বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 4.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.51.1
इत्युक्त्वा हनुमांस्तत्र चीरकृष्णाजिनाम्बराम्।
अब्रवीत् तां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम् ॥ ४.५१.१ ॥
এইরূপ বলে, সেখানে বল্কল ও কৃষ্ণমৃগচর্ম পরিহিতা সেই মহাভাগা, ধর্মচারিণী তাপসীকে হনুমান বললেন।
4.51.2
इदं प्रविष्टाः सहसा बिलं तिमिरसंवृतम्।
क्षुत्पिपासापरिश्रान्ताः परिखिन्नाश्च सर्वशः ॥ ४.५१.२ ॥
ক্ষুধা-তৃষ্ণায় ক্লান্ত ও সম্পূর্ণ অবসন্ন হয়ে আমরা হঠাৎ অন্ধকারে ঢাকা এই গুহায় প্রবেশ করেছিলাম।
4.51.3
महद् धरण्या विवरं प्रविष्टाः स्म पिपासिताः।
इमांस्त्वेवंविधान् भावान् विविधानद्भुतोपमान् ॥ ४.५१.३ ॥
তৃষ্ণার্ত অবস্থায় আমরা পৃথিবীর এই বিশাল গহ্বরে প্রবেশ করেছিলাম; এখানে এমন নানা বিস্ময়কর দৃশ্য আমরা দেখলাম।
4.51.4
दृष्ट्वा वयं प्रव्यथिताः सम्भ्रान्ता नष्टचेतसः।
कस्यैते काञ्चना वृक्षास्तरुणादित्यसंनिभाः ॥ ४.५१.४ ॥
এই দৃশ্য দেখে আমরা অত্যন্ত বিচলিত, বিভ্রান্ত ও হারিয়ে ফেলা চৈতন্যের মতো হলাম; নবোদিত সূর্যের মতো উজ্জ্বল এই সোনার গাছগুলি কার?
4.51.5
शुचीन्यभ्यवहाराणि मूलानि च फलानि च।
काञ्चनानि विमानानि राजतानि गृहाणि च ॥ ४.५१.५ ॥
এখানে শুদ্ধ ভক্ষ্য মূল ও ফল রয়েছে; সোনার বিমান এবং রুপোর গৃহও রয়েছে।
4.51.6
तपनीयगवाक्षाणि मणिजालावृतानि च।
पुष्पिताः फलवन्तश्च पुण्याः सुरभिगन्धयः ॥ ४.५१.६ ॥
সেগুলিতে রত্নজালে আবৃত সোনার জানালা রয়েছে; ফুলে ভরা, ফলবতী, সুগন্ধযুক্ত পবিত্র গাছও রয়েছে।
4.51.7
इमे जाम्बूनदमयाः पादपाः कस्य तेजसा।
काञ्चनानि च पद्मानि जातानि विमले जले ॥ ४.५१.७ ॥
জাম্বূনদ সোনায় গড়া এই বৃক্ষসমূহ কার তেজে বিদ্যমান? নির্মল জলে সোনালি পদ্মসমূহ কার প্রভাবে জন্মেছে?
4.51.8
कथं मत्स्याश्च सौवर्णा दृश्यन्ते सह कच्छपैः।
आत्मनस्त्वनुभावाद् वा कस्य चैतत्तपोबलम् ॥ ४.५१.८ ॥
সোনালি মাছ কীভাবে কচ্ছপের সঙ্গে দেখা যাচ্ছে? এ কি আপনার নিজের প্রভাবে, নাকি কার তপোবলে?
4.51.9
अजानतां नः सर्वेषां सर्वमाख्यातुमर्हसि।
एवमुक्ता हनुमता तापसी धर्मचारिणी ॥ ४.५१.९ ॥
আমরা সবাই অজ্ঞ; সবকিছু বলা আপনার উচিত। হনুমানের এইরূপ কথায় ধর্মচারিণী তাপসী...
