વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.6.1
पुनरेवाब्रवीत् प्रीतो राघवं रघुनन्दनम्।
अयमाख्याति ते राम सचिवो मन्त्रिसत्तमः ॥ ४.६.१ ॥
ફરી આનંદથી તેમણે રઘુનંદન રાઘવને કહ્યું — હે રામ, આ તમારા શ્રેષ્ઠ મંત્રી તમને જણાવે છે.
4.6.2
हनुमान् यन्निमित्तं त्वं निर्जनं वनमागतः।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वसतश्च वने तव ॥ ४.६.२ ॥
હનુમાન (કહે છે) — કયા કારણથી તમે ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે આ નિર્જન વનમાં આવ્યા અને વસો છો?
4.6.3
रक्षसापहृता भार्या मैथिली जनकात्मजा।
त्वया वियुक्ता रुदती लक्ष्मणेन च धीमता ॥ ४.६.३ ॥
રાક્ષસે હરી લીધેલી તમારી પત્ની, જનકની પુત્રી મૈથિલી, તમારાથી અને બુદ્ધિમાન લક્ષ્મણથી વિખૂટી પડીને રડે છે.
4.6.4
अन्तरं प्रेप्सुना तेन हत्वा गृध्रं जटायुषम्।
भार्यावियोगजं दुःखं प्रापितस्तेन रक्षसा ॥ ४.६.४ ॥
તકની શોધમાં તેણે ગીધ જટાયુને મારી નાખ્યો; તે રાક્ષસે તમને પત્નીના વિયોગથી ઉત્પન્ન દુઃખમાં નાખ્યા.
4.6.5
भार्यावियोगजं दुःखं नचिरात् त्वं विमोक्ष्यसे।
अहं तामानयिष्यामि नष्टां वेदश्रुतीमिव ॥ ४.६.५ ॥
પત્નીના વિયોગથી ઉત્પન્ન આ દુઃખથી તમે થોડા સમયમાં મુક્ત થશો. ખોવાયેલી વેદશ્રુતિની જેમ હું તેમને પાછી લાવીશ.
4.6.6
रसातले वा वर्तन्तीं वर्तन्तीं वा नभस्तले।
अहमानीय दास्यामि तव भार्यामरिंदम ॥ ४.६.६ ॥
તે પાતાળમાં હોય કે આકાશમાં હોય, હું તેમને લાવીને તમારી પત્ની તમને સોંપીશ, હે અરિંદમ!
4.6.7
इदं तथ्यं मम वचस्त्वमवेहि च राघव।
न शक्या सा जरयितुमपि सेन्द्रैः सुरासुरैः ॥ ४.६.७ ॥
હે રાઘવ, મારું આ વચન સત્ય જાણો. ઇન્દ્ર સહિતના સુરો અને અસુરો પણ તેને હરાવી શકે નહીં.
4.6.8
तव भार्या महाबाहो भक्ष्यं विषकृतं यथा।
त्यज शोकं महाबाहो तां कान्तामानयामि ते ॥ ४.६.८ ॥
હે મહાબાહુ, તારી પત્ની ઝેર ભેળવેલા ભોજન જેવી (રાવણ માટે અગ્રાહ્ય) છે. હે મહાબાહુ, શોક છોડ; એ પ્રિયાને હું તારી પાસે લાવીશ.
4.6.9
अनुमानात् तु जानामि मैथिली सा न संशयः।
ह्रियमाणा मया दृष्टा रक्षसा रौद्रकर्मणा ॥ ४.६.९ ॥
અનુમાનથી હું જાણું છું, તે મૈથિલી જ છે; તેમાં શંકા નથી. ક્રૂરકર્મી રાક્ષસ દ્વારા હરણ થતી તેને મેં જોઈ હતી.
