વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.46.1
गतेषु वानरेन्द्रेषु रामः सुग्रीवमब्रवीत्।
कथं भवान् विजानीते सर्वं वै मण्डलं भुवः ॥ ४.४६.१ ॥
વાનરેન્દ્રો ચાલ્યા ગયા પછી રામે સુગ્રીવને કહ્યું, "તમે પૃથ્વીનું સમગ્ર મંડળ કેવી રીતે જાણો છો?"
4.46.2
सुग्रीवश्च ततो राममुवाच प्रणतात्मवान्।
श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये विस्तरेण वचो मम ॥ ४.४६.२ ॥
પછી સુગ્રીવે નમ્ર મનથી રામને કહ્યું, "સાંભળો, મારી બધી વાત વિસ્તારથી કહું છું."
4.46.3
यदा तु दुन्दुभिं नाम दानवं महिषाकृतिम्।
प्रतिकालयते वाली मलयं प्रति पर्वतम् ॥ ४.४६.३ ॥
મહિષના આકારનો દુંદુભિ નામનો દાનવ હતો ત્યારે વાલીએ મલય પર્વત તરફ તેને પડકાર્યો.
4.46.4
तदा विवेश महिषो मलयस्य गुहां प्रति।
विवेश वाली तत्रापि मलयं तज्जिघांसया ॥ ४.४६.४ ॥
ત્યારે તે મહિષ મલયની ગુફામાં પેઠો; વાલી પણ તેને મારવાની ઇચ્છાથી ત્યાં મલયમાં પેઠો.
4.46.5
ततोऽहं तत्र निक्षिप्तो गुहाद्वारि विनीतवत्।
न च निष्क्रामते वाली तदा संवत्सरे गते ॥ ४.४६.५ ॥
ત્યારે મને ત્યાં ગુફાના દ્વાર પર વિનમ્રતાથી મૂકવામાં આવ્યો; વાલી બહાર ન નીકળ્યો; એક વર્ષ વીતી ગયું.
4.46.6
ततः क्षतजवेगेन आपुपूरे तदा बिलम्।
तदहं विस्मितो दृष्ट्वा भ्रातुः शोकविषार्दितः ॥ ४.४६.६ ॥
ત્યારે લોહીના વેગથી તે ગુફા ભરાઈ ગઈ; તે જોઈને હું વિસ્મિત થયો, ભાઈના શોકવિષથી પીડિત થયો.
4.46.7
अथाहं गतबुद्धिस्तु सुव्यक्तं निहतो गुरुः।
शिला पर्वतसंकाशा बिलद्वारि मया कृता ॥ ४.४६.७ ॥
ત્યારે બુદ્ધિ ગુમાવેલો હું, મોટા ભાઈ હણાયા છે એ સ્પષ્ટ જાણ્યું. પર્વત સમાન એક શિલા ગુફાના દ્વારે મેં મૂકી.
4.46.8
अशक्नुवन्निष्क्रमितुं महिषो विनशिष्यति।
ततोऽहमागां किष्किन्धां निराशस्तस्य जीविते ॥ ४.४६.८ ॥
બહાર નીકળવા અસમર્થ તે મહિષાસુરની જેમ નાશ પામશે. પછી તેના જીવનની આશા છોડી હું કિષ્કિંધા પાછો ફર્યો.
4.46.9
राज्यं च सुमहत् प्राप्य तारां च रुमया सह।
मित्रैश्च सहितस्तत्र वसामि विगतज्वरः ॥ ४.४६.९ ॥
મહાન રાજ્ય મેળવીને, તારા અને રુમા સાથે, મિત્રો સહિત ત્યાં ચિંતારહિત થઈ હું રહું છું.
4.46.10
आजगाम ततो वाली हत्वा तं वानरर्षभः।
ततोऽहमददां राज्यं गौरवाद् भययन्त्रितः ॥ ४.४६.१० ॥
ત્યારે વાનરશ્રેષ્ઠ વાલી તેને હણીને પાછો આવ્યો. ત્યારે આદરને લીધે અને ભયથી બંધાઈને મેં તેને રાજ્ય આપી દીધું.
4.46.11
स मां जिघांसुर्दुष्टात्मा वाली प्रव्यथितेन्द्रियः।
परिकालयते वाली धावन्तं सचिवैः सह ॥ ४.४६.११ ॥
દુષ્ટ મનનો વાલી મને મારવાની ઇચ્છાથી, વિચલિત ઇન્દ્રિયો સાથે, મંત્રીઓ સહિત દોડતા મને શોધીને પીછો કરતો હતો.
4.46.12
ततोऽहं वालिना तेन सोऽनुबद्धः प्रधावितः।
नदीश्च विविधाः पश्यन् वनानि नगराणि च ॥ ४.४६.१२ ॥
ત્યારે તે વાલી દ્વારા પીછો કરાયેલો હું દોડ્યો; વિવિધ નદીઓ, વનો અને નગરો જોતો હું દોડતો રહ્યો.
4.46.13
आदर्शतलसंकाशा ततो वै पृथिवी मया।
अलातचक्रप्रतिमा दृष्टा गोष्पदवत् कृता ॥ ४.४६.१३ ॥
પછી મેં પૃથ્વી જોઈ; તે અરીસાની સપાટી જેવી હતી; સળગતા કોલાના ચક્ર જેવી અને ગાયના ખરના ચિહ્ન જેવી નાની દેખાઈ.
