Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 4.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.42.1
अथ प्रस्थाप्य स हरीन् सुग्रीवो दक्षिणां दिशम्।
अब्रवीन्मेघसंकाशं सुषेणं नाम वानरम् ॥ ४.४२.१ ॥
Entonces Sugrīva envió a los monos hacia la dirección sur y habló al mono llamado Suṣeṇa, semejante a una nube.
4.42.2
तारायाः पितरं राजा श्वशुरं भीमविक्रमम्।
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यमभिगम्य प्रणम्य च ॥ ४.४२.२ ॥
El rey Sugrīva se acercó a su suegro, el padre de Tārā, de terrible valor, y, con las manos juntas y tras inclinarse, pronunció estas palabras.
4.42.3
महर्षिपुत्रं मारीचमर्चिष्मन्तं महाकपिम्।
वृतं कपिवरैः शूरैर्महेन्द्रसदृशद्युतिम् ॥ ४.४२.३ ॥
Mārīca, hijo de un gran sabio, y el gran mono Arciṣmān, rodeado de los mejores monos heroicos, de brillo semejante al de Indra.
4.42.4
बुद्धिविक्रमसम्पन्नं वैनतेयसमद्युतिम्।
मरीचिपुत्रान् मारीचानर्चिर्माल्यान् महाबलान् ॥ ४.४२.४ ॥
Aquellos dotados de inteligencia y valor, de brillo semejante al de Garuḍa: los hijos de Marīci, los Mārīcas, y los muy fuertes Arciḥmālyas.
4.42.5
ऋषिपुत्रांश्च तान् सर्वान् प्रतीचीमादिशद् दिशम्।
द्वाभ्यां शतसहस्राभ्यां कपीनां कपिसत्तमाः ॥ ४.४२.५ ॥
Y dirigió a todos aquellos hijos de sabios hacia la dirección occidental, con doscientos mil monos — ¡oh mejores de los monos!
4.42.6
सुषेणप्रमुखा यूयं वैदेहीं परिमार्गथ।
सौराष्ट्रान् सहबाह्लीकांश्चन्द्रचित्रांस्तथैव च ॥ ४.४२.६ ॥
Ustedes, encabezados por Suṣeṇa, busquen cuidadosamente a Vaidehī; igualmente busquen en las tierras de los Saurāṣṭras, los Bāhlīkas y los Candracitras.
4.42.7
स्फीताञ्जनपदान् रम्यान् विपुलानि पुराणि च।
पुंनागगहनं कुक्षिं बकुलोद्दालकाकुलम् ॥ ४.४२.७ ॥
Buscad las regiones prósperas, las ciudades hermosas y vastas, las densas espesuras de árboles puṃnāga y los valles llenos de árboles bakula y uddālaka.
4.42.8
तथा केतकषण्डांश्च मार्गध्वं हरिपुङ्गवाः।
प्रत्यक्स्रोतोवहाश्चैव नद्यः शीतजलाः शिवाः ॥ ४.४२.८ ॥
Oh, mejores de los monos, buscad también los bosquecillos de ketaka y los ríos puros de aguas frías que fluyen hacia el oeste.
4.42.9
तापसानामरण्यानि कान्तारगिरयश्च ये।
तत्र स्थलीर्मरुप्राया अत्युच्चशिशिराः शिलाः ॥ ४.४२.९ ॥
Buscad los bosques de los ascetas, las montañas agrestes que allí hay, las llanuras elevadas casi desérticas y las rocas muy altas y frescas.
4.42.10
गिरिजालावृतां दुर्गां मार्गित्वा पश्चिमां दिशम्।
ततः पश्चिममागम्य समुद्रं द्रष्टुमर्हथ ॥ ४.४२.१० ॥
Tras buscar la dificultosa dirección occidental, cubierta de redes de montañas, id entonces hacia el oeste y debéis ver el océano.
4.42.11
तिमिनक्राकुलजलं गत्वा द्रक्ष्यथ वानराः।
ततः केतकषण्डेषु तमालगहनेषु च ॥ ४.४२.११ ॥
Yendo al océano de aguas llenas de tiburones y cocodrilos, oh monos, lo veréis. Luego buscad en los bosquecillos de ketaka y en las espesuras de tamāla.
