ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.50.1
सह ताराङ्गदाभ्यां तु संगम्य हनुमान् कपिः।
विचिनोति च विन्ध्यस्य गुहाश्च गहनानि च ॥ ४.५०.१ ॥
ତାରା ଓ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ହୋଇ ବାନର ହନୁମାନ ବିନ୍ଧ୍ୟର ଗୁମ୍ଫା ଓ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
4.50.2
सिंहशार्दूलजुष्टाश्च गुहाश्च परितस्तदा।
विषमेषु नगेन्द्रस्य महाप्रस्रवणेषु च ॥ ४.५०.२ ॥
ସେତେବେଳେ ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ସିଂହ ଓ ବାଘ ରହୁଥିବା ଗୁମ୍ଫା, ବନ୍ଧୁର ସ୍ଥାନ ଓ ମହାନ ଝରଣାରେ ଖୋଜା ହେଲା।
4.50.3
आसेदुस्तस्य शैलस्य कोटिं दक्षिणपश्चिमाम्।
तेषां तत्रैव वसतां स कालो व्यत्यवर्तत ॥ ४.५०.३ ॥
ସେମାନେ ସେହି ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଶିଖର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ରହିବାବେଳେ ସେ ସମୟ ବିତିଗଲା।
4.50.4
स हि देशो दुरन्वेष्यो गुहागहनवान् महान्।
तत्र वायुसुतः सर्वं विचिनोति स्म पर्वतम् ॥ ४.५०.४ ॥
ସେ ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜିବା କଷ୍ଟକର, ଗୁମ୍ଫା ଓ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶାଳ ଥିଲା; ସେଠାରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ଖୋଜିଲେ।
4.50.5
परस्परेण रहिता अन्योन्यस्याविदूरतः।
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः ॥ ४.५०.५ ॥
ସେମାନେ ପରସ୍ପରଠାରୁ ପୃଥକ ଥିଲେ, ତଥାପି ପରସ୍ପରଠାରୁ ବହୁତ ଦୂରରେ ନଥିଲେ: ଗଜ, ଗବାକ୍ଷ, ଗବୟ, ଶରଭ, ଗନ୍ଧମାଦନ।
4.50.6
मैन्दश्च द्विविदश्चैव हनूमान् जाम्बवानपि।
अङ्गदो युवराजश्च तारश्च वनगोचरः ॥ ४.५०.६ ॥
ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ, ହନୁମାନ ଓ ଜାମ୍ବବାନ୍ ମଧ୍ୟ, ଯୁବରାଜ ଅଙ୍ଗଦ ଓ ତାର—ବନଚର।
4.50.7
गिरिजालावृतान् देशान् मार्गित्वा दक्षिणां दिशम्।
विचिन्वन्तस्ततस्तत्र ददृशुर्विवृतं बिलम् ॥ ४.५०.७ ॥
ପର୍ବତର ଝୋପରେ ଘେରା ଅଞ୍ଚଳରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଖୋଜୁ ଖୋଜୁ ସେମାନେ ସେଠାରେ ଏକ ଖୋଲା ଗୁମ୍ଫା ଦେଖିଲେ।
4.50.8
दुर्गमृक्षबिलं नाम दानवेनाभिरक्षितम्।
क्षुत्पिपासापरीतास्तु श्रान्तास्तु सलिलार्थिनः ॥ ४.५०.८ ॥
ତାହା ଋକ୍ଷବିଳ ନାମକ ଦୁର୍ଗମ ଗୁମ୍ଫା ଥିଲା, ଯାହାକୁ ଜଣେ ଦାନବ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲା। କ୍ଷୁଧା ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ କ୍ଳାନ୍ତ ସେମାନେ ଜଳ ଖୋଜୁଥିଲେ।
4.50.9
अवकीर्णं लतावृक्षैर्ददृशुस्ते महाबिलम्।
तत्र क्रौञ्चाश्च हंसाश्च सारसाश्चापि निष्क्रमन् ॥ ४.५०.९ ॥
ଲତା ଓ ବୃକ୍ଷରେ ଢଙ୍କା ସେହି ବିଶାଳ ଗୁମ୍ଫା ସେମାନେ ଦେଖିଲେ; ସେଠାରୁ କ୍ରୌଞ୍ଚ, ହଂସ ଓ ସାରସ ବାହାରି ଆସୁଥିଲେ।
4.50.10
जलार्द्राश्चक्रवाकाश्च रक्ताङ्गाः पद्मरेणुभिः।
ततस्तद् बिलमासाद्य सुगन्धि दुरतिक्रमम् ॥ ४.५०.१० ॥
ଜଳରେ ଭିଜା, ପଦ୍ମପରାଗରେ ଲାଲ ଶରୀରର ଚକ୍ରବାକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ତା'ପରେ ସେହି ଗୁମ୍ଫା ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି—ଯାହା ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଦୁରତିକ୍ରମ୍ୟ ଥିଲା—
4.50.11
विस्मयव्यग्रमनसो बभूवुर्वानरर्षभाः।
संजातपरिशङ्कास्ते तद् बिलं प्लवगोत्तमाः ॥ ४.५०.११ ॥
ବିସ୍ମୟରେ ବ୍ୟଗ୍ର ମନ ଥିବା ସେହି ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ହେଲେ; ସେହି ଗୁମ୍ଫା ବିଷୟରେ ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଜାଗିଲା—ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲମ୍ଫଦାତା ଥିଲେ।
4.50.12
अभ्यपद्यन्त संहृष्टास्तेजोवन्तो महाबलाः।
नानासत्त्वसमाकीर्णं दैत्येन्द्रनिलयोपमम् ॥ ४.५०.१२ ॥
ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ମହାବଳୀ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ସେଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ—ନାନା ପ୍ରାଣୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସ ସଦୃଶ ସେହି ଗୁମ୍ଫା ଆଡ଼କୁ।
4.50.13
दुर्दर्शमिव घोरं च दुर्विगाह्यं च सर्वशः।
ततः पर्वतकूटाभो हनूमान् मारुतात्मजः ॥ ४.५०.१३ ॥
ସେହି ବିଳ ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା ଏବଂ ସବୁ ଦିଗରୁ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କଷ୍ଟକର ଥିଲା। ତା'ପରେ ପର୍ବତଶିଖର ପରି ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ।
4.50.14
अब्रवीद् वानरान् घोरान् कान्तारवनकोविदः।
गिरिजालावृतान् देशान् मार्गित्वा दक्षिणां दिशम् ॥ ४.५०.१४ ॥
ବନ ଓ ଦୁର୍ଗମ ପ୍ରଦେଶରେ ନିପୁଣ ହନୁମାନ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ପର୍ବତଜାଲରେ ଘେରା ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜି ଭୟଙ୍କର ବାନରମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.50.15
वयं सर्वे परिश्रान्ता न च पश्याम मैथिलीम्।
अस्माच्चापि बिलाद्धंसाः क्रौञ्चाश्च सह सारसैः ॥ ४.५०.१५ ॥
ଆମେ ସମସ୍ତେ କ୍ଳାନ୍ତ; ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହୁଁ। ଏହି ବିଳରୁ ହଂସ ଓ କ୍ରୌଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀ ସାରସ ସହ ବାହାରି ଆସୁଛନ୍ତି।
4.50.16
जलार्द्राश्चक्रवाकाश्च निष्पतन्ति स्म सर्वशः।
नूनं सलिलवानत्र कूपो वा यदि वा ह्रदः ॥ ४.५०.१६ ॥
ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସବୁ ଦିଗରୁ ଉଡ଼ୁଛନ୍ତି। ନିଶ୍ଚୟ ଏଠାରେ ଜଳ ଅଛି; ଏକ କୂଅ କିମ୍ବା ହ୍ରଦ ଥିବ।
4.50.17
तथा चेमे बिलद्वारे स्निग्धास्तिष्ठन्ति पादपाः।
इत्युक्तास्तद् बिलं सर्वे विविशुस्तिमिरावृतम् ॥ ४.५०.१७ ॥
ଏବଂ ଏହି ସବୁଜ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ବିଳ ଦ୍ୱାରରେ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହା କୁହାଯିବାରୁ ସମସ୍ତ ବାନର ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ସେହି ବିଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
4.50.18
अचन्द्रसूर्यं हरयो ददृशू रोमहर्षणम्।
निशाम्य तस्मात् सिंहांश्च तांस्तांश्च मृगपक्षिणः ॥ ४.५०.१८ ॥
ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟହୀନ, ରୋମାଞ୍ଚକର ସେହି ସ୍ଥାନ ବାନରମାନେ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରୁ ସିଂହ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମୃଗ-ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି।
4.50.19
प्रविष्टा हरिशार्दूला बिलं तिमिरसंवृतम्।
न तेषां सज्जते दृष्टिर्न तेजो न पराक्रमः ॥ ४.५०.१९ ॥
ଅନ୍ଧକାରରେ ଘେରା ସେ ଗୁମ୍ଫାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ସେହି ବାନର-ସିଂହମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ତେଜ କିମ୍ବା ପରାକ୍ରମ କିଛି କାମ କଲା ନାହିଁ।
4.50.20
वायोरिव गतिस्तेषां दृष्टिस्तमसि वर्तते।
ते प्रविष्टास्तु वेगेन तद् बिलं कपिकुञ्जराः ॥ ४.५०.२० ॥
ସେମାନଙ୍କ ଗତି ପବନ ପରି ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟି ଅନ୍ଧକାରରେ ହିଁ ରହିଲା। ବେଗରେ ସେ ଗୁମ୍ଫାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେହି ବାନର-ଗଜମାନେ ସେଠାରେ ରହିଗଲେ।
4.50.21
प्रकाशं चाभिरामं च ददृशुर्देशमुत्तमम्।
ततस्तस्मिन् बिले भीमे नानापादपसंकुले ॥ ४.५०.२१ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଗୁମ୍ଫାରେ ନାନା ପ୍ରକାର ଗଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆଲୋକିତ ଓ ମନୋରମ ଉତ୍ତମ ପ୍ରଦେଶ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ।
4.50.22
अन्योन्यं सम्परिष्वज्य जग्मुर्योजनमन्तरम्।
ते नष्टसंज्ञास्तृषिताः सम्भ्रान्ताः सलिलार्थिनः ॥ ४.५०.२२ ॥
ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସେମାନେ ଏକ ଯୋଜନ ଦୂର ଗଲେ। ଚେତନା ହରାଇ, ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତ ଓ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ସେମାନେ ଜଳ ଖୋଜୁଥିଲେ।
4.50.23
परिपेतुर्बिले तस्मिन् कंचित् कालमतन्द्रिताः।
ते कृशा दीनवदनाः परिश्रान्ताः प्लवङ्गमाः ॥ ४.५०.२३ ॥
ସେହି ଗୁମ୍ଫାରେ ସେମାନେ କିଛି ସମୟ ବୁଲିଲେ; କ୍ଳାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସଚେତନ ରହିଲେ। ସେମାନେ କୃଶ, ଦୀନ ମୁଖର ଓ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ଳାନ୍ତ ବାନର ଥିଲେ।
4.50.24
आलोकं ददृशुर्वीरा निराशा जीविते यदा।
ततस्तं देशमागम्य सौम्या वितिमिरं वनम् ॥ ४.५०.२४ ॥
ଜୀବନର ଆଶା ହରାଇଥିବା ସେହି ବୀରମାନେ ସେତେବେଳେ ଆଲୋକ ଦେଖିଲେ। ତା'ପରେ ସେହି ସୌମ୍ୟ ବାନରମାନେ ଅନ୍ଧକାରହୀନ ସେହି ବନରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
4.50.25
ददृशुः काञ्चनान् वृक्षान् दीप्तवैश्वानरप्रभान्।
सालांस्तालांस्तमालांश्च पुंनागान् वञ्जुलान् धवान् ॥ ४.५०.२५ ॥
ସେମାନେ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଗଛ ଦେଖିଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା — ସାଲ, ତାଳ, ତମାଳ, ପୁନ୍ନାଗ, ବଞ୍ଜୁଳ ଓ ଧବ ଗଛ।
4.50.26
चम्पकान् नागवृक्षांश्च कर्णिकारांश्च पुष्पितान्।
स्तबकैः काञ्चनैश्चित्रै रक्तैः किसलयैस्तथा ॥ ४.५०.२६ ॥
ସେମାନେ ଚମ୍ପକ, ନାଗ ଗଛ ଓ ଫୁଟିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛ ଦେଖିଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ସୁନା, ବିଚିତ୍ର ଓ ଲାଲ କଅଁଳ ଗୁଚ୍ଛରେ ଭରପୂର ଥିଲା।
4.50.27
आपीडैश्च लताभिश्च हेमाभरणभूषितान्।
तरुणादित्यसंकाशान् वैदूर्यमयवेदिकान् ॥ ४.५०.२७ ॥
ସେଗୁଡ଼ିକ ମାଳା ଓ ଲତାରେ ଏବଂ ସୁନା ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ଥିଲା; ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପ୍ରଭାବିତ ଥିଲା; ବୈଦୂର୍ଯ୍ୟ ମଣିର ବେଦୀ ଥିଲା।
4.50.28
बिभ्राजमानान् वपुषा पादपांश्च हिरण्मयान्।
नीलवैदूर्यवर्णाश्च पद्मिनीः पतगैर्वृताः ॥ ४.५०.२८ ॥
ସେଇ ସୁନା ଗଛଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା; ନୀଳ ବୈଦୂର୍ଯ୍ୟ ରଙ୍ଗର ପଦ୍ମ ପୋଖରୀ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା।
4.50.29
महद्भिः काञ्चनैर्वृक्षैर्वृता बालार्कसंनिभैः।
जातरूपमयैर्मत्स्यैर्महद्भिश्चाथ पङ्कजैः ॥ ४.५०.२९ ॥
ସେଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାତଃ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିଶାଳ ସୁନା ଗଛରେ ଘେରା ଥିଲା; ସେଠାରେ ସୁନା ମାଛ ଓ ବଡ଼ ପଦ୍ମ ଥିଲା।
4.50.30
नलिनीस्तत्र ददृशुः प्रसन्नसलिलायुताः।
काञ्चनानि विमानानि राजतानि तथैव च ॥ ४.५०.३० ॥
ସେଠାରେ ସେମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ଭରପୂର ପଦ୍ମ ପୋଖରୀ ଦେଖିଲେ; ସୁନା ଓ ରୂପାର ବିମାନ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
4.50.31
तपनीयगवाक्षाणि मुक्ताजालावृतानि च।
हैमराजतभौमानि वैदूर्यमणिमन्ति च ॥ ४.५०.३१ ॥
ସୁନାର ଝରକା ଥିଲା, ମୁକ୍ତାଜାଲରେ ଆବୃତ, ସୁନା, ରୂପା ଓ ମାଟିରେ ନିର୍ମିତ, ଏବଂ ବୈଦୂର୍ଯ୍ୟ ମଣିରେ ସଜ୍ଜିତ।
4.50.32
ददृशुस्तत्र हरयो गृहमुख्यानि सर्वशः।
पुष्पितान् फलिनो वृक्षान् प्रवालमणिसंनिभान् ॥ ४.५०.३२ ॥
ସେଠାରେ ବାନରମାନେ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରଧାନ ଗୃହ ଦେଖିଲେ; ପୁଷ୍ପିତ, ଫଳବନ୍ତ ଗଛ ଏବଂ ପ୍ରବାଳ ଓ ମଣି ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗଛ ଦେଖିଲେ।
4.50.33
काञ्चनभ्रमरांश्चैव मधूनि च समन्ततः।
मणिकाञ्चनचित्राणि शयनान्यासनानि च ॥ ४.५०.३३ ॥
