ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.5.1
ऋष्यमूकात् तु हनुमान् गत्वा तं मलयं गिरिम्।
आचचक्षे तदा वीरौ कपिराजाय राघवौ ॥ ४.५.१ ॥
ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਤੋਂ ਹਨੂਮਾਨ ਉਸ ਮਲਯ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਤਦੋਂ ਕਪਿਰਾਜ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੀਰ ਰਾਘਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
4.5.2
अयं रामो महाप्राज्ञ सम्प्राप्तो दृढविक्रमः।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा रामोऽयं सत्यविक्रमः ॥ ४.५.२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ! ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਇਹ ਰਾਮ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ; ਇਹ ਰਾਮ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਹਨ।
4.5.3
इक्ष्वाकूणां कुले जातो रामो दशरथात्मजः।
धर्मे निगदितश्चैव पितुर्निर्देशकारकः ॥ ४.५.३ ॥
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
4.5.4
राजसूयाश्वमेधैश्च वह्निर्येनाभितर्पितः।
दक्षिणाश्च तथोत्सृष्टा गावः शतसहस्रशः ॥ ४.५.४ ॥
ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗਿਆਂ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਗਾਵਾਂ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਜੋਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ।
4.5.5
तपसा सत्यवाक्येन वसुधा येन पालिता।
स्त्रीहेतोस्तस्य पुत्रोऽयं रामोऽरण्यं समागतः ॥ ४.५.५ ॥
ਤਪ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇਹ ਰਾਮ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਕਾਰਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ।
4.5.6
तस्यास्य वसतोऽरण्ये नियतस्य महात्मनः।
रावणेन हृता भार्या स त्वां शरणमागतः ॥ ४.५.६ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਇਸ ਸੰਜਮੀ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਹਰ ਲਿਆ; ਉਹ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਨ।
4.5.7
भवता सख्यकामौ तौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
प्रगृह्य चार्चयस्वैतौ पूजनीयतमावुभौ ॥ ४.५.७ ॥
ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਅਪਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ; ਦੋਵੇਂ ਅਤਿ ਪੂਜਨੀਯ ਹਨ।
4.5.8
श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं सुग्रीवो वानराधिपः।
दर्शनीयतमो भूत्वा प्रीत्योवाच च राघवम् ॥ ४.५.८ ॥
ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
4.5.9
भवान् धर्मविनीतश्च सुतपाः सर्ववत्सलः।
आख्याता वायुपुत्रेण तत्त्वतो मे भवद्गुणाः ॥ ४.५.९ ॥
ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਨੀਤ, ਸਤਿਪਾਲਕ ਅਤੇ ਸਭ ਪ੍ਰਤੀ ਸਨੇਹੀ ਹੋ; ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਦੱਸੇ ਹਨ।
4.5.10
तन्ममैवैष सत्कारो लाभश्चैवोत्तमः प्रभो।
यत्त्वमिच्छसि सौहार्दं वानरेण मया सह ॥ ४.५.१० ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਵਾਨਰ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਲਾਭ ਹੈ।
4.5.11
रोचते यदि मे सख्यं बाहुरेष प्रसारितः।
गृह्यतां पाणिना पाणिर्मर्यादा बध्यतां ध्रुवा ॥ ४.५.११ ॥
ਜੇ ਇਹ ਮਿੱਤਰਤਾ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੀ ਫੈਲਾਈ ਹੋਈ ਬਾਂਹ ਹੈ; ਹੱਥ ਨਾਲ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਮਰਯਾਦਾ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਵੇ।
4.5.12
एतत् तु वचनं श्रुत्वा सुग्रीवस्य सुभाषितम्।
सम्प्रहृष्टमना हस्तं पीडयामास पाणिना ॥ ४.५.१२ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਇਸ ਸੁਭਾਸ਼ਿਤ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਘੁੱਟਿਆ।
4.5.13
हृष्टः सौहृदमालम्ब्य पर्यष्वजत पीडितम्।
ततो हनूमान् संत्यज्य भिक्षुरूपमरिंदमः ॥ ४.५.१३ ॥
ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਕਸ ਕੇ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਭਿਖਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
4.5.14
काष्ठयोः स्वेन रूपेण जनयामास पावकम्।
दीप्यमानं ततो वह्निं पुष्पैरभ्यर्च्य सत्कृतम् ॥ ४.५.१४ ॥
ਦੋ ਲੱਕੜਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਬਲਦੀ ਉਸ ਅੱਗ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
4.5.15
तयोर्मध्ये तु सुप्रीतो निदधौ सुसमाहितः।
ततोऽग्निं दीप्यमानं तौ चक्रतुश्च प्रदक्षिणम् ॥ ४.५.१५ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਉਸ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਅੱਗ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।
4.5.16
सुग्रीवो राघवश्चैव वयस्यत्वमुपागतौ।
ततः सुप्रीतमनसौ तावुभौ हरिराघवौ ॥ ४.५.१६ ॥
ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਰਾਘਵ, ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਏ।
4.5.17
अन्योन्यमभिवीक्षन्तौ न तृप्तिमभिजग्मतुः।
त्वं वयस्योऽसि हृद्यो मे ह्येकं दुःखं सुखं च नौ ॥ ४.५.१७ ॥
ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਾ ਹੋਏ। (ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ:) ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ; ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੁੱਖ ਇਕ ਹੈ।
