ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 4.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.8.1
परितुष्टस्तु सुग्रीवस्तेन वाक्येन हर्षितः।
लक्ष्मणस्याग्रजं शूरमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.८.१ ॥
ସେହି ବାକ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ହର୍ଷିତ ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସେହି ଶୂରବୀର ଜ୍ୟେଷ୍ଠଭ୍ରାତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
4.8.2
सर्वथाहमनुग्राह्यो देवतानां न संशयः।
उपपन्नो गुणोपेतः सखा यस्य भवान् मम ॥ ४.८.२ ॥
ମୁଁ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହର ପାତ୍ର, ଏଥିରେ ସଂଶୟ ନାହିଁ; ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଆପଣ ମୋର ସଖା ହୋଇଛନ୍ତି।
4.8.3
शक्यं खलु भवेद् राम सहायेन त्वयानघ।
सुरराज्यमपि प्राप्तुं स्वराज्यं किमुत प्रभो ॥ ४.८.३ ॥
ହେ ରାମ, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଆପଣଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଦେବରାଜ୍ୟ ପାଇବା ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ; ନିଜ ରାଜ୍ୟର କଥା ତ ଆହୁରି କ'ଣ, ହେ ପ୍ରଭୁ!
4.8.4
सोऽहं सभाज्यो बन्धूनां सुहृदां चैव राघव।
यस्याग्निसाक्षिकं मित्रं लब्धं राघववंशजम् ॥ ४.८.४ ॥
ହେ ରାଘବ, ବନ୍ଧୁ ଓ ସୁହୃଦଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ; ଅଗ୍ନିସାକ୍ଷୀ କରି ରଘୁବଂଶଜ ଆପଣଙ୍କ ମିତ୍ରତା ମୋର ଲାଭ ହୋଇଛି।
4.8.5
अहमप्यनुरूपस्ते वयस्यो ज्ञास्यसे शनैः।
न तु वक्तुं समर्थोऽहं त्वयि आत्मगतान् गुणान् ॥ ४.८.५ ॥
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ସଖା, ଏହା ଆପଣ ଧୀରେ ଧୀରେ ଜାଣିବେ। କିନ୍ତୁ ମୋ ଭିତରର ମୋ ଗୁଣ ବର୍ତ୍ତମାନ କହିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
4.8.6
महात्मनां तु भूयिष्ठं त्वद्विधानां कृतात्मनाम्।
निश्चला भवति प्रीतिर्धैर्यमात्मवतां वर ॥ ४.८.६ ॥
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ପରି ମହାତ୍ମା ଓ କୃତାତ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରୀତି ପ୍ରାୟ ସ୍ଥିର ରହେ; ଆତ୍ମସଂଯମୀଙ୍କ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ହୁଏ।
4.8.7
रजतं वा सुवर्णं वा शुभान्याभरणानि च।
अविभक्तानि साधूनामवगच्छन्ति साधवः ॥ ४.८.७ ॥
ରୂପା ହେଉ କି ସୁନା, କିମ୍ବା ସୁନ୍ଦର ଅଳଙ୍କାର, ସାଧୁମାନେ ସାଧୁଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ସାଧାରଣ ସମ୍ପତ୍ତି ବୋଲି ବୁଝନ୍ତି।
4.8.8
आढ्योवापि दरिद्रो वा दुःखितः सुखितोऽपि वा।
निर्दोषश्च सदोषश्च वयस्यः परमा गतिः ॥ ४.८.८ ॥
ଧନୀ ହେଉ କି ଗରିବ, ଦୁଃଖୀ ହେଉ କି ସୁଖୀ, ନିର୍ଦୋଷ ହେଉ କି ଦୋଷୀ, ବନ୍ଧୁ ହିଁ ପରମ ଆଶ୍ରୟ।
4.8.9
धनत्यागः सुखत्यागो देशत्यागोऽपि वानघ।
वयस्यार्थे प्रवर्तन्ते स्नेहं दृष्ट्वा तथाविधम् ॥ ४.८.९ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଧନତ୍ୟାଗ, ସୁଖତ୍ୟାଗ, ଏପରିକି ଦେଶତ୍ୟାଗ ମଧ୍ୟ ଏପରି ସ୍ନେହ ଦେଖି ବନ୍ଧୁ ପାଇଁ କରାଯାଏ।
