ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.6.1
पुनरेवाब्रवीत् प्रीतो राघवं रघुनन्दनम्।
अयमाख्याति ते राम सचिवो मन्त्रिसत्तमः ॥ ४.६.१ ॥
ਫਿਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਤਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
4.6.2
हनुमान् यन्निमित्तं त्वं निर्जनं वनमागतः।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वसतश्च वने तव ॥ ४.६.२ ॥
ਹਨੂਮਾਨ (ਆਖਦੇ ਹਨ) — ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਇਸ ਸੁੰਨਸਾਨ ਬਨ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਵਸਦੇ ਹੋ?
4.6.3
रक्षसापहृता भार्या मैथिली जनकात्मजा।
त्वया वियुक्ता रुदती लक्ष्मणेन च धीमता ॥ ४.६.३ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਚੁੱਕੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਮੈਥਿਲੀ, ਤੁਹਾਡ ਤੋਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ।
4.6.4
अन्तरं प्रेप्सुना तेन हत्वा गृध्रं जटायुषम्।
भार्यावियोगजं दुःखं प्रापितस्तेन रक्षसा ॥ ४.६.४ ॥
ਮੌਕਾ ਤਾੜਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਗਿਰਝ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਨੀ ਦੇ ਵਿਯੋਗ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
4.6.5
भार्यावियोगजं दुःखं नचिरात् त्वं विमोक्ष्यसे।
अहं तामानयिष्यामि नष्टां वेदश्रुतीमिव ॥ ४.६.५ ॥
ਪਤਨੀ ਦੇ ਵਿਯੋਗ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਇਸ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਓਗੇ। ਗੁਆਚੀ ਵੇਦ-ਸ਼ਰੁਤੀ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।
4.6.6
रसातले वा वर्तन्तीं वर्तन्तीं वा नभस्तले।
अहमानीय दास्यामि तव भार्यामरिंदम ॥ ४.६.६ ॥
ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ!
4.6.7
इदं तथ्यं मम वचस्त्वमवेहि च राघव।
न शक्या सा जरयितुमपि सेन्द्रैः सुरासुरैः ॥ ४.६.७ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੇਰੇ ਇਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੱਚ ਜਾਣੋ। ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
4.6.8
तव भार्या महाबाहो भक्ष्यं विषकृतं यथा।
त्यज शोकं महाबाहो तां कान्तामानयामि ते ॥ ४.६.८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਜ਼ਹਿਰ ਮਿਲੇ ਭੋਜਨ ਵਾਂਗ (ਰਾਵਣ ਲਈ ਅਯੋਗ) ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਸ਼ੋਕ ਤਿਆਗ ਦੇ; ਉਸ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।
4.6.9
अनुमानात् तु जानामि मैथिली सा न संशयः।
ह्रियमाणा मया दृष्टा रक्षसा रौद्रकर्मणा ॥ ४.६.९ ॥
ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੈਥਿਲੀ ਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਕ੍ਰੂਰ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਹਰੀ ਜਾਂਦੀ ਉਸਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
4.6.10
क्रोशन्ती रामरामेति लक्ष्मणेति च विस्वरम्।
स्फुरन्ती रावणस्याङ्के पन्नगेन्द्रवधूर्यथा ॥ ४.६.१० ॥
'ਹੇ ਰਾਮ, ਹੇ ਰਾਮ' ਅਤੇ 'ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ' ਕਹਿ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਚੀਖਦੀ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਤੜਫਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਗਰਾਜ ਦੀ ਪਤਨੀ।
4.6.11
आत्मना पञ्चमं मां हि दृष्ट्वा शैलतले स्थितम्।
उत्तरीयं तया त्यक्तं शुभान्याभरणानि च ॥ ४.६.११ ॥
ਪੰਜਵੇਂ ਵਜੋਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਣ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰੀਯ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗਹਿਣੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ।
4.6.12
तान्यस्माभिर्गृहीतानि निहितानि च राघव।
आनयिष्याम्यहं तानि प्रत्यभिज्ञातुमर्हसि ॥ ४.६.१२ ॥
ਅਸੀਂ ਉਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਉਹ ਲਿਆਵਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ।
4.6.13
तमब्रवीत् ततो रामः सुग्रीवं प्रियवादिनम्।
आनयस्व सखे शीघ्रं किमर्थं प्रविलम्बसे ॥ ४.६.१३ ॥
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਛੇਤੀ ਲੈ ਆ। ਤੂੰ ਦੇਰ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?"
