ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.42.1
अथ प्रस्थाप्य स हरीन् सुग्रीवो दक्षिणां दिशम्।
अब्रवीन्मेघसंकाशं सुषेणं नाम वानरम् ॥ ४.४२.१ ॥
ଏହାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରମାନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପଠାଇ ମେଘ ସଦୃଶ ବର୍ଣ୍ଣ ବିଶିଷ୍ଟ ସୁଷେଣ ନାମକ ବାନରକୁ କହିଲେ।
4.42.2
तारायाः पितरं राजा श्वशुरं भीमविक्रमम्।
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यमभिगम्य प्रणम्य च ॥ ४.४२.२ ॥
ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ତାରାଙ୍କ ପିତା, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ନିଜ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଯୋଡ଼ହାତରେ ପ୍ରଣାମ କରି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.42.3
महर्षिपुत्रं मारीचमर्चिष्मन्तं महाकपिम्।
वृतं कपिवरैः शूरैर्महेन्द्रसदृशद्युतिम् ॥ ४.४२.३ ॥
ମହର୍ଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମାରୀଚ ଓ ମହାକପି ଅର୍ଚିଷ୍ମାନ, ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଥିଲେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ।
4.42.4
बुद्धिविक्रमसम्पन्नं वैनतेयसमद्युतिम्।
मरीचिपुत्रान् मारीचानर्चिर्माल्यान् महाबलान् ॥ ४.४२.४ ॥
ବୁଦ୍ଧି ଓ ପରାକ୍ରମରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଗରୁଡ଼ ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ, ମରୀଚିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମାରୀଚମାନେ ଏବଂ ମହାବଳୀ ଅର୍ଚିର୍ମାଲ୍ୟମାନେ।
4.42.5
ऋषिपुत्रांश्च तान् सर्वान् प्रतीचीमादिशद् दिशम्।
द्वाभ्यां शतसहस्राभ्यां कपीनां कपिसत्तमाः ॥ ४.४२.५ ॥
ସେହି ଋଷିପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ପଠାଇଲେ — ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ବାନରଙ୍କ ସହିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରଗଣ!
4.42.6
सुषेणप्रमुखा यूयं वैदेहीं परिमार्गथ।
सौराष्ट्रान् सहबाह्लीकांश्चन्द्रचित्रांस्तथैव च ॥ ४.४२.६ ॥
ସୁଷେଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ତୁମେମାନେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଖୋଜ; ସୌରାଷ୍ଟ୍ର, ବାହ୍ଲୀକ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଚିତ୍ର ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଖୋଜ।
4.42.7
स्फीताञ्जनपदान् रम्यान् विपुलानि पुराणि च।
पुंनागगहनं कुक्षिं बकुलोद्दालकाकुलम् ॥ ४.४२.७ ॥
ସମୃଦ୍ଧ ଜନପଦ, ସୁନ୍ଦର ଓ ବିଶାଳ ନଗର, ପୁଂନାଗ ବୃକ୍ଷର ଘନ ବନ ଏବଂ ବକୁଲ ଓ ଉଦ୍ଦାଳକ ବୃକ୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପତ୍ୟକା ଖୋଜ।
4.42.8
तथा केतकषण्डांश्च मार्गध्वं हरिपुङ्गवाः।
प्रत्यक्स्रोतोवहाश्चैव नद्यः शीतजलाः शिवाः ॥ ४.४२.८ ॥
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରଗଣ, କେତକୀ ବଣ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା ଶୀତଳ ଜଳର ପବିତ୍ର ନଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଖୋଜ।
4.42.9
तापसानामरण्यानि कान्तारगिरयश्च ये।
तत्र स्थलीर्मरुप्राया अत्युच्चशिशिराः शिलाः ॥ ४.४२.९ ॥
ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ବଣ, ଦୁର୍ଗମ ବନ ଓ ପର୍ବତ, ମରୁଭୂମି ପରି ଉଚ୍ଚ ଭୂମି ଏବଂ ଅତି ଉଚ୍ଚ ଶୀତଳ ପଥରଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜ।
