาตมะองค์นั้น ถูกตั้งไว้บนยอดภูเขา ส่องประกายพร้อมแท่นบูชา
4.40.54
पूर्वस्यां दिशि निर्माणं कृतं तत् त्रिदशेश्वरैः।
ततः परं हेममयः श्रीमानुदयपर्वतः ॥ ४.४०.५४ ॥
ทางทิศตะวันออกนั้น ผู้เป็นใหญ่แห่งเทวดาทั้งหลายได้สร้างไว้ ถัดจากนั้นมีภูเขาอุทัยอันงดงามทำด้วยทองคำ
4.40.55
तस्य कोटिर्दिवं स्पृष्ट्वा शतयोजनमायता।
जातरूपमयी दिव्या विराजति सवेदिका ॥ ४.४०.५५ ॥
ยอดเขานั้นแผ่ไปถึงท้องฟ้า ยาวร้อยโยชน์ ทำด้วยทองคำอันเป็นทิพย์ ส่องประกายพร้อมลานบูชา
4.40.56
सालैस्तालैस्तमालैश्च कर्णिकारैश्च पुष्पितैः।
जातरूपमयैर्दिव्यैः शोभते सूर्यसंनिभैः ॥ ४.४०.५६ ॥
ประดับด้วยต้นสาละ ต้นตาล ต้นตมาละ และต้นกรรณิการ์ที่ออกดอกบาน ทำด้วยทองคำอันเป็นทิพย์ เปล่งรัศมีดุจพระอาทิตย์ จึงงดงามยิ่งนัก
4.40.57
तत्र योजनविस्तारमुच्छ्रितं दशयोजनम्।
शृङ्गं सौमनसं नाम जातरूपमयं ध्रुवम् ॥ ४.४०.५७ ॥
ที่นั่นมียอดเขาชื่อเสามนสะ กว้างหนึ่งโยชน์ สูงสิบโยชน์ ทำด้วยทองคำ มั่นคงยิ่งนัก
4.40.58
तत्र पूर्वं पदं कृत्वा पुरा विष्णुस्त्रिविक्रमे।
द्वितीयं शिखरे मेरोश्चकार पुरुषोत्तमः ॥ ४.४०.५८ ॥
ที่นั่น ในกาลก่อน ในการก้าวสามก้าว พระวิษณุได้วางพระบาทแรก และพระปุรุโษดมองค์นั้นได้วางพระบาทที่สองบนยอดเขาเมรุ
4.40.59
उत्तरेण परिक्रम्य जम्बूद्वीपं दिवाकरः।
दृश्यो भवति भूयिष्ठं शिखरं तन्महोच्छ्रयम् ॥ ४.४०.५९ ॥
พระอาทิตย์โคจรวนรอบชมพูทวีปทางทิศเหนือ และส่วนใหญ่ปรากฏให้เห็นที่ยอดเขาอันสูงใหญ่นั้น
4.40.60
तत्र वैखानसा नाम वालखिल्या महर्षयः।
प्रकाशमाना दृश्यन्ते सूर्यवर्णास्तपस्विनः ॥ ४.४०.६० ॥
ที่นั่นมีมหาฤๅษีชื่อไวขานสะ และวาลขิลยะ ทั้งหลายปรากฏให้เห็นเปล่งรัศมี เป็นนักพรตมีสีดุจพระอาทิตย์
4.40.61
अयं सुदर्शनो द्वीपः पुरो यस्य प्रकाशते।
तस्मिंस्तेजश्च चक्षुश्च सर्वप्राणभृतामपि ॥ ४.४०.६१ ॥
นี่คือเกาะสุทรรศนะ ซึ่งเบื้องหน้าของมันส่องแสงรุ่งโรจน์ ในเกาะนั้นมีทั้งรัศมีและดวงตาของสรรพสัตว์ทั้งปวงที่มีลมหายใจ
4.40.62
शैलस्य तस्य पृष्ठेषु कन्दरेषु वनेषु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४०.६२ ॥
ท้าวราวณะพร้อมด้วยพระนางไวเทหี ต้องค้นหากันทั่วทุกหนทุกแห่ง ตามไหล่เขานั้น ในถ้ำ และในป่าทั้งหลาย
4.40.63
काञ्चनस्य च शैलस्य सूर्यस्य च महात्मनः।
आविष्टा तेजसा संध्या पूर्वा रक्ता प्रकाशते ॥ ४.४०.६३ ॥
