รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 4.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.42.1
अथ प्रस्थाप्य स हरीन् सुग्रीवो दक्षिणां दिशम्।
अब्रवीन्मेघसंकाशं सुषेणं नाम वानरम् ॥ ४.४२.१ ॥
จากนั้น สุครีพส่งเหล่าหริทั้งหลายไปยังทิศใต้ แล้วกล่าวแก่วานรผู้มีนามว่าสุษิณ ผู้มีรูปร่างดุจเมฆ
4.42.2
तारायाः पितरं राजा श्वशुरं भीमविक्रमम्।
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यमभिगम्य प्रणम्य च ॥ ४.४२.२ ॥
พระราชาสุครีพเข้าไปหาพ่อตาของตน คือบิดาของตารา ผู้มีพระปรีชาสามารถอันน่าครั่นคร้าม แล้วประนมมือ ถวายบังคมและกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
4.42.3
महर्षिपुत्रं मारीचमर्चिष्मन्तं महाकपिम्।
वृतं कपिवरैः शूरैर्महेन्द्रसदृशद्युतिम् ॥ ४.४२.३ ॥
มารีจะ บุตรของมหาฤๅษี และมหาวานรอรชิษมันต์ ล้อมรอบด้วยวานรผู้กล้าหาญที่สุด มีรัศมีดุจพระอินทร์
4.42.4
बुद्धिविक्रमसम्पन्नं वैनतेयसमद्युतिम्।
मरीचिपुत्रान् मारीचानर्चिर्माल्यान् महाबलान् ॥ ४.४२.४ ॥
ผู้ประกอบด้วยปัญญาและพระปรีชาสามารถ มีรัศมีดุจพญาครุฑ คือบุตรของพระมารีจิ ได้แก่มารีจทั้งหลาย และอรรจิรมาลยะผู้มีกำลังมหาศาล
4.42.5
ऋषिपुत्रांश्च तान् सर्वान् प्रतीचीमादिशद् दिशम्।
द्वाभ्यां शतसहस्राभ्यां कपीनां कपिसत्तमाः ॥ ४.४२.५ ॥
และพระองค์ได้บัญชาบุตรของฤๅษีเหล่านั้นทั้งหมดให้มุ่งไปทิศตะวันตก พร้อมด้วยวานรสองแสนตัว ข้าแต่วานรผู้ประเสริฐที่สุด
4.42.6
सुषेणप्रमुखा यूयं वैदेहीं परिमार्गथ।
सौराष्ट्रान् सहबाह्लीकांश्चन्द्रचित्रांस्तथैव च ॥ ४.४२.६ ॥
พวกเจ้าซึ่งมีสุษิณเป็นหัวหน้า จงค้นหาพระวิเทหี และจงค้นแคว้นเซาราษฏระ พาห์ลีกะ และจันทรจิตรด้วยเช่นกัน
4.42.7
स्फीताञ्जनपदान् रम्यान् विपुलानि पुराणि च।
पुंनागगहनं कुक्षिं बकुलोद्दालकाकुलम् ॥ ४.४२.७ ॥
จงค้นแคว้นที่รุ่งเรืองและงดงาม เมืองใหญ่ทั้งหลาย ป่าพุนนาคที่หนาทึบ และซอกเขาที่เต็มไปด้วยต้นพกุลและอุทธาลกะ
4.42.8
तथा केतकषण्डांश्च मार्गध्वं हरिपुङ्गवाः।
प्रत्यक्स्रोतोवहाश्चैव नद्यः शीतजलाः शिवाः ॥ ४.४२.८ ॥