4.42.10
गिरिजालावृतां दुर्गां मार्गित्वा पश्चिमां दिशम्।
ततः पश्चिममागम्य समुद्रं द्रष्टुमर्हथ ॥ ४.४२.१० ॥
ପର୍ବତ ଜାଲରେ ଘେରା ଦୁର୍ଗମ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଖୋଜିବା ପରେ, ପଶ୍ଚିମକୁ ଯାଇ ତୁମେ ସମୁଦ୍ର ଦେଖିବା ଉଚିତ।
4.42.11
तिमिनक्राकुलजलं गत्वा द्रक्ष्यथ वानराः।
ततः केतकषण्डेषु तमालगहनेषु च ॥ ४.४२.११ ॥
ହେ ବାନରଗଣ, ତିମି ଓ କୁମ୍ଭୀରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳର ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଇ ତୁମେ ତାହା ଦେଖିବ। ତା'ପରେ କେତକୀ ବଣ ଓ ଘନ ତମାଳ ବନରେ ଖୋଜ।
4.42.12
कपयो विहरिष्यन्ति नारिकेलवनेषु च।
तत्र सीतां च मार्गध्वं निलयं रावणस्य च ॥ ४.४२.१२ ॥
ସେଠାରେ ନଡ଼ିଆ ବଗିଚାରେ ବାନରମାନେ ବିହାର କରିବେ। ସେଠାରେ ସୀତା ଓ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ଖୋଜ।
4.42.13
वेलातलनिविष्टेषु पर्वतेषु वनेषु च।
मुरवीपत्तनं चैव रम्यं चैव जटापुरम् ॥ ४.४२.१३ ॥
ସମୁଦ୍ରତଟରେ ଥିବା ପର୍ବତ ଓ ବନରେ, ମୁରବୀ ନଗରରେ ଏବଂ ରମଣୀୟ ଜଟାପୁରରେ ମଧ୍ୟ।
4.42.14
अवन्तीमङ्गलेपां च तथा चालक्षितं वनम्।
राष्ट्राणि च विशालानि पत्तनानि ततस्ततः ॥ ४.४२.१४ ॥
ଅବନ୍ତୀ, ଅଙ୍ଗଲେପା, ଅଦୃଶ୍ୟ ବନ, ବିଶାଳ ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ନଗର—ଏଣେତେଣେ।
4.42.15
सिन्धुसागरयोश्चैव संगमे तत्र पर्वतः।
महान् सोमगिरिर्नाम शतशृङ्गो महाद्रुमः ॥ ४.४२.१५ ॥
ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଓ ସାଗରର ସଙ୍ଗମରେ ସେଠାରେ ସୋମଗିରି ନାମକ ମହାନ ପର୍ବତ ଅଛି—ଶହେ ଶିଖର ଓ ବିଶାଳ ବୃକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ।
4.42.16
तत्र प्रस्थेषु रम्येषु सिंहाः पक्षगमाः स्थिताः।
तिमिमत्स्यगजांश्चैव नीडान्यारोपयन्ति ते ॥ ४.४२.१६ ॥
ସେଠାକାର ରମଣୀୟ ଢାଲରେ ପକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ ସିଂହମାନେ ରହନ୍ତି; ସେମାନେ ତିମି ମାଛ, ମତ୍ସ୍ୟ ଓ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ନିଜ ନୀଡ଼କୁ ଉଠାଇ ନିଅନ୍ତି।
4.42.17
तानि नीडानि सिंहानां गिरिशृङ्गगताश्च ये।
दृप्तास्तृप्ताश्च मातङ्गास्तोयदस्वननिःस्वनाः ॥ ४.४२.१७ ॥
ସିଂହମାନଙ୍କର ସେହି ନୀଡ଼—ଓ ଗିରିଶିଖରରେ ରହୁଥିବା, ଗର୍ବିତ ଓ ତୃପ୍ତ, ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ହାତୀମାନେ।
4.42.18
विचरन्ति विशालेऽस्मिंस्तोयपूर्णे समन्ततः।
तस्य शृङ्गं दिवस्पर्शं काञ्चनं चित्रपादपम् ॥ ४.४२.१८ ॥
ଏହି ବିଶାଳ, ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଗରରେ ସେମାନେ ଚାରିଆଡ଼େ ବିଚରଣ କରନ୍ତି। ତାହାର ଶିଖର ଆକାଶ ଛୁଏଁ; ତାହା ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ଅଦ୍ଭୁତ ବୃକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ।
4.42.19
सर्वमाशु विचेतव्यं कपिभिः कामरूपिभिः।
कोटिं तत्र समुद्रस्य काञ्चनीं शतयोजनाम् ॥ ४.४२.१९ ॥
ଇଚ୍ଛାରୂପୀ ବାନରମାନେ ଶୀଘ୍ର ସବୁ ଖୋଜିବେ; ସେଠାରେ ସମୁଦ୍ରର ଶହେ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତଟର କୋଟି ଭାଗ ମଧ୍ୟ।
4.42.20
दुर्दर्शां पारियात्रस्य गत्वा द्रक्ष्यथ वानराः।
कोट्यस्तत्र चतुर्विंशद् गन्धर्वाणां तरस्विनाम् ॥ ४.४२.२० ॥
ହେ ବାନରଗଣ! ପାରିୟାତ୍ର ପର୍ବତର ଦୁର୍ଗମ ପ୍ରଦେଶକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ବେଗବାନ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ଚବିଶ କୋଟି ଲୋକଙ୍କୁ ତୁମେ ଦେଖିବ।