4.6.10
क्रोशन्ती रामरामेति लक्ष्मणेति च विस्वरम्।
स्फुरन्ती रावणस्याङ्के पन्नगेन्द्रवधूर्यथा ॥ ४.६.१० ॥
'હે રામ, હે રામ' અને 'હે લક્ષ્મણ' એવું વિકટ સ્વરે પોકારતી, રાવણના ખોળામાં તડફડતી, જેમ નાગરાજની વધૂ.
4.6.11
आत्मना पञ्चमं मां हि दृष्ट्वा शैलतले स्थितम्।
उत्तरीयं तया त्यक्तं शुभान्याभरणानि च ॥ ४.६.११ ॥
પાંચમો થઈને પર્વતના ઢાળ પર ઊભેલા મને જોઈને તેણે પોતાનું ઉત્તરીય અને શુભ આભૂષણો નાખી દીધાં.
4.6.12
तान्यस्माभिर्गृहीतानि निहितानि च राघव।
आनयिष्याम्यहं तानि प्रत्यभिज्ञातुमर्हसि ॥ ४.६.१२ ॥
અમે તે ઉપાડીને સાચવી રાખ્યાં છે. હે રાઘવ, હું તે લાવીશ; તમે તેમને ઓળખી શકશો.
4.6.13
तमब्रवीत् ततो रामः सुग्रीवं प्रियवादिनम्।
आनयस्व सखे शीघ्रं किमर्थं प्रविलम्बसे ॥ ४.६.१३ ॥
ત્યારે રામે પ્રિયવાદી સુગ્રીવને કહ્યું, "હે મિત્ર, જલદી લાવ. તું કેમ વિલંબ કરે છે?"
4.6.14
एवमुक्तस्तु सुग्रीवः शैलस्य गहनां गुहाम्।
प्रविवेश ततः शीघ्रं राघवप्रियकाम्यया ॥ ४.६.१४ ॥
આમ કહેવાતાં સુગ્રીવ રાઘવને પ્રિય લાગવાની ઇચ્છાથી પર્વતની ઊંડી ગુફામાં ઝડપથી પ્રવેશ્યો.
4.6.15
उत्तरीयं गृहीत्वा तु स तान्याभरणानि च।
इदं पश्येति रामाय दर्शयामास वानरः ॥ ४.६.१५ ॥
પછી તે વાનરે ઉત્તરીય અને તે આભૂષણો લઈને, "આ જુઓ" એમ કહીને રામને બતાવ્યા.
4.6.16
ततो गृहीत्वा वासस्तु शुभान्याभरणानि च।
अभवद् बाष्पसंरुद्धो नीहारेणेव चन्द्रमाः ॥ ४.६.१६ ॥
પછી તે વસ્ત્ર અને શુભ આભૂષણો લઈને રામ આંસુથી રૂંધાઈ ગયા, જેમ ધુમ્મસથી ઢંકાયેલો ચંદ્ર.
4.6.17
सीतास्नेहप्रवृत्तेन स तु बाष्पेण दूषितः।
हा प्रियेति रुदन् धैर्यमुत्सृज्य न्यपतत् क्षितौ ॥ ४.६.१७ ॥
સીતાના સ્નેહથી ઉપજેલાં આંસુથી વ્યથિત થઈને તેઓ "હા પ્રિયે!" કહી રડતા ધૈર્ય છોડી ધરતી પર ઢળી પડ્યા.
4.6.18
हृदि कृत्वा स बहुशस्तमलंकारमुत्तमम्।
निशश्वास भृशं सर्पो बिलस्थ इव रोषितः ॥ ४.६.१८ ॥
તે ઉત્તમ આભૂષણને વારંવાર હૃદય સરસું દબાવીને, દરમાં રહેલા ક્રોધિત સર્પની જેમ તેઓ ભારે નિસાસા નાખવા લાગ્યા.