4.5.18
सुग्रीवो राघवं वाक्यमित्युवाच प्रहृष्टवत्।
ततः सुपर्णबहुलां भङ्क्त्वा शाखां सुपुष्पिताम् ॥ ४.५.१८ ॥
ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲੀ ਹੋਈ ਇਕ ਟਾਹਣੀ ਤੋੜ ਕੇ।
4.5.19
सालस्यास्तीर्य सुग्रीवो निषसाद सराघवः।
लक्ष्मणायाथ संहृष्टो हनुमान् मारुतात्मजः ॥ ४.५.१९ ॥
ਸਾਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਿਛਾ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਰਾਘਵ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਲਈ (ਆਸਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ)।
4.5.20
शाखां चन्दनवृक्षस्य ददौ परमपुष्पिताम्।
ततः प्रहृष्टः सुग्रीवः श्लक्ष्णं मधुरया गिरा ॥ ४.५.२० ॥
(ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ) ਚੰਦਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਬਹੁਤ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਟਹਿਣੀ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ (ਆਖਿਆ)।
4.5.21
प्रत्युवाच तदा रामं हर्षव्याकुललोचनः।
अहं विनिकृतो राम चरामीह भयार्दितः ॥ ४.५.२१ ॥
ਫਿਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹਾਂ; ਇੱਥੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਭਟਕਦਾ ਹਾਂ।"
4.5.22
हृतभार्यो वने त्रस्तो दुर्गमेतदुपाश्रितः।
सोऽहं त्रस्तो वने भीतो वसाम्युद्भ्रान्तचेतनः ॥ ४.५.२२ ॥
ਪਤਨੀ ਖੋਹੀ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਬਨ ਵਿੱਚ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਦੁਰਗਮ (ਪਰਬਤ) ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਉਹ ਮੈਂ ਡਰਿਆ, ਭੈਭੀਤ ਅਤੇ ਉਲਝੇ ਮਨ ਨਾਲ ਬਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
4.5.23
वालिना निकृतो भ्रात्रा कृतवैरश्च राघव।
वालिनो मे महाभाग भयार्तस्याभयं कुरु ॥ ४.५.२३ ॥
ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਵੱਲੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਅਤੇ ਵੈਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ (ਮੈਂ ਹਾਂ)। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਵਾਲੀ ਤੋਂ ਡਰੇ ਮੈਨੂੰ ਅਭੈ ਦਿਓ।
4.5.24
कर्तुमर्हसि काकुत्स्थ भयं मे न भवेद् यथा।
एवमुक्तस्तु तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मवत्सलः ॥ ४.५.२४ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਮੇਰਾ ਡਰ ਨਾ ਰਹੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ਰਾਮ...)।
4.5.25
प्रत्यभाषत काकुत्स्थः सुग्रीवं प्रहसन्निव।
उपकारफलं मित्रं विदितं मे महाकपे ॥ ४.५.२५ ॥
ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਮਹਾਕਪੀ, ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਫਲ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।"
4.5.26
वालिनं तं वधिष्यामि तव भार्यापहारिणम्।
अमोघाः सूर्यसंकाशा ममेमे निशिताः शराः ॥ ४.५.२६ ॥
ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਮੇਰੇ ਇਹ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
4.5.27
तस्मिन् वालिनि दुर्वृत्ते निपतिष्यन्ति वेगिताः।
कङ्कपत्रप्रतिच्छन्ना महेन्द्राशनिसंनिभाः ॥ ४.५.२७ ॥
ਉਸ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਵਾਲੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਬਾਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ ਡਿੱਗਣਗੇ। ਕੰਕ ਪੰਛੀ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਇਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਾਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਹਨ।
4.5.28
तीक्ष्णाग्रा ऋजुपर्वाणः सरोषा भुजगा इव।
तमद्य वालिनं पश्य तीक्ष्णैराशीविषोपमैः ॥ ४.५.२८ ॥
ਤਿੱਖੇ ਸਿਰੇ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਇਹ ਕ੍ਰੋਧੀ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਵਿਸ਼ੈਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਦੇਖ।
4.5.29
शरैर्विनिहतं भूमौ प्रकीर्णमिव पर्वतम्।
स तु तद् वचनं श्रुत्वा राघवस्यात्मनो हितम्।
सुग्रीवः परमप्रीतः परमं वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.५.२९ ॥
ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਖਿੱਲਰੇ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਪਏ ਉਸ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਦੇਖ। ਰਾਘਵ ਦੇ ਉਸ ਹਿਤਕਾਰੀ ਵਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
4.5.30
तव प्रसादेन नृसिंह वीर
प्रियां च राज्यं च समाप्नुयामहम्।
तथा कुरु त्वं नरदेव वैरिणं
यथा न हिंस्यात् स पुनर्ममाग्रजम् ॥ ४.५.३० ॥
ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਨਰਸਿੰਘ, ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ। ਹੇ ਨਰਦੇਵ, ਤੂੰ ਇਹ ਕਰ ਕਿ ਉਹ ਵੈਰੀ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੇ।
4.5.31
सीताकपीन्द्रक्षणदाचराणां
राजीवहेमज्वलनोपमानि।
सुग्रीवरामप्रणयप्रसङ्गे
वामानि नेत्राणि समं स्फुरन्ति ॥ ४.५.३१ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੀਤਾ, ਕਪੀਂਦ੍ਰ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖੱਬੀਆਂ ਅੱਖਾਂ — ਕਮਲ ਅਤੇ ਤਪੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਾਟ ਵਰਗੀਆਂ — ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਫੜਕ ਉੱਠੀਆਂ।