ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.7.1
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो रामेणार्तेन वानरः।
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं सबाष्पं बाष्पगद्गदः ॥ ४.७.१ ॥
ରାମ ଏହିପରି କହିବାରୁ, ଦୁଃଖିତ ବାନର ସୁଗ୍ରୀବ ଯୋଡ଼ହାତରେ, ଲୁହ ସହିତ, ରୁଦ୍ଧ କଣ୍ଠରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
4.7.2
न जाने निलयं तस्य सर्वथा पापरक्षसः।
सामर्थ्यं विक्रमं वापि दौष्कुलेयस्य वा कुलम् ॥ ४.७.२ ॥
ସେଇ ପାପୀ ରାକ୍ଷସର ବାସସ୍ଥାନ, ତାହାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ବା ବିକ୍ରମ, କିମ୍ବା ସେଇ ନୀଚକୁଳଜାତର ବଂଶ, ମୁଁ ଆଦୌ ଜାଣେ ନାହିଁ।
4.7.3
सत्यं तु प्रतिजानामि त्यज शोकमरिंदम।
करिष्यामि तथा यत्नं यथा प्राप्स्यसि मैथिलीम् ॥ ४.७.३ ॥
ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି। ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ଶୋକ ତ୍ୟାଗ କର। ତୁମେ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ପାଇବ ଏପରି ଯତ୍ନ ମୁଁ କରିବି।
4.7.4
रावणं सगणं हत्वा परितोष्यात्मपौरुषम्।
तथास्मि कर्ता नचिराद् यथा प्रीतो भविष्यसि ॥ ४.७.४ ॥
ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଗଣ ସହିତ ବଧ କରି, ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ପୌରୁଷକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ଶୀଘ୍ର ଆମେ ଏପରି କରିବୁ ଯେ ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ।
4.7.5
अलं वैक्लव्यमालम्ब्य धैर्यमात्मगतं स्मर।
त्वद्विधानां न सदृशमीदृशं बुद्धिलाघवम् ॥ ४.७.५ ॥
ଯଥେଷ୍ଟ ଅଛି ବ୍ୟାକୁଳତା; ନିଜ ଭିତରର ଧୈର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କର। ତୁମ ପରି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏଭଳି ବୁଦ୍ଧିର ଚଞ୍ଚଳତା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
4.7.6
मयापि व्यसनं प्राप्तं भार्याविरहजं महत्।
नाहमेवं हि शोचामि धैर्यं न च परित्यजे ॥ ४.७.६ ॥
ପତ୍ନୀ ବିରହରୁ ଉପୁଜିଥିବା ମହା ବିପଦ ମୋ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆସିଛି। ତଥାପି ମୁଁ ଏପରି ଶୋକ କରେ ନାହିଁ, ନା ଧୈର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରେ।
4.7.7
नाहं तामनुशोचामि प्राकृतो वानरोऽपि सन्।
महात्मा च विनीतश्च किं पुनर्धृतिमान् महान् ॥ ४.७.७ ॥
ସାଧାରଣ ବାନର ହୋଇ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁନାହିଁ। ମହାତ୍ମା, ବିନୀତ ଓ ମହାନ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ତ ଆହୁରି କେତେ ନ କରିବେ?
4.7.8
बाष्पमापतितं धैर्यान्निग्रहीतुं त्वमर्हसि।
मर्यादां सत्त्वयुक्तानां धृतिं नोत्स्रष्टुमर्हसि ॥ ४.७.८ ॥
ଉଠୁଥିବା ଲୁହକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ରୋକିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ। ସତ୍ତ୍ୱଶାଳୀଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ହେଉଛି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ନ ଛାଡ଼ିବା।
4.7.9
व्यसने वार्थकृच्छ्रे वा भये वा जीवितान्तगे।
विमृशंश्च स्वयाबुद्ध्या धृतिमान् नावसीदति ॥ ४.७.९ ॥
ବିପଦରେ, ଧନ ସଙ୍କଟରେ, ଭୟରେ କିମ୍ବା ଜୀବନର ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ବିଚାର କରୁଥିବା ଧୈର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
4.7.10
बालिशस्तु नरो नित्यं वैक्लव्यं योऽनुवर्तते।
स मज्जत्यवशः शोके भाराक्रान्तेव नौर्जले ॥ ४.७.१० ॥
କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ ସେ ମୂର୍ଖ। ସେ ଶୋକରେ ଅସହାୟ ହୋଇ ବୁଡ଼ିଯାଏ, ଭାରରେ ଭରା ଡଙ୍ଗା ପାଣିରେ ବୁଡ଼ିଯିବା ପରି।
4.7.11
एषोऽञ्जलिर्मया बद्धः प्रणयात् त्वां प्रसादये।
पौरुषं श्रय शोकस्य नान्तरं दातुमर्हसि ॥ ४.७.११ ॥
ସ୍ନେହରୁ ମୁଁ ହାତ ଯୋଡ଼ି ତୁମକୁ ବିନତି କରୁଛି। ପୌରୁଷକୁ ଆଶ୍ରୟ କର; ଶୋକକୁ ସୁଯୋଗ ଦିଅ ନାହିଁ।
4.7.12
ये शोकमनुवर्तन्ते न तेषां विद्यते सुखम्।
तेजश्च क्षीयते तेषां न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ४.७.१२ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଶୋକର ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କର ସୁଖ ନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କ ତେଜ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ। ତୁମେ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