4.42.21
वसन्त्यग्निनिकाशानां घोराणां कामरूपिणाम्।
पावकार्चिःप्रतीकाशाः समवेताः समन्ततः ॥ ४.४२.२१ ॥
ସେମାନେ ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ, ଭୟଙ୍କର, ଇଚ୍ଛାରୂପୀ; ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଚାରିଆଡ଼େ ଏକତ୍ର ବାସ କରନ୍ତି।
4.42.22
नात्यासादयितव्यास्ते वानरैर्भीमविक्रमैः।
नादेयं च फलं तस्माद् देशात् किंचित् प्लवङ्गमैः ॥ ४.४२.२२ ॥
ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ବାନରମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଅତି ନିକଟକୁ ଯିବେ ନାହିଁ; ସେହି ପ୍ରଦେଶରୁ ହେ ଡେଇଁବା ବାନରଗଣ, କୌଣସି ଫଳ ନେବେ ନାହିଁ।
4.42.23
दुरासदा हि ते वीराः सत्त्ववन्तो महाबलाः।
फलमूलानि ते तत्र रक्षन्ते भीमविक्रमाः ॥ ४.४२.२३ ॥
ସେମାନେ ବୀର, ସାହସୀ, ମହାବଳୀ, ନିକଟକୁ ଯିବା କଷ୍ଟକର; ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ସେମାନେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
4.42.24
तत्र यत्नश्च कर्तव्यो मार्गितव्या च जानकी।
नहि तेभ्यो भयं किंचित् कपित्वमनुवर्तताम् ॥ ४.४२.२४ ॥
ସେଠାରେ ଯତ୍ନ କରିବା ଉଚିତ, ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ଉଚିତ; କପିସ୍ୱଭାବ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ କିଛି ଭୟ ନାହିଁ।
4.42.25
तत्र वैदूर्यवर्णाभो वज्रसंस्थानसंस्थितः।
नानाद्रुमलताकीर्णो वज्रो नाम महागिरिः ॥ ४.४२.२५ ॥
ସେଠାରେ ବୈଦୂର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣର, ବଜ୍ରାକାରରେ ସ୍ଥିତ, ନାନା ବୃକ୍ଷ ଓ ଲତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବଜ୍ର ନାମକ ମହାପର୍ବତ ଅଛି।
4.42.26
श्रीमान् समुदितस्तत्र योजनानां शतं समम्।
गुहास्तत्र विचेतव्याः प्रयत्नेन प्लवङ्गमाः ॥ ४.४२.२६ ॥
ସେଠାରେ ଶହେ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ, ଶୋଭାମୟ ଓ ଉଚ୍ଚ ଉଠିଥିବା ପର୍ବତ ଅଛି। ହେ ବାନରଗଣ, ସେଠାକାର ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକ ଯତ୍ନ ସହ ଖୋଜିବାକୁ ହେବ।
4.42.27
चतुर्भागे समुद्रस्य चक्रवान् नाम पर्वतः।
तत्र चक्रं सहस्रारं निर्मितं विश्वकर्मणा ॥ ४.४२.२७ ॥
ସମୁଦ୍ରର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ ଚକ୍ରବାନ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି। ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ନିର୍ମିତ ସହସ୍ର ଅରବିଶିଷ୍ଟ ଚକ୍ର ଅଛି।
4.42.28
तत्र पञ्चजनं हत्वा हयग्रीवं च दानवम्।
आजहार ततश्चक्रं शङ्खं च पुरुषोत्तमः ॥ ४.४२.२८ ॥
ସେଠାରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପଞ୍ଚଜନ ଓ ଦାନବ ହୟଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବଧ କରି ପରେ ଚକ୍ର ଓ ଶଙ୍ଖ ନେଲେ।
4.42.29
तस्य सानुषु रम्येषु विशालासु गुहासु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४२.२९ ॥
ଏହାର ରମଣୀୟ ଢାଳ ଓ ବିଶାଳ ଗୁମ୍ଫାରେ ରାବଣ ବୈଦେହୀଙ୍କ ସହ ଥାଇପାରେ; ତାହାକୁ ଏଣେ ତେଣେ ଖୋଜିବାକୁ ହେବ।
4.42.30
योजनानि चतुःषष्टिर्वराहो नाम पर्वतः।
सुवर्णशृङ्गः सुमहानगाधे वरुणालये ॥ ४.४२.३० ॥
ବରାହ ନାମକ ପର୍ବତ ଚୌଷଠି ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖରବିଶିଷ୍ଟ ସେହି ମହାପର୍ବତ ଅଗାଧ ବରୁଣାଳୟରେ ଅଛି।
4.42.31
तत्र प्राग्ज्योतिषं नाम जातरूपमयं पुरम्।