ข้าแต่หริผู้ประเสริฐ จงค้นกอไม้เกตกะด้วย และค้นแม่น้ำทั้งหลายที่มีน้ำเย็นใสและไหลไปทางตะวันตกด้วย
4.42.9
तापसानामरण्यानि कान्तारगिरयश्च ये।
तत्र स्थलीर्मरुप्राया अत्युच्चशिशिराः शिलाः ॥ ४.४२.९ ॥
จงค้นป่าของฤๅษีผู้บำเพ็ญตบะ ภูเขาป่าทึบที่อยู่ในที่นั้น ที่ราบสูงที่แห้งแล้งดุจทะเลทราย และหินสูงเย็นยิ่ง
4.42.10
गिरिजालावृतां दुर्गां मार्गित्वा पश्चिमां दिशम्।
ततः पश्चिममागम्य समुद्रं द्रष्टुमर्हथ ॥ ४.४२.१० ॥
เมื่อค้นทิศตะวันตกอันยากจะผ่านไป ซึ่งถูกปกคลุมด้วยเครือข่ายของภูเขา แล้วจงไปทางตะวันตกต่อไป เจ้าก็ควรจะได้เห็นมหาสมุทร
4.42.11
तिमिनक्राकुलजलं गत्वा द्रक्ष्यथ वानराः।
ततः केतकषण्डेषु तमालगहनेषु च ॥ ४.४२.११ ॥
วานรทั้งหลาย เจ้าจะไปถึงมหาสมุทรซึ่งมีน้ำเต็มไปด้วยปลาฉลามและจระเข้ และจะได้เห็นมัน จากนั้นจงค้นในกอเกตกะและพงทมาลอันหนาทึบ
4.42.12
कपयो विहरिष्यन्ति नारिकेलवनेषु च।
तत्र सीतां च मार्गध्वं निलयं रावणस्य च ॥ ४.४२.१२ ॥
ฝูงวานรจะท่องเที่ยวอยู่ในสวนมะพร้าวด้วย ที่นั่นจงค้นหาสีดาและที่อยู่ของราวณะ
4.42.13
वेलातलनिविष्टेषु पर्वतेषु वनेषु च।
मुरवीपत्तनं चैव रम्यं चैव जटापुरम् ॥ ४.४२.१३ ॥
ในภูเขาและป่าที่ตั้งอยู่ริมฝั่งทะเล ในเมืองมุรวี และในเมืองชฏาปุระอันงดงาม
4.42.14
अवन्तीमङ्गलेपां च तथा चालक्षितं वनम्।
राष्ट्राणि च विशालानि पत्तनानि ततस्ततः ॥ ४.४२.१४ ॥
อวันตีและอังคาเลปา ป่าที่ซ่อนเร้น แคว้นอันกว้างใหญ่ และเมืองต่างๆ ทั้งที่นี่และที่โน่น
4.42.15
सिन्धुसागरयोश्चैव संगमे तत्र पर्वतः।
महान् सोमगिरिर्नाम शतशृङ्गो महाद्रुमः ॥ ४.४२.१५ ॥
ณ จุดบรรจบของแม่น้ำสินธุกับมหาสมุทร มีภูเขาใหญ่ชื่อโสมคีรี มียอดหนึ่งร้อยยอดและมีต้นไม้ใหญ่ขึ้นอยู่
4.42.16
तत्र प्रस्थेषु रम्येषु सिंहाः पक्षगमाः स्थिताः।
तिमिमत्स्यगजांश्चैव नीडान्यारोपयन्ति ते ॥ ४.४२.१६ ॥
ที่นั่น บนไหล่เขาอันงดงาม มีสิงโตมีปีกอาศัยอยู่ พวกมันคาบปลาทิมิ ปลาต่างๆ และช้างขึ้นไปยังรังของตน
4.42.17
तानि नीडानि सिंहानां गिरिशृङ्गगताश्च ये।
दृप्तास्तृप्ताश्च मातङ्गास्तोयदस्वननिःस्वनाः ॥ ४.४२.१७ ॥