4.7.13
शोकेनाभिप्रपन्नस्य जीविते चापि संशयः।
स शोकं त्यज राजेन्द्र धैर्यमाश्रय केवलम् ॥ ४.७.१३ ॥
ଶୋକରେ ବୁଡ଼ିଥିବା ମଣିଷର ଜୀବନରେ ମଧ୍ୟ ସଂଶୟ ଥାଏ। ଅତଏବ ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଶୋକ ତ୍ୟାଗ କର ଏବଂ କେବଳ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ଆଶ୍ରୟ ନିଅ।
4.7.14
हितं वयस्यभावेन ब्रूहि नोपदिशामि ते।
वयस्यतां पूजयन्मे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ४.७.१४ ॥
ବନ୍ଧୁଭାବରେ ହିତକର କଥା କହୁଛି; ଆପଣଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଉନାହିଁ। ମୋ ବନ୍ଧୁତାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଆପଣଙ୍କର ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
4.7.15
मधुरं सान्त्वितस्तेन सुग्रीवेण स राघवः।
मुखमश्रुपरिक्लिन्नं वस्त्रान्तेन प्रमार्जयत् ॥ ४.७.१५ ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମଧୁର ବଚନରେ ସାନ୍ତ୍ୱିତ ହୋଇ ସେ ରାଘବ ଅଶ୍ରୁ ଭିଜା ମୁଖକୁ ବସ୍ତ୍ରର ଅଞ୍ଚଳରେ ପୋଛିଲେ।
4.7.16
प्रकृतिस्थस्तु काकुत्स्थः सुग्रीवचनात् प्रभुः।
सम्परिष्वज्य सुग्रीवमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.७.१६ ॥
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ବଚନରେ ମନ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ପ୍ରଭୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।
4.7.17
कर्तव्यं यद् वयस्येन स्निग्धेन च हितेन च।
अनुरूपं च युक्तं च कृतं सुग्रीव तत् त्वया ॥ ४.७.१७ ॥
ହେ ସୁଗ୍ରୀବ, ସ୍ନେହୀ ଓ ହିତୈଷୀ ବନ୍ଧୁ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ୍, ତୁମେ ତାହା ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କରିଛ।
4.7.18
एष च प्रकृतिस्थोऽहमनुनीतस्त्वया सखे।
दुर्लभो हीदृशो बन्धुरस्मिन् काले विशेषतः ॥ ४.७.१८ ॥
ହେ ସଖା, ତୁମ ସାନ୍ତ୍ୱନାରେ ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିର ହୋଇଛି। ଏପରି ବନ୍ଧୁ, ବିଶେଷତଃ ଏହି ସମୟରେ, ଦୁର୍ଲଭ।
4.7.19
किं तु यत्नस्त्वया कार्यो मैथिल्याः परिमार्गणे।
राक्षसस्य च रौद्रस्य रावणस्य दुरात्मनः ॥ ४.७.१९ ॥
କିନ୍ତୁ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ ତୁମେ ଯତ୍ନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଦୁରାତ୍ମା ରାବଣ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ।
4.7.20
मया च यदनुष्ठेयं विस्रब्धेन तदुच्यताम्।
वर्षास्विव च सुक्षेत्रे सर्वं सम्पद्यते तव ॥ ४.७.२० ॥
ମୋତେ ଯାହା କରିବାକୁ ହେବ ତାହା ନିର୍ଭୟରେ କୁହ; ଭଲ କ୍ଷେତରେ ବର୍ଷାକାଳରେ ଯେପରି ସବୁ ଫଳେ, ସେପରି ତୁମ ପାଇଁ ସବୁ ସଫଳ ହେବ।
4.7.21
मया च यदिदं वाक्यमभिमानात् समीरितम्।
तत्त्वया हरिशार्दूल तत्त्वमित्युपधार्यताम् ॥ ४.७.२१ ॥
ମୁଁ ଅଭିମାନରୁ ଯାହା ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଛି, ହେ ହରିଶାର୍ଦୂଳ, ତାହା ସେପରି ଅଟେ ବୋଲି ତୁମେ ବୁଝ।
4.7.22
अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्ये कदाचन।
एतत्ते प्रतिजानामि सत्येनैव शपाम्यहम् ॥ ४.७.२२ ॥
ମୁଁ ପୂର୍ବରେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହି ନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ କେବେ କହିବି ନାହିଁ। ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି; ସତ୍ୟରେ ହିଁ ଶପଥ କରୁଛି।
4.7.23
ततः प्रहृष्टः सुग्रीवो वानरैः सचिवैः सह।
राघवस्य वचः श्रुत्वा प्रतिज्ञातं विशेषतः ॥ ४.७.२३ ॥
ତା'ପରେ ରାଘବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବିଶେଷତଃ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ବାନର ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
4.7.24
एवमेकान्तसम्पृक्तौ ततस्तौ नरवानरौ।
उभावन्योन्यसदृशं सुखं दुःखमभाषताम् ॥ ४.७.२४ ॥
ଏହିପରି ଏକାନ୍ତରେ ମିଳିତ ସେହି ଦୁଇଜଣ, ନର ଓ ବାନର, ପରସ୍ପର ଅନୁରୂପ ସୁଖ-ଦୁଃଖ କଥା କହିଲେ।
4.7.25
महानुभावस्य वचो निशम्य
हरिर्नृपाणामधिपस्य तस्य।
कृतं स मेने हरिवीरमुख्य-
स्तदा च कार्यं हृदयेन विद्वान् ॥ ४.७.२५ ॥
ମହାନୁଭାବ ସେହି ରାଜାଧିପତିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ବାନରବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହରି (ସୁଗ୍ରୀବ) ସେତେବେଳେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେଲା ବୋଲି ହୃଦୟରେ ମନେ କଲେ।