4.8.10
तत् तथेत्यब्रवीद् रामः सुग्रीवं प्रियवादिनम्।
लक्ष्मणस्याग्रतो लक्ष्म्या वासवस्येव धीमतः ॥ ४.८.१० ॥
'ସେପରି ହେଉ' ବୋଲି ପ୍ରିୟବାଦୀ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାମ କହିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।
4.8.11
ततो रामं स्थितं दृष्ट्वा लक्ष्मणं च महाबलम्।
सुग्रीवः सर्वतश्चक्षुर्वने लोलमपातयत् ॥ ४.८.११ ॥
ତା'ପରେ ରାମ ଓ ମହାବଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ବନରେ ସବୁଆଡ଼େ ନିଜ ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ।
4.8.12
स ददर्श ततः सालमविदूरे हरीश्वरः।
सुपुष्पमीषत्पत्राढ्यं भ्रमरैरुपशोभितम् ॥ ४.८.१२ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ବାନରରାଜ ନିକଟରେ ଏକ ସାଲ ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଓ କିଛି ପତ୍ରରେ ଭରା ଏବଂ ଭ୍ରମରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।
4.8.13
तस्यैकां पर्णबहुलां शाखां भङ्क्त्वा सुशोभिताम्।
रामस्यास्तीर्य सुग्रीवो निषसाद सराघवः ॥ ४.८.१३ ॥
ଏହାର ପତ୍ରରେ ଭରା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଡାଳ ଭାଙ୍ଗି ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ପକାଇ ସୁଗ୍ରୀବ ରାଘବଙ୍କ ସହ ବସିଲେ।
4.8.14
तावासीनौ ततो दृष्ट्वा हनूमानपि लक्ष्मणम्।
शालशाखां समुत्पाट्य विनीतमुपवेशयत् ॥ ४.८.१४ ॥
ସେମାନେ ଦୁଇ ଜଣ ବସିଥିବା ଦେଖି ହନୁମାନ୍ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶାଳଡାଳ ଉପାଡ଼ି ବିନୟ ସହ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଇଲେ।
4.8.15
सुखोपविष्टं रामं तु प्रसन्नमुदधिं यथा।
सालपुष्पावसंकीर्णे तस्मिन् गिरिवरोत्तमे ॥ ४.८.१५ ॥
ସାଲ ଫୁଲରେ ଛାଇ ରହିଥିବା ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଉପରେ, ଶାନ୍ତ ସମୁଦ୍ର ପରି ସୁଖରେ ବସିଥିବା ରାମ।
4.8.16
ततः प्रहृष्टः सुग्रीवः श्लक्ष्णया शुभया गिरा।
उवाच प्रणयाद् रामं हर्षव्याकुलिताक्षरम् ॥ ४.८.१६ ॥
ତା'ପରେ ଆନନ୍ଦିତ ସୁଗ୍ରୀବ କୋମଳ ଓ ଶୁଭ ବାଣୀରେ, ସ୍ନେହରେ, ହର୍ଷରେ ଥରୁଥିବା ଅକ୍ଷରରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
4.8.17
अहं विनिकृतो भ्रात्रा चराम्येष भयार्दितः।
ऋष्यमूकं गिरिवरं हृतभार्यः सुदुःखितः ॥ ४.८.१७ ॥
ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ମୁଁ, ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ହରାଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଏହି ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତରେ ବୁଲୁଛି।
4.8.18
सोऽहं त्रस्तो भये मग्नो वने सम्भ्रान्तचेतनः।
वालिना निकृतो भ्रात्रा कृतवैरश्च राघव ॥ ४.८.१८ ॥
ସେହି ମୁଁ, ଭୟରେ ତ୍ରସ୍ତ, ବନରେ ଭୟରେ ମଗ୍ନ, ବିଭ୍ରାନ୍ତ ଚିତ୍ତ, ଭାଇ ବାଳୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ, ଏବଂ ହେ ରାଘବ, ତାଙ୍କ ସହ ଶତ୍ରୁତା ସୃଷ୍ଟିକାରୀ।
4.8.19
वालिनो मे भयार्तस्य सर्वलोकाभयंकर।
