વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.51.1
इत्युक्त्वा हनुमांस्तत्र चीरकृष्णाजिनाम्बराम्।
अब्रवीत् तां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम् ॥ ४.५१.१ ॥
આમ કહીને, ત્યાં વલ્કલ અને કાળા મૃગચર્મનાં વસ્ત્રો ધારણ કરેલી તે મહાભાગા, ધર્મચારિણી તપસ્વિનીને હનુમાન બોલ્યા.
4.51.2
इदं प्रविष्टाः सहसा बिलं तिमिरसंवृतम्।
क्षुत्पिपासापरिश्रान्ताः परिखिन्नाश्च सर्वशः ॥ ४.५१.२ ॥
ભૂખ-તરસથી સંપૂર્ણ થાકેલા અમે અંધકારથી ઢંકાયેલી આ ગુફામાં અચાનક પ્રવેશ્યા હતા.
4.51.3
महद् धरण्या विवरं प्रविष्टाः स्म पिपासिताः।
इमांस्त्वेवंविधान् भावान् विविधानद्भुतोपमान् ॥ ४.५१.३ ॥
તરસ્યા અમે પૃથ્વીના આ વિશાળ વિવરમાં પ્રવેશ્યા; અહીં આવી અનેક અદ્ભુત જેવી વસ્તુઓ અમે જોઈ.
4.51.4
दृष्ट्वा वयं प्रव्यथिताः सम्भ्रान्ता नष्टचेतसः।
कस्यैते काञ्चना वृक्षास्तरुणादित्यसंनिभाः ॥ ४.५१.४ ॥
આ જોઈને અમે અત્યંત વ્યાકુળ, ગૂંચવાયેલા અને મન ખોઈ બેઠા; ઉગતા સૂર્ય જેવા ઝળહળતા આ સોનાનાં વૃક્ષો કોનાં છે?
4.51.5
शुचीन्यभ्यवहाराणि मूलानि च फलानि च।
काञ्चनानि विमानानि राजतानि गृहाणि च ॥ ४.५१.५ ॥
અહીં શુદ્ધ ખાવાલાયક મૂળ અને ફળો છે; સોનાનાં વિમાનો અને ચાંદીનાં ઘરો પણ છે.
4.51.6
तपनीयगवाक्षाणि मणिजालावृतानि च।
पुष्पिताः फलवन्तश्च पुण्याः सुरभिगन्धयः ॥ ४.५१.६ ॥
તેમને મણિજાળોથી ઢંકાયેલી સોનાની બારીઓ છે; ફૂલેલાં, ફળવાળાં, સુગંધિત પવિત્ર વૃક્ષો પણ છે.
4.51.7
इमे जाम्बूनदमयाः पादपाः कस्य तेजसा।
काञ्चनानि च पद्मानि जातानि विमले जले ॥ ४.५१.७ ॥
જાંબૂનદ સોનાથી બનેલાં આ વૃક્ષો કોના તેજથી છે? નિર્મળ જળમાં સોનેરી કમળો કોના પ્રભાવથી ઊગ્યાં?
4.51.8
कथं मत्स्याश्च सौवर्णा दृश्यन्ते सह कच्छपैः।
आत्मनस्त्वनुभावाद् वा कस्य चैतत्तपोबलम् ॥ ४.५१.८ ॥
સોનેરી માછલીઓ કાચબાઓ સાથે કેવી રીતે દેખાય છે? આ તમારા પોતાના પ્રભાવથી છે, કે કોના તપોબળથી?
4.51.9
अजानतां नः सर्वेषां सर्वमाख्यातुमर्हसि।
एवमुक्ता हनुमता तापसी धर्मचारिणी ॥ ४.५१.९ ॥
અમે સૌ અજાણ છીએ; બધું કહેવું તમને યોગ્ય છે. હનુમાન દ્વારા આમ કહેવાતાં ધર્માચરણ કરનારી તાપસી...
4.51.10
प्रत्युवाच हनूमन्तं सर्वभूतहिते रता।
मयो नाम महातेजा मायावी वानरर्षभ ॥ ४.५१.१० ॥
સર્વ ભૂતોના હિતમાં રત તે તાપસીએ હનુમાનને ઉત્તર આપ્યો: હે વાનરશ્રેષ્ઠ! મહાતેજસ્વી માયાવી મય નામનો.