यस्मिन् वसति दुष्टात्मा नरको नाम दानवः ॥ ४.४२.३१ ॥
ସେଠାରେ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ ନାମକ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ନଗର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ନରକ ନାମକ ଦାନବ ବାସ କରେ।
4.42.32
तत्र सानुषु रम्येषु विशालासु गुहासु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४२.३२ ॥
ସେଠାରେ ରମଣୀୟ ଢାଳ ଏବଂ ବିଶାଳ ଗୁମ୍ଫାରେ ରାବଣ ବୈଦେହୀଙ୍କ ସହ ରହିପାରେ; ତାକୁ ସବୁଠାରେ ଖୋଜିବାକୁ ହେବ।
4.42.33
तमतिक्रम्य शैलेन्द्रं काञ्चनान्तरदर्शनम्।
पर्वतः सर्वसौवर्णो धाराप्रस्रवणायुतः ॥ ४.४२.३३ ॥
ସେହି ଶୈଳରାଜକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ଭିତରେ ସୁନା ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସର୍ବତ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ଧାରା ଓ ଝରଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ପର୍ବତ ଆସିବ।
4.42.34
तं गजाश्च वराहाश्च सिंहा व्याघ्राश्च सर्वतः।
अभिगर्जन्ति सततं तेन शब्देन दर्पिताः ॥ ४.४२.३४ ॥
ସେହି ପର୍ବତ ଚାରିପଟେ ହାତୀ, ଶୂକର, ସିଂହ ଓ ବାଘ ସର୍ବଦା ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି; ସେହି ଶବ୍ଦରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଆହୁରି ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି।
4.42.35
यस्मिन् हरिहयः श्रीमान् महेन्द्रः पाकशासनः।
अभिषिक्तः सुरै राजा मेघो नाम स पर्वतः ॥ ४.४२.३५ ॥
ଯେଉଁ ପର୍ବତରେ ତେଜସ୍ୱୀ ହରିହୟ, ପାକଶାସନ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ରାଜା ରୂପେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ସେ ପର୍ବତ ମେଘ ନାମକ।
4.42.36
तमतिक्रम्य शैलेन्द्रं महेन्द्रपरिपालितम्।
षष्टिं गिरिसहस्राणि काञ्चनानि गमिष्यथ ॥ ४.४२.३६ ॥
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସେହି ଶୈଳରାଜକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ତୁମେମାନେ ଷାଠିଏ ହଜାର ସୁନାର ପର୍ବତ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବ।
4.42.37
तरुणादित्यवर्णानि भ्राजमानानि सर्वतः।
जातरूपमयैर्वृक्षैः शोभितानि सुपुष्पितैः ॥ ४.४२.३७ ॥
ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣର, ସର୍ବତ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ବୃକ୍ଷ ଓ ସୁପୁଷ୍ପିତ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ।
4.42.38
तेषां मध्ये स्थितो राजा मेरुरुत्तमपर्वतः।
आदित्येन प्रसन्नेन शैलो दत्तवरः पुरा ॥ ४.४२.३८ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ରାଜା ମେରୁ, ପର୍ବତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ; ପୂର୍ବେ ପ୍ରସନ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯାହାକୁ ବର ଦେଇଥିଲେ ସେହି ପର୍ବତ।
4.42.39
तेनैवमुक्तः शैलेन्द्रः सर्व एव त्वदाश्रयाः।
मत्प्रसादाद् भविष्यन्ति दिवा रात्रौ च काञ्चनाः ॥ ४.४२.३९ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି କୁହାଯାଇ ପର୍ବତରାଜ କହିଲେ: 'ତୁମ ଆଶ୍ରିତ ସମସ୍ତେ ମୋ କୃପାରୁ ଦିନ ଓ ରାତ୍ରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ହେବେ।'
4.42.40
त्वयि ये चापि वत्स्यन्ति देवगन्धर्वदानवाः।
ते भविष्यन्ति भक्ताश्च प्रभया काञ्चनप्रभाः ॥ ४.४२.४० ॥
