वाल्मीकि रामायण · सर्ग 4.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.51.1
इत्युक्त्वा हनुमांस्तत्र चीरकृष्णाजिनाम्बराम्।
अब्रवीत् तां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम् ॥ ४.५१.१ ॥
असे बोलून, तेथे वल्कले आणि काळ्या हरिणाचे कातडे धारण केलेल्या त्या महाभागा, धर्मचारिणी तापसीला हनुमान म्हणाला.
4.51.2
इदं प्रविष्टाः सहसा बिलं तिमिरसंवृतम्।
क्षुत्पिपासापरिश्रान्ताः परिखिन्नाश्च सर्वशः ॥ ४.५१.२ ॥
भूक-तहानेने पूर्ण थकलेले आम्ही अंधाराने झाकलेल्या या गुहेत अचानक शिरलो होतो.
4.51.3
महद् धरण्या विवरं प्रविष्टाः स्म पिपासिताः।
इमांस्त्वेवंविधान् भावान् विविधानद्भुतोपमान् ॥ ४.५१.३ ॥
तहानलेले आम्ही पृथ्वीच्या या विशाल विवरात शिरलो; येथे अशी विविध अद्भुत दृश्ये आम्ही पाहिली.
4.51.4
दृष्ट्वा वयं प्रव्यथिताः सम्भ्रान्ता नष्टचेतसः।
कस्यैते काञ्चना वृक्षास्तरुणादित्यसंनिभाः ॥ ४.५१.४ ॥
हे पाहून आम्ही फार व्याकूळ, गोंधळलेले व मनाने भ्रमिष्ट झालो; उगवत्या सूर्यासारखे चमकणारे हे सोन्याचे वृक्ष कोणाचे आहेत?
4.51.5
शुचीन्यभ्यवहाराणि मूलानि च फलानि च।
काञ्चनानि विमानानि राजतानि गृहाणि च ॥ ४.५१.५ ॥
येथे शुद्ध खाण्यायोग्य मुळे व फळे आहेत; सोन्याची विमाने आणि चांदीची घरेही आहेत.
4.51.6
तपनीयगवाक्षाणि मणिजालावृतानि च।
पुष्पिताः फलवन्तश्च पुण्याः सुरभिगन्धयः ॥ ४.५१.६ ॥
त्यांना मण्यांच्या जाळ्यांनी झाकलेल्या सोन्याच्या खिडक्या आहेत; फुललेले, फळांनी भरलेले, सुगंधी पवित्र वृक्षही आहेत.
4.51.7
इमे जाम्बूनदमयाः पादपाः कस्य तेजसा।
काञ्चनानि च पद्मानि जातानि विमले जले ॥ ४.५१.७ ॥
जाम्बूनद सोन्याने बनलेले हे वृक्ष कोणाच्या तेजाने आहेत? निर्मळ पाण्यात सोनेरी कमळे कोणाच्या प्रभावाने उत्पन्न झाली?
4.51.8
कथं मत्स्याश्च सौवर्णा दृश्यन्ते सह कच्छपैः।
आत्मनस्त्वनुभावाद् वा कस्य चैतत्तपोबलम् ॥ ४.५१.८ ॥
सोनेरी मासे कासवांसह कसे दिसत आहेत? हे तुमच्या स्वतःच्या प्रभावाने आहे की कोणाच्या तपोबलाने?
4.51.9
अजानतां नः सर्वेषां सर्वमाख्यातुमर्हसि।
एवमुक्ता हनुमता तापसी धर्मचारिणी ॥ ४.५१.९ ॥
आम्ही सर्व अजाण आहोत; सर्वकाही सांगणे तुम्हाला योग्य आहे. हनुमानाने असे विचारल्यावर धर्माचरण करणारी तापसी...