4.6.19
अविच्छिन्नाश्रुवेगस्तु सौमित्रिं प्रेक्ष्य पार्श्वतः।
परिदेवयितुं दीनं रामः समुपचक्रमे ॥ ४.६.१९ ॥
અવિરત આંસુના વેગથી ભરેલા રામે બાજુમાં ઊભેલા સૌમિત્રિ લક્ષ્મણને જોઈને દીનપણે વિલાપ શરૂ કર્યો.
4.6.20
पश्य लक्ष्मण वैदेह्या संत्यक्तं ह्रियमाणया।
उत्तरीयमिदं भूमौ शरीराद् भूषणानि च ॥ ४.६.२० ॥
લક્ષ્મણ, જુઓ. હરણ થતી વખતે વૈદેહીએ આ ઉત્તરીય અને શરીરેથી ઉતારેલાં ઘરેણાં ભૂમિ પર છોડી દીધાં છે.
4.6.21
शाद्वलिन्यां ध्रुवं भूम्यां सीतया ह्रियमाणया।
उत्सृष्टं भूषणमिदं तथा रूपं हि दृश्यते ॥ ४.६.२१ ॥
ઘાસથી ઢંકાયેલી આ ભૂમિ પર, હરણ થતી સીતાએ ચોક્કસ આ ઘરેણું ફેંકી દીધું છે; તેનું રૂપ એમ જ દેખાય છે.
4.6.22
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत्।
नाहं जानामि केयूरे नाहं जानामि कुण्डले ॥ ४.६.२२ ॥
રામે આમ કહ્યું ત્યારે લક્ષ્મણે આ શબ્દો કહ્યા: 'હું બાજુબંધ ઓળખતો નથી, અને કુંડળ પણ હું ઓળખતો નથી.'
4.6.23
नूपुरे त्वभिजानामि नित्यं पादाभिवन्दनात्।
ततस्तु राघवो वाक्यं सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ ४.६.२३ ॥
પણ નૂપુર હું ઓળખું છું, કારણ કે હું હંમેશાં તેમના ચરણોમાં વંદન કરતો હતો. ત્યારે રાઘવે સુગ્રીવને આ શબ્દો કહ્યા.
4.6.24
ब्रूहि सुग्रीव कं देशं ह्रियन्ती लक्षिता त्वया।
रक्षसा रौद्ररूपेण मम प्राणप्रिया हृता ॥ ४.६.२४ ॥
હે સુગ્રીવ, કહે, હરણ થતી તેને તેં કયા દેશ તરફ જોઈ? ભયંકર રૂપવાળા રાક્ષસે મારી પ્રાણપ્રિયાનું હરણ કર્યું છે.
4.6.25
क्व वा वसति तद् रक्षो महद् व्यसनदं मम।
यन्निमित्तमहं सर्वान् नाशयिष्यामि राक्षसान् ॥ ४.६.२५ ॥
મારા પર મોટી વિપત્તિ લાવનાર તે રાક્ષસ ક્યાં વસે છે? જેના કારણે હું બધા રાક્ષસોનો નાશ કરીશ.
4.6.26
हरता मैथिलीं येन मां च रोषयता ध्रुवम्।
आत्मनो जीवितान्ताय मृत्युद्वारमपावृतम् ॥ ४.६.२६ ॥
મૈથિલીનું હરણ કરીને અને મને ક્રોધિત કરીને તેણે ચોક્કસ પોતાના જીવનના અંત માટે મૃત્યુનું દ્વાર ખોલ્યું છે.
4.6.27
मम दयिततमा हृता वनाद्
रजनिचरेण विमथ्य येन सा।
कथय मम रिपुं तमद्य वै
प्लवगपते यमसंनिधिं नयामि ॥ ४.६.२७ ॥
મારી અતિ પ્રિય પત્નીને રાત્રિચરે વનમાંથી બળપૂર્વક હરી લીધી. હે વાનરપતિ! તે શત્રુને મને કહો; હું આજે જ તેને યમસન્નિધિમાં મોકલીશ.