વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.41.1
ततः प्रस्थाप्य सुग्रीवस्तन्महद्वानरं बलम्।
दक्षिणां प्रेषयामास वानरानभिलक्षितान् ॥ ४.४१.१ ॥
પછી સુગ્રીવે તે મહાન વાનરસેનાને મોકલી, પસંદ કરેલા વાનરોને દક્ષિણ દિશામાં મોકલ્યા.
4.41.2
नीलमग्निसुतं चैव हनूमन्तं च वानरम्।
पितामहसुतं चैव जाम्बवन्तं महौजसम् ॥ ४.४१.२ ॥
અગ્નિના પુત્ર નીલ, વાનર હનુમાન અને બ્રહ્માના પુત્ર મહાતેજસ્વી જાંબવાનને (મોકલ્યા).
4.41.3
सुहोत्रं च शरारिं च शरगुल्मं तथैव च।
गजं गवाक्षं गवयं सुषेणं वृषभं तथा ॥ ४.४१.३ ॥
સુહોત્ર, શરારિ અને શરગુલ્મ, તથા ગજ, ગવાક્ષ, ગવય, સુષેણ અને વૃષભને પણ (મોકલ્યા).
4.41.4
मैन्दं च द्विविदं चैव सुषेणं गन्धमादनम्।
उल्कामुखमनङ्गं च हुताशनसुतावुभौ ॥ ४.४१.४ ॥
મૈંદ અને દ્વિવિદ, સુષેણ અને ગંધમાદન, ઉલ્કામુખ અને અનંગ — અગ્નિના બે પુત્રોને (મોકલ્યા).
4.41.5
अङ्गदप्रमुखान् वीरान् वीरः कपिगणेश्वरः।
वेगविक्रमसम्पन्नान् संदिदेश विशेषवित् ॥ ४.४१.५ ॥
વીર વાનરગણાધિપતિએ, વિશેષ વાતો જાણનારા તેમણે, વેગ-પરાક્રમથી સંપન્ન અંગદ વગેરે વીરોને આદેશ આપ્યો.
4.41.6
तेषामग्रेसरं चैव बृहद्बलमथाङ्गदम्।
विधाय हरिवीराणामादिशद् दक्षिणां दिशम् ॥ ४.४१.६ ॥
તેમના અગ્રણી તરીકે મહાબલી અંગદને નિયુક્ત કરી, હરિવીરોને દક્ષિણ દિશા તરફ મોકલ્યા.
4.41.7
ये केचन समुद्देशास्तस्यां दिशि सुदुर्गमाः।
कपीशः कपिमुख्यानां स तेषां समुदाहरत् ॥ ४.४१.७ ॥
તે દિશામાં જે કોઈ અતિ દુર્ગમ પ્રદેશો હતા, તે બધાનું કપીશ્વરે પ્રમુખ વાનરોને વર્ણન કર્યું.
4.41.8
सहस्रशिरसं विन्ध्यं नानाद्रुमलतायुतम्।
नर्मदां च नदीं रम्यां महोरगनिषेविताम् ॥ ४.४१.८ ॥
હજાર શિખરોવાળો વિંધ્ય પર્વત, અનેક વૃક્ષો અને વેલાઓથી ભરેલો; અને રમણીય નર્મદા નદી, જ્યાં મહાસર્પો વસે છે.
4.41.9
ततो गोदावरीं रम्यां कृष्णवेणीं महानदीम्।
वरदां च महाभागां महोरगनिषेविताम्।
मेखलानुत्कलांश्चैव दशार्णनगराण्यपि ॥ ४.४१.९ ॥
પછી રમણીય ગોદાવરી, મહાનદી કૃષ્ણવેણી, વરદાયિની અને મહાભાગ્યશાળી નદી, જ્યાં મહાસર્પો વસે છે; મેખલ અને ઉત્કલ દેશો, તથા દશાર્ણ નગરો પણ.
4.41.10
आब्रवन्तीमवन्तीं च सर्वमेवानुपश्यत।
विदर्भानृष्टिकांश्चैव रम्यान् माहिषकानपि ॥ ४.४१.१० ॥
આવંતી અને અવંતી, એ બધું બરાબર જુઓ; વિદર્ભો, ઋષ્ટિકો અને રમણીય માહિષકો પણ.
