ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.5.1
ऋष्यमूकात् तु हनुमान् गत्वा तं मलयं गिरिम्।
आचचक्षे तदा वीरौ कपिराजाय राघवौ ॥ ४.५.१ ॥
ଋଷ୍ୟମୂକରୁ ହନୁମାନ ସେହି ମଳୟ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ ସେତେବେଳେ କପିରାଜଙ୍କୁ ସେହି ଦୁଇ ବୀର ରାଘବଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
4.5.2
अयं रामो महाप्राज्ञ सम्प्राप्तो दृढविक्रमः।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा रामोऽयं सत्यविक्रमः ॥ ४.५.२ ॥
ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ଦୃଢ଼ ପରାକ୍ରମୀ ଏହି ରାମ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଆସିଛନ୍ତି; ଏହି ରାମ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ।
4.5.3
इक्ष्वाकूणां कुले जातो रामो दशरथात्मजः।
धर्मे निगदितश्चैव पितुर्निर्देशकारकः ॥ ४.५.३ ॥
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ଧର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନକାରୀ।
4.5.4
राजसूयाश्वमेधैश्च वह्निर्येनाभितर्पितः।
दक्षिणाश्च तथोत्सृष्टा गावः शतसहस्रशः ॥ ४.५.४ ॥
ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଯେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦକ୍ଷିଣା ରୂପେ ଦାନ କରିଥିଲେ।
4.5.5
तपसा सत्यवाक्येन वसुधा येन पालिता।
स्त्रीहेतोस्तस्य पुत्रोऽयं रामोऽरण्यं समागतः ॥ ४.५.५ ॥
ତପ ଓ ସତ୍ୟବାକ୍ୟରେ ଯେ ପୃଥିବୀକୁ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ସେହି ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏହି ରାମ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
4.5.6
तस्यास्य वसतोऽरण्ये नियतस्य महात्मनः।
रावणेन हृता भार्या स त्वां शरणमागतः ॥ ४.५.६ ॥
ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ଏହି ସଂଯମୀ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ରାବଣ ହରଣ କରିଛି; ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମର ଶରଣରେ ଆସିଛନ୍ତି।
4.5.7
भवता सख्यकामौ तौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
प्रगृह्य चार्चयस्वैतौ पूजनीयतमावुभौ ॥ ४.५.७ ॥
ସଖ୍ୟ ଇଚ୍ଛୁକ ସେହି ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆପଣ ଗ୍ରହଣ କରି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତୁ; ଉଭୟେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂଜନୀୟ।
4.5.8
श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं सुग्रीवो वानराधिपः।
दर्शनीयतमो भूत्वा प्रीत्योवाच च राघवम् ॥ ४.५.८ ॥
ହନୁମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ବାନରାଧିପତି ସୁଗ୍ରୀବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଧାରଣ କରି ପ୍ରୀତିର ସହିତ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.5.9
भवान् धर्मविनीतश्च सुतपाः सर्ववत्सलः।
आख्याता वायुपुत्रेण तत्त्वतो मे भवद्गुणाः ॥ ४.५.९ ॥
ଆପଣ ଧର୍ମରେ ବିନୀତ, ସତ୍ପାଳକ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ; ବାୟୁପୁତ୍ର ଆପଣଙ୍କ ଗୁଣ ମୋତେ ଯଥାର୍ଥରେ କହିଛନ୍ତି।
4.5.10
तन्ममैवैष सत्कारो लाभश्चैवोत्तमः प्रभो।
यत्त्वमिच्छसि सौहार्दं वानरेण मया सह ॥ ४.५.१० ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋ ପରି ଜଣେ ବାନର ସହିତ ସଖ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି, ଏଇଟା ହିଁ ମୋର ସମ୍ମାନ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଲାଭ।
4.5.11
रोचते यदि मे सख्यं बाहुरेष प्रसारितः।
गृह्यतां पाणिना पाणिर्मर्यादा बध्यतां ध्रुवा ॥ ४.५.११ ॥
ଯଦି ଏ ସଖ୍ୟ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ, ତେବେ ଏଇ ମୋର ପ୍ରସାରିତ ବାହୁ; ହାତରେ ହାତ ଧରାଯାଉ ଓ ଦୃଢ଼ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ବାନ୍ଧାଯାଉ।
4.5.12
एतत् तु वचनं श्रुत्वा सुग्रीवस्य सुभाषितम्।
