వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.50.1
सह ताराङ्गदाभ्यां तु संगम्य हनुमान् कपिः।
विचिनोति च विन्ध्यस्य गुहाश्च गहनानि च ॥ ४.५०.१ ॥
తార మరియు అంగదులతో కలిసి వానరుడు హనుమంతుడు వింధ్య పర్వతంలోని గుహలను, దట్టమైన అరణ్యాలను వెతికాడు.
4.50.2
सिंहशार्दूलजुष्टाश्च गुहाश्च परितस्तदा।
विषमेषु नगेन्द्रस्य महाप्रस्रवणेषु च ॥ ४.५०.२ ॥
అప్పుడు పర్వతరాజు చుట్టూ, సింహాలు పులులు సంచరించే గుహల్లో, ఎగుడుదిగుడు ప్రదేశాల్లో, మహా జలపాతాల వద్ద వెతికారు.
4.50.3
आसेदुस्तस्य शैलस्य कोटिं दक्षिणपश्चिमाम्।
तेषां तत्रैव वसतां स कालो व्यत्यवर्तत ॥ ४.५०.३ ॥
వారు ఆ పర్వతపు దక్షిణ-పశ్చిమ శిఖరానికి చేరుకున్నారు. అక్కడ నివసిస్తుండగా ఆ కాలం గడిచిపోయింది.
4.50.4
स हि देशो दुरन्वेष्यो गुहागहनवान् महान्।
तत्र वायुसुतः सर्वं विचिनोति स्म पर्वतम् ॥ ४.५०.४ ॥
ఆ ప్రాంతం వెతకడానికి కష్టమైనది, గుహలు దట్టమైన అరణ్యాలతో నిండిన మహా ప్రదేశం; అక్కడ వాయుపుత్రుడు మొత్తం పర్వతాన్ని వెతికాడు.
4.50.5
परस्परेण रहिता अन्योन्यस्याविदूरतः।
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः ॥ ४.५०.५ ॥
వారు ఒకరినుండి మరొకరు విడిపోయి ఉన్నారు, కానీ ఒకరికొకరు దూరంగా లేరు: గజుడు, గవాక్షుడు, గవయుడు, శరభుడు, గంధమాదనుడు.
4.50.6
मैन्दश्च द्विविदश्चैव हनूमान् जाम्बवानपि।
अङ्गदो युवराजश्च तारश्च वनगोचरः ॥ ४.५०.६ ॥
మైందుడు, ద్వివిదుడు, హనుమంతుడు, జాంబవంతుడు కూడా, యువరాజు అంగదుడు, తారుడు కూడా—వనచరులు.
4.50.7
गिरिजालावृतान् देशान् मार्गित्वा दक्षिणां दिशम्।
विचिन्वन्तस्ततस्तत्र ददृशुर्विवृतं बिलम् ॥ ४.५०.७ ॥
పర్వత పొదలతో కప్పబడిన ప్రాంతాలలో దక్షిణ దిక్కును వెతుకుతూ, అక్కడ తెరిచి ఉన్న ఒక గుహను వారు చూశారు.
4.50.8
दुर्गमृक्षबिलं नाम दानवेनाभिरक्षितम्।
क्षुत्पिपासापरीतास्तु श्रान्तास्तु सलिलार्थिनः ॥ ४.५०.८ ॥
అది ఋక్షబిలం అనే దుర్గమమైన గుహ; ఒక దానవుడు దానిని కాపాడుతున్నాడు. ఆకలి దాహాలతో అలసిన వారు నీటి కోసం వెతుకుతున్నారు.
4.50.9
अवकीर्णं लतावृक्षैर्ददृशुस्ते महाबिलम्।
तत्र क्रौञ्चाश्च हंसाश्च सारसाश्चापि निष्क्रमन् ॥ ४.५०.९ ॥
తీగలు, వృక్షాలతో కప్పబడిన ఆ మహా గుహను వారు చూశారు; అక్కడి నుండి క్రౌంచ, హంస, సారస పక్షులు బయటకు వస్తున్నాయి.
4.50.10
जलार्द्राश्चक्रवाकाश्च रक्ताङ्गाः पद्मरेणुभिः।
ततस्तद् बिलमासाद्य सुगन्धि दुरतिक्रमम् ॥ ४.५०.१० ॥
నీటితో తడిసిన, పద్మ పుప్పొడితో ఎర్రబడిన శరీరాలు గల చక్రవాక పక్షులూ ఉన్నాయి. అనంతరం ఆ గుహను చేరుకున్నారు; అది సుగంధభరితమూ దాటశక్యం కానిదీ.
