వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 4.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.8.1
परितुष्टस्तु सुग्रीवस्तेन वाक्येन हर्षितः।
लक्ष्मणस्याग्रजं शूरमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ४.८.१ ॥
ఆ మాటలకు ఎంతో సంతోషించిన సుగ్రీవుడు, లక్ష్మణుని శౌర్యవంతుడైన అన్నగారితో ఇలా పలికాడు.
4.8.2
सर्वथाहमनुग्राह्यो देवतानां न संशयः।
उपपन्नो गुणोपेतः सखा यस्य भवान् मम ॥ ४.८.२ ॥
నేను అన్ని విధాలుగా దేవతల అనుగ్రహానికి పాత్రుడను; ఇందులో సందేహం లేదు. గుణవంతులైన మీరు నాకు మిత్రులయ్యారు.
4.8.3
शक्यं खलु भवेद् राम सहायेन त्वयानघ।
सुरराज्यमपि प्राप्तुं स्वराज्यं किमुत प्रभो ॥ ४.८.३ ॥
ఓ రామా, నిర్దోషీ, నీ సహాయంతో దేవరాజ్యాన్ని సైతం పొందడం సాధ్యమే; ఇక నా స్వరాజ్యం గురించి చెప్పేదేమిటి, ప్రభూ!
4.8.4
सोऽहं सभाज्यो बन्धूनां सुहृदां चैव राघव।
यस्याग्निसाक्षिकं मित्रं लब्धं राघववंशजम् ॥ ४.८.४ ॥
ఓ రాఘవా, బంధువులలో, మిత్రులలో నేను గౌరవింపదగినవాడనయ్యాను; అగ్నిని సాక్షిగా రఘువంశజుడైన మీ మిత్రత్వం నాకు లభించింది.
4.8.5
अहमप्यनुरूपस्ते वयस्यो ज्ञास्यसे शनैः।
न तु वक्तुं समर्थोऽहं त्वयि आत्मगतान् गुणान् ॥ ४.८.५ ॥
నేను కూడా మీకు తగిన మిత్రుడనని మీరు క్రమంగా తెలుసుకుంటారు. కానీ నాలోని నా గుణాలను ఇప్పుడే చెప్పలేను.
4.8.6
महात्मनां तु भूयिष्ठं त्वद्विधानां कृतात्मनाम्।
निश्चला भवति प्रीतिर्धैर्यमात्मवतां वर ॥ ४.८.६ ॥
ఓ శ్రేష్ఠుడా, మీ వంటి మహాత్ములు, కృతాత్ములు, ఆత్మనిగ్రహం కలవారిలో ప్రేమ అధికంగా స్థిరంగా ఉంటుంది; ధైర్యమూ స్థిరంగా ఉంటుంది.
4.8.7
रजतं वा सुवर्णं वा शुभान्याभरणानि च।
अविभक्तानि साधूनामवगच्छन्ति साधवः ॥ ४.८.७ ॥
వెండి అయినా బంగారం అయినా, లేదా అందమైన ఆభరణాలైనా, సాధువులు సాధువుల సొత్తును పంచుకున్న ఆస్తిగానే భావిస్తారు.
4.8.8
आढ्योवापि दरिद्रो वा दुःखितः सुखितोऽपि वा।
निर्दोषश्च सदोषश्च वयस्यः परमा गतिः ॥ ४.८.८ ॥
ధనవంతుడైనా పేదవాడైనా, దుఃఖితుడైనా సుఖితుడైనా, నిర్దోషి అయినా దోషి అయినా, మిత్రుడే పరమ ఆశ్రయం.
4.8.9
धनत्यागः सुखत्यागो देशत्यागोऽपि वानघ।
वयस्यार्थे प्रवर्तन्ते स्नेहं दृष्ट्वा तथाविधम् ॥ ४.८.९ ॥
ఓ నిష్కల్మషుడా, ధనత్యాగం, సుఖత్యాగం, దేశత్యాగం కూడా అలాంటి స్నేహాన్ని చూసి మిత్రుని కోసం చేపట్టబడతాయి.
