ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.46
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.46.1
गतेषु वानरेन्द्रेषु रामः सुग्रीवमब्रवीत्।
कथं भवान् विजानीते सर्वं वै मण्डलं भुवः ॥ ४.४६.१ ॥
ਵਾਨਰ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮੰਡਲ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?"
4.46.2
सुग्रीवश्च ततो राममुवाच प्रणतात्मवान्।
श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये विस्तरेण वचो मम ॥ ४.४६.२ ॥
ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਨਿਮਰ ਮਨ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸੁਣੋ, ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।"
4.46.3
यदा तु दुन्दुभिं नाम दानवं महिषाकृतिम्।
प्रतिकालयते वाली मलयं प्रति पर्वतम् ॥ ४.४६.३ ॥
ਮਹਿਸ਼ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੁੰਦੁਭਿ ਨਾਮ ਦੇ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮਲਯ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਲਲਕਾਰਿਆ।
4.46.4
तदा विवेश महिषो मलयस्य गुहां प्रति।
विवेश वाली तत्रापि मलयं तज्जिघांसया ॥ ४.४६.४ ॥
ਤਦ ਉਹ ਮਹਿਸ਼ ਮਲਯ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ; ਵਾਲੀ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਮਲਯ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ।
4.46.5
ततोऽहं तत्र निक्षिप्तो गुहाद्वारि विनीतवत्।
न च निष्क्रामते वाली तदा संवत्सरे गते ॥ ४.४६.५ ॥
ਤਦ ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਗੁਫ਼ਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਵਾਲੀ ਬਾਹਰ ਨਾ ਆਇਆ; ਇੱਕ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਿਆ।
4.46.6
ततः क्षतजवेगेन आपुपूरे तदा बिलम्।
तदहं विस्मितो दृष्ट्वा भ्रातुः शोकविषार्दितः ॥ ४.४६.६ ॥
ਤਦ ਲਹੂ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਹ ਗੁਫ਼ਾ ਭਰ ਗਈ; ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ; ਭਰਾ ਦੇ ਸ਼ੋਕ-ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋਇਆ।
4.46.7
अथाहं गतबुद्धिस्तु सुव्यक्तं निहतो गुरुः।
शिला पर्वतसंकाशा बिलद्वारि मया कृता ॥ ४.४६.७ ॥
ਤਦ ਬੁੱਧੀ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ ਮੈਂ, ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਜਾਣਿਆ। ਪਰਬਤ ਵਰਗੀ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਗੁਫਾ ਦੇ ਦੁਆਰ ’ਤੇ ਮੈਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ।
4.46.8
अशक्नुवन्निष्क्रमितुं महिषो विनशिष्यति।
ततोऽहमागां किष्किन्धां निराशस्तस्य जीविते ॥ ४.४६.८ ॥
ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਉਹ ਮਹਿਸ਼ ਵਾਂਗ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਰਤ ਆਇਆ।
4.46.9
राज्यं च सुमहत् प्राप्य तारां च रुमया सह।
मित्रैश्च सहितस्तत्र वसामि विगतज्वरः ॥ ४.४६.९ ॥
ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਰੁਮਾ ਸਮੇਤ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।
4.46.10
आजगाम ततो वाली हत्वा तं वानरर्षभः।
ततोऽहमददां राज्यं गौरवाद् भययन्त्रितः ॥ ४.४६.१० ॥
ਫਿਰ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਲੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਬੱਝਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
4.46.11
स मां जिघांसुर्दुष्टात्मा वाली प्रव्यथितेन्द्रियः।
परिकालयते वाली धावन्तं सचिवैः सह ॥ ४.४६.११ ॥
ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵਾਲੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵਿਚਲਿਤ ਇੰਦਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਮੈਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
4.46.12
ततोऽहं वालिना तेन सोऽनुबद्धः प्रधावितः।