4.41.11
तथा वङ्गान् कलिङ्गांश्च कौशिकांश्च समन्ततः।
अन्वीक्ष्य दण्डकारण्यं सपर्वतनदीगुहम् ॥ ४.४१.११ ॥
એ જ રીતે વંગ, કલિંગ અને કૌશિકો ચારેબાજુ શોધો; પર્વતો, નદીઓ અને ગુફાઓ સહિત દંડકારણ્યનો પણ શોધ કરો.
4.41.12
नदीं गोदावरीं चैव सर्वमेवानुपश्यत।
तथैवान्ध्रांश्च पुण्ड्रांश्च चोलान् पाण्ड्यांश्च केरलान् ॥ ४.४१.१२ ॥
ગોદાવરી નદી અને બધું બરાબર જુઓ; એ જ રીતે આંધ્રો, પુંડ્રો, ચોલો, પાંડ્યો અને કેરળવાસીઓને પણ.
4.41.13
अयोमुखश्च गन्तव्यः पर्वतो धातुमण्डितः।
विचित्रशिखरः श्रीमांश्चित्रपुष्पितकाननः ॥ ४.४१.१३ ॥
ધાતુઓથી શણગારેલા અયોમુખ પર્વત પર પણ જવું છે; તેના શિખરો વિચિત્ર છે અને વનો રંગબેરંગી ફૂલોથી ખીલેલાં છે.
4.41.14
सुचन्दनवनोद्देशो मार्गितव्यो महागिरिः।
ततस्तामापगां दिव्यां प्रसन्नसलिलाशयाम् ॥ ४.४१.१४ ॥
ઉત્તમ ચંદનવનોવાળો તે મહાપર્વત પણ શોધવાનો છે; પછી નિર્મળ જળવાળી તે દિવ્ય નદીને પણ શોધવાની છે.
4.41.15
तत्र द्रक्ष्यथ कावेरीं विहृतामप्सरोगणैः।
तस्यासीनं नगस्याग्रे मलयस्य महौजसम् ॥ ४.४१.१५ ॥
ત્યાં અપ્સરાઓના સમૂહોથી વિહરાતી કાવેરીને તમે જોશો; તે પર્વતશિખર પર બેઠેલા મલયના મહાતેજસ્વીને પણ જોશો.
4.41.16
द्रक्ष्यथादित्यसंकाशमगस्त्यमृषिसत्तमम् ।
ततस्तेनाभ्यनुज्ञाताः प्रसन्नेन महात्मना ॥ ४.४१.१६ ॥
સૂર્ય સમાન તેજસ્વી, ઋષિઓમાં શ્રેષ્ઠ અગસ્ત્યને તમે જોશો; પછી તે પ્રસન્ન મહાત્માની અનુજ્ઞા પામીને—
4.41.17
ताम्रपर्णीं ग्राहजुष्टां तरिष्यथ महानदीम्।
सा चन्दनवनैश्चित्रैः प्रच्छन्नद्वीपवारिणी ॥ ४.४१.१७ ॥
મગરોથી ભરેલી તામ્રપર્ણી નામની મહાનદી તમે પાર કરશો; તે ચંદનવનોની વિચિત્ર શોભાથી ઢંકાયેલા ટાપુઓ અને જળપ્રવાહવાળી છે.
4.41.18
कान्तेव युवती कान्तं समुद्रमवगाहते।
ततो हेममयं दिव्यं मुक्तामणिविभूषितम् ॥ ४.४१.१८ ॥
પ્રિય યુવતી જેમ પોતાના પ્રિયતમ પાસે જાય, તેમ તે નદી સમુદ્રમાં ભળે છે; પછી સુવર્ણમય, મોતી અને મણિઓથી શણગારેલું એક દિવ્ય સ્થાન છે.
4.41.19
युक्तं कवाटं पाण्ड्यानां गता द्रक्ष्यथ वानराः।
ततः समुद्रमासाद्य सम्प्रधार्यार्थनिश्चयम् ॥ ४.४१.१९ ॥
હે વાનરો, પાંડ્યોનું તે દ્વાર યોગ્ય છે; ત્યાં જઈને તમે જોશો. પછી સમુદ્રે પહોંચી કાર્યનો નિશ્ચય સારી રીતે વિચારીને...
4.41.20
अगस्त्येनान्तरे तत्र सागरे विनिवेशितः।
चित्रसानुनगः श्रीमान् महेन्द्रः पर्वतोत्तमः ॥ ४.४१.२० ॥
ત્યાં સમુદ્રની મધ્યમાં અગસ્ત્યે સ્થાપેલો, વિચિત્ર શિખરોવાળો, તેજસ્વી મહેન્દ્ર પર્વત, પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ...