सम्प्रहृष्टमना हस्तं पीडयामास पाणिना ॥ ४.५.१२ ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ଏଇ ସୁଭାଷିତ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ସେ ନିଜ ହାତରେ ତାଙ୍କ ହାତ ଚାପିଲେ।
4.5.13
हृष्टः सौहृदमालम्ब्य पर्यष्वजत पीडितम्।
ततो हनूमान् संत्यज्य भिक्षुरूपमरिंदमः ॥ ४.५.१३ ॥
ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ମିତ୍ରତା ଭାବରେ ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ତା'ପରେ ଶତ୍ରୁଦମନ ହନୁମାନ ଭିକ୍ଷୁ ରୂପ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ।
4.5.14
काष्ठयोः स्वेन रूपेण जनयामास पावकम्।
दीप्यमानं ततो वह्निं पुष्पैरभ्यर्च्य सत्कृतम् ॥ ४.५.१४ ॥
ଦୁଇ କାଠରୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସେ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ତା'ପରେ ଜ୍ଵଳନ୍ତ ସେହି ଅଗ୍ନିକୁ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
4.5.15
तयोर्मध्ये तु सुप्रीतो निदधौ सुसमाहितः।
ततोऽग्निं दीप्यमानं तौ चक्रतुश्च प्रदक्षिणम् ॥ ४.५.१५ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଝିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ସେ ସେହି ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କଲେ। ତା'ପରେ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ସେହି ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ।
4.5.16
सुग्रीवो राघवश्चैव वयस्यत्वमुपागतौ।
ततः सुप्रीतमनसौ तावुभौ हरिराघवौ ॥ ४.५.१६ ॥
ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ରାଘବ ଉଭୟେ ମିତ୍ରତା ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତା'ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ମନ ଥିବା ସେମାନେ ଦୁହେଁ, ବାନର ଓ ରାଘବ, ମିତ୍ର ହେଲେ।
4.5.17
अन्योन्यमभिवीक्षन्तौ न तृप्तिमभिजग्मतुः।
त्वं वयस्योऽसि हृद्यो मे ह्येकं दुःखं सुखं च नौ ॥ ४.५.१७ ॥
ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖି ଦୁହେଁ ତୃପ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ। (ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ:) ତୁମେ ମୋର ମିତ୍ର, ମୋ ହୃଦୟର ପ୍ରିୟ; ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ ଏକ।
4.5.18
सुग्रीवो राघवं वाक्यमित्युवाच प्रहृष्टवत्।
ततः सुपर्णबहुलां भङ्क्त्वा शाखां सुपुष्पिताम् ॥ ४.५.१८ ॥
ସୁଗ୍ରୀବ ରାଘବଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ, ଯେମିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ। ତା'ପରେ ପତ୍ରରେ ଭରା, ଭଲ ଭାବରେ ଫୁଲିଥିବା ଏକ ଶାଖା ଭାଙ୍ଗି।
4.5.19
सालस्यास्तीर्य सुग्रीवो निषसाद सराघवः।
लक्ष्मणायाथ संहृष्टो हनुमान् मारुतात्मजः ॥ ४.५.१९ ॥
ସାଳ ପତ୍ର ବିଛାଇ ସୁଗ୍ରୀବ ରାଘବଙ୍କ ସହ ବସିଲେ। ସେତେବେଳେ ହର୍ଷିତ ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ (ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ)।
4.5.20
शाखां चन्दनवृक्षस्य ददौ परमपुष्पिताम्।
ततः प्रहृष्टः सुग्रीवः श्लक्ष्णं मधुरया गिरा ॥ ४.५.२० ॥
(ହନୁମାନ) ଚନ୍ଦନ ବୃକ୍ଷର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଷ୍ପିତ ଏକ ଶାଖା ଦେଲେ। ତା'ପରେ ହର୍ଷିତ ସୁଗ୍ରୀବ କୋମଳ ଓ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ (କହିଲେ)।
4.5.21
प्रत्युवाच तदा रामं हर्षव्याकुललोचनः।
अहं विनिकृतो राम चरामीह भयार्दितः ॥ ४.५.२१ ॥
ସେତେବେଳେ ହର୍ଷରେ ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନ ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ହେ ରାମ, ମୁଁ ଅପମାନିତ; ଏଠାରେ ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ବୁଲୁଛି।"
4.5.22
हृतभार्यो वने त्रस्तो दुर्गमेतदुपाश्रितः।
सोऽहं त्रस्तो वने भीतो वसाम्युद्भ्रान्तचेतनः ॥ ४.५.२२ ॥