नदीश्च विविधाः पश्यन् वनानि नगराणि च ॥ ४.४६.१२ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਵਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਭੱਜਿਆ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਦੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਦੌੜਦਾ ਰਿਹਾ।
4.46.13
आदर्शतलसंकाशा ततो वै पृथिवी मया।
अलातचक्रप्रतिमा दृष्टा गोष्पदवत् कृता ॥ ४.४६.१३ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਵੇਖੀ; ਉਹ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਸਤਹ ਵਰਗੀ ਸੀ; ਬਲਦੇ ਮਸ਼ਾਲ-ਚੱਕਰ ਵਰਗੀ ਅਤੇ ਗਊ ਦੇ ਖੁਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਛੋਟੀ ਦਿੱਸੀ।
4.46.14
पूर्वां दिशं ततो गत्वा पश्यामि विविधान् द्रुमान्।
पर्वतान् सदरीन् रम्यान् सरांसि विविधानि च ॥ ४.४६.१४ ॥
ਫਿਰ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਕਈ ਝੀਲਾਂ ਵੇਖੀਆਂ।
4.46.15
उदयं तत्र पश्यामि पर्वतं धातुमण्डितम्।
क्षीरोदं सागरं चैव नित्यमप्सरसालयम् ॥ ४.४६.१५ ॥
ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਉਦਯ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਵਾਸ ਕਸ਼ੀਰ-ਸਾਗਰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।
4.46.16
परिकाल्यमानस्तु तदा वालिनाभिद्रुतो ह्यहम्।
पुनरावृत्य सहसा प्रस्थितोऽहं तदा विभो ॥ ४.४६.१६ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਾਲੀ ਵੱਲੋਂ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਹਮਲਾ ਝੱਲਦਾ, ਮੈਂ ਅਚਾਨਕ ਮੁੜ ਕੇ ਫਿਰ ਤੁਰ ਪਿਆ।
4.46.17
दिशस्तस्यास्ततो भूयः प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्।
विन्ध्यपादपसंकीर्णां चन्दनद्रुमशोभिताम् ॥ ४.४६.१७ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮੈਂ ਮੁੜ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ; ਉਹ ਵਿੰਧਿਆ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੀ ਸੀ।
4.46.18
द्रुमशैलान्तरे पश्यन् भूयो दक्षिणतोऽपराम्।
अपरां च दिशं प्राप्तो वालिना समभिद्रुतः ॥ ४.४६.१८ ॥
ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਫਿਰ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਵਾਲੀ ਵੱਲੋਂ ਬੜੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ।
4.46.19
स पश्यन् विविधान् देशानस्तं च गिरिसत्तमम्।
प्राप्य चास्तं गिरिश्रेष्ठमुत्तरं सम्प्रधावितः ॥ ४.४६.१९ ॥
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਅਸਤਾਚਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਿਆ।
4.46.20
हिमवन्तं च मेरुं च समुद्रं च तथोत्तरम्।
यदा न विन्दे शरणं वालिना समभिद्रुतः ॥ ४.४६.२० ॥
ਹਿਮਾਲਿਆ, ਮੇਰੂ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ਰਨ ਨਾ ਮਿਲੀ।
4.46.21
ततो मां बुद्धिसम्पन्नो हनुमान् वाक्यमब्रवीत्।
इदानीं मे स्मृतं राजन् यथा वाली हरीश्वरः ॥ ४.४६.२१ ॥
ਤਦ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ, ਹਰੀਸ਼ਵਰ ਵਾਲੀ ਕਿਵੇਂ..."
4.46.22
मतङ्गेन तदा शप्तो ह्यस्मिन्नाश्रममण्डले।
प्रविशेद् यदि वै वाली मूर्धास्य शतधा भवेत् ॥ ४.४६.२२ ॥
ਉਦੋਂ ਮਤੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ: ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਜੇ ਵਾਲੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
4.46.23
तत्र वासः सुखोऽस्माकं निरुद्विग्नो भविष्यति।
ततः पर्वतमासाद्य ऋष्यमूकं नृपात्मज ॥ ४.४६.२३ ॥
ਉੱਥੇ ਸਾਡਾ ਨਿਵਾਸ ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਸੀਂ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਰਬਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ।
4.46.24
न विवेश तदा वाली मतङ्गस्य भयात् तदा।
एवं मया तदा राजन् प्रत्यक्षमुपलक्षितम्।
पृथिवीमण्डलं सर्वं गुहामस्म्यागतस्ततः ॥ ४.४६.२४ ॥
ਉਦੋਂ ਮਤੰਗ ਦੇ ਡਰੋਂ ਵਾਲੀ ਦਾਖ਼ਲ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਿਥਵੀ-ਮੰਡਲ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।