ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.66.1
अनेकशतसाहस्रीं विषण्णां हरिवाहिनीम्।
जाम्बवान् समुदीक्ष्यैवं हनूमन्तमथाब्रवीत् ॥ ४.६६.१ ॥
ଶତସହସ୍ର ବାନରସେନା ବିଷଣ୍ଣ ଦେଖି ଜାମ୍ବବାନ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
4.66.2
वीर वानरलोकस्य सर्वशास्त्रविदां वर।
तूष्णीमेकान्तमाश्रित्य हनूमन् किं न जल्पसि ॥ ४.६६.२ ॥
ହେ ବୀର! ବାନରଲୋକର ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ହନୁମାନ! ନିର୍ଜନରେ ମୌନ ହୋଇ କାହିଁକି କହୁନ?
4.66.3
हनूमन् हरिराजस्य सुग्रीवस्य समो ह्यसि।
रामलक्ष्मणयोश्चापि तेजसा च बलेन च ॥ ४.६६.३ ॥
ହେ ହନୁମାନ! ତୁମେ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମାନ; ତେଜ ଓ ବଳରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସମାନ।
4.66.4
अरिष्टनेमिनः पुत्रो वैनतेयो महाबलः।
गरुत्मानिव विख्यात उत्तमः सर्वपक्षिणाम् ॥ ४.६६.४ ॥
ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବିନତାର ସନ୍ତାନ ମହାବଳୀ ଗରୁଡ଼ ଯେପରି ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ବିଖ୍ୟାତ।
4.66.5
बहुशो हि मया दृष्टः सागरे स महाबलः।
भुजङ्गानुद्धरन् पक्षी महाबाहुर्महाबलः ॥ ४.६६.५ ॥
ସମୁଦ୍ରରେ ସେହି ମହାବଳୀଙ୍କୁ ମୁଁ ବହୁବାର ଦେଖିଛି; ସାପମାନଙ୍କୁ ଉଠାଉଥିବା ସେହି ପକ୍ଷୀ, ମହାବାହୁ ମହାବଳୀ।
4.66.6
पक्षयोर्यद् बलं तस्य भुजवीर्यबलं तव।
विक्रमश्चापि वेगश्च न ते तेनापहीयते ॥ ४.६६.६ ॥
ତା'ର ପକ୍ଷରେ ଯେଉଁ ବଳ, ତାହା ତୁମ ଭୁଜର ବୀର୍ୟ-ବଳ ସମାନ; ତୁମ ବିକ୍ରମ ଓ ବେଗ ମଧ୍ୟ ତାହାଠାରୁ କମ୍ ନୁହେଁ।
4.66.7
बलं बुद्धिश्च तेजश्च सत्त्वं च हरिपुङ्गव।
विशिष्टं सर्वभूतेषु किमात्मानं न सज्जसे ॥ ४.६६.७ ॥
ହେ ହରିପୁଙ୍ଗବ, ବଳ, ବୁଦ୍ଧି, ତେଜ ଓ ସତ୍ତ୍ୱ — ଯାହା ସର୍ବଭୂତ ମଧ୍ୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ — ତୁମେ ନିଜକୁ କାହିଁକି ସେଥିରେ ନିୟୋଜିତ କରୁନାହଁ?
