ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.7.1
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो रामेणार्तेन वानरः।
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं सबाष्पं बाष्पगद्गदः ॥ ४.७.१ ॥
ਰਾਮ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਦੁਖੀ ਵਾਨਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ, ਰੁੰਧੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
4.7.2
न जाने निलयं तस्य सर्वथा पापरक्षसः।
सामर्थ्यं विक्रमं वापि दौष्कुलेयस्य वा कुलम् ॥ ४.७.२ ॥
ਉਸ ਪਾਪੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ, ਉਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਜਾਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮ, ਜਾਂ ਉਸ ਨੀਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਦਾ ਵੰਸ਼, ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
4.7.3
सत्यं तु प्रतिजानामि त्यज शोकमरिंदम।
करिष्यामि तथा यत्नं यथा प्राप्स्यसि मैथिलीम् ॥ ४.७.३ ॥
ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਂ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਸ਼ੋਕ ਤਿਆਗ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਐਸਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੈਥਿਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
4.7.4
रावणं सगणं हत्वा परितोष्यात्मपौरुषम्।
तथास्मि कर्ता नचिराद् यथा प्रीतो भविष्यसि ॥ ४.७.४ ॥
ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਪੌਰਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੈਂ ਐਸਾ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਓ।
4.7.5
अलं वैक्लव्यमालम्ब्य धैर्यमात्मगतं स्मर।
त्वद्विधानां न सदृशमीदृशं बुद्धिलाघवम् ॥ ४.७.५ ॥
ਬੱਸ ਕਰੋ ਘਬਰਾਹਟ; ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਧੀਰਜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਹਲਕਾਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
4.7.6
मयापि व्यसनं प्राप्तं भार्याविरहजं महत्।
नाहमेवं हि शोचामि धैर्यं न च परित्यजे ॥ ४.७.६ ॥
ਪਤਨੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਵੱਡੀ ਬਿਪਤਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਆਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਧੀਰਜ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ।
4.7.7
नाहं तामनुशोचामि प्राकृतो वानरोऽपि सन्।
महात्मा च विनीतश्च किं पुनर्धृतिमान् महान् ॥ ४.७.७ ॥
ਆਮ ਵਾਨਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮਹਾਤਮਾ, ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਸੋਗ ਕਰੇ?
4.7.8
बाष्पमापतितं धैर्यान्निग्रहीतुं त्वमर्हसि।
मर्यादां सत्त्वयुक्तानां धृतिं नोत्स्रष्टुमर्हसि ॥ ४.७.८ ॥
ਵਹਿ ਰਹੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਰੋਕਣਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਸੱਤਵ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਧੀਰਜ ਨਾ ਛੱਡਣਾ ਹੈ।
4.7.9
व्यसने वार्थकृच्छ्रे वा भये वा जीवितान्तगे।
विमृशंश्च स्वयाबुद्ध्या धृतिमान् नावसीदति ॥ ४.७.९ ॥
ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ, ਧਨ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ, ਭੈ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਧੀਰਜਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਢਹਿੰਦਾ ਨਹੀਂ।
4.7.10
बालिशस्तु नरो नित्यं वैक्लव्यं योऽनुवर्तते।
स मज्जत्यवशः शोके भाराक्रान्तेव नौर्जले ॥ ४.७.१० ॥
ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮੂਰਖ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਬੇਬੱਸ ਹੋ ਕੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੋਝ ਨਾਲ ਲੱਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੀ ਹੈ।
4.7.11
एषोऽञ्जलिर्मया बद्धः प्रणयात् त्वां प्रसादये।
पौरुषं श्रय शोकस्य नान्तरं दातुमर्हसि ॥ ४.७.११ ॥
ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪੌਰਖ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ; ਸੋਗ ਨੂੰ ਥਾਂ ਨਾ ਦੇ।
4.7.12
ये शोकमनुवर्तन्ते न तेषां विद्यते सुखम्।
तेजश्च क्षीयते तेषां न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ४.७.१२ ॥
ਜੋ ਲੋਕ ਸੋਗ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੇਜ ਵੀ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਸੋਗ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