4.8.10
तत् तथेत्यब्रवीद् रामः सुग्रीवं प्रियवादिनम्।
लक्ष्मणस्याग्रतो लक्ष्म्या वासवस्येव धीमतः ॥ ४.८.१० ॥
'అలాగే అగుగాక' అని ప్రియంగా మాట్లాడే సుగ్రీవునితో రాముడు అన్నాడు. లక్ష్మణుని ముందు, ఇంద్రుని వలె శోభతో కూడిన బుద్ధిమంతునిగా అతడు నిలిచాడు.
4.8.11
ततो रामं स्थितं दृष्ट्वा लक्ष्मणं च महाबलम्।
सुग्रीवः सर्वतश्चक्षुर्वने लोलमपातयत् ॥ ४.८.११ ॥
అప్పుడు రాముడు, మహాబలుడైన లక్ష్మణుడు నిలిచి ఉండటం చూసి, సుగ్రీవుడు అడవిలో నలుదిక్కులా తన చంచల దృష్టిని సారించాడు.
4.8.12
स ददर्श ततः सालमविदूरे हरीश्वरः।
सुपुष्पमीषत्पत्राढ्यं भ्रमरैरुपशोभितम् ॥ ४.८.१२ ॥
అప్పుడు ఆ వానరరాజు దగ్గరలోనే ఒక సాల వృక్షాన్ని చూశాడు. అది చక్కని పూలతో, కొంత ఆకులతో నిండి, తుమ్మెదలతో శోభిస్తూ ఉంది.
4.8.13
तस्यैकां पर्णबहुलां शाखां भङ्क्त्वा सुशोभिताम्।
रामस्यास्तीर्य सुग्रीवो निषसाद सराघवः ॥ ४.८.१३ ॥
దాని ఆకులతో నిండిన ఒక అందమైన కొమ్మను విరిచి, రాముని కోసం పరచి, సుగ్రీవుడు రాఘవునితో కూర్చున్నాడు.
4.8.14
तावासीनौ ततो दृष्ट्वा हनूमानपि लक्ष्मणम्।
शालशाखां समुत्पाट्य विनीतमुपवेशयत् ॥ ४.८.१४ ॥
ఆ ఇద్దరు కూర్చుని ఉండటం చూసి, హనుమంతుడు కూడా ఒక సాల కొమ్మను పెకలించి, వినయంగా లక్ష్మణుడిని కూర్చోబెట్టాడు.
4.8.15
सुखोपविष्टं रामं तु प्रसन्नमुदधिं यथा।
सालपुष्पावसंकीर्णे तस्मिन् गिरिवरोत्तमे ॥ ४.८.१५ ॥
సాల పుష్పాలతో నిండిన ఆ శ్రేష్ఠ పర్వతంపై, ప్రశాంతమైన సముద్రంలా సుఖంగా కూర్చున్న రాముడు.
4.8.16
ततः प्रहृष्टः सुग्रीवः श्लक्ष्णया शुभया गिरा।
उवाच प्रणयाद् रामं हर्षव्याकुलिताक्षरम् ॥ ४.८.१६ ॥
అప్పుడు సంతోషించిన సుగ్రీవుడు, మృదువైన శుభ వాక్కులతో, ప్రేమగా, ఆనందంతో తడబడుతున్న అక్షరాలతో రాముడితో మాట్లాడాడు.
4.8.17
अहं विनिकृतो भ्रात्रा चराम्येष भयार्दितः।
ऋष्यमूकं गिरिवरं हृतभार्यः सुदुःखितः ॥ ४.८.१७ ॥
సోదరునిచే అవమానించబడిన నేను, భయంతో పీడితుడై, భార్యను కోల్పోయి, అత్యంత దుఃఖంతో ఈ ఋష్యమూక శ్రేష్ఠ పర్వతంపై తిరుగుతున్నాను.
4.8.18
सोऽहं त्रस्तो भये मग्नो वने सम्भ्रान्तचेतनः।
वालिना निकृतो भ्रात्रा कृतवैरश्च राघव ॥ ४.८.१८ ॥
ఆ నేను, భయంతో వణికి, అడవిలో భయంలో మునిగి, చలించిన మనసుతో, సోదరుడు వాలిచే అవమానించబడి, ఓ రాఘవా, అతనితో వైరం పెంచుకున్నవాడిని.