ममापि त्वमनाथस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ४.८.१९ ॥
ହେ ସର୍ବଲୋକଭୟଙ୍କର, ବାଳୀଙ୍କ ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ମୋ ପ୍ରତି ଏବଂ ଅନାଥ ମୋ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଆପଣ କୃପା କରିବା ଉଚିତ।
4.8.20
एवमुक्तस्तु तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मवत्सलः।
प्रत्युवाच स काकुत्स्थः सुग्रीवं प्रहसन्निव ॥ ४.८.२० ॥
ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ ତେଜସ୍ୱୀ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମପ୍ରିୟ ସେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ହସି ହସି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
4.8.21
उपकारफलं मित्रमपकारोऽरिलक्षणम्।
अद्यैव तं वधिष्यामि तव भार्यापहारिणम् ॥ ४.८.२१ ॥
ଉପକାରର ଫଳ ମିତ୍ରତା; ଅପକାର ଶତ୍ରୁର ଲକ୍ଷଣ। ତୁମ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ହରଣ କରିଥିବା ତାକୁ ଆଜି ହିଁ ମୁଁ ବଧ କରିବି।
4.8.22
इमे हि मे महाभाग पत्रिणस्तिग्मतेजसः।
कार्तिकेयवनोद्भूताः शरा हेमविभूषिताः ॥ ४.८.२२ ॥
ହେ ମହାଭାଗ, ଏଗୁଡ଼ିକ ମୋର ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଜର, କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ବନରେ ଜାତ, ସୁନାରେ ସୁଶୋଭିତ ବାଣ।
4.8.23
कङ्कपत्रपरिच्छन्ना महेन्द्राशनिसंनिभाः।
सुपर्वाणः सुतीक्ष्णाग्राः सरोषा भुजगा इव ॥ ४.८.२३ ॥
କଙ୍କ ପକ୍ଷୀର ପାଖିରେ ଆବୃତ, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ସଦୃଶ, ସୁନ୍ଦର ଗଣ୍ଠିଯୁକ୍ତ, ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ରଭାଗଯୁକ୍ତ, କୋପିତ ସର୍ପ ପରି ଏହି ବାଣ।
4.8.24
वालिसंज्ञममित्रं ते भ्रातरं कृतकिल्बिषम्।
शरैर्विनिहतं पश्य विकीर्णमिव पर्वतम् ॥ ४.८.२४ ॥
ବାଳୀ ନାମକ ତୁମ ଶତ୍ରୁ, ଅପରାଧୀ ଭାଇ, ବାଣରେ ନିହତ ହୋଇ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ପର୍ବତ ପରି ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖ।
4.8.25
राघवस्य वचः श्रुत्वा सुग्रीवो वाहिनीपतिः।
प्रहर्षमतुलं लेभे साधु साध्विति चाब्रवीत् ॥ ४.८.२५ ॥
ରାଘବଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେନାପତି ସୁଗ୍ରୀବ ଅତୁଳ ହର୍ଷ ପାଇଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ସାଧୁ! ସାଧୁ!"
4.8.26
राम शोकाभिभूतोऽहं शोकार्तानां भवान् गतिः।
वयस्य इति कृत्वा हि त्वय्यहं परिदेवये ॥ ४.८.२६ ॥
ହେ ରାମ! ମୁଁ ଶୋକରେ ଅଭିଭୂତ। ଶୋକପୀଡ଼ିତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଆପଣ। ଆପଣଙ୍କୁ ବନ୍ଧୁ ଭାବି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଗରେ ବିଳାପ କରୁଛି।
4.8.27
त्वं हि पाणिप्रदानेन वयस्यो मेऽग्निसाक्षिकम्।
कृतः प्राणैर्बहुमतः सत्येन च शपाम्यहम् ॥ ४.८.२७ ॥
ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ପାଣିଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଆପଣ ମୋର ବନ୍ଧୁ ହୋଇଛନ୍ତି। ଆପଣ ମୋ ପ୍ରାଣ ପରି ପ୍ରିୟ ଓ ଅତି ସମ୍ମାନନୀୟ। ସତ୍ୟର ଶପଥ ନେଇ ମୁଁ କହୁଛି।