เหล่านั้นคือรังของสิงโต และช้างทั้งหลายที่อยู่บนยอดเขา ซึ่งอิ่มหนำและหยิ่งผยอง เสียงแตรของมันดุจเสียงคำรามของเมฆ
4.42.18
विचरन्ति विशालेऽस्मिंस्तोयपूर्णे समन्ततः।
तस्य शृङ्गं दिवस्पर्शं काञ्चनं चित्रपादपम् ॥ ४.४२.१८ ॥
พวกมันท่องเที่ยวไปรอบทั่วทุกทิศในทะเลอันกว้างใหญ่ที่เต็มไปด้วยน้ำนี้ ยอดของมันสูงแตะท้องฟ้า เป็นสีทอง และประดับด้วยต้นไม้อันวิจิตร
4.42.19
सर्वमाशु विचेतव्यं कपिभिः कामरूपिभिः।
कोटिं तत्र समुद्रस्य काञ्चनीं शतयोजनाम् ॥ ४.४२.१९ ॥
วานรผู้แปลงกายได้ตามใจปรารถนา จะต้องค้นทุกสิ่งอย่างรวดเร็ว ณ ที่นั้น คือชายฝั่งทองของมหาสมุทรสิบล้านที่ยาวร้อยโยชน์
4.42.20
दुर्दर्शां पारियात्रस्य गत्वा द्रक्ष्यथ वानराः।
कोट्यस्तत्र चतुर्विंशद् गन्धर्वाणां तरस्विनाम् ॥ ४.४२.२० ॥
ข้าแต่วานรทั้งหลาย เมื่อไปถึงเทือกเขาปาริยาตระอันยากจะเข้าถึง เจ้าจะได้เห็นคนธรรพ์ผู้ว่องไวยี่สิบสี่โกฏิที่นั่น
4.42.21
वसन्त्यग्निनिकाशानां घोराणां कामरूपिणाम्।
पावकार्चिःप्रतीकाशाः समवेताः समन्ततः ॥ ४.४२.२१ ॥
พวกมันอาศัยอยู่ที่นั่น น่าหวาดกลัว มีกายเหมือนไฟ สามารถแปลงรูปได้ตามใจปรารถนา รวมตัวกันอยู่รอบด้าน สว่างโชติช่วงเหมือนเปลวไฟ
4.42.22
नात्यासादयितव्यास्ते वानरैर्भीमविक्रमैः।
नादेयं च फलं तस्माद् देशात् किंचित् प्लवङ्गमैः ॥ ४.४२.२२ ॥
พวกวานรผู้มีพละกำลังน่าสะพรึงกลัวต้องไม่เข้าไปใกล้พวกมันเกินไป และจากดินแดนนั้น โอ้ฝูงพานรที่กระโดดได้ ต้องไม่เก็บผลไม้ใด ๆ เลย
4.42.23
दुरासदा हि ते वीराः सत्त्ववन्तो महाबलाः।
फलमूलानि ते तत्र रक्षन्ते भीमविक्रमाः ॥ ४.४२.२३ ॥
เพราะพวกมันเป็นนักรบที่เข้าใกล้ได้ยาก มีความกล้าหาญ มีพละกำลังมหาศาล และผู้มีฝีมือน่าสะพรึงกลัวเหล่านั้นคอยเฝ้ารักษาผลไม้และรากไม้ที่นั่น
4.42.24
तत्र यत्नश्च कर्तव्यो मार्गितव्या च जानकी।
नहि तेभ्यो भयं किंचित् कपित्वमनुवर्तताम् ॥ ४.४२.२४ ॥
ที่นั่นต้องพยายามให้เต็มที่ และต้องค้นหานางชานกี เพราะสำหรับผู้ที่ดำเนินตามธรรมชาติของลิง พวกมันไม่มีอันตรายใดเลย
4.42.25
तत्र वैदूर्यवर्णाभो वज्रसंस्थानसंस्थितः।
नानाद्रुमलताकीर्णो वज्रो नाम महागिरिः ॥ ४.४२.२५ ॥
