વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.48.1
सह ताराङ्गदाभ्यां तु सहसा हनुमान् कपिः।
सुग्रीवेण यथोद्दिष्टं गन्तुं देशं प्रचक्रमे ॥ ४.४८.१ ॥
તારા અને અંગદ સાથે કપિ હનુમાન સુગ્રીવે બતાવેલા પ્રદેશ તરફ તરત જ જવા લાગ્યો.
4.48.2
स तु दूरमुपागम्य सर्वैस्तैः कपिसत्तमैः।
ततो विचित्य विन्ध्यस्य गुहाश्च गहनानि च ॥ ४.४८.२ ॥
તે તે શ્રેષ્ઠ વાનરો સાથે દૂર જઈને વિંધ્યની ગુફાઓ અને ગાઢ વનોની શોધ કરવા લાગ્યો.
4.48.3
पर्वताग्रनदीदुर्गान् सरांसि विपुलद्रुमान्।
वृक्षषण्डांश्च विविधान् पर्वतान् वनपादपान् ॥ ४.४८.३ ॥
પર્વતશિખરો, નદીઓ અને દુર્ગમ સ્થાનો, સરોવરો, વિશાળ વૃક્ષો, વૃક્ષસમૂહો, વિવિધ પર્વતો અને વનના વૃક્ષો — એ બધું (તેઓએ શોધ્યું).
4.48.4
अन्वेषमाणास्ते सर्वे वानराः सर्वतो दिशम्।
न सीतां ददृशुर्वीरा मैथिलीं जनकात्मजाम् ॥ ४.४८.४ ॥
તે બધા વાનરો ચારેય દિશામાં શોધતા રહ્યા, પરંતુ એ વીરોએ મિથિલાની રાજકુમારી, જનકપુત્રી સીતાને જોઈ નહીં.
4.48.5
ते भक्षयन्तो मूलानि फलानि विविधान्यपि।
अन्वेषमाणा दुर्धर्षा न्यवसंस्तत्र तत्र ह ॥ ४.४८.५ ॥
તે દુર્ધર્ષ વાનરો મૂળ અને વિવિધ ફળો ખાતા શોધતા રહ્યા અને ઠેકઠેકાણે વસવાટ કરતા રહ્યા.
4.48.6
स तु देशो दुरन्वेषो गुहागहनवान् महान्।
निर्जलं निर्जनं शून्यं गहनं घोरदर्शनम् ॥ ४.४८.६ ॥
તે પ્રદેશ શોધવો મુશ્કેલ, ગુફાઓ અને ગાઢ વનોથી ભરેલો, વિશાળ, પાણી વિનાનો, નિર્જન, સૂનો, ગાઢ અને ભયાનક દેખાતો હતો.
4.48.7
तादृशान्यप्यरण्यानि विचित्य भृशपीडिताः।
स देशश्च दुरन्वेष्यो गुहागहनवान् महान् ॥ ४.४८.७ ॥
આવા અન્ય જંગલોની પણ શોધ કરીને તેઓ અત્યંત પીડિત થયા. તે પ્રદેશ શોધવો કઠિન હતો, ગુફાઓ અને ઘન ઝાડીઓથી ભરેલો અને વિશાળ હતો.
4.48.8
त्यक्त्वा तु तं ततो देशं सर्वे वै हरियूथपाः।
देशमन्यं दुराधर्षं विविशुश्चाकुतोभयाः ॥ ४.४८.८ ॥
તે પ્રદેશ છોડીને સર્વ વાનરયૂથપતિઓ નિર્ભય થઈને દુર્ગમ એવા બીજા પ્રદેશમાં પ્રવેશ્યા.
4.48.9
यत्र वन्ध्यफला वृक्षा विपुष्पाः पर्णवर्जिताः।
निस्तोयाः सरितो यत्र मूलं यत्र सुदुर्लभम् ॥ ४.४८.९ ॥
જ્યાં વૃક્ષો ફળ વિનાના, ફૂલ વિનાના, પાંદડા વિનાના હતા; નદીઓ પાણી વિનાની હતી; અને જ્યાં મૂળ પણ અત્યંત દુર્લભ હતા.
4.48.10
न सन्ति महिषा यत्र न मृगा न च हस्तिनः।
शार्दूलाः पक्षिणो वापि ये चान्ये वनगोचराः ॥ ४.४८.१० ॥
જ્યાં ભેંસો નથી, હરણો નથી, હાથીઓ પણ નથી; વાઘ નથી, પક્ષીઓ નથી, અને જંગલમાં ફરનારાં અન્ય પ્રાણીઓ પણ નથી.
4.48.11
न चात्र वृक्षा नौषध्यो न वल्ल्यो नापि वीरुधः।
स्निग्धपत्राः स्थले यत्र पद्मिन्यः फुल्लपङ्कजाः ॥ ४.४८.११ ॥
અહીં વૃક્ષો નથી, ઔષધિઓ નથી, વેલો નથી, લતાઓ પણ નથી; પરંતુ ભૂમિ પર ચીકણાં પાંદડાંવાળાં, ખીલેલાં કમળોવાળાં સરોવરો છે.
4.48.12
प्रेक्षणीयाः सुगन्धाश्च भ्रमरैश्च विवर्जिताः।
कण्डुर्नाम महाभागः सत्यवादी तपोधनः ॥ ४.४८.१२ ॥
તે જોવામાં સુંદર, સુગંધી હતા, પરંતુ ભમરાઓ વિનાના હતા. ત્યાં કંડુ નામના મહાભાગ, સત્યવાદી, તપોધન મુનિ રહેતા હતા.
4.48.13
महर्षिः परमामर्षी नियमैर्दुष्प्रधर्षणः।
तस्य तस्मिन् वने पुत्रो बालको दशवार्षिकः ॥ ४.४८.१३ ॥
અત્યંત ક્રોધી, નિયમોથી દુર્ધર્ષ એવા તે મહર્ષિનો, તે વનમાં દસ વર્ષનો એક બાળક પુત્ર હતો.
4.48.14
प्रणष्टो जीवितान्ताय क्रुद्धस्तेन महामुनिः।
तेन धर्मात्मना शप्तं कृत्स्नं तत्र महद्वनम् ॥ ४.४८.१४ ॥
તે બાળક મૃત્યુ પામ્યો; ક્રોધે ભરાયેલા તે મહામુનિએ, તે ધર્માત્માએ શાપ આપ્યો તેથી, ત્યાંના સમગ્ર મહાવનને શાપ આપ્યો.
4.48.15
अशरण्यं दुराधर्षं मृगपक्षिविवर्जितम्।
तस्य ते काननान्तांस्तु गिरीणां कन्दराणि च ॥ ४.४८.१५ ॥
તે વન આશ્રય વિનાનું, દુર્ગમ અને મૃગ-પક્ષી વિનાનું થયું; તેના વનના છેડા અને પર્વતોની ગુફાઓ પણ એવી જ થઈ.
4.48.16
प्रभवाणि नदीनां च विचिन्वन्ति समाहिताः।
तत्र चापि महात्मानो नापश्यञ्जनकात्मजाम् ॥ ४.४८.१६ ॥
એકાગ્ર ચિત્તે તેમણે નદીઓનાં ઉદ્ગમસ્થાનો પણ શોધ્યાં; ત્યાં પણ તે મહાત્માઓને જનકપુત્રી ન દેખાઈ.
4.48.17
हर्तारं रावणं वापि सुग्रीवप्रियकारिणः।
ते प्रविश्य तु तं भीमं लतागुल्मसमावृतम् ॥ ४.४८.१७ ॥
સુગ્રીવનું પ્રિય કરનારા તે વાનરો, અપહરણકર્તા રાવણને પણ શોધતા, લતાઓ અને ઝાડીઓથી ઢંકાયેલા તે ભયંકર પ્રદેશમાં પ્રવેશ્યા.
4.48.18
ददृशुर्भीमकर्माणमसुरं सुरनिर्भयम्।
तं दृष्ट्वा वानरा घोरं स्थितं शैलमिवासुरम् ॥ ४.४८.१८ ॥
ભયંકર કર્મ કરનાર, દેવતાઓથી પણ ન ડરનાર એક અસુરને તેમણે જોયો. પર્વત જેવો ઊભેલો તે ભયાનક અસુર જોઈને વાનરો...
4.48.19
गाढं परिहिताः सर्वे दृष्ट्वा तं पर्वतोपमम्।
सोऽपि तान् वानरान् सर्वान् नष्टाः स्थेत्यब्रवीद् बली ॥ ४.४८.१९ ॥
પર્વત જેવા તેને જોઈને બધા વાનરોએ તેને મજબૂતીથી પકડી લીધો. ત્યારે તે બળવાન બધા વાનરોને બોલ્યો, "તમે બધા નષ્ટ થઈ ગયા છો."
4.48.20
अभ्यधावत संक्रुद्धो मुष्टिमुद्यम्य संगतम्।
तमापतन्तं सहसा वालिपुत्रोऽङ्गदस्तदा ॥ ४.४८.२० ॥
અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને તેણે મુઠ્ઠી ઉગામીને તેના પર ધસારો કર્યો. ત્યારે વાલીપુત્ર અંગદે અચાનક આક્રમણ કરતા તેને જોયો.
4.48.21
रावणोऽयमिति ज्ञात्वा तलेनाभिजघान ह।
स वालिपुत्राभिहतो वक्त्राच्छोणितमुद्वमन् ॥ ४.४८.२१ ॥
"આ રાવણ છે" એમ જાણીને અંગદે હથેળીથી તેના પર પ્રહાર કર્યો. વાલીપુત્રના પ્રહારથી ઘાયલ થઈને મોંમાંથી લોહી ઓકતો.
4.48.22
असुरो न्यपतद् भूमौ पर्यस्त इव पर्वतः।
ते तु तस्मिन् निरुच्छ्वासे वानरा जितकाशिनः ॥ ४.४८.२२ ॥
પર્વત ઊંધો પડે તેમ તે અસુર ધરતી પર પડ્યો. તે શ્વાસ વિનાનો પડ્યો ત્યારે, પોતાને વિજયી માનનારા વાનરો.
4.48.23
व्यचिन्वन् प्रायशस्तत्र सर्वं ते गिरिगह्वरम्।
विचितं तु ततः सर्वं सर्वे ते काननौकसः ॥ ४.४८.२३ ॥
ત્યાં તેમણે લગભગ બધે પર્વતની ગુફા શોધી. પછી વનમાં રહેતા બધા વાનરોએ આખી ગુફા શોધી કાઢી.
4.48.24
अन्यदेवापरं घोरं विविशुर्गिरिगह्वरम्।
ते विचित्य पुनः खिन्ना विनिष्पत्य समागताः।
एकान्ते वृक्षमूले तु निषेदुर्दीनमानसाः ॥ ४.४८.२४ ॥
પછી તેઓ બીજી એક ભયાનક પર્વતગુફામાં પ્રવેશ્યા. શોધી થાકીને બહાર આવી એકઠા થયેલા તેઓ એક એકાંત વૃક્ષના મૂળ પાસે ઉદાસ મનથી બેસી ગયા.