ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.48.1
सह ताराङ्गदाभ्यां तु सहसा हनुमान् कपिः।
सुग्रीवेण यथोद्दिष्टं गन्तुं देशं प्रचक्रमे ॥ ४.४८.१ ॥
ତାରା ଓ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ସହିତ କପି ହନୁମାନ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ପ୍ରଦେଶ ଆଡ଼କୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
4.48.2
स तु दूरमुपागम्य सर्वैस्तैः कपिसत्तमैः।
ततो विचित्य विन्ध्यस्य गुहाश्च गहनानि च ॥ ४.४८.२ ॥
ସେ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କପିମାନଙ୍କ ସହିତ ବହୁ ଦୂର ଯାଇ ବିନ୍ଧ୍ୟର ଗୁମ୍ଫା ଓ ଘନ ଅରଣ୍ୟ ଖୋଜିଲେ।
4.48.3
पर्वताग्रनदीदुर्गान् सरांसि विपुलद्रुमान्।
वृक्षषण्डांश्च विविधान् पर्वतान् वनपादपान् ॥ ४.४८.३ ॥
ପର୍ବତ ଶିଖର, ନଦୀ ଓ ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନ, ସରୋବର, ବିଶାଳ ବୃକ୍ଷ, ବୃକ୍ଷ ଝୁରି, ବିବିଧ ପର୍ବତ ଓ ଅରଣ୍ୟ ବୃକ୍ଷ (ସେମାନେ ଖୋଜିଲେ)।
4.48.4
अन्वेषमाणास्ते सर्वे वानराः सर्वतो दिशम्।
न सीतां ददृशुर्वीरा मैथिलीं जनकात्मजाम् ॥ ४.४८.४ ॥
ସେହି ବାନରମାନେ ସବୁଦିଗରେ ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେହି ବୀରମାନେ ମିଥିଳାର ରାଜକୁମାରୀ, ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
4.48.5
ते भक्षयन्तो मूलानि फलानि विविधान्यपि।
अन्वेषमाणा दुर्धर्षा न्यवसंस्तत्र तत्र ह ॥ ४.४८.५ ॥
ସେହି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ବାନରମାନେ ମୂଳ ଓ ବିବିଧ ଫଳ ଖାଇ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ରହିଲେ।
4.48.6
स तु देशो दुरन्वेषो गुहागहनवान् महान्।
निर्जलं निर्जनं शून्यं गहनं घोरदर्शनम् ॥ ४.४८.६ ॥
ସେହି ପ୍ରଦେଶ ଖୋଜିବା କଷ୍ଟକର, ଗୁମ୍ଫା ଓ ଘନ ଅରଣ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଶାଳ, ଜଳହୀନ, ନିର୍ଜନ, ଶୂନ୍ୟ, ଘନ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟର ଥିଲା।
4.48.7
तादृशान्यप्यरण्यानि विचित्य भृशपीडिताः।
स देशश्च दुरन्वेष्यो गुहागहनवान् महान् ॥ ४.४८.७ ॥
ଏପରି ଅନ୍ୟ ଅରଣ୍ୟମାନ ଖୋଜି ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ। ସେ ପ୍ରଦେଶ ଖୋଜିବା କଷ୍ଟକର, ଗୁମ୍ଫା ଓ ଘନ ଝାଡ଼ିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଶାଳ ଥିଲା।
4.48.8
त्यक्त्वा तु तं ततो देशं सर्वे वै हरियूथपाः।
देशमन्यं दुराधर्षं विविशुश्चाकुतोभयाः ॥ ४.४८.८ ॥
ସେ ପ୍ରଦେଶ ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତ ବାନରଯୂଥପତି ନିର୍ଭୟରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦୁର୍ଗମ ପ୍ରଦେଶରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
4.48.9
यत्र वन्ध्यफला वृक्षा विपुष्पाः पर्णवर्जिताः।
निस्तोयाः सरितो यत्र मूलं यत्र सुदुर्लभम् ॥ ४.४८.९ ॥
ଯେଉଁଠି ଗଛମାନେ ଫଳହୀନ, ଫୁଲହୀନ, ପତ୍ରହୀନ ଥିଲେ; ନଦୀମାନେ ଜଳହୀନ ଥିଲେ; ଏବଂ ଯେଉଁଠି ମୂଳ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଥିଲା।
4.48.10
न सन्ति महिषा यत्र न मृगा न च हस्तिनः।
शार्दूलाः पक्षिणो वापि ये चान्ये वनगोचराः ॥ ४.४८.१० ॥