4.41.21
जातरूपमयः श्रीमानवगाढो महार्णवम्।
नानाविधैर्नगैः फुल्लैर्लताभिश्चोपशोभितम् ॥ ४.४१.२१ ॥
સુવર્ણમય, તેજસ્વી તે પર્વત મહાસાગરમાં ડૂબેલો છે; અનેક પ્રકારના ખીલેલા વૃક્ષો અને વેલાઓથી શોભિત...
4.41.22
देवर्षियक्षप्रवरैरप्सरोभिश्च शोभितम्।
सिद्धचारणसङ्घैश्च प्रकीर्णं सुमनोरमम् ॥ ४.४१.२२ ॥
દેવર્ષિઓ, શ્રેષ્ઠ યક્ષો અને અપ્સરાઓથી શોભિત, અને સિદ્ધ-ચારણોના સમૂહોથી ભરેલો, અતિ મનોહર...
4.41.23
तमुपैति सहस्राक्षः सदा पर्वसु पर्वसु।
द्वीपस्तस्यापरे पारे शतयोजनविस्तृतः ॥ ४.४१.२३ ॥
તે પર્વત પાસે સહસ્ત્રાક્ષ ઇન્દ્ર દરેક પર્વ દિવસે સદા આવે છે. તેના સામા કિનારે સો યોજન વિસ્તારેલો એક દ્વીપ છે...
4.41.24
अगम्यो मानुषैर्दीप्तस्तं मार्गध्वं समन्ततः।
तत्र सर्वात्मना सीता मार्गितव्या विशेषतः ॥ ४.४१.२४ ॥
તે તેજસ્વી દ્વીપ માણસો માટે અગમ્ય છે; તેને ચોમેર શોધો. ત્યાં ખાસ કરીને પૂરા મનથી સીતાની શોધ કરવી જોઈએ...
4.41.25
स हि देशस्तु वध्यस्य रावणस्य दुरात्मनः।
राक्षसाधिपतेर्वासः सहस्राक्षसमद्युतेः ॥ ४.४१.२५ ॥
તે પ્રદેશ તો દુરાત્મા, વધ્ય રાવણનો છે; સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર) જેવા તેજવાળા રાક્ષસાધિપતિનું એ નિવાસસ્થાન છે.
4.41.26
दक्षिणस्य समुद्रस्य मध्ये तस्य तु राक्षसी।
अङ्गारकेति विख्याता छायामाक्षिप्य भोजिनी ॥ ४.४१.२६ ॥
દક્ષિણ સમુદ્રની મધ્યમાં અંગારકા નામે પ્રખ્યાત એક રાક્ષસી છે; તે પડછાયો પકડીને ખાઈ જાય છે.
4.41.27
एवं निःसंशयान् कृत्वा संशयान्नष्टसंशयाः।
मृगयध्वं नरेन्द्रस्य पत्नीममिततेजसः ॥ ४.४१.२७ ॥
આ રીતે સંશય દૂર કરીને, શંકારહિત થઈને, અમિત તેજસ્વી નરેન્દ્ર (રામ)ની પત્નીને શોધો.
4.41.28
तमतिक्रम्य लक्ष्मीवान् समुद्रे शतयोजने।
गिरिः पुष्पितको नाम सिद्धचारणसेवितः ॥ ४.४१.२८ ॥
તેને ઓળંગ્યા પછી, સો યોજન દૂર સમુદ્રમાં લક્ષ્મીવાન પુષ્પિતક નામનો પર્વત છે, જેની સિદ્ધો અને ચારણો સેવા કરે છે.
4.41.29
चन्द्रसूर्यांशुसंकाशः सागराम्बुसमाश्रयः।
भ्राजते विपुलैः शृङ्गैरम्बरं विलिखन्निव ॥ ४.४१.२९ ॥
ચંદ્ર-સૂર્યના કિરણો જેવો તેજસ્વી, સમુદ્રજળ પર આધારિત તે પર્વત વિશાળ શિખરોથી આકાશને જાણે ખંજવાળતો હોય તેમ શોભે છે.
4.41.30
तस्यैकं काञ्चनं शृङ्गं सेवते यं दिवाकरः।
श्वेतं राजतमेकं च सेवते यन्निशाकरः।
न तं कृतघ्नाः पश्यन्ति न नृशंसा न नास्तिकाः ॥ ४.४१.३० ॥
તેનું એક શિખર સુવર્ણમય છે, જેની સૂર્ય સેવા કરે છે; અને એક શ્વેત રજત-શિખર છે, જેની ચંદ્ર સેવા કરે છે. કૃતઘ્ન, ક્રૂર કે નાસ્તિકો તેને જોઈ શકતા નથી.