4.66.8
अप्सराऽप्सरसां श्रेष्ठा विख्याता पुञ्जिकस्थला।
अञ्जनेति परिख्याता पत्नी केसरिणो हरेः ॥ ४.६६.८ ॥
ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ବିଖ୍ୟାତା ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳା — ଅଞ୍ଜନା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧା — ବାନର କେସରୀଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ।
4.66.9
विख्याता त्रिषु लोकेषु रूपेणाप्रतिमा भुवि।
अभिशापादभूत् तात कपित्वे कामरूपिणी ॥ ४.६६.९ ॥
ତିନି ଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତା, ପୃଥିବୀରେ ରୂପରେ ଅତୁଳନୀୟା ସେ, ହେ ତାତ, ଅଭିଶାପ ହେତୁ ବାନରତ୍ୱରେ କାମରୂପିଣୀ ହେଲେ।
4.66.10
दुहिता वानरेन्द्रस्य कुञ्जरस्य महात्मनः।
मानुषं विग्रहं कृत्वा रूपयौवनशालिनी ॥ ४.६६.१० ॥
ସେ ମହାତ୍ମା ବାନରେନ୍ଦ୍ର କୁଞ୍ଜରଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ; ମାନବ ଦେହ ଧରି ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଶୋଭିତା।
4.66.11
विचित्रमाल्याभरणा कदाचित् क्षौमधारिणी।
अचरत् पर्वतस्याग्रे प्रावृडम्बुदसंनिभे ॥ ४.६६.११ ॥
ବିଚିତ୍ର ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତା, ଏକଦା ରେଶମୀ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ବର୍ଷା ମେଘ ସଦୃଶ ପର୍ବତଶିଖରେ ସେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ।
4.66.12
तस्या वस्त्रं विशालाक्ष्याः पीतं रक्तदशं शुभम्।
स्थितायाः पर्वतस्याग्रे मारुतोऽपाहरच्छनैः ॥ ४.६६.१२ ॥
ପର୍ବତଶିଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ବିଶାଳନୟନାଙ୍କର ରକ୍ତ ପାଡ଼ିଆ ପୀତ ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ପବନ ଧୀରେ ଧୀରେ ହରଣ କଲା।
4.66.13
स ददर्श ततस्तस्या वृत्तावूरू सुसंहतौ।
स्तनौ च पीनौ सहितौ सुजातं चारु चाननम् ॥ ४.६६.१३ ॥
ତା'ପରେ ସେ ତାଙ୍କର ଗୋଲାକାର, ସୁଗଠିତ ଉରୁଦ୍ବୟ ଦେଖିଲା; ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସଂଯୁକ୍ତ ସ୍ତନଦ୍ବୟ ଦେଖିଲା; ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ସୁଗଠିତ ମୁଖ ଦେଖିଲା।
4.66.14
तां बलादायतश्रोणीं तनुमध्यां यशस्विनीम्।
दृष्ट्वैव शुभसर्वाङ्गीं पवनः काममोहितः ॥ ४.६६.१४ ॥
ବିଶାଳ ନିତମ୍ବ ଓ ପତଳା କଟିଥିବା, ଯଶସ୍ବିନୀ, ସର୍ବାଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦରୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ପବନଦେବ କାମମୋହିତ ହେଲେ।
4.66.15
स तां भुजाभ्यां दीर्घाभ्यां पर्यष्वजत मारुतः।
मन्मथाविष्टसर्वाङ्गो गतात्मा तामनिन्दिताम् ॥ ४.६६.१५ ॥
ପବନଦେବ ଦୀର୍ଘ ଦୁଇ ବାହୁରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ମନ୍ମଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବାଙ୍ଗ ଆବିଷ୍ଟ, ମନ ହରାଇଥିବା ସେ ସେହି ନିର୍ଦୋଷାକୁ ଜଡ଼ାଇ ଧରିଲେ।
4.66.16
सा तु तत्रैव सम्भ्रान्ता सुव्रता वाक्यमब्रवीत्।
एकपत्नीव्रतमिदं को नाशयितुमिच्छति ॥ ४.६६.१६ ॥
କିନ୍ତୁ ସେ ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ, ସୁବ୍ରତା ହୋଇ ଏହା କହିଲେ — "ଏକପତ୍ନୀବ୍ରତକୁ ଏପରି କିଏ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ?"