4.8.19
वालिनो मे भयार्तस्य सर्वलोकाभयंकर।
ममापि त्वमनाथस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ४.८.१९ ॥
సర్వలోకాలకు భయంకరుడా, వాలి వల్ల భయంతో పీడితుడనైన నాపై, అనాథనైన నాపై కూడా దయ చూపడం నీకు తగును.
4.8.20
एवमुक्तस्तु तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मवत्सलः।
प्रत्युवाच स काकुत्स्थः सुग्रीवं प्रहसन्निव ॥ ४.८.२० ॥
ఈ విధంగా చెప్పబడినవాడై, తేజోవంతుడు, ధర్మజ్ఞుడు, ధర్మప్రియుడు అయిన ఆ కాకుత్స్థుడు రాముడు నవ్వుతూ సుగ్రీవునికి ఇలా బదులిచ్చాడు.
4.8.21
उपकारफलं मित्रमपकारोऽरिलक्षणम्।
अद्यैव तं वधिष्यामि तव भार्यापहारिणम् ॥ ४.८.२१ ॥
ఉపకారఫలమే మిత్రత్వం; అపకారం శత్రువు లక్షణం. నీ భార్యను అపహరించిన వానిని ఈ రోజే నేను వధిస్తాను.
4.8.22
इमे हि मे महाभाग पत्रिणस्तिग्मतेजसः।
कार्तिकेयवनोद्भूताः शरा हेमविभूषिताः ॥ ४.८.२२ ॥
ఓ మహాభాగా, ఇవి నా రెక్కలు గల, తీక్షణ తేజస్సు కలిగిన, కార్తికేయుని వనంలో పుట్టిన, బంగారంతో అలంకరించిన బాణాలు.
4.8.23
कङ्कपत्रपरिच्छन्ना महेन्द्राशनिसंनिभाः।
सुपर्वाणः सुतीक्ष्णाग्राः सरोषा भुजगा इव ॥ ४.८.२३ ॥
కంక పక్షి ఈకలతో కప్పబడినవి, మహేంద్రుని వజ్రంలా ఉన్నవి, మంచి కణుపులు కలవి, అతితీక్ష్ణ అగ్రాలు కలవి, కోపించిన సర్పాల వలె ఉన్నవి.
4.8.24
वालिसंज्ञममित्रं ते भ्रातरं कृतकिल्बिषम्।
शरैर्विनिहतं पश्य विकीर्णमिव पर्वतम् ॥ ४.८.२४ ॥
వాలి అనే నీ శత్రువు, పాపం చేసిన నీ సోదరుడు, బాణాలచే వధింపబడి, చెదరిపోయిన పర్వతంలా పడి ఉండడాన్ని చూడు.
4.8.25
राघवस्य वचः श्रुत्वा सुग्रीवो वाहिनीपतिः।
प्रहर्षमतुलं लेभे साधु साध्विति चाब्रवीत् ॥ ४.८.२५ ॥
రాఘవుని మాటలు విని సేనాధిపతి సుగ్రీవుడు సాటిలేని సంతోషాన్ని పొంది, "సాధు! సాధు!" అని పలికాడు.
4.8.26
राम शोकाभिभूतोऽहं शोकार्तानां भवान् गतिः।
वयस्य इति कृत्वा हि त्वय्यहं परिदेवये ॥ ४.८.२६ ॥
రామా! నేను శోకంతో అభిభూతుడనయ్యాను. శోకార్తులకు మీరే ఆశ్రయం. మిమ్మల్ని మిత్రునిగా భావించి నేను మీ ముందు విలపిస్తున్నాను.
4.8.27
त्वं हि पाणिप्रदानेन वयस्यो मेऽग्निसाक्षिकम्।
कृतः प्राणैर्बहुमतः सत्येन च शपाम्यहम् ॥ ४.८.२७ ॥
అగ్నిని సాక్షిగా ఉంచి పాణిగ్రహణ సమయంలో మీరు నాకు మిత్రులయ్యారు. మీరు నా ప్రాణాల వలె ఎంతో గౌరవనీయులు. సత్యంపై ప్రమాణం చేసి చెబుతున్నాను.