4.50.11
विस्मयव्यग्रमनसो बभूवुर्वानरर्षभाः।
संजातपरिशङ्कास्ते तद् बिलं प्लवगोत्तमाः ॥ ४.५०.११ ॥
విస్మయంతో కలత చెందిన మనసుతో ఆ వానర ప్రముఖులు అయ్యారు; ఆ గుహపై వారికి అనుమానం కలిగింది—వారు ఉత్తమ దూకుడు వీరులు.
4.50.12
अभ्यपद्यन्त संहृष्टास्तेजोवन्तो महाबलाः।
नानासत्त्वसमाकीर्णं दैत्येन्द्रनिलयोपमम् ॥ ४.५०.१२ ॥
తేజస్వులు, మహాబలులు అయిన వారు సంతోషంతో దానిని సమీపించారు—అనేక ప్రాణులతో నిండి, దైత్యేంద్రుని నివాసంలా ఉన్న ఆ గుహను.
4.50.13
दुर्दर्शमिव घोरं च दुर्विगाह्यं च सर्वशः।
ततः पर्वतकूटाभो हनूमान् मारुतात्मजः ॥ ४.५०.१३ ॥
అది చూడటానికి భయంకరంగా ఉండి, అన్ని వైపులా ప్రవేశించడానికి కష్టంగా ఉంది. అప్పుడు పర్వతశిఖరంలా ఉన్న వాయుపుత్రుడు హనుమాన్.
4.50.14
अब्रवीद् वानरान् घोरान् कान्तारवनकोविदः।
गिरिजालावृतान् देशान् मार्गित्वा दक्षिणां दिशम् ॥ ४.५०.१४ ॥
అడవులు, దుర్గమ ప్రదేశాల్లో నిపుణుడైన హనుమాన్, దక్షిణ దిక్కులోని పర్వత జాలాలతో కప్పబడిన ప్రదేశాలను వెతికి, భయంకరమైన వానరులతో ఇలా అన్నాడు.
4.50.15
वयं सर्वे परिश्रान्ता न च पश्याम मैथिलीम्।
अस्माच्चापि बिलाद्धंसाः क्रौञ्चाश्च सह सारसैः ॥ ४.५०.१५ ॥
మనమంతా అలసిపోయాం; మైథిలిని చూడలేదు. ఈ బిలం నుండి హంసలు, క్రౌంచ పక్షులు సారసాలతో కలిసి బయటకు వస్తున్నాయి.
4.50.16
जलार्द्राश्चक्रवाकाश्च निष्पतन्ति स्म सर्वशः।
नूनं सलिलवानत्र कूपो वा यदि वा ह्रदः ॥ ४.५०.१६ ॥
నీటితో తడిసిన చక్రవాక పక్షులు కూడా అన్ని వైపుల నుండి ఎగిరి వస్తున్నాయి. ఖచ్చితంగా ఇక్కడ నీరు ఉంది; ఒక బావి లేదా సరస్సు ఉండాలి.
4.50.17
तथा चेमे बिलद्वारे स्निग्धास्तिष्ठन्ति पादपाः।
इत्युक्तास्तद् बिलं सर्वे विविशुस्तिमिरावृतम् ॥ ४.५०.१७ ॥
ఈ పచ్చని చెట్లు బిలం ద్వారం వద్ద నిలిచి ఉన్నాయి. ఇలా చెప్పగానే వానరులందరూ చీకటితో కప్పబడిన ఆ బిలంలోకి ప్రవేశించారు.
4.50.18
अचन्द्रसूर्यं हरयो ददृशू रोमहर्षणम्।
निशाम्य तस्मात् सिंहांश्च तांस्तांश्च मृगपक्षिणः ॥ ४.५०.१८ ॥
చంద్రుడు, సూర్యుడు లేని, ఒంటిపై వెంట్రుకలు నిక్కబొడిచే ఆ ప్రదేశాన్ని వానరులు చూశారు. ఆ ప్రదేశం నుండి సింహాలు, అనేక మృగాలు, పక్షుల ధ్వనులు విని.
4.50.19
प्रविष्टा हरिशार्दूला बिलं तिमिरसंवृतम्।
न तेषां सज्जते दृष्टिर्न तेजो न पराक्रमः ॥ ४.५०.१९ ॥
చీకటితో కప్పబడిన ఆ గుహలో ప్రవేశించిన ఆ వానర వ్యాఘ్రుల దృష్టీ, తేజస్సూ, పరాక్రమమూ పనిచేయలేదు.
4.50.20
वायोरिव गतिस्तेषां दृष्टिस्तमसि वर्तते।
ते प्रविष्टास्तु वेगेन तद् बिलं कपिकुञ्जराः ॥ ४.५०.२० ॥
వారి గమనం గాలిలా వేగమైనది; కానీ వారి దృష్టి చీకట్లోనే ఉండిపోయింది. ఆ వానర గజరాజులు వేగంగా ఆ గుహలో ప్రవేశించారు.