ତୁମ ଉପରେ ବାସ କରୁଥିବା ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତ ହେବେ ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରଭାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଭାଯୁକ୍ତ ହେବେ।
4.42.41
विश्वेदेवाश्च वसवो मरुतश्च दिवौकसः।
आगत्य पश्चिमां संध्यां मेरुमुत्तमपर्वतम् ॥ ४.४२.४१ ॥
ବିଶ୍ୱଦେବ, ବସୁ, ମରୁତ ଓ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଦେବତା ପଶ୍ଚିମ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଆସି ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ ମେରୁକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
4.42.42
आदित्यमुपतिष्ठन्ति तैश्च सूर्योऽभिपूजितः।
अदृश्यः सर्वभूतानामस्तं गच्छति पर्वतम् ॥ ४.४२.४२ ॥
ସେମାନେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଖରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ସେହି ପର୍ବତ ଆଡ଼କୁ ଅସ୍ତ ଯାଆନ୍ତି।
4.42.43
योजनानां सहस्राणि दश तानि दिवाकरः।
मुहूर्तार्धेन तं शीघ्रमभियाति शिलोच्चयम् ॥ ४.४२.४३ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେହି ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂରତା ଅଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶୀଘ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି ସେହି ଶିଳାସ୍ତୂପ ପର୍ବତରେ ପହଞ୍ଚେ।
4.42.44
शृङ्गे तस्य महद्दिव्यं भवनं सूर्यसंनिभम्।
प्रासादगणसम्बाधं विहितं विश्वकर्मणा ॥ ४.४२.४४ ॥
ସେହି ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ନିର୍ମିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅନେକ ପ୍ରାସାଦ ସମୂହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ମହାନ ଦିବ୍ୟ ଭବନ ଅଛି।
4.42.45
शोभितं तरुभिश्चित्रैर्नानापक्षिसमाकुलैः।
निकेतं पाशहस्तस्य वरुणस्य महात्मनः ॥ ४.४२.४५ ॥
ସେହି ଭବନ ବିଚିତ୍ର ବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ନାନା ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏହା ହସ୍ତରେ ପାଶଧାରୀ ମହାତ୍ମା ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ।
4.42.46
अन्तरा मेरुमस्तं च तालो दशशिरा महान्।
जातरूपमयः श्रीमान् भ्राजते चित्रवेदिकः ॥ ४.४२.४६ ॥
ମେରୁ ଓ ଅସ୍ତାଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଦଶ ମସ୍ତକ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ମହାନ ତାଳବୃକ୍ଷ ଅଛି; ତାହା ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ଶୋଭାଯୁକ୍ତ, ଅଦ୍ଭୁତ ବେଦୀ ସହିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
4.42.47
तेषु सर्वेषु दुर्गेषु सरस्सु च सरित्सु च।
रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ ४.४२.४७ ॥
ସେହି ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନ, ସରୋବର ଓ ନଦୀରେ ସୀତା ସହିତ ଥିବା ରାବଣଙ୍କୁ ଇତସ୍ତତଃ ଖୋଜିବାକୁ ହେବ।
4.42.48
यत्र तिष्ठति धर्मज्ञस्तपसा स्वेन भावितः।
मेरुसावर्णिरित्येष ख्यातो वै ब्रह्मणा समः ॥ ४.४२.४८ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ, ନିଜ ତପସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ମେରୁସାବର୍ଣ୍ଣି ଯେଉଁଠି ରୁହନ୍ତି — ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ।
4.42.49
प्रष्टव्यो मेरुसावर्णिर्महर्षिः सूर्यसंनिभः।