4.51.10
प्रत्युवाच हनूमन्तं सर्वभूतहिते रता।
मयो नाम महातेजा मायावी वानरर्षभ ॥ ४.५१.१० ॥
सर्व भूतांच्या हितात रत असलेली ती तापसी हनुमानाला उत्तरली: हे वानरश्रेष्ठा! महातेजस्वी मायावी मय नावाचा.
4.51.11
तेनेदं निर्मितं सर्वं मायया काञ्चनं वनम्।
पुरा दानवमुख्यानां विश्वकर्मा बभूव ह ॥ ४.५१.११ ॥
त्यानेच मायेने हे सर्व सोनेरी वन निर्माण केले. पूर्वी तो प्रमुख दानवांचा विश्वकर्मा झाला होता.
4.51.12
येनेदं काञ्चनं दिव्यं निर्मितं भवनोत्तमम्।
स तु वर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महद्वने ॥ ४.५१.१२ ॥
ज्याने हे सोनेरी, दिव्य, उत्तम भवन निर्माण केले, त्याने महावनात हजारो वर्षे तप केले.
4.51.13
पितामहाद् वरं लेभे सर्वमौशनसं धनम्।
विधाय सर्वं बलवान् सर्वकामेश्वरस्तदा ॥ ४.५१.१३ ॥
त्याला पितामह ब्रह्मदेवांकडून वर मिळाला; उशनसाचे सर्व धनही त्याला मिळाले. तेव्हा बलवान आणि सर्व कामनांचा स्वामी असलेल्या त्याने सर्वकाही व्यवस्थित केले.
4.51.14
उवास सुखितः कालं कंचिदस्मिन् महावने।
तमप्सरसि हेमायां सक्तं दानवपुङ्गवम् ॥ ४.५१.१४ ॥
तो या महावनात काही काळ सुखाने राहिला. त्या दानवश्रेष्ठाची अप्सरा हेमा हिच्यावर आसक्ती होती.
4.51.15
विक्रम्यैवाशनिं गृह्य जघानेशः पुरंदरः।
इदं च ब्रह्मणा दत्तं हेमायै वनमुत्तमम् ॥ ४.५१.१५ ॥
पुरंदर इंद्राने पराक्रमाने वज्र घेऊन प्रहार केला. हे उत्तम वन ब्रह्मदेवांनी हेमेला दिले होते.
4.51.16
शाश्वतः कामभोगश्च गृहं चेदं हिरण्मयम्।
दुहिता मेरुसावर्णेरहं तस्याः स्वयंप्रभा ॥ ४.५१.१६ ॥
शाश्वत कामभोग आणि हे सोन्याचे घर आहे. मी मेरुसावर्णीची कन्या असून माझे नाव स्वयंप्रभा आहे.
4.51.17
इदं रक्षामि भवनं हेमाया वानरोत्तम।
मम प्रियसखी हेमा नृत्तगीतविशारदा ॥ ४.५१.१७ ॥
हे वानरश्रेष्ठा, मी हेमेचे हे भवन राखते. माझी प्रिय सखी हेमा नृत्यगीतात निपुण आहे.
4.51.18
तयादत्तवरा चास्मि रक्षामि भवनं महत्।
किं कार्यं कस्य वा हेतोः कान्ताराणि प्रपद्यथ ॥ ४.५१.१८ ॥
तिने दिलेल्या वरामुळे मी हे विशाल भवन राखते. तुम्ही कोणत्या कार्यासाठी, कोणासाठी आणि कोणत्या कारणाने या दुर्गम अरण्यात प्रवेश केलात?
4.51.19
कथं चेदं वनं दुर्गं युष्माभिरुपलक्षितम्।
शुचीन्यभ्यवहाराणि मूलानि च फलानि च।
भुक्त्वा पीत्वा च पानीयं सर्वं मे वक्तुमर्हसि ॥ ४.५१.१९ ॥
हे दुर्गम वन तुम्ही कसे गाठलेत? शुद्ध अन्न, मुळे व फळे खाऊन पाणी प्याला आहात; हे सर्व मला सांगावे.