4.50.21
प्रकाशं चाभिरामं च ददृशुर्देशमुत्तमम्।
ततस्तस्मिन् बिले भीमे नानापादपसंकुले ॥ ४.५०.२१ ॥
తరువాత ఆ భయంకరమైన గుహలో, అనేక రకాల చెట్లతో నిండిన, ప్రకాశవంతమైన, మనోహరమైన ఉత్తమ ప్రదేశాన్ని వారు చూశారు.
4.50.22
अन्योन्यं सम्परिष्वज्य जग्मुर्योजनमन्तरम्।
ते नष्टसंज्ञास्तृषिताः सम्भ्रान्ताः सलिलार्थिनः ॥ ४.५०.२२ ॥
ఒకరినొకరు పట్టుకొని వారు ఒక యోజనం దూరం వెళ్లారు. స్పృహ కోల్పోయి, దాహంతో, కలవరపడి, నీటిని వెతుకుతూ ఉన్నారు.
4.50.23
परिपेतुर्बिले तस्मिन् कंचित् कालमतन्द्रिताः।
ते कृशा दीनवदनाः परिश्रान्ताः प्लवङ्गमाः ॥ ४.५०.२३ ॥
ఆ గుహలో వారు కొంతకాలం అటూ ఇటూ తిరిగారు; అలసినవారైనా అప్రమత్తంగా ఉన్నారు. వారు కృశించి, దీనవదనాలతో, పూర్తిగా అలసిన వానరులుగా ఉన్నారు.
4.50.24
आलोकं ददृशुर्वीरा निराशा जीविते यदा।
ततस्तं देशमागम्य सौम्या वितिमिरं वनम् ॥ ४.५०.२४ ॥
జీవితంపై ఆశ కోల్పోయిన ఆ వీరులు అప్పుడు వెలుగును చూశారు. తరువాత ఆ సౌమ్య వానరులు చీకటి లేని ఆ వనప్రదేశానికి చేరుకున్నారు.
4.50.25
ददृशुः काञ्चनान् वृक्षान् दीप्तवैश्वानरप्रभान्।
सालांस्तालांस्तमालांश्च पुंनागान् वञ्जुलान् धवान् ॥ ४.५०.२५ ॥
వారు బంగారు వర్ణపు వృక్షాలను చూశారు; అవి ప్రజ్వలిస్తున్న అగ్నిలా ప్రకాశించాయి — సాల, తాల, తమాల, పున్నాగ, వంజుల, ధవ వృక్షాలు.
4.50.26
चम्पकान् नागवृक्षांश्च कर्णिकारांश्च पुष्पितान्।
स्तबकैः काञ्चनैश्चित्रै रक्तैः किसलयैस्तथा ॥ ४.५०.२६ ॥
చంపక, నాగ వృక్షాలను, వికసించిన కర్ణికార వృక్షాలను చూశారు; అవి బంగారు, రంగురంగుల, ఎర్రని పూగుచ్ఛాలు, చిగుళ్లతో నిండి ఉన్నాయి.
4.50.27
आपीडैश्च लताभिश्च हेमाभरणभूषितान्।
तरुणादित्यसंकाशान् वैदूर्यमयवेदिकान् ॥ ४.५०.२७ ॥
అవి పూలదండలతో, లతలతో, బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి; ఉదయిస్తున్న సూర్యునిలా ప్రకాశించాయి; వైడూర్య రాతి వేదికలు కలిగి ఉన్నాయి.
4.50.28
बिभ्राजमानान् वपुषा पादपांश्च हिरण्मयान्।
नीलवैदूर्यवर्णाश्च पद्मिनीः पतगैर्वृताः ॥ ४.५०.२८ ॥
ఆ బంగారు వృక్షాలు తమ రూపంతో ప్రకాశించాయి; నీలి వైడూర్య వర్ణపు పద్మ సరస్సులు పక్షులతో చుట్టబడి ఉన్నాయి.
4.50.29
महद्भिः काञ्चनैर्वृक्षैर्वृता बालार्कसंनिभैः।
जातरूपमयैर्मत्स्यैर्महद्भिश्चाथ पङ्कजैः ॥ ४.५०.२९ ॥
అవి ఉదయ సూర్యునిలా ప్రకాశించే పెద్ద బంగారు వృక్షాలతో చుట్టబడి ఉన్నాయి; బంగారు చేపలు, పెద్ద పద్మాలు ఉన్నాయి.
4.50.30
नलिनीस्तत्र ददृशुः प्रसन्नसलिलायुताः।
काञ्चनानि विमानानि राजतानि तथैव च ॥ ४.५०.३० ॥
అక్కడ స్వచ్ఛమైన నీటితో నిండిన పద్మ సరస్సులను చూశారు; బంగారు, వెండి విమానాలను కూడా చూశారు.