4.8.28
वयस्य इति कृत्वा च विस्रब्धः प्रवदाम्यहम्।
दुःखमन्तर्गतं तन्मे मनो हरति नित्यशः ॥ ४.८.२८ ॥
ଆପଣଙ୍କୁ ବନ୍ଧୁ ଭାବି ବିଶ୍ୱାସରେ ମୁଁ କହୁଛି। ମୋ ଭିତରେ ଥିବା ସେହି ଦୁଃଖ ମୋ ମନକୁ ସର୍ବଦା ବ୍ୟଥିତ କରେ।
4.8.29
एतावदुक्त्वा वचनं बाष्पदूषितलोचनः।
बाष्पदूषितया वाचा नोच्चैः शक्नोति भाषितुम् ॥ ४.८.२९ ॥
ଏତିକି କହି, ଲୁହରେ ଝାପ୍ସା ଆଖିରେ, ଲୁହରେ ରୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରରେ ସେ ଉଚ୍ଚରେ କହିପାରୁ ନଥିଲେ।
4.8.30
बाष्पवेगं तु सहसा नदीवेगमिवागतम्।
धारयामास धैर्येण सुग्रीवो रामसंनिधौ ॥ ४.८.३० ॥
କିନ୍ତୁ ହଠାତ୍ ଉଛୁଳି ଆସିଥିବା ଲୁହର ବେଗକୁ, ନଦୀ ସ୍ରୋତ ପରି, ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ସହ ରୋକି ରଖିଲେ।
4.8.31
स निगृह्य तु तं बाष्पं प्रमृज्य नयने शुभे।
विनिःश्वस्य च तेजस्वी राघवं पुनरूचिवान् ॥ ४.८.३१ ॥
ସେ ସେହି ଲୁହ ରୋକି, ସୁନ୍ଦର ଆଖି ପୋଛି, ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଇ ତେଜସ୍ୱୀ ସୁଗ୍ରୀବ ରାଘବଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ।
4.8.32
पुराहं वालिना राम राज्यात् स्वादवरोपितः।
परुषाणि च संश्राव्य निर्धूतोऽस्मि बलीयसा ॥ ४.८.३२ ॥
ହେ ରାମ, ପୂର୍ବେ ବାଳୀ ମୋତେ ମୋ ନିଜ ରାଜ୍ୟରୁ ତଳକୁ ପକାଇଲେ; କଠୋର ବାକ୍ୟ ଶୁଣାଇ ବଳବାନ ବାଳୀ ମୋତେ ତଡ଼ିଦେଲେ।
4.8.33
हृता भार्या च मे तेन प्राणेभ्योऽपि गरीयसी।
सुहृदश्च मदीया ये संयता बन्धनेषु ते ॥ ४.८.३३ ॥
ସେ ମୋ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ହରଣ କରିଛନ୍ତି; ସେ ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ। ମୋର ଯେଉଁ ମିତ୍ରମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
4.8.34
यत्नवांश्च स दुष्टात्मा मद्विनाशाय राघव।
बहुशस्तप्रयुक्ताश्च वानरा निहता मया ॥ ४.८.३४ ॥
ହେ ରାଘବ, ସେହି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ମୋର ବିନାଶ ପାଇଁ ଯତ୍ନ କରୁଛି; ତା'ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ଅନେକ ବାନର ମୋ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଛନ୍ତି।
4.8.35
शङ्कया त्वेतयाहं च दृष्ट्वा त्वामपि राघव।
नोपसर्पाम्यहं भीतो भये सर्वे हि बिभ्यति ॥ ४.८.३५ ॥
ହେ ରାଘବ, ଏହି ସନ୍ଦେହ ଯୋଗୁ ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୁମ ନିକଟକୁ ଯାଉନାହିଁ; ଭୟଭୀତ ମୁଁ ଭୟରେ ଅଛି, କାରଣ ଭୟରେ ସମସ୍ତେ ଡରନ୍ତି।
4.8.36
केवलं हि सहाया मे हनुमत्प्रमुखास्त्विमे।
अतोऽहं धारयाम्यद्य प्राणान् कृच्छ्रगतोऽपि सन् ॥ ४.८.३६ ॥
ହନୁମାନ ପ୍ରମୁଖ ଏମାନେ ହିଁ ମୋର ସହାୟକ; ଅତଏବ ସଙ୍କଟରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆଜି ମୁଁ ପ୍ରାଣ ଧାରଣ କରୁଛି।
4.8.37
एते हि कपयः स्निग्धा मां रक्षन्ति समन्ततः।
सह गच्छन्ति गन्तव्ये नित्यं तिष्ठन्ति चास्थिते ॥ ४.८.३७ ॥