4.7.13
शोकेनाभिप्रपन्नस्य जीविते चापि संशयः।
स शोकं त्यज राजेन्द्र धैर्यमाश्रय केवलम् ॥ ४.७.१३ ॥
ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੰਸ਼ਯ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਸ਼ੋਕ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਧੀਰਜ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਓ।
4.7.14
हितं वयस्यभावेन ब्रूहि नोपदिशामि ते।
वयस्यतां पूजयन्मे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ४.७.१४ ॥
ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਹਿਤਕਾਰੀ ਗੱਲ ਆਖਦਾ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾ। ਮੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਮਾਣ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਗ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
4.7.15
मधुरं सान्त्वितस्तेन सुग्रीवेण स राघवः।
मुखमश्रुपरिक्लिन्नं वस्त्रान्तेन प्रमार्जयत् ॥ ४.७.१५ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਪਾਏ ਉਸ ਰਾਘਵ ਨੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਲੜ ਨਾਲ ਪੂੰਝ ਲਿਆ।
4.7.16
प्रकृतिस्थस्तु काकुत्स्थः सुग्रीवचनात् प्रभुः।
सम्परिष्वज्य सुग्रीवमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.७.१६ ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਮਨ ਟਿਕਾਣੇ ਆਇਆ ਪ੍ਰਭੂ ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
4.7.17
कर्तव्यं यद् वयस्येन स्निग्धेन च हितेन च।
अनुरूपं च युक्तं च कृतं सुग्रीव तत् त्वया ॥ ४.७.१७ ॥
ਹੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਸਨੇਹੀ ਅਤੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਮਿੱਤਰ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੂੰ ਠੀਕ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
4.7.18
एष च प्रकृतिस्थोऽहमनुनीतस्त्वया सखे।
दुर्लभो हीदृशो बन्धुरस्मिन् काले विशेषतः ॥ ४.७.१८ ॥
ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਸਮਝਾਉਣ ਨਾਲ ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਨ ਟਿਕਾਣੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਅਜਿਹਾ ਬੰਧੂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦੁਰਲੱਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
4.7.19
किं तु यत्नस्त्वया कार्यो मैथिल्याः परिमार्गणे।
राक्षसस्य च रौद्रस्य रावणस्य दुरात्मनः ॥ ४.७.१९ ॥
ਪਰ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਰਾਵਣ ਬਾਰੇ ਵੀ।
4.7.20
मया च यदनुष्ठेयं विस्रब्धेन तदुच्यताम्।
वर्षास्विव च सुक्षेत्रे सर्वं सम्पद्यते तव ॥ ४.७.२० ॥
ਜੋ ਮੈਂ ਕਰਨਾ ਹੈ ਉਹ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਦੱਸ; ਚੰਗੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਫਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਸਫਲ ਹੋਵੇਗਾ।
4.7.21
मया च यदिदं वाक्यमभिमानात् समीरितम्।
तत्त्वया हरिशार्दूल तत्त्वमित्युपधार्यताम् ॥ ४.७.२१ ॥
ਮੈਂ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਹੇ ਹਰਿਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ ਐਸਾ ਸਮਝ।
4.7.22
अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्ये कदाचन।
एतत्ते प्रतिजानामि सत्येनैव शपाम्यहम् ॥ ४.७.२२ ॥
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਬੋਲਾਂਗਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਸੱਚ ਦੀ ਹੀ ਸੌਂਹ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।
4.7.23
ततः प्रहृष्टः सुग्रीवो वानरैः सचिवैः सह।
राघवस्य वचः श्रुत्वा प्रतिज्ञातं विशेषतः ॥ ४.७.२३ ॥
ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
4.7.24
एवमेकान्तसम्पृक्तौ ततस्तौ नरवानरौ।
उभावन्योन्यसदृशं सुखं दुःखमभाषताम् ॥ ४.७.२४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਨਰ ਅਤੇ ਵਾਨਰ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
4.7.25
महानुभावस्य वचो निशम्य
हरिर्नृपाणामधिपस्य तस्य।
कृतं स मेने हरिवीरमुख्य-
स्तदा च कार्यं हृदयेन विद्वान् ॥ ४.७.२५ ॥
ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਉਸ ਰਾਜਾਧਿਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਹਰਿ (ਸੁਗ੍ਰੀਵ) ਨੇ ਉਦੋਂ ਉਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਮੰਨ ਲਿਆ।