4.42.12
कपयो विहरिष्यन्ति नारिकेलवनेषु च।
तत्र सीतां च मार्गध्वं निलयं रावणस्य च ॥ ४.४२.१२ ॥
Allí los monos vagarán por los cocoteros. Allí buscad a Sītā y la morada de Rāvaṇa.
4.42.13
वेलातलनिविष्टेषु पर्वतेषु वनेषु च।
मुरवीपत्तनं चैव रम्यं चैव जटापुरम् ॥ ४.४२.१३ ॥
En las montañas y bosques situados a la orilla del mar, en la ciudad de Muravī y en la agradable ciudad de Jaṭāpura.
4.42.14
अवन्तीमङ्गलेपां च तथा चालक्षितं वनम्।
राष्ट्राणि च विशालानि पत्तनानि ततस्ततः ॥ ४.४२.१४ ॥
Avantī y Aṅgalepā, el bosque oculto, los vastos reinos y ciudades, aquí y allá.
4.42.15
सिन्धुसागरयोश्चैव संगमे तत्र पर्वतः।
महान् सोमगिरिर्नाम शतशृङ्गो महाद्रुमः ॥ ४.४२.१५ ॥
En la confluencia del río Sindhu y el océano se alza una gran montaña llamada Somagiri, de cien cumbres y grandes árboles.
4.42.16
तत्र प्रस्थेषु रम्येषु सिंहाः पक्षगमाः स्थिताः।
तिमिमत्स्यगजांश्चैव नीडान्यारोपयन्ति ते ॥ ४.४२.१६ ॥
Allí, en las agradables laderas, viven leones alados que llevan a sus nidos peces timi, peces y elefantes.
4.42.17
तानि नीडानि सिंहानां गिरिशृङ्गगताश्च ये।
दृप्तास्तृप्ताश्च मातङ्गास्तोयदस्वननिःस्वनाः ॥ ४.४२.१७ ॥
Esos son los nidos de los leones, y los elefantes orgullosos y saciados que habitan en las cumbres, cuyo barritar es como el retumbar de las nubes.
4.42.18
विचरन्ति विशालेऽस्मिंस्तोयपूर्णे समन्ततः।
तस्य शृङ्गं दिवस्पर्शं काञ्चनं चित्रपादपम् ॥ ४.४२.१८ ॥
Vagan por todas partes en este vasto mar lleno de agua. Su cumbre toca el cielo; es dorada y está cubierta de árboles maravillosos.
4.42.19
सर्वमाशु विचेतव्यं कपिभिः कामरूपिभिः।
कोटिं तत्र समुद्रस्य काञ्चनीं शतयोजनाम् ॥ ४.४२.१९ ॥
Los vānaras, que pueden tomar cualquier forma a voluntad, deben buscar todo con rapidez: allí, las decenas de millones de partes de la orilla dorada del océano, de cien yojanas de largo.
4.42.20
दुर्दर्शां पारियात्रस्य गत्वा द्रक्ष्यथ वानराः।
कोट्यस्तत्र चतुर्विंशद् गन्धर्वाणां तरस्विनाम् ॥ ४.४२.२० ॥
¡Oh, vānaras! Habiendo ido a la cordillera Pāriyātra, de difícil acceso, veréis allí veinticuatro crores de gandharvas veloces.
4.42.21
वसन्त्यग्निनिकाशानां घोराणां कामरूपिणाम्।
पावकार्चिःप्रतीकाशाः समवेताः समन्ततः ॥ ४.४२.२१ ॥
Habitan allí, semejantes al fuego, terribles, capaces de tomar cualquier forma a voluntad, reunidos por todas partes, resplandecientes como llamas de fuego.
4.42.22
नात्यासादयितव्यास्ते वानरैर्भीमविक्रमैः।
नादेयं च फलं तस्माद् देशात् किंचित् प्लवङ्गमैः ॥ ४.४२.२२ ॥
Los vānaras de terrible valor no deben acercarse demasiado a ellos; y de esa región, oh monos saltarines, no debéis tomar fruto alguno.
4.42.23
दुरासदा हि ते वीराः सत्त्ववन्तो महाबलाः।
फलमूलानि ते तत्र रक्षन्ते भीमविक्रमाः ॥ ४.४२.२३ ॥
Son héroes, dotados de valor, de gran poder, difíciles de abordar; allí, los de terrible valor custodian los frutos y las raíces.