4.46.14
पूर्वां दिशं ततो गत्वा पश्यामि विविधान् द्रुमान्।
पर्वतान् सदरीन् रम्यान् सरांसि विविधानि च ॥ ४.४६.१४ ॥
પછી પૂર્વ દિશામાં જઈને મેં અનેક પ્રકારનાં વૃક્ષો, ગુફાઓવાળા રમણીય પર્વતો અને વિવિધ સરોવરો જોયાં.
4.46.15
उदयं तत्र पश्यामि पर्वतं धातुमण्डितम्।
क्षीरोदं सागरं चैव नित्यमप्सरसालयम् ॥ ४.४६.१५ ॥
ત્યાં મેં ઉદય નામનો પર્વત જોયો, જે ધાતુઓથી શોભતો હતો; અને અપ્સરાઓનું નિત્ય નિવાસ સ્થાન એવો ક્ષીરસાગર પણ જોયો.
4.46.16
परिकाल्यमानस्तु तदा वालिनाभिद्रुतो ह्यहम्।
पुनरावृत्य सहसा प्रस्थितोऽहं तदा विभो ॥ ४.४६.१६ ॥
હે પ્રભુ! ત્યારે વાલી દ્વારા પીછો કરાયેલો અને હુમલો પામેલો હું અચાનક પાછો ફરીને ફરી ચાલ્યો.
4.46.17
दिशस्तस्यास्ततो भूयः प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्।
विन्ध्यपादपसंकीर्णां चन्दनद्रुमशोभिताम् ॥ ४.४६.१७ ॥
પછી તે દિશામાંથી ફરી દક્ષિણ દિશા તરફ પ્રયાણ કર્યું; તે વિંધ્યના વૃક્ષોથી ગીચ અને ચંદનવૃક્ષોથી શોભતી હતી.
4.46.18
द्रुमशैलान्तरे पश्यन् भूयो दक्षिणतोऽपराम्।
अपरां च दिशं प्राप्तो वालिना समभिद्रुतः ॥ ४.४६.१८ ॥
વૃક્ષોથી ભરેલા પર્વતોની વચ્ચે જોતાં ફરી દક્ષિણથી પશ્ચિમ દિશા સુધી પહોંચ્યો; વાલી દ્વારા આકરા પીછામાં.
4.46.19
स पश्यन् विविधान् देशानस्तं च गिरिसत्तमम्।
प्राप्य चास्तं गिरिश्रेष्ठमुत्तरं सम्प्रधावितः ॥ ४.४६.१९ ॥
તે વિવિધ દેશો જોતો, શ્રેષ્ઠ પર્વત અસ્તાચલ પર પહોંચીને ઉત્તર તરફના શ્રેષ્ઠ પર્વત તરફ વેગથી દોડ્યો.
4.46.20
हिमवन्तं च मेरुं च समुद्रं च तथोत्तरम्।
यदा न विन्दे शरणं वालिना समभिद्रुतः ॥ ४.४६.२० ॥
હિમાલય, મેરુ અને ઉત્તરનો સમુદ્ર સુધી પણ, વાલીથી પીછો કરાયો ત્યારે મને આશ્રય ન મળ્યો.
4.46.21
ततो मां बुद्धिसम्पन्नो हनुमान् वाक्यमब्रवीत्।
इदानीं मे स्मृतं राजन् यथा वाली हरीश्वरः ॥ ४.४६.२१ ॥
ત્યારે બુદ્ધિમાન હનુમાને મને કહ્યું: "રાજન, હવે મને યાદ આવ્યું, હરીશ્વર વાલી કેવી રીતે..."
4.46.22
मतङ्गेन तदा शप्तो ह्यस्मिन्नाश्रममण्डले।
प्रविशेद् यदि वै वाली मूर्धास्य शतधा भवेत् ॥ ४.४६.२२ ॥
ત્યારે માતંગ ઋષિએ શાપ આપ્યો હતો: આ આશ્રમ-મંડળમાં જો વાલી પ્રવેશે તો તેનું માથું સો ટુકડા થઈ જશે.
4.46.23
तत्र वासः सुखोऽस्माकं निरुद्विग्नो भविष्यति।
ततः पर्वतमासाद्य ऋष्यमूकं नृपात्मज ॥ ४.४६.२३ ॥
ત્યાં અમારો વાસ સુખમય અને નિર્ભય રહેશે. પછી, હે રાજકુમાર, અમે ઋષ્યમૂક પર્વત પર પહોંચ્યા.
4.46.24
न विवेश तदा वाली मतङ्गस्य भयात् तदा।
एवं मया तदा राजन् प्रत्यक्षमुपलक्षितम्।
पृथिवीमण्डलं सर्वं गुहामस्म्यागतस्ततः ॥ ४.४६.२४ ॥
ત્યારે માતંગના ભયથી વાલી પ્રવેશ્યો ન હતો. આ રીતે, હે રાજન, ત્યારે મેં આખું પૃથ્વીમંડળ પ્રત્યક્ષ જોયું; પછી ગુફામાં આવ્યો.