ପତ୍ନୀ ହରଣ ହୋଇଯିବାରୁ, ବନରେ ଭୀତ ହୋଇ, ଏହି ଦୁର୍ଗମ (ପର୍ବତ) ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି। ସେହି ମୁଁ ଭୀତ, ତ୍ରସ୍ତ ଓ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ମନରେ ବନରେ ବାସ କରୁଛି।
4.5.23
वालिना निकृतो भ्रात्रा कृतवैरश्च राघव।
वालिनो मे महाभाग भयार्तस्याभयं कुरु ॥ ४.५.२३ ॥
ଭାଇ ବାଳୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ଓ ଶତ୍ରୁତାରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇଥିବା (ମୁଁ)। ହେ ରାଘବ, ହେ ମହାଭାଗ, ବାଳୀଙ୍କ ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ମୋତେ ଅଭୟ ଦିଅନ୍ତୁ।
4.5.24
कर्तुमर्हसि काकुत्स्थ भयं मे न भवेद् यथा।
एवमुक्तस्तु तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मवत्सलः ॥ ४.५.२४ ॥
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୋର ଭୟ ନ ରହିବା ପରି ଆପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି କହିବାରୁ ତେଜସ୍ୱୀ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଧର୍ମପ୍ରିୟ (ରାମ...)।
4.5.25
प्रत्यभाषत काकुत्स्थः सुग्रीवं प्रहसन्निव।
उपकारफलं मित्रं विदितं मे महाकपे ॥ ४.५.२५ ॥
କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ହସି ହସି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ହେ ମହାକପି, ମିତ୍ରର ଉପକାରର ଫଳ ମୋର ଜଣା ଅଛି।"
4.5.26
वालिनं तं वधिष्यामि तव भार्यापहारिणम्।
अमोघाः सूर्यसंकाशा ममेमे निशिताः शराः ॥ ४.५.२६ ॥
ତୁମ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ହରଣ କରିଥିବା ସେହି ବାଳୀକୁ ମୁଁ ବଧ କରିବି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୋର ଏହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ କେବେ ବିଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ।
4.5.27
तस्मिन् वालिनि दुर्वृत्ते निपतिष्यन्ति वेगिताः।
कङ्कपत्रप्रतिच्छन्ना महेन्द्राशनिसंनिभाः ॥ ४.५.२७ ॥
ସେହି ଦୁରାଚାରୀ ବାଳୀ ଉପରେ ଏହି ବାଣ ବେଗରେ ପଡ଼ିବ। କଙ୍କ ପକ୍ଷୀର ପକ୍ଷରେ ଆବୃତ ଏହି ବାଣ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ସଦୃଶ।
4.5.28
तीक्ष्णाग्रा ऋजुपर्वाणः सरोषा भुजगा इव।
तमद्य वालिनं पश्य तीक्ष्णैराशीविषोपमैः ॥ ४.५.२८ ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ର ଓ ସିଧା ଗଣ୍ଠିବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ବାଣ କ୍ରୋଧିତ ସାପ ପରି। ଆଜି ବିଷଧର ସାପ ପରି ଏହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେହି ବାଳୀକୁ ଦେଖ।
4.5.29
शरैर्विनिहतं भूमौ प्रकीर्णमिव पर्वतम्।
स तु तद् वचनं श्रुत्वा राघवस्यात्मनो हितम्।
सुग्रीवः परमप्रीतः परमं वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.५.२९ ॥
ବାଣରେ ଭୂମିରେ ହତ, ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ପର୍ବତ ପରି ପଡ଼ିଥିବା ସେହି ବାଳୀକୁ ଦେଖ। ରାଘବଙ୍କର ସେହି ହିତକର ବଚନ ଶୁଣି ସୁଗ୍ରୀବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.5.30
तव प्रसादेन नृसिंह वीर
प्रियां च राज्यं च समाप्नुयामहम्।
तथा कुरु त्वं नरदेव वैरिणं
यथा न हिंस्यात् स पुनर्ममाग्रजम् ॥ ४.५.३० ॥
ତୁମ କୃପାରେ, ହେ ନୃସିଂହ, ହେ ବୀର, ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟା ଓ ରାଜ୍ୟ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ପାଇବି। ହେ ନରଦେବ, ସେହି ଶତ୍ରୁ ଯେପରି ପୁନର୍ବାର ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତାଙ୍କୁ ହିଂସା ନ କରେ ଏପରି କର।
4.5.31
सीताकपीन्द्रक्षणदाचराणां
राजीवहेमज्वलनोपमानि।
सुग्रीवरामप्रणयप्रसङ्गे
वामानि नेत्राणि समं स्फुरन्ति ॥ ४.५.३१ ॥
ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ରାମଙ୍କ ବନ୍ଧୁତାର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସୀତା, କପୀନ୍ଦ୍ର ଓ ରାତ୍ରିଚରମାନଙ୍କ ବାମ ଆଖି — ପଦ୍ମ ଓ ଉତ୍ତପ୍ତ ସୁନାର ଜ୍ୱାଳା ସଦୃଶ — ଏକାସାଙ୍ଗେ ସ୍ପନ୍ଦିତ ହେଲା।