4.42.24
तत्र यत्नश्च कर्तव्यो मार्गितव्या च जानकी।
नहि तेभ्यो भयं किंचित् कपित्वमनुवर्तताम् ॥ ४.४२.२४ ॥
Allí debe hacerse el esfuerzo y debe buscarse a Jānakī; pues para quienes siguen la naturaleza de los monos, no hay en absoluto temor de ellos.
4.42.25
तत्र वैदूर्यवर्णाभो वज्रसंस्थानसंस्थितः।
नानाद्रुमलताकीर्णो वज्रो नाम महागिरिः ॥ ४.४२.२५ ॥
Allí se alza la gran montaña llamada Vajra, de color de lapislázuli, con forma de rayo, cubierta de muchos árboles y enredaderas.
4.42.26
श्रीमान् समुदितस्तत्र योजनानां शतं समम्।
गुहास्तत्र विचेतव्याः प्रयत्नेन प्लवङ्गमाः ॥ ४.४२.२६ ॥
Allí hay una montaña gloriosa, de cien yojanas de extensión, que se eleva alta. Allí, oh saltarines, sus cuevas deben buscarse con cuidado.
4.42.27
चतुर्भागे समुद्रस्य चक्रवान् नाम पर्वतः।
तत्र चक्रं सहस्रारं निर्मितं विश्वकर्मणा ॥ ४.४२.२७ ॥
En la cuarta parte del océano se alza una montaña llamada Cakravān. Allí hay un disco de mil radios, hecho por Viśvakarman.
4.42.28
तत्र पञ्चजनं हत्वा हयग्रीवं च दानवम्।
आजहार ततश्चक्रं शङ्खं च पुरुषोत्तमः ॥ ४.४२.२८ ॥
Allí el Supremo Varón, tras matar a Pañcajana y al dānava Hayagrīva, tomó entonces el disco y la concha.
4.42.29
तस्य सानुषु रम्येषु विशालासु गुहासु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४२.२९ ॥
En sus hermosas laderas y en sus vastas cuevas, Rāvaṇa podría estar con Vaidehī; debe buscársele aquí y allá.
4.42.30
योजनानि चतुःषष्टिर्वराहो नाम पर्वतः।
सुवर्णशृङ्गः सुमहानगाधे वरुणालये ॥ ४.४२.३० ॥
La montaña llamada Varāha mide sesenta y cuatro yojanas; esa gran montaña de cimas doradas yace en la morada insondable de Varuṇa, el océano.
4.42.31
तत्र प्राग्ज्योतिषं नाम जातरूपमयं पुरम्।
यस्मिन् वसति दुष्टात्मा नरको नाम दानवः ॥ ४.४२.३१ ॥
Allí está la ciudad dorada llamada Prāgjyotiṣa, en la que vive el demonio de alma perversa llamado Naraka.
4.42.32
तत्र सानुषु रम्येषु विशालासु गुहासु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४२.३२ ॥
Allí, en las hermosas laderas y en las vastas cuevas, Rāvaṇa puede estar con Vaidehī; hay que buscarlo por todas partes.
4.42.33
तमतिक्रम्य शैलेन्द्रं काञ्चनान्तरदर्शनम्।
पर्वतः सर्वसौवर्णो धाराप्रस्रवणायुतः ॥ ४.४२.३३ ॥
Tras cruzar aquel rey de las montañas, cuyo interior muestra oro, llegaréis a una montaña toda de oro, llena de arroyos y manantiales.
4.42.34
तं गजाश्च वराहाश्च सिंहा व्याघ्राश्च सर्वतः।
अभिगर्जन्ति सततं तेन शब्देन दर्पिताः ॥ ४.४२.३४ ॥
Por todas partes de aquella montaña, elefantes, jabalíes, leones y tigres rugen sin cesar; enorgullecidos por ese sonido, vuelven a rugir.
4.42.35
यस्मिन् हरिहयः श्रीमान् महेन्द्रः पाकशासनः।
अभिषिक्तः सुरै राजा मेघो नाम स पर्वतः ॥ ४.४२.३५ ॥
La montaña en la que el glorioso Mahendra, Indra de los corceles fulvos y vencedor de Pāka, fue ungido rey por los dioses, esa montaña se llama Megha.