प्रणम्य शिरसा भूमौ प्रवृत्तिं मैथिलीं प्रति ॥ ४.४२.४९ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ମହର୍ଷି ମେରୁସାବର୍ଣ୍ଣିଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ମସ୍ତକ ନତ କରି ପ୍ରଣାମ କରି ମୈଥିଳୀ (ସୀତା)ଙ୍କ ବିଷୟରେ ସମ୍ବାଦ ପଚାରିବା ଉଚିତ୍।
4.42.50
एतावज्जीवलोकस्य भास्करो रजनीक्षये।
कृत्वा वितिमिरं सर्वमस्तं गच्छति पर्वतम् ॥ ४.४२.५० ॥
ଜୀବଲୋକ ପାଇଁ ରାତ୍ରିର ଶେଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରି ପର୍ବତ ଆଡ଼କୁ ଅସ୍ତ ହେବାକୁ ଯାଏ।
4.42.51
एतावद् वानरैः शक्यं गन्तुं वानरपुङ्गवाः।
अभास्करममर्यादं न जानीमस्ततः परम् ॥ ४.४२.५१ ॥
ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ! ବାନରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏତିକି ଯିବା ସମ୍ଭବ; ଏଥିରୁ ପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକହୀନ ସୀମାହୀନ ପ୍ରଦେଶ ଆମେ ଜାଣୁ ନାହୁଁ।
4.42.52
अवगम्य तु वैदेहीं निलयं रावणस्य च।
अस्तं पर्वतमासाद्य पूर्णे मासे निवर्तत ॥ ४.४२.५२ ॥
ବୈଦେହୀ ଓ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ଜାଣି, ପର୍ବତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚି, ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଫେରି ଆସ।
4.42.53
ऊर्ध्वं मासान्न वस्तव्यं वसन् वध्यो भवेन्मम।
सहैव शूरो युष्माभिः श्वशुरो मे गमिष्यति ॥ ४.४२.५३ ॥
ଏକ ମାସରୁ ଅଧିକ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯେ ରହିବ ସେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟ ହେବ। ବୀର ମୋ ଶ୍ୱଶୁର ତୁମମାନଙ୍କ ସହିତ ହିଁ ଯିବେ।
4.42.54
श्रोतव्यं सर्वमेतस्य भवद्भिर्दिष्टकारिभिः।
गुरुरेष महाबाहुः श्वशुरो मे महाबलः ॥ ४.४२.५४ ॥
ଆଜ୍ଞା ପାଳନକାରୀ ତୁମେମାନେ ତାଙ୍କର ସବୁ କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍। ଏ ମହାବାହୁ ମୋର ଗୁରୁ, ମୋ ଶ୍ୱଶୁର, ମହାବଳଶାଳୀ।
4.42.55
भवन्तश्चापि विक्रान्ताः प्रमाणं सर्व एव हि।
प्रमाणमेनं संस्थाप्य पश्यध्वं पश्चिमां दिशम् ॥ ४.४२.५५ ॥
ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ବିକ୍ରାନ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ପ୍ରମାଣ। ଏହାକୁ ପ୍ରମାଣ ରୂପେ ସ୍ଥାପନ କରି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଖୋଜନ୍ତୁ।
4.42.56
दृष्टायां तु नरेन्द्रस्य पत्न्याममिततेजसः।
कृतकृत्या भविष्यामः कृतस्य प्रतिकर्मणा ॥ ४.४२.५६ ॥
ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ (ରାମଙ୍କ) ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରେ ଆମେ କୃତକୃତ୍ୟ ହେବୁ; କୃତ ଉପକାରର ପ୍ରତିଫଳ ମଧ୍ୟ ହେବ।
4.42.57
अतोऽन्यदपि यत्कार्यं कार्यस्यास्य प्रियं भवेत्।
सम्प्रधार्य भवद्भिश्च देशकालार्थसंहितम् ॥ ४.४२.५७ ॥
ଅତଏବ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆଉ ଯାହା କିଛି ହିତକର ହେବ, ତାହାକୁ ଦେଶ, କାଳ ଓ ପ୍ରୟୋଜନ ଅନୁସାରେ ଭଲ ଭାବରେ ବିଚାରି ଆପଣମାନେ କରନ୍ତୁ।
4.42.58
ततः सुषेणप्रमुखाः प्लवङ्गाः
सुग्रीववाक्यं निपुणं निशम्य।
आमन्त्र्य सर्वे प्लवगाधिपं ते
जग्मुर्दिशं तां वरुणाभिगुप्ताम् ॥ ४.४२.५८ ॥
ତାପରେ ସୁଷେଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଭଲ ଭାବରେ ଶୁଣି, ବାନରାଧିପତିଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ବରୁଣ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସେହି ଦିଗ ଅଭିମୁଖେ ଗଲେ।