4.41.31
प्रणम्य शिरसा शैलं तं विमार्गथ वानराः।
तमतिक्रम्य दुर्धर्षं सूर्यवान्नाम पर्वतः ॥ ४.४१.३१ ॥
હે વાનરો, તે પર્વતને માથું નમાવીને પ્રણામ કરી શોધો. તે દુર્ધર્ષ સૂર્યવાન નામના પર્વતને ઓળંગીને આગળ જાઓ.
4.41.32
अध्वना दुर्विगाहेन योजनानि चतुर्दश।
ततस्तमप्यतिक्रम्य वैद्युतो नाम पर्वतः ॥ ४.४१.३२ ॥
દુર્ગમ માર્ગે ચૌદ યોજન. પછી તેને પણ ઓળંગીને વૈદ્યુત નામનો પર્વત.
4.41.33
सर्वकामफलैर्वृक्षैः सर्वकालमनोहरैः।
तत्र भुक्त्वा वरार्हाणि मूलानि च फलानि च ॥ ४.४१.३३ ॥
બધી ઇચ્છાઓ પૂરી કરનારાં ફળોવાળાં અને સદા મન હરનારાં વૃક્ષોથી ભરેલા ત્યાં શ્રેષ્ઠ મૂળ અને ફળ ખાઈને.
4.41.34
मधूनि पीत्वा जुष्टानि परं गच्छत वानराः।
तत्र नेत्रमनःकान्तः कुञ्जरो नाम पर्वतः ॥ ४.४१.३४ ॥
ત્યાં મધ પીને અને માણીને, હે વાનરો, આગળ જાઓ. ત્યાં આંખ અને મનને પ્રિય કુંજર નામનો પર્વત છે.
4.41.35
अगस्त्यभवनं यत्र निर्मितं विश्वकर्मणा।
तत्र योजनविस्तारमुच्छ्रितं दशयोजनम् ॥ ४.४१.३५ ॥
વિશ્વકર્માએ બનાવેલું અગસ્ત્યનું ભવન જ્યાં છે, ત્યાં એક યોજન પહોળું અને દસ યોજન ઊંચું.
4.41.36
शरणं काञ्चनं दिव्यं नानारत्नविभूषितम्।
तत्र भोगवती नाम सर्पाणामालयः पुरी ॥ ४.४१.३६ ॥
સોનાનું, દિવ્ય અને અનેક રત્નોથી શણગારેલું એક આશ્રય ત્યાં છે. ત્યાં સર્પોનું નિવાસસ્થાન ભોગવતી નામની નગરી છે.
4.41.37
विशालरथ्या दुर्धर्षा सर्वतः परिरक्षिता।
रक्षिता पन्नगैर्घोरैस्तीक्ष्णदंष्ट्रैर्महाविषैः ॥ ४.४१.३७ ॥
વિશાળ માર્ગોવાળી, દુર્ધર્ષ, ચોતરફ સારી રીતે સુરક્ષિત; તીક્ષ્ણ દાઢોવાળા અને મહાવિષી ભયંકર સર્પોથી રક્ષિત.
4.41.38
सर्पराजो महाघोरो यस्यां वसति वासुकिः।
निर्याय मार्गितव्या च सा च भोगवती पुरी ॥ ४.४१.३८ ॥
જ્યાં સર્પરાજ વાસુકિ વસે છે, તે અત્યંત ભયંકર છે; અને તે ભોગવતી નગરી બહાર જઈને શોધવી જોઈએ.
4.41.39
तत्र चानन्तरोद्देशा ये केचन समावृताः।
तं च देशमतिक्रम्य महानृषभसंस्थितिः ॥ ४.४१.३९ ॥
ત્યાં અને તેની આગળ ઘેરાયેલા કેટલાક પ્રદેશો છે; તે પ્રદેશ ઓળંગીને મહાન ઋષભ પર્વત આવેલો છે.
4.41.40
सर्वरत्नमयः श्रीमानृषभो नाम पर्वतः।
गोशीर्षकं पद्मकं च हरिश्यामं च चन्दनम् ॥ ४.४१.४० ॥
સર્વ રત્નમય, શ્રીમાન ઋષભ નામનો પર્વત છે; ત્યાં ગોશીર્ષક, પદ્મક, હરિશ્યામ અને ચંદન છે.