4.8.28
वयस्य इति कृत्वा च विस्रब्धः प्रवदाम्यहम्।
दुःखमन्तर्गतं तन्मे मनो हरति नित्यशः ॥ ४.८.२८ ॥
మిమ్మల్ని మిత్రునిగా భావించి, నమ్మకంతో నేను మాట్లాడుతున్నాను. నా లోపలి ఆ దుఃఖం నా మనస్సును నిరంతరం కలవరపెడుతోంది.
4.8.29
एतावदुक्त्वा वचनं बाष्पदूषितलोचनः।
बाष्पदूषितया वाचा नोच्चैः शक्नोति भाषितुम् ॥ ४.८.२९ ॥
ఇంతవరకు చెప్పి, కన్నీటితో మసకబారిన కళ్ళతో, కన్నీటితో నిండిన గొంతుతో ఆయన గట్టిగా మాట్లాడలేకపోయాడు.
4.8.30
बाष्पवेगं तु सहसा नदीवेगमिवागतम्।
धारयामास धैर्येण सुग्रीवो रामसंनिधौ ॥ ४.८.३० ॥
అయితే అకస్మాత్తుగా ఉప్పొంగిన కన్నీటి వేగాన్ని, నదీ ప్రవాహంలా, సుగ్రీవుడు రాముని సమక్షంలో ధైర్యంతో అదుపు చేసుకున్నాడు.
4.8.31
स निगृह्य तु तं बाष्पं प्रमृज्य नयने शुभे।
विनिःश्वस्य च तेजस्वी राघवं पुनरूचिवान् ॥ ४.८.३१ ॥
ఆయన ఆ కన్నీటిని ఆపుకొని, అందమైన కళ్ళను తుడుచుకొని, నిట్టూర్చి, తేజోవంతుడైన సుగ్రీవుడు రాఘవునితో మళ్ళీ ఇలా అన్నాడు.
4.8.32
पुराहं वालिना राम राज्यात् स्वादवरोपितः।
परुषाणि च संश्राव्य निर्धूतोऽस्मि बलीयसा ॥ ४.८.३२ ॥
రామా, పూర్వం వాలి నన్ను నా రాజ్యం నుండి తొలగించాడు; కఠిన వాక్యాలు వినిపించి, బలవంతుడైన అతడు నన్ను వెళ్లగొట్టాడు.
4.8.33
हृता भार्या च मे तेन प्राणेभ्योऽपि गरीयसी।
सुहृदश्च मदीया ये संयता बन्धनेषु ते ॥ ४.८.३३ ॥
అతడు నా భార్యను అపహరించాడు; ఆమె నాకు ప్రాణాల కంటే ప్రియమైనది. నా మిత్రులు బంధనాలలో బంధించబడ్డారు.
4.8.34
यत्नवांश्च स दुष्टात्मा मद्विनाशाय राघव।
बहुशस्तप्रयुक्ताश्च वानरा निहता मया ॥ ४.८.३४ ॥
రాఘవా, ఆ దుష్టాత్ముడు నా నాశనానికి ప్రయత్నిస్తున్నాడు; అతడు పంపిన అనేక వానరులను నేను చంపాను.
4.8.35
शङ्कया त्वेतयाहं च दृष्ट्वा त्वामपि राघव।
नोपसर्पाम्यहं भीतो भये सर्वे हि बिभ्यति ॥ ४.८.३५ ॥
రాఘవా, ఈ సందేహంతోనే నిన్ను చూసినా నేను నీ దగ్గరకు వెళ్లడం లేదు; భయపడిన నేను భయంతో ఉన్నాను, భయంలో అందరూ భయపడతారు.
4.8.36
केवलं हि सहाया मे हनुमत्प्रमुखास्त्विमे।
अतोऽहं धारयाम्यद्य प्राणान् कृच्छ्रगतोऽपि सन् ॥ ४.८.३६ ॥
హనుమంతుడు మొదలైన వీరే నా సహాయకులు; అందువల్ల కష్టంలో ఉన్నప్పటికీ నేను ఈ రోజు ప్రాణాలను నిలుపుకుంటున్నాను.
4.8.37
एते हि कपयः स्निग्धा मां रक्षन्ति समन्ततः।
सह गच्छन्ति गन्तव्ये नित्यं तिष्ठन्ति चास्थिते ॥ ४.८.३७ ॥
ఈ వానరులు స్నేహపూర్వకులు; అన్ని వైపుల నుండి నన్ను రక్షిస్తారు. నేను వెళ్లే చోటికి వారు నాతో వస్తారు; నేను కూర్చున్నప్పుడు ఎల్లప్పుడూ నా దగ్గర నిలుస్తారు.