4.6.14
एवमुक्तस्तु सुग्रीवः शैलस्य गहनां गुहाम्।
प्रविवेश ततः शीघ्रं राघवप्रियकाम्यया ॥ ४.६.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਛੇਤੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
4.6.15
उत्तरीयं गृहीत्वा तु स तान्याभरणानि च।
इदं पश्येति रामाय दर्शयामास वानरः ॥ ४.६.१५ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਉੱਤਰੀਯ ਅਤੇ ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਕੇ, "ਇਹ ਵੇਖੋ" ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿਖਾਏ।
4.6.16
ततो गृहीत्वा वासस्तु शुभान्याभरणानि च।
अभवद् बाष्पसंरुद्धो नीहारेणेव चन्द्रमाः ॥ ४.६.१६ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਬਸਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਕੇ ਰਾਮ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਚੰਦਰਮਾ।
4.6.17
सीतास्नेहप्रवृत्तेन स तु बाष्पेण दूषितः।
हा प्रियेति रुदन् धैर्यमुत्सृज्य न्यपतत् क्षितौ ॥ ४.६.१७ ॥
ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਉਹ "ਹਾਏ ਪਿਆਰੀ!" ਕਹਿੰਦਾ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਧੀਰਜ ਛੱਡ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
4.6.18
हृदि कृत्वा स बहुशस्तमलंकारमुत्तमम्।
निशश्वास भृशं सर्पो बिलस्थ इव रोषितः ॥ ४.६.१८ ॥
ਉਸ ਉੱਤਮ ਗਹਿਣੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ, ਖੁੱਡ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਉਹ ਡੂੰਘੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗਾ।
4.6.19
अविच्छिन्नाश्रुवेगस्तु सौमित्रिं प्रेक्ष्य पार्श्वतः।
परिदेवयितुं दीनं रामः समुपचक्रमे ॥ ४.६.१९ ॥
ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਥਰੂਆਂ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਾਮ ਨੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
4.6.20
पश्य लक्ष्मण वैदेह्या संत्यक्तं ह्रियमाणया।
उत्तरीयमिदं भूमौ शरीराद् भूषणानि च ॥ ४.६.२० ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖ। ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਇਹ ਚਾਦਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
4.6.21
शाद्वलिन्यां ध्रुवं भूम्यां सीतया ह्रियमाणया।
उत्सृष्टं भूषणमिदं तथा रूपं हि दृश्यते ॥ ४.६.२१ ॥
ਘਾਹ ਨਾਲ ਢਕੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਯਕੀਨਨ ਇਹ ਗਹਿਣਾ ਸੁੱਟਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਉਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
4.6.22
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत्।
नाहं जानामि केयूरे नाहं जानामि कुण्डले ॥ ४.६.२२ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: 'ਮੈਂ ਬਾਜੂਬੰਦ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਕੁੰਡਲ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ।'
4.6.23
नूपुरे त्वभिजानामि नित्यं पादाभिवन्दनात्।
ततस्तु राघवो वाक्यं सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ ४.६.२३ ॥
ਪਰ ਨੂਪੁਰ ਮੈਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
4.6.24
ब्रूहि सुग्रीव कं देशं ह्रियन्ती लक्षिता त्वया।
रक्षसा रौद्ररूपेण मम प्राणप्रिया हृता ॥ ४.६.२४ ॥
ਹੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਦੱਸ, ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਸੀ? ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਣਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਹਰ ਲਿਆ ਹੈ।
4.6.25
क्व वा वसति तद् रक्षो महद् व्यसनदं मम।
यन्निमित्तमहं सर्वान् नाशयिष्यामि राक्षसान् ॥ ४.६.२५ ॥
ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਬਿਪਤਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।
4.6.26
हरता मैथिलीं येन मां च रोषयता ध्रुवम्।
आत्मनो जीवितान्ताय मृत्युद्वारमपावृतम् ॥ ४.६.२६ ॥
ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਹਰ ਕੇ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਲਈ ਮੌਤ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
4.6.27
मम दयिततमा हृता वनाद्
रजनिचरेण विमथ्य येन सा।
कथय मम रिपुं तमद्य वै
प्लवगपते यमसंनिधिं नयामि ॥ ४.६.२७ ॥
ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਬਨ ਤੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ! ਉਸ ਵੈਰੀ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗਾ।