ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.60.1
ततः कृतोदकं स्नातं तं गृध्रं हरियूथपाः।
उपविष्टा गिरौ रम्ये परिवार्य समन्ततः ॥ ४.६०.१ ॥
ତା'ପରେ ବାନରଯୂଥପମାନେ ତର୍ପଣ ଓ ସ୍ନାନ ସାରିଥିବା ସେହି ଗୃଧ୍ରକୁ ଚାରିପାଖରୁ ଘେରି ରମଣୀୟ ପର୍ବତରେ ବସାଇଲେ।
4.60.2
तमङ्गदमुपासीनं तैः सर्वैर्हरिभिर्वृतम्।
जनितप्रत्ययो हर्षात् सम्पातिः पुनरब्रवीत् ॥ ४.६०.२ ॥
ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନିକଟରେ ବସିଥିବା, ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ସମ୍ପାତି ବିଶ୍ୱାସ ଜନ୍ମିବାରୁ ହର୍ଷରେ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।
4.60.3
कृत्वा निःशब्दमेकाग्राः शृण्वन्तु हरयो मम।
तथ्यं संकीर्तयिष्यामि यथा जानामि मैथिलीम् ॥ ४.६०.३ ॥
ହେ ବାନରଗଣ, ନୀରବ ଓ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ମୋର କଥା ଶୁଣ। ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଯେପରି ଜାଣେ, ସେପରି ସତ୍ୟ କହିବି।
4.60.4
अस्य विन्ध्यस्य शिखरे पतितोऽस्मि पुरानघ।
सूर्यतापपरीताङ्गो निर्दग्धः सूर्यरश्मिभिः ॥ ४.६०.४ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଏହି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ପଡ଼ିଥିଲି। ସୂର୍ଯ୍ୟତାପରେ ମୋ ଶରୀର ଝୁଲସିଗଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟ-କିରଣରେ ମୁଁ ଦଗ୍ଧ ହେଲି।
4.60.5
लब्धसंज्ञस्तु षड्रात्राद् विवशो विह्वलन्निव।
वीक्षमाणो दिशः सर्वा नाभिजानामि किंचन ॥ ४.६०.५ ॥
ଛଅ ରାତି ପରେ ଚେତନା ଫେରିଲା, ମାତ୍ର ମୁଁ ଅସହାୟ ଓ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ସବୁ ଦିଗ ଦେଖିଲି; କିଛି ଚିହ୍ନି ପାରିଲି ନାହିଁ।
4.60.6
ततस्तु सागरान् शैलान् नदीः सर्वाः सरांसि च।
वनानि च प्रदेशांश्च निरीक्ष्य मतिरागता ॥ ४.६०.६ ॥
ତା'ପରେ ସମୁଦ୍ର, ପର୍ବତ, ସବୁ ନଦୀ, ସରୋବର, ବନ ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖିବାରୁ ମୋ ବୁଦ୍ଧି (ସ୍ମୃତି) ଫେରି ଆସିଲା।
4.60.7
हृष्टपक्षिगणाकीर्णः कन्दरोदरकूटवान्।
दक्षिणस्योदधेस्तीरे विन्ध्योऽयमिति निश्चितः ॥ ४.६०.७ ॥
ଆନନ୍ଦିତ ପକ୍ଷୀଗଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗୁମ୍ଫା, ଖାଲ ଓ ଶିଖରଯୁକ୍ତ ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରକୂଳର ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା।
4.60.8
आसीच्चात्राश्रमं पुण्यं सुरैरपि सुपूजितम्।
ऋषिर्निशाकरो नाम यस्मिन्नुग्रतपाऽभवत् ॥ ४.६०.८ ॥
ଏଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଭଲରେ ପୂଜିତ ଏକ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଥିଲା; ଯେଉଁଥିରେ ନିଶାକର ନାମକ ଋଷି ଉଗ୍ର ତପସ୍ୱୀ ହୋଇଥିଲେ।
4.60.9
अष्टौ वर्षसहस्राणि तेनास्मिन्नृषिणा गिरौ।
वसतो मम धर्मज्ञे स्वर्गते तु निशाकरे ॥ ४.६०.९ ॥
ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ! ସେହି ଋଷି ଏହି ପର୍ବତରେ ଥିବାବେଳେ ଏବଂ ନିଶାକର ସ୍ୱର୍ଗ ଗଲା ପରେ ମୁଁ ଆଠ ହଜାର ବର୍ଷ ଏଠାରେ ବାସ କଲି।
4.60.10
अवतीर्य च विन्ध्याग्रात् कृच्छ्रेण विषमाच्छनैः।
तीक्ष्णदर्भां वसुमतीं दुःखेन पुनरागतः ॥ ४.६०.१० ॥
ବିନ୍ଧ୍ୟ ଶିଖରରୁ କଷ୍ଟରେ, ଧୀରେ ଧୀରେ, ବିଷମ ପଥରେ ଓହ୍ଲାଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦର୍ଭ ଘାସଯୁକ୍ତ ଭୂମିକୁ ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ପୁଣି ଫେରି ଆସିଲି।
4.60.11
तमृषिं द्रष्टुकामोऽस्मि दुःखेनाभ्यागतो भृशम्।
जटायुषा मया चैव बहुशोऽधिगतो हि सः ॥ ४.६०.११ ॥
ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ଜଟାୟୁ ଏବଂ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଥର ଭେଟିଥିଲୁ।