ที่นั่นมีภูเขาใหญ่ชื่อวัชระตั้งอยู่ มีสีเหมือนลาพิสลาซูลี มีรูปร่างเหมือนสายฟ้า เต็มไปด้วยต้นไม้และเถาวัลย์นานาชนิด
4.42.26
श्रीमान् समुदितस्तत्र योजनानां शतं समम्।
गुहास्तत्र विचेतव्याः प्रयत्नेन प्लवङ्गमाः ॥ ४.४२.२६ ॥
ที่นั่นมีภูเขาอันงดงามตั้งอยู่ กว้างหนึ่งร้อยโยชน์ สูงตระหง่าน โอ้ฝูงพานรผู้กระโดดได้ ต้องค้นหาในถ้ำของมันอย่างระมัดระวัง
4.42.27
चतुर्भागे समुद्रस्य चक्रवान् नाम पर्वतः।
तत्र चक्रं सहस्रारं निर्मितं विश्वकर्मणा ॥ ४.४२.२७ ॥
ในส่วนที่สี่ของมหาสมุทรมีภูเขาชื่อจักรวาน ที่นั่นมีจักรพันซี่ที่พระวิศวกรรมสร้างขึ้น
4.42.28
तत्र पञ्चजनं हत्वा हयग्रीवं च दानवम्।
आजहार ततश्चक्रं शङ्खं च पुरुषोत्तमः ॥ ४.४२.२८ ॥
ที่นั่น พระปุรุษโมตมะทรงปราบปัญจชนะและทานพหัยครีวะแล้ว จากนั้นทรงหยิบจักรและสังข์ขึ้นมา
4.42.29
तस्य सानुषु रम्येषु विशालासु गुहासु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४२.२९ ॥
บนไหล่เขาอันงดงามและในถ้ำอันกว้างใหญ่ของมัน ทศกัณฐ์อาจอยู่กับพระนางไวเทหี ต้องค้นหาไปทุกหนทุกแห่ง
4.42.30
योजनानि चतुःषष्टिर्वराहो नाम पर्वतः।
सुवर्णशृङ्गः सुमहानगाधे वरुणालये ॥ ४.४२.३० ॥
ภูเขาชื่อวราหะมีความกว้างหกสิบสี่โยชน์ ภูเขาใหญ่ยิ่งที่มียอดสีทองนั้นตั้งอยู่ในที่อยู่ของพระวรุณ คือมหาสมุทรอันหยั่งไม่ถึง
4.42.31
तत्र प्राग्ज्योतिषं नाम जातरूपमयं पुरम्।
यस्मिन् वसति दुष्टात्मा नरको नाम दानवः ॥ ४.४२.३१ ॥
ที่นั่นมีเมืองทองชื่อปรัชโยติษะ ซึ่งนรกทานพผู้มีจิตชั่วร้ายอาศัยอยู่
4.42.32
तत्र सानुषु रम्येषु विशालासु गुहासु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४२.३२ ॥
ที่นั่น บนไหล่เขาอันงดงามและในถ้ำอันกว้างใหญ่ ทศกัณฐ์อาจอยู่กับพระนางไวเทหี ต้องค้นหาไปทุกหนทุกแห่ง
4.42.33
तमतिक्रम्य शैलेन्द्रं काञ्चनान्तरदर्शनम्।
पर्वतः सर्वसौवर्णो धाराप्रस्रवणायुतः ॥ ४.४२.३३ ॥
เมื่อข้ามเทือกเขาอันเป็นจอมภูเขานั้น ซึ่งภายในปรากฏเป็นทองคำ เจ้าจะไปถึงภูเขาที่ทำด้วยทองคำทั้งลูก มีธารน้ำและน้ำพุมากมาย
4.42.34
तं गजाश्च वराहाश्च सिंहा व्याघ्राश्च सर्वतः।
अभिगर्जन्ति सततं तेन शब्देन दर्पिताः ॥ ४.४२.३४ ॥
รอบภูเขานั้น ช้าง หมู ป่า สิงโต และเสือโคร่งคำรามอยู่เสมอ พวกมันฮึกเหิมด้วยเสียงนั้นแล้วคำรามตอบอีก
4.42.35
यस्मिन् हरिहयः श्रीमान् महेन्द्रः पाकशासनः।
अभिषिक्तः सुरै राजा मेघो नाम स पर्वतः ॥ ४.४२.३५ ॥
ภูเขาที่พระมเหนทร ผู้มีม้าสีเหลืองทอง เป็นพระอินทร์ผู้ปราบปากะ ได้รับการอภิเษกเป็นกษัตริย์โดยเหล่าเทวดา ภูเขานั้นชื่อเมฆ
4.42.36
तमतिक्रम्य शैलेन्द्रं महेन्द्रपरिपालितम्।
षष्टिं गिरिसहस्राणि काञ्चनानि गमिष्यथ ॥ ४.४२.३६ ॥
เมื่อข้ามเทือกเขาอันเป็นจอมภูเขา ซึ่งพระมเหนทร์ทรงคุ้มครองนั้นแล้ว เจ้าจะไปถึงภูเขาทองคำหกหมื่นลูก
4.42.37
तरुणादित्यवर्णानि भ्राजमानानि सर्वतः।
जातरूपमयैर्वृक्षैः शोभितानि सुपुष्पितैः ॥ ४.४२.३७ ॥
มีสีเหมือนดวงอาทิตย์ยามเช้า สุกสว่างไปทุกด้าน ประดับด้วยต้นไม้ที่ทำจากทองคำและดอกไม้บานสะพรั่ง
4.42.38
तेषां मध्ये स्थितो राजा मेरुरुत्तमपर्वतः।
आदित्येन प्रसन्नेन शैलो दत्तवरः पुरा ॥ ४.४२.३८ ॥
ท่ามกลางภูเขาเหล่านั้น มีพระเมรุ ราชาแห่งภูเขา เป็นภูเขาที่ประเสริฐที่สุด ซึ่งพระอาทิตย์ผู้ทรงพอพระทัยเคยประทานพรให้แต่ก่อน
4.42.39
तेनैवमुक्तः शैलेन्द्रः सर्व एव त्वदाश्रयाः।
मत्प्रसादाद् भविष्यन्ति दिवा रात्रौ च काञ्चनाः ॥ ४.४२.३९ ॥
จอมภูเขาถูกกล่าวถึงเช่นนั้น จึงกล่าวว่า “ทุกลูกที่พึ่งพาท่าน จะกลายเป็นทองคำทั้งกลางวันและกลางคืน ด้วยพระคุณของเรา”
4.42.40
त्वयि ये चापि वत्स्यन्ति देवगन्धर्वदानवाः।
ते भविष्यन्ति भक्ताश्च प्रभया काञ्चनप्रभाः ॥ ४.४२.४० ॥
และเหล่าเทวดา คนธรรพ์ และทานพที่จะอาศัยอยู่บนท่าน ก็จะเป็นผู้ศรัทธา มีรัศมีสีทองด้วยแสงของตน
4.42.41
विश्वेदेवाश्च वसवो मरुतश्च दिवौकसः।
आगत्य पश्चिमां संध्यां मेरुमुत्तमपर्वतम् ॥ ४.४२.४१ ॥
วิศเวเทวาสและวสุทั้งหลาย และมรุตและเทพผู้อยู่ในสวรรค์ ต่างมาถึงเมรุ ภูเขาอันประเสริฐสุด ในยามสนธยาทิศตะวันตก
4.42.42
आदित्यमुपतिष्ठन्ति तैश्च सूर्योऽभिपूजितः।
अदृश्यः सर्वभूतानामस्तं गच्छति पर्वतम् ॥ ४.४२.४२ ॥
เหล่าเทพนั้นเข้าเฝ้าท้าวอาทิตย์ และดวงอาทิตย์ที่เทพเหล่านั้นบูชาแล้ว ก็ลับหายไปจากสายตาสรรพสัตว์ทั้งปวง แล้วตรงไปยังภูเขานั้น
4.42.43
योजनानां सहस्राणि दश तानि दिवाकरः।
मुहूर्तार्धेन तं शीघ्रमभियाति शिलोच्चयम् ॥ ४.४२.४३ ॥
ดวงทิวากรเดินทางไปได้สิบพันโยชน์นั้นอย่างรวดเร็ว ในเวลาครึ่งมุหูรตะ แล้วก็ถึงภูเขาที่กองด้วยก้อนหินนั้น
4.42.44
शृङ्गे तस्य महद्दिव्यं भवनं सूर्यसंनिभम्।
प्रासादगणसम्बाधं विहितं विश्वकर्मणा ॥ ४.४२.४४ ॥
บนยอดเขานั้นมีวิมานทิพย์อันใหญ่โต งดงามเหมือนดวงอาทิตย์ เต็มไปด้วยปราสาทมากมาย วิศวกรรมเป็นผู้สร้างขึ้น
4.42.45
शोभितं तरुभिश्चित्रैर्नानापक्षिसमाकुलैः।
निकेतं पाशहस्तस्य वरुणस्य महात्मनः ॥ ४.४२.४५ ॥
วิมานนั้นงดงามด้วยต้นไม้หลากสีและเต็มไปด้วยนกนานาชนิด เป็นที่อยู่ของพระวรุณผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ถือบ่วงบาศในพระหัตถ์
4.42.46
अन्तरा मेरुमस्तं च तालो दशशिरा महान्।
जातरूपमयः श्रीमान् भ्राजते चित्रवेदिकः ॥ ४.४२.४६ ॥
ระหว่างเมรุกับภูเขาทิศตะวันตกมีต้นตาลยักษ์สิบหัว ทำด้วยทองคำ งดงามรุ่งโรจน์ มีแท่นอันวิจิตรส่องประกาย
4.42.47
तेषु सर्वेषु दुर्गेषु सरस्सु च सरित्सु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४२.४७ ॥
ในที่ทุรคมทั้งปวงนั้น ทั้งในทะเลสาบและในแม่น้ำ ต้องค้นหาท้าวราวณะพร้อมกับพระนางไวเทหีไปทั่วทุกหนทุกแห่ง
4.42.48
यत्र तिष्ठति धर्मज्ञस्तपसा स्वेन भावितः।
मेरुसावर्णिरित्येष ख्यातो वै ब्रह्मणा समः ॥ ४.४२.४८ ॥
ที่ซึ่งเมรุสาวรรณีผู้รู้ธรรม ผู้บริสุทธิ์ด้วยตบะของตนเองประทับอยู่ ผู้เลื่องชื่อว่าเสมอด้วยพระพรหม
4.42.49
प्रष्टव्यो मेरुसावर्णिर्महर्षिः सूर्यसंनिभः।
प्रणम्य शिरसा भूमौ प्रवृत्तिं मैथिलीं प्रति ॥ ४.४२.४९ ॥
พึงไต่ถามเรื่องราวของพระไมถิลีจากมหาฤๅษีเมรุสาวรรณีผู้รุ่งโรจน์ดุจดวงอาทิตย์ โดยก้มศีรษะลงกราบแทบพื้น
4.42.50
एतावज्जीवलोकस्य भास्करो रजनीक्षये।
कृत्वा वितिमिरं सर्वमस्तं गच्छति पर्वतम् ॥ ४.४२.५० ॥
สำหรับโลกของสิ่งมีชีวิต เมื่อสิ้นราตรี ดวงภาสกรขจัดความมืดทั้งปวงให้หมดไป แล้วก็ลับไปหลังภูเขา
4.42.51
एतावद् वानरैः शक्यं गन्तुं वानरपुङ्गवाः।