4.66.17
अञ्जनाया वचः श्रुत्वा मारुतः प्रत्यभाषत।
न त्वां हिंसामि सुश्रोणि मा भूत् ते मनसो भयम् ॥ ४.६६.१७ ॥
ଅଞ୍ଜନାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ପବନଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ — "ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବିଶିଷ୍ଟା, ମୁଁ ତୁମକୁ ହାନି କରିବି ନାହିଁ; ତୁମ ମନରେ ଭୟ ନ ହେଉ।"
4.66.18
मनसास्मि गतो यत् त्वां परिष्वज्य यशस्विनि।
वीर्यवान् बुद्धिसम्पन्नस्तव पुत्रो भविष्यति ॥ ४.६६.१८ ॥
"ହେ ଯଶସ୍ବିନୀ, ମୁଁ ମନ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛି; ତେଣୁ ତୁମ ପୁତ୍ର ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେବ।"
4.66.19
महासत्त्वो महातेजा महाबलपराक्रमः।
लङ्घने प्लवने चैव भविष्यति मया समः ॥ ४.६६.१९ ॥
ମହାସତ୍ତ୍ୱ, ମହାତେଜ ଓ ମହାବଳ-ପରାକ୍ରମ ବିଶିଷ୍ଟ ସେ ଲଙ୍ଘନ ଓ ପ୍ଲବନରେ ମୋ ସମାନ ହେବ।
4.66.20
एवमुक्ता ततस्तुष्टा जननी ते महाकपे।
गुहायां त्वां महाबाहो प्रजज्ञे प्लवगर्षभ ॥ ४.६६.२० ॥
ଏପରି କହିବାରୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟା ହୋଇ ତୁମ ମାତା, ହେ ମହାକପି, ଗୁମ୍ଫାରେ, ହେ ମହାବାହୁ, ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ପ୍ରସବ କଲେ।
4.66.21
अभ्युत्थितं ततः सूर्यं बालो दृष्ट्वा महावने।
फलं चेति जिघृक्षुस्त्वमुत्प्लुत्याभ्युत्पतो दिवम् ॥ ४.६६.२१ ॥
ତା'ପରେ ମହାବନରେ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ବାଳକ ତୁମେ 'ଏହା ଫଳ' ଭାବି ତାହାକୁ ଧରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଡେଇଁ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଲ।
4.66.22
शतानि त्रीणि गत्वाथ योजनानां महाकपे।
तेजसा तस्य निर्धूतो न विषादं गतस्ततः ॥ ४.६६.२२ ॥
ହେ ମହାକପି, ତିନିଶହ ଯୋଜନ ଯାଇ ତାହାର ତେଜରେ ଧକ୍କା ଖାଇ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ବିଷାଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲନାହିଁ।
4.66.23
त्वामप्युपगतं तूर्णमन्तरिक्षं महाकपे।
क्षिप्तमिन्द्रेण ते वज्रं कोपाविष्टेन तेजसा ॥ ४.६६.२३ ॥
ହେ ମହାକପି, ଆକାଶରେ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନିକଟ ହେଲେ, କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ତେଜରେ ତୁମ ଉପରେ ବଜ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
4.66.24
तदा शैलाग्रशिखरे वामो हनुरभज्यत।
ततो हि नामधेयं ते हनुमानिति कीर्तितम् ॥ ४.६६.२४ ॥
ତେଣୁ ପର୍ବତ-ଶିଖରର ଚୂଡ଼ାରେ ତୁମ ବାମ ହନୁ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ସେଥିପାଇଁ ତୁମର ନାମ 'ହନୁମାନ' ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ ହେଲା।
4.66.25
ततस्त्वां निहतं दृष्ट्वा वायुर्गन्धवहः स्वयम्।
त्रैलोक्यं भृशसंक्रुद्धो न ववौ वै प्रभञ्जनः ॥ ४.६६.२५ ॥
ତା'ପରେ ତୁମକୁ ନିହତ ଦେଖି ଗନ୍ଧବହ ବାୟୁ ନିଜେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକରେ ପବନ ବହିବା ବନ୍ଦ କଲେ।
4.66.26
सम्भ्रान्ताश्च सुराः सर्वे त्रैलोक्ये क्षुभिते सति।
प्रसादयन्ति संक्रुद्धं मारुतं भुवनेश्वराः ॥ ४.६६.२६ ॥
ତ୍ରିଲୋକ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଘାବରିଗଲେ ଏବଂ ଭୁବନେଶ୍ୱରମାନେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ମାରୁତଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
4.66.27
प्रसादिते च पवने ब्रह्मा तुभ्यं वरं ददौ।
अशस्त्रवध्यतां तात समरे सत्यविक्रम ॥ ४.६६.२७ ॥
ପବନ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ବ୍ରହ୍ମା ତୁମକୁ ବର ଦେଲେ: ହେ ବତ୍ସ, ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ରରେ ତୁମେ ବଧ ହେବ ନାହିଁ।
4.66.28
वज्रस्य च निपातेन विरुजं त्वां समीक्ष्य च।
सहस्रनेत्रः प्रीतात्मा ददौ ते वरमुत्तमम् ॥ ४.६६.२८ ॥