ଯେଉଁଠି ମହିଷ ନାହାନ୍ତି, ମୃଗ ନାହାନ୍ତି, ହାତୀ ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି; ବାଘ ନାହାନ୍ତି, ପକ୍ଷୀ ନାହାନ୍ତି, ଅଥବା ଅରଣ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି।
4.48.11
न चात्र वृक्षा नौषध्यो न वल्ल्यो नापि वीरुधः।
स्निग्धपत्राः स्थले यत्र पद्मिन्यः फुल्लपङ्कजाः ॥ ४.४८.११ ॥
ଏଠାରେ ଗଛ ନାହାନ୍ତି, ଔଷଧି ନାହାନ୍ତି, ଲତା ନାହାନ୍ତି, ବେଲି ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସ୍ଥଳରେ ଚିକ୍କଣ ପତ୍ରଯୁକ୍ତ, ଫୁଟିଥିବା କମଳଯୁକ୍ତ ପଦ୍ମସରୋବର ଅଛି।
4.48.12
प्रेक्षणीयाः सुगन्धाश्च भ्रमरैश्च विवर्जिताः।
कण्डुर्नाम महाभागः सत्यवादी तपोधनः ॥ ४.४८.१२ ॥
ସେମାନେ ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର, ସୁଗନ୍ଧିତ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭ୍ରମରଶୂନ୍ୟ ଥିଲେ। ସେଠାରେ କଣ୍ଡୁ ନାମକ ମହାଭାଗ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ତପସ୍ୟା ହିଁ ଧନ ଥିବା ଋଷି ରହୁଥିଲେ।
4.48.13
महर्षिः परमामर्षी नियमैर्दुष्प्रधर्षणः।
तस्य तस्मिन् वने पुत्रो बालको दशवार्षिकः ॥ ४.४८.१३ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧୀ, ନିୟମରେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ସେଇ ମହର୍ଷିଙ୍କର, ସେହି ବନରେ ଦଶ ବର୍ଷର ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ର ଥିଲା।
4.48.14
प्रणष्टो जीवितान्ताय क्रुद्धस्तेन महामुनिः।
तेन धर्मात्मना शप्तं कृत्स्नं तत्र महद्वनम् ॥ ४.४८.१४ ॥
ସେ ବାଳକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା; କ୍ରୋଧିତ ସେଇ ମହାମୁନି, ସେଇ ଧର୍ମାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଶପ୍ତ ହୋଇ, ସେଠାକାର ସମଗ୍ର ମହାବନକୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ।
4.48.15
अशरण्यं दुराधर्षं मृगपक्षिविवर्जितम्।
तस्य ते काननान्तांस्तु गिरीणां कन्दराणि च ॥ ४.४८.१५ ॥
ସେ ବନ ଆଶ୍ରୟହୀନ, ଦୁର୍ଗମ ଏବଂ ମୃଗ-ପକ୍ଷୀବିହୀନ ହେଲା; ତାର ବନ-ପ୍ରାନ୍ତ ଓ ପର୍ବତର ଗୁହାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସେପରି ହେଲା।
4.48.16
प्रभवाणि नदीनां च विचिन्वन्ति समाहिताः।
तत्र चापि महात्मानो नापश्यञ्जनकात्मजाम् ॥ ४.४८.१६ ॥
ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ସେମାନେ ନଦୀମାନଙ୍କର ଉତ୍ସସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିଲେ; ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ମହାତ୍ମାମାନେ ଜନକକନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
4.48.17
हर्तारं रावणं वापि सुग्रीवप्रियकारिणः।
ते प्रविश्य तु तं भीमं लतागुल्मसमावृतम् ॥ ४.४८.१७ ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସେ ବାନରମାନେ, ଅପହରଣକାରୀ ରାବଣକୁ ମଧ୍ୟ ଖୋଜି, ଲତା ଓ ଝୋପରେ ଆବୃତ ସେ ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
4.48.18
ददृशुर्भीमकर्माणमसुरं सुरनिर्भयम्।
तं दृष्ट्वा वानरा घोरं स्थितं शैलमिवासुरम् ॥ ४.४८.१८ ॥
ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରୁଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ନ କରୁଥିବା ଏକ ଅସୁରକୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ। ପର୍ବତ ପରି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେ ଭୟଙ୍କର ଅସୁରକୁ ଦେଖି ବାନରମାନେ...