4.42.36
तमतिक्रम्य शैलेन्द्रं महेन्द्रपरिपालितम्।
षष्टिं गिरिसहस्राणि काञ्चनानि गमिष्यथ ॥ ४.४२.३६ ॥
Tras cruzar aquel rey de las montañas, protegido por Mahendra, llegaréis a sesenta mil montañas doradas.
4.42.37
तरुणादित्यवर्णानि भ्राजमानानि सर्वतः।
जातरूपमयैर्वृक्षैः शोभितानि सुपुष्पितैः ॥ ४.४२.३७ ॥
De color del sol naciente, resplandecientes por todas partes, adornados con árboles de oro y flores bien florecidas.
4.42.38
तेषां मध्ये स्थितो राजा मेरुरुत्तमपर्वतः।
आदित्येन प्रसन्नेन शैलो दत्तवरः पुरा ॥ ४.४२.३८ ॥
En medio de ellos se encuentra el rey Meru, el mejor de los montes, la montaña a la que el Sol, complacido, otorgó antiguamente un don.
4.42.39
तेनैवमुक्तः शैलेन्द्रः सर्व एव त्वदाश्रयाः।
मत्प्रसादाद् भविष्यन्ति दिवा रात्रौ च काञ्चनाः ॥ ४.४२.३९ ॥
Así interpelado por él, el señor de las montañas dijo: 'Todos los que dependen de ti serán dorados, de día y de noche, por mi gracia.'
4.42.40
त्वयि ये चापि वत्स्यन्ति देवगन्धर्वदानवाः।
ते भविष्यन्ति भक्ताश्च प्रभया काञ्चनप्रभाः ॥ ४.४२.४० ॥
Y los dioses, gandharvas y demonios que habiten en ti también serán devotos, de tono dorado por su resplandor.
4.42.41
विश्वेदेवाश्च वसवो मरुतश्च दिवौकसः।
आगत्य पश्चिमां संध्यां मेरुमुत्तमपर्वतम् ॥ ४.४२.४१ ॥
Los Viśvedevas, los Vasus, los Marutas y los moradores del cielo llegan en el crepúsculo occidental al Meru, el mejor de los montes.
4.42.42
आदित्यमुपतिष्ठन्ति तैश्च सूर्योऽभिपूजितः।
अदृश्यः सर्वभूतानामस्तं गच्छति पर्वतम् ॥ ४.४२.४२ ॥
Ellos sirven a Āditya, y el Sol, honrado por ellos, se vuelve invisible para todos los seres y se pone hacia aquella montaña.
4.42.43
योजनानां सहस्राणि दश तानि दिवाकरः।
मुहूर्तार्धेन तं शीघ्रमभियाति शिलोच्चयम् ॥ ४.४२.४३ ॥
El sol recorre rápidamente esas diez mil yojanas en medio muhūrta y alcanza aquella montaña de rocas amontonadas.
4.42.44
शृङ्गे तस्य महद्दिव्यं भवनं सूर्यसंनिभम्।
प्रासादगणसम्बाधं विहितं विश्वकर्मणा ॥ ४.४२.४४ ॥
En la cumbre de esa montaña se alza una gran mansión divina, construida por Viśvakarman, semejante al sol y llena de conjuntos de palacios.
4.42.45
शोभितं तरुभिश्चित्रैर्नानापक्षिसमाकुलैः।
निकेतं पाशहस्तस्य वरुणस्य महात्मनः ॥ ४.४२.४५ ॥
Esa mansión, adornada con árboles maravillosos y llena de aves de muchas clases, es la morada del magnánimo Varuṇa, que tiene un lazo en la mano.
4.42.46
अन्तरा मेरुमस्तं च तालो दशशिरा महान्।
जातरूपमयः श्रीमान् भ्राजते चित्रवेदिकः ॥ ४.४२.४६ ॥
Entre el Meru y la montaña del ocaso se alza una gran palmera de diez cabezas, hecha de oro, espléndida, que brilla con una plataforma maravillosa.
4.42.47
तेषु सर्वेषु दुर्गेषु सरस्सु च सरित्सु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४२.४७ ॥
En todos esos lugares inaccesibles, en los lagos y en los ríos, hay que buscar a Rāvaṇa junto con Vaidehī, aquí y allá.