ବଜ୍ରର ଆଘାତରେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଅକ୍ଷତ ଦେଖି ସହସ୍ରନେତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ତୁମକୁ ଉତ୍ତମ ବର ଦେଲେ।
4.66.29
स्वच्छन्दतश्च मरणं तव स्यादिति वै प्रभो।
स त्वं केसरिणः पुत्रः क्षेत्रजो भीमविक्रमः ॥ ४.६६.२९ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ ହେବ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ବର ଦେଲେ। ତୁମେ କେସରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, କ୍ଷେତ୍ରଜ, ଭୀଷଣ ପରାକ୍ରମୀ।
4.66.30
मारुतस्यौरसः पुत्रस्तेजसा चापि तत्समः।
त्वं हि वायुसुतो वत्स प्लवने चापि तत्समः ॥ ४.६६.३० ॥
ତୁମେ ମାରୁତଙ୍କ ଔରସ ପୁତ୍ର, ତେଜରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସମାନ। ହେ ବତ୍ସ, ତୁମେ ବାୟୁପୁତ୍ର, ଡେଇଁବାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସମାନ।
4.66.31
वयमद्य गतप्राणा भवानस्मासु साम्प्रतम्।
दाक्ष्यविक्रमसम्पन्नः कपिराज इवापरः ॥ ४.६६.३१ ॥
ଆଜି ଆମେ ପ୍ରାଣହୀନ ପରି ହୋଇଯାଇଛୁ; ବର୍ତ୍ତମାନ ଆପଣ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି, ଦକ୍ଷତା ଓ ପରାକ୍ରମରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଯେପରି ଅନ୍ୟ ଜଣେ କପିରାଜ।
4.66.32
त्रिविक्रमे मया तात सशैलवनकानना।
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी परिक्रान्ता प्रदक्षिणम् ॥ ४.६६.३२ ॥
ହେ ବତ୍ସ! ତ୍ରିବିକ୍ରମ ସମୟରେ ମୁଁ ପର୍ବତ, ବନ ଓ ଅରଣ୍ୟ ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ଏକୋଇଶ ଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିଥିଲି।
4.66.33
तथा चौषधयोऽस्माभिः संचिता देवशासनात्।
निर्मथ्यममृतं याभिस्तदानीं नो महद्बलम् ॥ ४.६६.३३ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆମେ ଔଷଧି ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲୁ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଅମୃତ ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ଆମର ମହାବଳ ଥିଲା।
4.66.34
स इदानीमहं वृद्धः परिहीनपराक्रमः।
साम्प्रतं कालमस्माकं भवान् सर्वगुणान्वितः ॥ ४.६६.३४ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଗଲି, ମୋ ପରାକ୍ରମ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି; ଆମ ଏହି ସମୟରେ ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଆପଣ ହିଁ।
4.66.35
तद् विजृम्भस्व विक्रान्त प्लवतामुत्तमो ह्यसि।
त्वद्वीर्यं द्रष्टुकामा हि सर्वा वानरवाहिनी ॥ ४.६६.३५ ॥
ଅତଏବ ହେ ପରାକ୍ରମୀ! ତୁମ ବଳ ପ୍ରକାଶ କର; ଡେଇଁବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ହିଁ ଉତ୍ତମ; ସମସ୍ତ ବାନର ସେନା ତୁମ ପରାକ୍ରମ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ।
4.66.36
उत्तिष्ठ हरिशार्दूल लङ्घयस्व महार्णवम्।
परा हि सर्वभूतानां हनुमन् या गतिस्तव ॥ ४.६६.३६ ॥
ଉଠ, ହେ ବାନରଶାର୍ଦୂଳ! ମହାସାଗର ଡେଇଁ ପାର ହୁଅ; ହେ ହନୁମାନ, ତୁମ ଗତି ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
4.66.37
विषण्णा हरयः सर्वे हनुमन् किमुपेक्षसे।
विक्रमस्व महावेग विष्णुस्त्रीन् विक्रमानिव ॥ ४.६६.३७ ॥
ସମସ୍ତ ବାନର ବିଷଣ୍ଣ। ହନୁମାନ, ତୁମେ କାହିଁକି ଉପେକ୍ଷା କରୁଛ? ହେ ମହାବେଗ, ବିଷ୍ଣୁ ଯେପରି ତିନି ପାଦ ପକାଇଥିଲେ ସେପରି ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଅ।
4.66.38
ततः कपीनामृषभेण चोदितः
प्रतीतवेगः पवनात्मजः कपिः।
प्रहर्षयंस्तां हरिवीरवाहिनीं
चकार रूपं महदात्मनस्तदा ॥ ४.६६.३८ ॥
ସେତେବେଳେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବେଗଶାଳୀ ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ବାନରବୀରଙ୍କ ସେହି ସେନାକୁ ହର୍ଷିତ କରି ନିଜର ମହାନ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।