વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.7.1
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो रामेणार्तेन वानरः।
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं सबाष्पं बाष्पगद्गदः ॥ ४.७.१ ॥
રામે આમ કહ્યું ત્યારે દુઃખી વાનર સુગ્રીવે હાથ જોડીને, આંસુ સાથે, ગદ્ગદ કંઠે આ વચન કહ્યાં.
4.7.2
न जाने निलयं तस्य सर्वथा पापरक्षसः।
सामर्थ्यं विक्रमं वापि दौष्कुलेयस्य वा कुलम् ॥ ४.७.२ ॥
તે પાપી રાક્ષસનું નિવાસસ્થાન, તેનું સામર્થ્ય કે પરાક્રમ, અથવા તે નીચ કુળમાં જન્મેલાનો વંશ, હું કશું જાણતો નથી.
4.7.3
सत्यं तु प्रतिजानामि त्यज शोकमरिंदम।
करिष्यामि तथा यत्नं यथा प्राप्स्यसि मैथिलीम् ॥ ४.७.३ ॥
ખરેખર હું પ્રતિજ્ઞા કરું છું. હે શત્રુદમન, શોક ત્યજો. તમને મૈથિલી પ્રાપ્ત થાય તેવો પ્રયત્ન હું કરીશ.
4.7.4
रावणं सगणं हत्वा परितोष्यात्मपौरुषम्।
तथास्मि कर्ता नचिराद् यथा प्रीतो भविष्यसि ॥ ४.७.४ ॥
રાવણને તેના ગણો સાથે હણીને, તમારા પોતાના પરાક્રમને સંતોષ આપીને, થોડા સમયમાં હું એવું કરીશ કે તમે પ્રસન્ન થશો.
4.7.5
अलं वैक्लव्यमालम्ब्य धैर्यमात्मगतं स्मर।
त्वद्विधानां न सदृशमीदृशं बुद्धिलाघवम् ॥ ४.७.५ ॥
બસ, વ્યાકુળતા છોડો; તમારા અંતરના ધૈર્યને સ્મરો. તમારા જેવાને આવી બુદ્ધિની ચંચળતા શોભતી નથી.
4.7.6
मयापि व्यसनं प्राप्तं भार्याविरहजं महत्।
नाहमेवं हि शोचामि धैर्यं न च परित्यजे ॥ ४.७.६ ॥
પત્નીના વિયોગથી ઉત્પન્ન થયેલી મોટી આપત્તિ મારા પર પણ આવી પડી છે. છતાં હું આ રીતે શોક કરતો નથી, ધૈર્ય છોડતો નથી.
4.7.7
नाहं तामनुशोचामि प्राकृतो वानरोऽपि सन्।
महात्मा च विनीतश्च किं पुनर्धृतिमान् महान् ॥ ४.७.७ ॥
સામાન્ય વાનર હોવા છતાં હું તેના માટે શોક કરતો નથી. મહાત્મા, વિનમ્ર અને મહાન ધૈર્યવાન પુરુષ તો પછી કેટલો વધુ?
4.7.8
बाष्पमापतितं धैर्यान्निग्रहीतुं त्वमर्हसि।
मर्यादां सत्त्वयुक्तानां धृतिं नोत्स्रष्टुमर्हसि ॥ ४.७.८ ॥
ઉભરાતાં આંસુ ધૈર્યથી રોકવા એ તને યોગ્ય છે. સત્ત્વશીલોની મર્યાદા ધૈર્ય ન છોડવું એ છે.
4.7.9
व्यसने वार्थकृच्छ्रे वा भये वा जीवितान्तगे।
विमृशंश्च स्वयाबुद्ध्या धृतिमान् नावसीदति ॥ ४.७.९ ॥
વિપત્તિમાં, ધનના સંકટમાં, ભયમાં કે જીવનના અંતે પણ પોતાની બુદ્ધિથી વિચારનાર ધૈર્યવાન માણસ ભાંગી પડતો નથી.
4.7.10
बालिशस्तु नरो नित्यं वैक्लव्यं योऽनुवर्तते।
स मज्जत्यवशः शोके भाराक्रान्तेव नौर्जले ॥ ४.७.१० ॥
પણ જે માણસ સદા નિર્બળતાને અનુસરે છે તે મૂર્ખ છે. તે શોકમાં લાચાર થઈ ડૂબી જાય છે, ભારે બોજથી ભરેલી નાવ પાણીમાં ડૂબે તેમ.
4.7.11
एषोऽञ्जलिर्मया बद्धः प्रणयात् त्वां प्रसादये।
पौरुषं श्रय शोकस्य नान्तरं दातुमर्हसि ॥ ४.७.११ ॥
સ્નેહથી હું હાથ જોડીને તને વિનવું છું. પૌરુષનો આશ્રય લે; શોકને અવકાશ ન આપ.
4.7.12
ये शोकमनुवर्तन्ते न तेषां विद्यते सुखम्।
तेजश्च क्षीयते तेषां न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ४.७.१२ ॥
જે લોકો શોકને અનુસરે છે તેમને સુખ નથી હોતું અને તેમનું તેજ પણ ક્ષીણ થાય છે. તારે શોક કરવો યોગ્ય નથી.
4.7.13
शोकेनाभिप्रपन्नस्य जीविते चापि संशयः।
स शोकं त्यज राजेन्द्र धैर्यमाश्रय केवलम् ॥ ४.७.१३ ॥
શોકમાં ડૂબેલા માણસના જીવન પર પણ સંશય રહે છે. તેથી હે રાજેન્દ્ર, શોક છોડો અને કેવળ ધૈર્યનો આશ્રય લો.
4.7.14
हितं वयस्यभावेन ब्रूहि नोपदिशामि ते।
वयस्यतां पूजयन्मे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ४.७.१४ ॥
મિત્રભાવે હિતકારી વાત કહું છું; તમને ઉપદેશ નથી આપતો. મારી મિત્રતાનું માન રાખીને તમારે શોક કરવો યોગ્ય નથી.
4.7.15
मधुरं सान्त्वितस्तेन सुग्रीवेण स राघवः।
मुखमश्रुपरिक्लिन्नं वस्त्रान्तेन प्रमार्जयत् ॥ ४.७.१५ ॥
સુગ્રીવના મધુર વચનોથી સાંત્વના પામેલા તે રાઘવે, આંસુએ ભીંજાયેલું મુખ વસ્ત્રના છેડાથી લૂછ્યું.
4.7.16
प्रकृतिस्थस्तु काकुत्स्थः सुग्रीवचनात् प्रभुः।
सम्परिष्वज्य सुग्रीवमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.७.१६ ॥
સુગ્રીવના વચનોથી મન સ્થિર થયેલા પ્રભુ કાકુત્સ્થે, સુગ્રીવને ભેટીને આ વચન કહ્યું.
4.7.17
कर्तव्यं यद् वयस्येन स्निग्धेन च हितेन च।
अनुरूपं च युक्तं च कृतं सुग्रीव तत् त्वया ॥ ४.७.१७ ॥
હે સુગ્રીવ, સ્નેહી અને હિતેચ્છુ મિત્રે જે કરવું જોઈએ તે તમે યોગ્ય અને ઉચિત રીતે કર્યું છે.
4.7.18
एष च प्रकृतिस्थोऽहमनुनीतस्त्वया सखे।
दुर्लभो हीदृशो बन्धुरस्मिन् काले विशेषतः ॥ ४.७.१८ ॥
હે મિત્ર, તમારા સમજાવટથી હવે હું સ્વસ્થ થયો છું. આવો બંધુ, ખાસ કરીને આ સમયમાં, દુર્લભ હોય છે.
4.7.19
किं तु यत्नस्त्वया कार्यो मैथिल्याः परिमार्गणे।
राक्षसस्य च रौद्रस्य रावणस्य दुरात्मनः ॥ ४.७.१९ ॥
પરંતુ મૈથિલીની શોધમાં તારે પ્રયત્ન કરવો જોઈએ, અને ક્રૂર રાક્ષસ દુરાત્મા રાવણ વિશે પણ.
4.7.20
मया च यदनुष्ठेयं विस्रब्धेन तदुच्यताम्।
वर्षास्विव च सुक्षेत्रे सर्वं सम्पद्यते तव ॥ ४.७.२० ॥
મારે જે કરવાનું છે તે વિશ્વાસપૂર્વક કહે; સારા ખેતરમાં વર્ષા ઋતુમાં જેમ બધું ફળે, તેમ તારું બધું સિદ્ધ થશે.
4.7.21
मया च यदिदं वाक्यमभिमानात् समीरितम्।
तत्त्वया हरिशार्दूल तत्त्वमित्युपधार्यताम् ॥ ४.७.२१ ॥
મેં અભિમાનથી જે આ વચન કહ્યું, હે હરિશાર્દૂલ, તે તે જ છે એમ તું સમજ.
4.7.22
अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्ये कदाचन।
एतत्ते प्रतिजानामि सत्येनैव शपाम्यहम् ॥ ४.७.२२ ॥
મેં પહેલાં ક્યારેય અસત્ય કહ્યું નથી, અને ક્યારેય કહીશ પણ નહીં. આ હું તને વચન આપું છું; સત્યના જ સોગંદ ખાઉં છું.
4.7.23
ततः प्रहृष्टः सुग्रीवो वानरैः सचिवैः सह।
राघवस्य वचः श्रुत्वा प्रतिज्ञातं विशेषतः ॥ ४.७.२३ ॥
ત્યારે રાઘવનાં વચન સાંભળીને, ખાસ કરીને તેમણે આપેલું વચન સાંભળીને, સુગ્રીવ વાનરો અને મંત્રીઓ સાથે અત્યંત હર્ષિત થયો.
4.7.24
एवमेकान्तसम्पृक्तौ ततस्तौ नरवानरौ।
उभावन्योन्यसदृशं सुखं दुःखमभाषताम् ॥ ४.७.२४ ॥
આ રીતે એકાંતમાં ભેગા થયેલા તે બંને, માનવ અને વાનર, એકબીજાને અનુરૂપ સુખ-દુઃખની વાતો કરવા લાગ્યા.
4.7.25
महानुभावस्य वचो निशम्य
हरिर्नृपाणामधिपस्य तस्य।
कृतं स मेने हरिवीरमुख्य-
स्तदा च कार्यं हृदयेन विद्वान् ॥ ४.७.२५ ॥
મહાનુભાવ એ રાજાધિપતિનાં વચન સાંભળીને, વાનરવીરોમાં શ્રેષ્ઠ હરિ (સુગ્રીવ) ત્યારે એ કાર્ય સિદ્ધ થયું એમ હૃદયમાં માની ગયો.