4.42.48
यत्र तिष्ठति धर्मज्ञस्तपसा स्वेन भावितः।
मेरुसावर्णिरित्येष ख्यातो वै ब्रह्मणा समः ॥ ४.४२.४८ ॥
Allí reside Merusāvarṇi, conocedor del dharma, purificado por su propia austeridad, renombrado como igual a Brahmā.
4.42.49
प्रष्टव्यो मेरुसावर्णिर्महर्षिः सूर्यसंनिभः।
प्रणम्य शिरसा भूमौ प्रवृत्तिं मैथिलीं प्रति ॥ ४.४२.४९ ॥
Se debe preguntar al gran sabio Merusāvarṇi, que brilla como el sol, por noticias de Maithilī (Sītā), inclinando la cabeza hasta el suelo.
4.42.50
एतावज्जीवलोकस्य भास्करो रजनीक्षये।
कृत्वा वितिमिरं सर्वमस्तं गच्छति पर्वतम् ॥ ४.४२.५० ॥
Para el mundo de los seres vivos, al final de la noche, el sol disipa toda la oscuridad y se dirige a ponerse tras la montaña.
4.42.51
एतावद् वानरैः शक्यं गन्तुं वानरपुङ्गवाः।
अभास्करममर्यादं न जानीमस्ततः परम् ॥ ४.४२.५१ ॥
Oh mejores de los monos, los vānaras solo pueden llegar hasta aquí; más allá, en la región sin límites y sin luz solar, no sabemos.
4.42.52
अवगम्य तु वैदेहीं निलयं रावणस्य च।
अस्तं पर्वतमासाद्य पूर्णे मासे निवर्तत ॥ ४.४२.५२ ॥
Habiendo averiguado dónde está Vaidehī y la morada de Rāvaṇa, habiendo llegado a la montaña, regresad cuando se cumpla el mes.
4.42.53
ऊर्ध्वं मासान्न वस्तव्यं वसन् वध्यो भवेन्मम।
सहैव शूरो युष्माभिः श्वशुरो मे गमिष्यति ॥ ४.४२.५३ ॥
No se debe permanecer más de un mes; quien permanezca será condenado a muerte por mí. Mi suegro, el héroe, irá con vosotros.
4.42.54
श्रोतव्यं सर्वमेतस्य भवद्भिर्दिष्टकारिभिः।
गुरुरेष महाबाहुः श्वशुरो मे महाबलः ॥ ४.४२.५४ ॥
Vosotros, que cumplís las órdenes, debéis escuchar todas sus palabras. Este de poderosos brazos es mi maestro, mi suegro, de gran fuerza.
4.42.55
भवन्तश्चापि विक्रान्ताः प्रमाणं सर्व एव हि।
प्रमाणमेनं संस्थाप्य पश्यध्वं पश्चिमां दिशम् ॥ ४.४२.५५ ॥
Todos ustedes son valientes y cada uno es una autoridad. Tomando a este como guía, busquen en la dirección occidental.
4.42.56
दृष्टायां तु नरेन्द्रस्य पत्न्याममिततेजसः।
कृतकृत्या भविष्यामः कृतस्य प्रतिकर्मणा ॥ ४.४२.५६ ॥
Cuando se vea a la esposa del rey de los hombres, de esplendor sin límite, habremos cumplido nuestra tarea, y será también la retribución por lo ya hecho.
4.42.57
अतोऽन्यदपि यत्कार्यं कार्यस्यास्य प्रियं भवेत्।
सम्प्रधार्य भवद्भिश्च देशकालार्थसंहितम् ॥ ४.४२.५७ ॥
Por tanto, cualquier otra cosa que sea útil para esta tarea, considérenla bien, conforme al lugar, al tiempo y al propósito, y luego actúen.
4.42.58
ततः सुषेणप्रमुखाः प्लवङ्गाः
सुग्रीववाक्यं निपुणं निशम्य।
आमन्त्र्य सर्वे प्लवगाधिपं ते
जग्मुर्दिशं तां वरुणाभिगुप्ताम् ॥ ४.४२.५८ ॥
Entonces los monos, encabezados por Suṣeṇa, tras escuchar con atención las palabras de Sugrīva y despedirse del señor de los monos, partieron hacia aquella dirección, protegida por Varuṇa.