4.51.10
प्रत्युवाच हनूमन्तं सर्वभूतहिते रता।
मयो नाम महातेजा मायावी वानरर्षभ ॥ ४.५१.१० ॥
সর্বভূতের হিতে রতা সেই তাপসী হনুমানকে উত্তর দিলেন: হে বানরশ্রেষ্ঠ! মহাতেজা মায়াবী ময় নামে এক।
4.51.11
तेनेदं निर्मितं सर्वं मायया काञ्चनं वनम्।
पुरा दानवमुख्यानां विश्वकर्मा बभूव ह ॥ ४.५१.११ ॥
তিনিই মায়ায় এই সোনার বনের সবটুকু নির্মাণ করেছেন। পূর্বে তিনি প্রধান দানবদের বিশ্বকর্মা হয়েছিলেন।
4.51.12
येनेदं काञ्चनं दिव्यं निर्मितं भवनोत्तमम्।
स तु वर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महद्वने ॥ ४.५१.१२ ॥
যিনি এই সোনালি, দিব্য, উত্তম ভবন নির্মাণ করেছেন, তিনি মহাবনে হাজার হাজার বছর তপস্যা করেছিলেন।
4.51.13
पितामहाद् वरं लेभे सर्वमौशनसं धनम्।
विधाय सर्वं बलवान् सर्वकामेश्वरस्तदा ॥ ४.५१.१३ ॥
তিনি পিতামহ ব্রহ্মার কাছ থেকে বর লাভ করলেন; উশনসের সমস্ত ধন তাঁর হস্তগত হলো। তখন বলবান ও সর্বকামের অধীশ্বর তিনি সবকিছু সুব্যবস্থিত করলেন।
4.51.14
उवास सुखितः कालं कंचिदस्मिन् महावने।
तमप्सरसि हेमायां सक्तं दानवपुङ्गवम् ॥ ४.५१.१४ ॥
তিনি এই মহাবনে কিছুকাল সুখে বাস করলেন। সেই দানবশ্রেষ্ঠ অপ্সরা হেমায় আসক্ত ছিলেন।
4.51.15
विक्रम्यैवाशनिं गृह्य जघानेशः पुरंदरः।
इदं च ब्रह्मणा दत्तं हेमायै वनमुत्तमम् ॥ ४.५१.१५ ॥
পুরন্দর ইন্দ্র বিক্রমে বজ্র তুলে আঘাত করলেন। এই উত্তম বনটি ব্রহ্মা হেমাকে দিয়েছিলেন।
4.51.16
शाश्वतः कामभोगश्च गृहं चेदं हिरण्मयम्।
दुहिता मेरुसावर्णेरहं तस्याः स्वयंप्रभा ॥ ४.५१.१६ ॥
শাশ্বত কামভোগ ও এই স্বর্ণময় গৃহ। আমি মেরুসাবর্ণির কন্যা; আমার নাম স্বয়ংপ্রভা।
4.51.17
इदं रक्षामि भवनं हेमाया वानरोत्तम।
मम प्रियसखी हेमा नृत्तगीतविशारदा ॥ ४.५१.१७ ॥
হে বানরশ্রেষ্ঠ, আমি হেমার এই ভবন রক্ষা করি। আমার প্রিয় সখী হেমা নৃত্যগীতে নিপুণা।
4.51.18
तयादत्तवरा चास्मि रक्षामि भवनं महत्।
किं कार्यं कस्य वा हेतोः कान्ताराणि प्रपद्यथ ॥ ४.५१.१८ ॥
তাঁর দেওয়া বরে আমি এই মহাভবন রক্ষা করি। তোমরা কোন কাজে, কার জন্য, কী কারণে এই দুর্গম অরণ্যে প্রবেশ করেছ?
4.51.19
कथं चेदं वनं दुर्गं युष्माभिरुपलक्षितम्।
शुचीन्यभ्यवहाराणि मूलानि च फलानि च।
भुक्त्वा पीत्वा च पानीयं सर्वं मे वक्तुमर्हसि ॥ ४.५१.१९ ॥
এই দুর্গম বনে আপনারা কীভাবে পৌঁছলেন? শুদ্ধ খাদ্য, মূল ও ফল খেয়ে জল পান করেছেন; এসব আমাকে বলা উচিত।