4.41.41
दिव्यमुत्पद्यते यत्र तच्चैवाग्निसमप्रभम्।
न तु तच्चन्दनं दृष्ट्वा स्प्रष्टव्यं तु कदाचन ॥ ४.४१.४१ ॥
જ્યાં દિવ્ય (ચંદન) ઉત્પન્ન થાય છે, તે અગ્નિ સમાન પ્રભાવાળું છે; પરંતુ તે ચંદન જોઈને પણ ક્યારેય સ્પર્શ ન કરવો.
4.41.42
रोहिता नाम गन्धर्वा घोरं रक्षन्ति तद्वनम्।
तत्र गन्धर्वपतयः पञ्च सूर्यसमप्रभाः ॥ ४.४१.४२ ॥
રોહિત નામના ગંધર્વો તે ઘોર વનની રક્ષા કરે છે; ત્યાં સૂર્ય સમાન પ્રભાવાળા પાંચ ગંધર્વપતિઓ છે.
4.41.43
शैलूषो ग्रामणीः शिक्षः शुको बभ्रुस्तथैव च।
रविसोमाग्निवपुषां निवासः पुण्यकर्मणाम् ॥ ४.४१.४३ ॥
શૈલૂષ, ગ્રામણી, શિક્ષ, શુક અને બભ્રુ પણ ત્યાં જ રહે છે. તેઓ સૂર્ય, ચંદ્ર અને અગ્નિ જેવા તેજસ્વી છે; પુણ્યકર્મ કરનારાઓનું એ નિવાસ છે.
4.41.44
अन्ते पृथिव्या दुर्धर्षास्ततः स्वर्गजितः स्थिताः।
ततः परं न वः सेव्यः पितृलोकः सुदारुणः ॥ ४.४१.४४ ॥
પૃથ્વીના છેડે અજેય, સ્વર્ગજયી લોકો રહે છે. તેનાથી આગળ તમારે ન જવું; પિતૃલોક અત્યંત ભયાનક છે.
4.41.45
राजधानी यमस्यैषा कष्टेन तमसाऽऽवृता।
एतावदेव युष्माभिर्वीरा वानरपुंगवाः।
शक्यं विचेतुं गन्तुं वा नातो गतिमतां गतिः ॥ ४.४१.४५ ॥
આ યમની રાજધાની છે, મુશ્કેલીથી અંધકારે ઘેરાયેલી. હે વીરો, વાનરશ્રેષ્ઠો, આટલું જ તમે શોધી કે જઈ શકો છો; આનાથી આગળ નહીં, હે ગતિમાનોની ગતિ.
4.41.46
सर्वमेतत् समालोक्य यच्चान्यदपि दृश्यते।
गतिं विदित्वा वैदेह्याः संनिवर्तितुमर्हथ ॥ ४.४१.४६ ॥
આ બધું અને જે બીજું દેખાય છે તે સારી રીતે જોઈને, વૈદેહી (સીતા)ની ગતિ જાણીને તમારે પાછા ફરવું જોઈએ.
4.41.47
यश्च मासान्निवृत्तोऽग्रे दृष्टा सीतेति वक्ष्यति।
मत्तुल्यविभवो भोगैः सुखं स विहरिष्यति ॥ ४.४१.४७ ॥
એક મહિનામાં પાછો ફરીને, સૌથી પહેલાં "મેં સીતાને જોઈ" એમ કહેનાર, મારા જેટલા જ વૈભવ સાથે ભોગો ભોગવીને સુખે વિહરશે.
4.41.48
ततः प्रियतरो नास्ति मम प्राणाद् विशेषतः।
कृतापराधो बहुशो मम बन्धुर्भविष्यति ॥ ४.४१.४८ ॥
પછી, મને પ્રાણ કરતાં પણ વિશેષ પ્રિય બીજો કોઈ નથી; તે ઘણી વાર અપરાધ કરે તોપણ તે મારો બંધુ જ રહેશે.
4.41.49
अमितबलपराक्रमा भवन्तो
विपुलगुणेषु कुलेषु च प्रसूताः।
मनुजपतिसुतां यथा लभध्वं
तदधिगुणं पुरुषार्थमारभध्वम् ॥ ४.४१.४९ ॥
અમિત બળ અને પરાક્રમવાળા તમે, વિપુલ ગુણોવાળા કુળોમાં જન્મ્યા છો. મનુજપતિની પુત્રીને જે રીતે મેળવી શકાય, તેનાથી પણ અધિક ગુણવાન પુરુષાર્થ આરંભો.