4.48.19
गाढं परिहिताः सर्वे दृष्ट्वा तं पर्वतोपमम्।
सोऽपि तान् वानरान् सर्वान् नष्टाः स्थेत्यब्रवीद् बली ॥ ४.४८.१९ ॥
ପର୍ବତ ସଦୃଶ ତାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ତାକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଧରିଲେ। ତହୁଁ ସେ ବଳବାନ ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ କହିଲା, "ତୁମେ ସମସ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲ।"
4.48.20
अभ्यधावत संक्रुद्धो मुष्टिमुद्यम्य संगतम्।
तमापतन्तं सहसा वालिपुत्रोऽङ्गदस्तदा ॥ ४.४८.२० ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ମୁଷ୍ଟି ଉଠାଇ ସେ ତାକୁ ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲା। ସେତେବେଳେ ବାଳୀପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ହଠାତ୍ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ତାକୁ ଦେଖିଲା।
4.48.21
रावणोऽयमिति ज्ञात्वा तलेनाभिजघान ह।
स वालिपुत्राभिहतो वक्त्राच्छोणितमुद्वमन् ॥ ४.४८.२१ ॥
"ଏ ରାବଣ" ବୋଲି ଜାଣି ଅଙ୍ଗଦ ଚଟାଣରେ ତାକୁ ଆଘାତ କଲା। ବାଳୀପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଘାତରେ ଆହତ ସେ ମୁହଁରୁ ରକ୍ତ ବାନ୍ତି କରି.
4.48.22
असुरो न्यपतद् भूमौ पर्यस्त इव पर्वतः।
ते तु तस्मिन् निरुच्छ्वासे वानरा जितकाशिनः ॥ ४.४८.२२ ॥
ପର୍ବତ ଓଲଟିପଡ଼ିବା ପରି ସେ ଅସୁର ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ସେ ନିଃଶ୍ୱାସହୀନ ପଡ଼ି ରହିବାରୁ, ନିଜକୁ ବିଜୟୀ ଭାବୁଥିବା ବାନରମାନେ।
4.48.23
व्यचिन्वन् प्रायशस्तत्र सर्वं ते गिरिगह्वरम्।
विचितं तु ततः सर्वं सर्वे ते काननौकसः ॥ ४.४८.२३ ॥
ସେଠାରେ ସେମାନେ ପ୍ରାୟ ସବୁଠାରେ ପର୍ବତ ଗୁମ୍ଫା ଖୋଜିଲେ। ତା'ପରେ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ସମସ୍ତ ବାନର ସମଗ୍ର ଗୁମ୍ଫା ଖୋଜି ସାରିଲେ।
4.48.24
अन्यदेवापरं घोरं विविशुर्गिरिगह्वरम्।
ते विचित्य पुनः खिन्ना विनिष्पत्य समागताः।
एकान्ते वृक्षमूले तु निषेदुर्दीनमानसाः ॥ ४.४८.२४ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ଆଉ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପର୍ବତ ଗୁମ୍ଫାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଖୋଜି ଥକି ବାହାରି ଏକତ୍ର ହୋଇ ସେମାନେ ଏକ ନିର୍ଜନ ଗଛ ମୂଳରେ ଦୁଃଖିତ ମନରେ ବସିଗଲେ।