4.8.38
संक्षेपस्त्वेष मे राम किमुक्त्वा विस्तरं हि ते।
स मे ज्येष्ठो रिपुर्भ्राता वाली विश्रुतपौरुषः ॥ ४.८.३८ ॥
రామా, ఇది నా సంక్షిప్త వృత్తాంతం; మీకు విస్తారంగా ఏం చెప్పను? నా అన్న వాలి, పరాక్రమంతో ప్రసిద్ధుడు, అతడే నాకు శత్రువు.
4.8.39
तद्विनाशेऽपि मे दुःखं प्रमृष्टं स्यादनन्तरम्।
सुखं मे जीवितं चैव तद्विनाशनिबन्धनम् ॥ ४.८.३९ ॥
అతడి వినాశం తర్వాతనే నా దుఃఖం తొలగిపోతుంది; నా సుఖమూ నా జీవితమూ కూడా అతడి నాశంపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి.
4.8.40
एष मे राम शोकान्तः शोकार्तेन निवेदितः।
दुःखितः सुखितो वापि सख्युर्नित्यं सखा गतिः ॥ ४.८.४० ॥
రామా, శోకంతో బాధపడుతూ నేను మీకు నివేదించిన నా శోకానికి అంతం ఇదే; దుఃఖంలోనైనా సుఖంలోనైనా, స్నేహితుడికి ఎల్లప్పుడూ స్నేహితుడే ఆశ్రయం.
4.8.41
श्रुत्वैतच्च वचो रामः सुग्रीवमिदमब्रवीत्।
किं निमित्तमभूद् वैरं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ ४.८.४१ ॥
ఈ మాటలు విని రాముడు సుగ్రీవునితో ఇలా అన్నాడు — "ఈ వైరానికి కారణం ఏమిటి? యథార్థంగా వినాలని కోరుతున్నాను."
4.8.42
सुखं हि कारणं श्रुत्वा वैरस्य तव वानर।
आनन्तर्याद् विधास्यामि सम्प्रधार्य बलाबलम् ॥ ४.८.४२ ॥
వానరా, నీ వైరానికి కారణం విన్న తర్వాత, బలాబలాలను ఆలోచించి వెంటనే నేను తగిన చర్య తీసుకుంటాను.
4.8.43
बलवान् हि ममामर्षः श्रुत्वा त्वामवमानितम्।
वर्धते हृदयोत्कम्पी प्रावृड्वेग इवाम्भसः ॥ ४.८.४३ ॥
నిన్ను అవమానించబడినట్లు విని నా కోపం బలవంతంగా పెరుగుతోంది; వర్షాకాలంలో నీటి వేగం పెరిగినట్లు, అది నా హృదయాన్ని కంపింపజేస్తోంది.
4.8.44
हृष्टः कथय विस्रब्धो यावदारोप्यते धनुः।
सृष्टश्च हि मया बाणो निरस्तश्च रिपुस्तव ॥ ४.८.४४ ॥
సంతోషంగా, భయం లేకుండా చెప్పు; నేను విల్లు ఎక్కుపెట్టే వరకు. నాచే ప్రయోగించబడిన బాణం నీ శత్రువును కూల్చుతుంది.
4.8.45
एवमुक्तस्तु सुग्रीवः काकुत्स्थेन महात्मना।
प्रहर्षमतुलं लेभे चतुर्भिः सह वानरैः ॥ ४.८.४५ ॥
మహాత్ముడైన కాకుత్స్థుడు (రాముడు) ఇలా చెప్పగా, సుగ్రీవుడు నలుగురు వానరులతో కలిసి అపూర్వమైన ఆనందాన్ని పొందాడు.
4.8.46
ततः प्रहृष्टवदनः सुग्रीवो लक्ष्मणाग्रजे।
वैरस्य कारणं तत्त्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ ४.८.४६ ॥
అప్పుడు ప్రసన్నవదనుడైన సుగ్రీవుడు లక్ష్మణుని అన్నకు ఆ వైరానికి కారణాన్ని చెప్పడం ప్రారంభించాడు.