4.60.12
तस्याश्रमपदाभ्याशे ववुर्वाताः सुगन्धिनः।
वृक्षो नापुष्पितः कश्चिदफलो वा न दृश्यते ॥ ४.६०.१२ ॥
ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଭୂମି ନିକଟରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ବହୁଥିଲା; କୌଣସି ଗଛ ଫୁଲହୀନ କିମ୍ବା ଫଳହୀନ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
4.60.13
उपेत्य चाश्रमं पुण्यं वृक्षमूलमुपाश्रितः।
द्रष्टुकामः प्रतीक्षे च भगवन्तं निशाकरम् ॥ ४.६०.१३ ॥
ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚି, ଏକ ଗଛ ମୂଳରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ଭଗବାନ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି।
4.60.14
अथ पश्यामि दूरस्थमृषिं ज्वलिततेजसम्।
कृताभिषेकं दुर्धर्षमुपावृत्तमुदङ्मुखम् ॥ ४.६०.१४ ॥
ଆଉ ଦୂରରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତେଜରେ ଥିବା, ଅଭିଷେକ-ସ୍ନାନ କରିଥିବା, ଅଜେୟ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଫେରିଥିବା ଜଣେ ଋଷିଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି।
4.60.15
तमृक्षाः सृमरा व्याघ्राः सिंहा नानासरीसृपाः।
परिवार्योपगच्छन्ति दातारं प्राणिनो यथा ॥ ४.६०.१५ ॥
ଦାତାଙ୍କୁ ଯେପରି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଘେରନ୍ତି, ସେପରି ଭାଲୁ, ହରିଣ, ବାଘ, ସିଂହ ଓ ନାନା ସରୀସୃପ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ନିକଟକୁ ଆସୁଥିଲେ।
4.60.16
ततः प्राप्तमृषिं ज्ञात्वा तानि सत्त्वानि वै ययुः।
प्रविष्टे राजनि यथा सर्वं सामात्यकं बलम् ॥ ४.६०.१६ ॥
ଋଷି ଆସିଛନ୍ତି ଜାଣି ସେହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଚାଲିଗଲେ; ରାଜା ପ୍ରବେଶ କଲେ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ସେନା ଯେପରି ଦୂରେଇ ଯାଏ।
4.60.17
ऋषिस्तु दृष्ट्वा मां तुष्टः प्रविष्टश्चाश्रमं पुनः।
मुहूर्तमात्रान्निर्गम्य ततः कार्यमपृच्छत ॥ ४.६०.१७ ॥
ଋଷି ମୋତେ ଦେଖି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପୁଣି ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏକ କ୍ଷଣ ପରେ ବାହାରି ଆସି ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ କଣ ପଚାରିଲେ।
4.60.18
सौम्य वैकल्यतां दृष्ट्वा रोम्णां ते नावगम्यते।
अग्निदग्धाविमौ पक्षौ प्राणाश्चापि शरीरके ॥ ४.६०.१८ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ, ତୁମର ଅଙ୍ଗହାନି ଦେଖିଲେ ବି ତୁମ ପକ୍ଷର ଲୋମ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ; ଏହି ଦୁଇ ପକ୍ଷ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛି, ଏବଂ ଶରୀରରେ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ।
4.60.19
गृध्रौ द्वौ दृष्टपूर्वौ मे मातरिश्वसमौ जवे।
गृध्राणां चैव राजानौ भ्रातरौ कामरूपिणौ ॥ ४.६०.१९ ॥
ପବନ ସମାନ ବେଗଯୁକ୍ତ ଦୁଇ ଶକୁନିଙ୍କୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିଲି। ସେମାନେ ଶକୁନିଙ୍କ ରାଜା, ଦୁଇ ଭାଇ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିଲେ।
4.60.20
ज्येष्ठोऽवितस्त्वं सम्पाते जटायुरनुजस्तव।
मानुषं रूपमास्थाय गृह्णीतां चरणौ मम ॥ ४.६०.२० ॥
ସମ୍ପାତି, ତୁମେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଅବିତ; ତୁମ ଅନୁଜ ଜଟାୟୁ। ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେମାନେ ମୋ ଚରଣ ଧରନ୍ତୁ।
4.60.21
किं ते व्याधिसमुत्थानं पक्षयोः पतनं कथम्।
दण्डो वायं धृतः केन सर्वमाख्याहि पृच्छतः ॥ ४.६०.२१ ॥
ତୁମକୁ ଏହି ରୋଗ କିପରି ହେଲା? ତୁମ ପକ୍ଷ କିପରି ଝଡ଼ିଗଲା? ଏହି ଦଣ୍ଡ କିଏ ଧରିଥିଲା? ପଚାରୁଥିବା ମୋତେ ସବୁ କୁହ।