ସୁନାର ଭ୍ରମର, ଚାରିପଟେ ମଧୁ, ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଚିତ୍ରିତ ଶଯ୍ୟା ଓ ଆସନ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
4.50.34
विविधानि विशालानि ददृशुस्ते समन्ततः।
हैमराजतकांस्यानां भाजनानां च राशयः ॥ ४.५०.३४ ॥
ବିବିଧ ବିଶାଳ ବସ୍ତୁ ସେମାନେ ଚାରିପଟେ ଦେଖିଲେ; ସୁନା, ରୂପା ଓ କାଂସା ପାତ୍ରର ରାଶି ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
4.50.35
अगुरूणां च दिव्यानां चन्दनानां च संचयान्।
शुचीन्यभ्यवहाराणि मूलानि च फलानि च ॥ ४.५०.३५ ॥
ଦିବ୍ୟ ଅଗୁରୁ ଓ ଚନ୍ଦନର ରାଶି; ଶୁଚି ଖାଦ୍ୟ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
4.50.36
महार्हाणि च यानानि मधूनि रसवन्ति च।
दिव्यानामम्बराणां च महार्हाणां च संचयान् ॥ ४.५०.३६ ॥
ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ଯାନ, ରସାଳ ମଧୁ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଓ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତ୍ରର ରାଶି ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
4.50.37
कम्बलानां च चित्राणामजिनानां च संचयान्।
तत्र तत्र च विन्यस्तान् दीप्तान् वैश्वानरप्रभान् ॥ ४.५०.३७ ॥
ସେଠାରେ ସେଠାରେ ରଖାଯାଇଥିବା ବହୁରଙ୍ଗୀ କମ୍ବଳ ଓ ମୃଗଚର୍ମର ଗଦା ସେମାନେ ଦେଖିଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଅଗ୍ନିପରି ଝଲସୁଥିଲା।
4.50.38
ददृशुर्वानराः शुभ्राञ्जातरूपस्य संचयान्।
तत्र तत्र विचिन्वन्तो बिले तत्र महाप्रभाः ॥ ४.५०.३८ ॥
ସେହି ଗୁମ୍ଫାରେ ସେଠାରେ ସେଠାରେ ଖୋଜୁଥିବା ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବାନରମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁନାର ଗଦା ଦେଖିଲେ।
4.50.39
ददृशुर्वानराः शूराः स्त्रियं कांचिददूरतः।
तां च ते ददृशुस्तत्र चीरकृष्णाजिनाम्बराम् ॥ ४.५०.३९ ॥
ବୀର ବାନରମାନେ ଟିକିଏ ଦୂରରେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ବଳଲ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ପରିଧାନ କରିଥିଲେ।
4.50.40
तापसीं नियताहारां ज्वलन्तीमिव तेजसा।
विस्मिता हरयस्तत्र व्यवतिष्ठन्त सर्वशः।
पप्रच्छ हनुमांस्तत्र कासि त्वं कस्य वा बिलम् ॥ ४.५०.४० ॥
ନିୟମିତ ଆହାର ଖାଉଥିବା, ତେଜରେ ଜଳୁଥିବା ପରି ସେହି ତାପସୀଙ୍କୁ ଦେଖି ବାନରମାନେ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ଚାରିପାଖରେ ଠିଆ ହେଲେ। ତେବେ ହନୁମାନ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିଏ? ଏ ଗୁମ୍ଫା କାହାର?"
4.50.41
ततो हनूमान् गिरिसंनिकाशः
कृताञ्जलिस्तामभिवाद्य वृद्धाम्।
पप्रच्छ का त्वं भवनं बिलं च
रत्नानि चेमानि वदस्व कस्य ॥ ४.५०.४१ ॥
ତେବେ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ହନୁମାନ ହାତଯୋଡ଼ି ସେହି ବୃଦ୍ଧାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିଏ? ଏ ଭବନ, ଗୁମ୍ଫା ଓ ଏହି ରତ୍ନ କାହାର? କୁହ।"