4.51.11
तेनेदं निर्मितं सर्वं मायया काञ्चनं वनम्।
पुरा दानवमुख्यानां विश्वकर्मा बभूव ह ॥ ४.५१.११ ॥
તેણે જ માયાથી આ આખું સોનેરી વન રચ્યું છે. પૂર્વે તે મુખ્ય દાનવોનો વિશ્વકર્મા બન્યો હતો.
4.51.12
येनेदं काञ्चनं दिव्यं निर्मितं भवनोत्तमम्।
स तु वर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महद्वने ॥ ४.५१.१२ ॥
જેણે આ સોનેરી, દિવ્ય, ઉત્તમ ભવન બનાવ્યું, તેણે મહાવનમાં હજારો વર્ષ તપ કર્યું.
4.51.13
पितामहाद् वरं लेभे सर्वमौशनसं धनम्।
विधाय सर्वं बलवान् सर्वकामेश्वरस्तदा ॥ ४.५१.१३ ॥
તેને પિતામહ બ્રહ્માથી વર મળ્યો; ઉશનસનું સર્વ ધન પણ તેને મળ્યું. ત્યારે બળવાન અને સર્વ કામનાઓના સ્વામી એવા તેણે બધું ગોઠવી દીધું.
4.51.14
उवास सुखितः कालं कंचिदस्मिन् महावने।
तमप्सरसि हेमायां सक्तं दानवपुङ्गवम् ॥ ४.५१.१४ ॥
તે આ મહાવનમાં થોડો સમય સુખેથી રહ્યો. તે દાનવશ્રેષ્ઠ અપ્સરા હેમામાં આસક્ત હતો.
4.51.15
विक्रम्यैवाशनिं गृह्य जघानेशः पुरंदरः।
इदं च ब्रह्मणा दत्तं हेमायै वनमुत्तमम् ॥ ४.५१.१५ ॥
પુરંદર ઇન્દ્રે પરાક્રમથી વજ્ર ઉપાડીને પ્રહાર કર્યો. આ ઉત્તમ વન બ્રહ્માએ હેમાને આપ્યું હતું.
4.51.16
शाश्वतः कामभोगश्च गृहं चेदं हिरण्मयम्।
दुहिता मेरुसावर्णेरहं तस्याः स्वयंप्रभा ॥ ४.५१.१६ ॥
શાશ્વત કામભોગ અને આ સુવર્ણમય ગૃહ છે. હું મેરુસાવર્ણિની પુત્રી છું, મારું નામ સ્વયંપ્રભા છે.
4.51.17
इदं रक्षामि भवनं हेमाया वानरोत्तम।
मम प्रियसखी हेमा नृत्तगीतविशारदा ॥ ४.५१.१७ ॥
હે વાનરોત્તમ, હું હેમાના આ ભવનની રક્ષા કરું છું. મારી પ્રિય સખી હેમા નૃત્ય-ગીતમાં નિપુણ છે.
4.51.18
तयादत्तवरा चास्मि रक्षामि भवनं महत्।
किं कार्यं कस्य वा हेतोः कान्ताराणि प्रपद्यथ ॥ ४.५१.१८ ॥
તેણે આપેલા વરદાનથી હું આ મહાન ભવનની રક્ષા કરું છું. તમે કયા કાર્ય માટે, કોના માટે, કયા કારણે આ દુર્ગમ વનોમાં પ્રવેશ્યા છો?
4.51.19
कथं चेदं वनं दुर्गं युष्माभिरुपलक्षितम्।
शुचीन्यभ्यवहाराणि मूलानि च फलानि च।
भुक्त्वा पीत्वा च पानीयं सर्वं मे वक्तुमर्हसि ॥ ४.५१.१९ ॥
આ દુર્ગમ વન તમે કેવી રીતે પહોંચ્યા? શુદ્ધ ભોજન, મૂળ અને ફળ ખાઈને પાણી પીધું છે; આ બધું મને કહેવું જોઈએ.