ଏହି ବାନରମାନେ ସ୍ନେହଶୀଳ; ସବୁ ପାଖରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ମୁଁ ଯେଉଁଠିକୁ ଯାଏ ସେଠାକୁ ସେମାନେ ସାଥେ ଯାଆନ୍ତି; ମୁଁ ବସିଲେ ସର୍ବଦା ମୋ ପାଖରେ ଠିଆ ହୁଅନ୍ତି।
4.8.38
संक्षेपस्त्वेष मे राम किमुक्त्वा विस्तरं हि ते।
स मे ज्येष्ठो रिपुर्भ्राता वाली विश्रुतपौरुषः ॥ ४.८.३८ ॥
ହେ ରାମ, ଏହା ମୋର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ; ବିସ୍ତାରରେ ଆପଣଙ୍କୁ କ'ଣ କହିବି? ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ବାଳୀ, ଯିଏ ପରାକ୍ରମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ହିଁ ମୋର ଶତ୍ରୁ।
4.8.39
तद्विनाशेऽपि मे दुःखं प्रमृष्टं स्यादनन्तरम्।
सुखं मे जीवितं चैव तद्विनाशनिबन्धनम् ॥ ४.८.३९ ॥
ତାର ବିନାଶ ପରେ ହିଁ ମୋର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେବ; ମୋର ସୁଖ ଓ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ତାର ବିନାଶ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
4.8.40
एष मे राम शोकान्तः शोकार्तेन निवेदितः।
दुःखितः सुखितो वापि सख्युर्नित्यं सखा गतिः ॥ ४.८.४० ॥
ହେ ରାମ, ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିଥିବା ମୋ ଶୋକର ଅନ୍ତ ଏହି; ଦୁଃଖୀ ହେଉ କି ସୁଖୀ, ବନ୍ଧୁ ପାଇଁ ବନ୍ଧୁ ସର୍ବଦା ଆଶ୍ରୟ।
4.8.41
श्रुत्वैतच्च वचो रामः सुग्रीवमिदमब्रवीत्।
किं निमित्तमभूद् वैरं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ४.८.४१ ॥
ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ — "ଏହି ବୈରର କାରଣ କ'ଣ ଥିଲା? ମୁଁ ଯଥାର୍ଥରେ ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।"
4.8.42
सुखं हि कारणं श्रुत्वा वैरस्य तव वानर।
आनन्तर्याद् विधास्यामि सम्प्रधार्य बलाबलम् ॥ ४.८.४२ ॥
ହେ ବାନର, ତୋର ବୈରର କାରଣ ଶୁଣି ବଳାବଳ ବିଚାର କରି ମୁଁ ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।
4.8.43
बलवान् हि ममामर्षः श्रुत्वा त्वामवमानितम्।
वर्धते हृदयोत्कम्पी प्रावृड्वेग इवाम्भसः ॥ ४.८.४३ ॥
ତୁମକୁ ଅପମାନିତ ଶୁଣି ମୋ କ୍ରୋଧ ପ୍ରବଳ ହୋଇ ବଢ଼ୁଛି; ବର୍ଷାଋତୁରେ ଜଳର ବେଗ ବଢ଼ିଲା ପରି, ତାହା ମୋ ହୃଦୟକୁ କମ୍ପାଉଛି।
4.8.44
हृष्टः कथय विस्रब्धो यावदारोप्यते धनुः।
सृष्टश्च हि मया बाणो निरस्तश्च रिपुस्तव ॥ ४.८.४४ ॥
ହର୍ଷିତ ଓ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ କୁହ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଧନୁରେ ଗୁଣ ଚଢ଼ାଉଛି। ମୋ ଛାଡ଼ିଥିବା ବାଣ ହିଁ ତୁମ ଶତ୍ରୁକୁ ପାଡ଼ି ଦେବ।
4.8.45
एवमुक्तस्तु सुग्रीवः काकुत्स्थेन महात्मना।
प्रहर्षमतुलं लेभे चतुर्भिः सह वानरैः ॥ ४.८.४५ ॥
ମହାତ୍ମା କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ) ଏହିପରି କହିବାରୁ ସୁଗ୍ରୀବ ଚାରି ବାନରଙ୍କ ସହ ଅତୁଳନୀୟ ହର୍ଷ ଲାଭ କଲା।
4.8.46
ततः प्रहृष्टवदनः सुग्रीवो लक्ष्मणाग्रजे।
वैरस्य कारणं तत्त्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ ४.८.४६ ॥
ତା'ପରେ ହର୍ଷିତ ମୁଖରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତାଙ୍କୁ ସେହି ବୈରର କାରଣ କହିବା ଆରମ୍ଭ କଲା।