अभास्करममर्यादं न जानीमस्ततः परम् ॥ ४.४२.५१ ॥
ข้าแต่วานรผู้ประเสริฐ วานรไปได้เพียงเท่านี้เท่านั้น เลยออกไปจากนี้คือเขตที่ปราศจากแสงอาทิตย์และไร้ขอบเขต พวกเราไม่รู้ว่ามีอะไรอยู่ต่อจากนั้น
4.42.52
अवगम्य तु वैदेहीं निलयं रावणस्य च।
अस्तं पर्वतमासाद्य पूर्णे मासे निवर्तत ॥ ४.४२.५२ ॥
เมื่อได้ทราบข่าวของพระไวเทหีและที่อยู่ของท้าวราวณะแล้ว ให้มาถึงภูเขานั้น แล้วกลับมาเมื่อครบเดือน
4.42.53
ऊर्ध्वं मासान्न वस्तव्यं वसन् वध्यो भवेन्मम।
सहैव शूरो युष्माभिः श्वशुरो मे गमिष्यति ॥ ४.४२.५३ ॥
ห้ามอยู่เกินหนึ่งเดือน ผู้ใดอยู่ต่อจะต้องถูกข้าประหาร พ่อตาผู้กล้าหาญของข้าจะไปพร้อมกับพวกท่าน
4.42.54
श्रोतव्यं सर्वमेतस्य भवद्भिर्दिष्टकारिभिः।
गुरुरेष महाबाहुः श्वशुरो मे महाबलः ॥ ४.४२.५४ ॥
ท่านทั้งหลายผู้ปฏิบัติตามคำสั่งของข้า พึงฟังถ้อยคำของท่านผู้นี้ทั้งหมด ท่านผู้มีแขนทรงพลังนี้คือครูของข้า เป็นพ่อตาผู้มีกำลังยิ่งใหญ่
4.42.55
भवन्तश्चापि विक्रान्ताः प्रमाणं सर्व एव हि।
प्रमाणमेनं संस्थाप्य पश्यध्वं पश्चिमां दिशम् ॥ ४.४२.५५ ॥
แม้พวกท่านทั้งหมดก็กล้าหาญ และแต่ละท่านล้วนเป็นผู้มีอำนาจตัดสินด้วยตนเอง จงตั้งท่านผู้นี้ให้เป็นผู้นำ แล้วค้นหาทิศตะวันตกเถิด
4.42.56
दृष्टायां तु नरेन्द्रस्य पत्न्याममिततेजसः।
कृतकृत्या भविष्यामः कृतस्य प्रतिकर्मणा ॥ ४.४२.५६ ॥
เมื่อได้พบพระชายาของพระราชาผู้มีเดชานุภาพไร้ขอบเขต พวกเราก็จะทำกิจสำเร็จ และนั่นจะเป็นการตอบแทนการรับใช้ที่ท่านได้ทำให้แก่เราแล้ว
4.42.57
अतोऽन्यदपि यत्कार्यं कार्यस्यास्य प्रियं भवेत्।
सम्प्रधार्य भवद्भिश्च देशकालार्थसंहितम् ॥ ४.४२.५७ ॥
นอกจากนี้ สิ่งใดอีกที่จะเป็นประโยชน์แก่กิจนี้ ท่านทั้งหลายพึงพิจารณาให้ดีตามสถานที่ เวลา และจุดประสงค์ แล้วจึงลงมือทำ
4.42.58
ततः सुषेणप्रमुखाः प्लवङ्गाः
सुग्रीववाक्यं निपुणं निशम्य।
आमन्त्र्य सर्वे प्लवगाधिपं ते
जग्मुर्दिशं तां वरुणाभिगुप्ताम् ॥ ४.४२.५८ ॥
ครั้นนั้น วานรทั้งหลายมีสุเษณะเป็นหัวหน้า ได้ฟังถ้อยคำของสุครีพอย่างรอบคอบแล้ว ก็ลาจอมวานรทั้งหมด แล้วออกเดินทางไปยังทิศนั้นซึ่งพระวรุณคุ้มครองอยู่