แสงสนธยาสีแดงในทิศตะวันออก ซึ่งถูกรัศมีของภูเขาทองและของพระอาทิตย์ผู้ยิ่งใหญ่แผ่คลุม ส่องแสงเรืองรองอยู่
4.40.64
पूर्वमेतत् कृतं द्वारं पृथिव्या भुवनस्य च।
सूर्यस्योदयनं चैव पूर्वा ह्येषा दिगुच्यते ॥ ४.४०.६४ ॥
ประตูนี้ถูกสร้างไว้แต่โบราณ เป็นประตูของแผ่นดินและของโลก และเป็นที่พระอาทิตย์ขึ้น ทิศนี้จึงเรียกว่าทิศตะวันออก
4.40.65
तस्य शैलस्य पृष्ठेषु निर्झरेषु गुहासु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४०.६५ ॥
ท้าวราวณะพร้อมด้วยพระนางไวเทหี ต้องค้นหากันทั่วทุกหนทุกแห่ง ตามไหล่เขานั้น ตามน้ำตกและในถ้ำ
4.40.66
ततः परमगम्या स्याद् दिक्पूर्वा त्रिदशावृता।
रहिता चन्द्रसूर्याभ्यामदृश्या तमसावृता ॥ ४.४०.६६ ॥
ต่อจากนั้นไปคือทิศตะวันออกอันยากที่จะไปถึงยิ่งนัก แม้ถูกเหล่าเทพล้อมรอบ แต่ปราศจากพระจันทร์และพระอาทิตย์ มองไม่เห็น และถูกความมืดปกคลุม
4.40.67
शैलेषु तेषु सर्वेषु कन्दरेषु नदीषु च।
ये च नोक्ता मयोद्देशा विचेया तेषु जानकी ॥ ४.४०.६७ ॥
ในภูเขา ถ้ำ และแม่น้ำทั้งหมดเหล่านั้น และในสถานที่ที่เรายังมิได้กล่าวถึง ต้องค้นหาพระนางชานากี
4.40.68
एतावद् वानरैः शक्यं गन्तुं वानरपुङ्गवाः।
अभास्करममर्यादं न जानीमस्ततः परम् ॥ ४.४०.६८ ॥
ข้าแต่วานรผู้ประเสริฐที่สุด วานรทั้งหลายไปได้เพียงเท่านี้ ส่วนเลยจากนั้นไป เป็นที่ที่ปราศจากแสงอาทิตย์และไร้ขอบเขต พวกเรายังไม่รู้จัก
4.40.69
अभिगम्य तु वैदेहीं निलयं रावणस्य च।
मासे पूर्णे निवर्तध्वमुदयं प्राप्य पर्वतम् ॥ ४.४०.६९ ॥
เมื่อไปถึงพระนางไวเทหีและที่อยู่ของท้าวราวณะแล้ว เมื่อครบหนึ่งเดือน จงกลับมาเมื่อถึงภูเขาแห่งพระอาทิตย์ขึ้น
4.40.70
ऊर्ध्वं मासान्न वस्तव्यं वसन् वध्यो भवेन्मम।
सिद्धार्थाः संनिवर्तध्वमधिगम्य च मैथिलीम् ॥ ४.४०.७० ॥
อย่าอยู่เกินหนึ่งเดือน ผู้ใดอยู่ต่อไปจะต้องถูกเราฆ่า เมื่อพบพระนางไมถิลีแล้ว ท่านทั้งหลายผู้สำเร็จภารกิจแล้ว จงกลับมาเถิด
4.40.71
महेन्द्रकान्तां वनषण्डमण्डितां
दिशं चरित्वा निपुणेन वानराः।
अवाप्य सीतां रघुवंशजप्रियां
ततो निवृत्ताः सुखिनो भविष्यथ ॥ ४.४०.७१ ॥
ข้าแต่วานรทั้งหลาย เมื่อท่านได้ท่องไปในทิศที่พระมเหนทร์โปรดปราน ประดับด้วยกลุ่มป่าอย่างชำนาญ และได้พบพระนางสีดาอันเป็นที่รักของราชวงศ์รฆุแล้ว ท่านทั้งหลายจะกลับไปอย่างมีความสุข