4.50.31
तपनीयगवाक्षाणि मुक्ताजालावृतानि च।
हैमराजतभौमानि वैदूर्यमणिमन्ति च ॥ ४.५०.३१ ॥
బంగారపు కిటికీలు ఉండి, ముత్యాల వలలతో కప్పబడి ఉన్నాయి; బంగారం, వెండి, మట్టితో నిర్మించినవి; వైడూర్య మణులతో అలంకరించినవి.
4.50.32
ददृशुस्तत्र हरयो गृहमुख्यानि सर्वशः।
पुष्पितान् फलिनो वृक्षान् प्रवालमणिसंनिभान् ॥ ४.५०.३२ ॥
అక్కడ వానరులు అన్ని వైపులా ప్రధాన భవనాలను చూశారు; పూలు పూసి ఫలించిన చెట్లను, పగడాలు, మణుల వంటి కాంతితో మెరిసే చెట్లను చూశారు.
4.50.33
काञ्चनभ्रमरांश्चैव मधूनि च समन्ततः।
मणिकाञ्चनचित्राणि शयनान्यासनानि च ॥ ४.५०.३३ ॥
బంగారు తుమ్మెదలు, చుట్టూ తేనె, మణులు బంగారంతో చిత్రించిన పడకలు, ఆసనాలు (వారు చూశారు).
4.50.34
विविधानि विशालानि ददृशुस्ते समन्ततः।
हैमराजतकांस्यानां भाजनानां च राशयः ॥ ४.५०.३४ ॥
నానావిధమైన విశాలమైన (వస్తువులను) వారు చుట్టూ చూశారు; బంగారు, వెండి, కంచు పాత్రల రాశులను కూడా చూశారు.
4.50.35
अगुरूणां च दिव्यानां चन्दनानां च संचयान्।
शुचीन्यभ्यवहाराणि मूलानि च फलानि च ॥ ४.५०.३५ ॥
దివ్యమైన అగరు, చందనాల రాశులను; పవిత్రమైన ఆహార పదార్థాలు, వేళ్లు, ఫలాలను (చూశారు).
4.50.36
महार्हाणि च यानानि मधूनि रसवन्ति च।
दिव्यानामम्बराणां च महार्हाणां च संचयान् ॥ ४.५०.३६ ॥
అత్యంత విలువైన వాహనాలు, రుచికరమైన తేనె, దివ్యమైన మరియు అత్యంత విలువైన వస్త్రాల రాశులను (చూశారు).
4.50.37
कम्बलानां च चित्राणामजिनानां च संचयान्।
तत्र तत्र च विन्यस्तान् दीप्तान् वैश्वानरप्रभान् ॥ ४.५०.३७ ॥
అక్కడక్కడ ఉంచిన రంగురంగుల కంబళ్లు, జింకచర్మాల రాశులను చూశారు; అవి అగ్ని వలె ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాయి.
4.50.38
ददृशुर्वानराः शुभ्राञ्जातरूपस्य संचयान्।
तत्र तत्र विचिन्वन्तो बिले तत्र महाप्रभाः ॥ ४.५०.३८ ॥
ఆ గుహలో అక్కడక్కడ వెతుకుతున్న మహాతేజస్వులైన వానరులు ప్రకాశవంతమైన బంగారపు రాశులను చూశారు.
4.50.39
ददृशुर्वानराः शूराः स्त्रियं कांचिददूरतः।
तां च ते ददृशुस्तत्र चीरकृष्णाजिनाम्बराम् ॥ ४.५०.३९ ॥
శూర వానరులు కొంత దూరంలో ఒక స్త్రీని చూశారు; అక్కడ ఆమె చీర, నల్లజింక చర్మం ధరించి ఉంది.
4.50.40
तापसीं नियताहारां ज्वलन्तीमिव तेजसा।
विस्मिता हरयस्तत्र व्यवतिष्ठन्त सर्वशः।
पप्रच्छ हनुमांस्तत्र कासि त्वं कस्य वा बिलम् ॥ ४.५०.४० ॥
నియమిత ఆహారం తీసుకునే, తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న ఆ తాపసిని చూసి వానరులు విస్మయంతో అన్నివైపులా నిలబడ్డారు. అప్పుడు హనుమంతుడు, "నీవు ఎవరు? ఈ గుహ ఎవరిది?" అని అడిగాడు.
4.50.41
ततो हनूमान् गिरिसंनिकाशः
कृताञ्जलिस्तामभिवाद्य वृद्धाम्।
पप्रच्छ का त्वं भवनं बिलं च
रत्नानि चेमानि वदस्व कस्य ॥ ४.५०.४१ ॥
అప్పుడు పర్వతసదృశుడైన హనుమంతుడు చేతులు జోడించి ఆ వృద్ధురాలికి నమస్కరించి, "నీవు ఎవరు? ఈ భవనం, గుహ, ఈ రత్నాలు ఎవరివి? చెప్పు." అని అడిగాడు.