વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.12.1
स तस्य मध्ये भवनस्य संस्थितो
लतागृहांश्चित्रगृहान् निशागृहान्।
जगाम सीतां प्रतिदर्शनोत्सुको
न चैव तां पश्यति चारुदर्शनाम् ॥ ५.१२.१ ॥
તે મહેલની વચ્ચે રહેલા લતાગૃહો, ચિત્રગૃહો અને રાત્રિગૃહોમાં ગયો; સીતાને ફરી જોવા ઉત્સુક હતો. પરંતુ સુંદર દેખાવવાળી તેને તે જોઈ શક્યો નહીં.
5.12.2
स चिन्तयामास ततो महाकपिः
प्रियामपश्यन् रघुनन्दनस्य ताम्।
ध्रुवं न सीता ध्रियते यथा न मे
विचिन्वतो दर्शनमेति मैथिली ॥ ५.१२.२ ॥
ત્યારે તે મહાકપિ વિચારવા લાગ્યો — રઘુનંદનની પ્રિયાને ન જોઈને; ચોક્કસ સીતા જીવિત નથી, કારણ કે શોધતાં પણ મૈથિલીનું દર્શન મને થતું નથી.
5.12.3
सा राक्षसानां प्रवरेण जानकी
स्वशीलसंरक्षणतत्परा सती।
अनेन नूनं प्रति दुष्टकर्मणा
हता भवेदार्यपथे परे स्थिता ॥ ५.१२.३ ॥
રાક્ષસોના મુખ્ય દ્વારા પોતાના શીલની રક્ષામાં તત્પર સતી જાનકી, આર્યમાર્ગે સ્થિર — ચોક્કસ આ દુષ્ટકર્મીએ તેને મારી નાખી હશે.
5.12.4
विरूपरूपा विकृता विवर्चसो
महानना दीर्घविरूपदर्शनाः।
समीक्ष्य ता राक्षसराजयोषितो
भयाद् विनष्टा जनकेश्वरात्मजा ॥ ५.१२.४ ॥
વિકૃત રૂપ, વિકૃત દેહ, તેજહીન, મોટા મોઢાવાળી, લાંબી અને ભયંકર દેખાતી — રાક્ષસરાજની તે સ્ત્રીઓને જોઈને ભયથી જનકની પુત્રી નષ્ટ થઈ હશે.
5.12.5
सीतामदृष्ट्वा ह्यनवाप्य पौरुषं
विहृत्य कालं सह वानरैश्चिरम्।
न मेऽस्ति सुग्रीवसमीपगा गतिः
सुतीक्ष्णदण्डो बलवांश्च वानरः ॥ ५.१२.५ ॥
સીતાને ન જોઈને, પૌરુષનું ફળ ન મેળવીને, વાનરો સાથે લાંબો સમય વિતાવીને, હવે સુગ્રીવ પાસે જવાનો માર્ગ મારી પાસે નથી; સુગ્રીવ કઠોર દંડ આપનાર, બળવાન વાનર છે.
5.12.6
दृष्टमन्तःपुरं सर्वं दृष्टा रावणयोषितः।
न सीता दृश्यते साध्वी वृथा जातो मम श्रमः ॥ ५.१२.६ ॥
અંતઃપુર બધું જોઈ લીધું, રાવણની બધી સ્ત્રીઓ પણ જોઈ લીધી. પણ સાધ્વી સીતા દેખાઈ નહીં; મારો શ્રમ વ્યર્થ ગયો.
5.12.7
किं नु मां वानराः सर्वे गतं वक्ष्यन्ति संगताः।
गत्वा तत्र त्वया वीर किं कृतं तद् वदस्व नः ॥ ५.१२.७ ॥
હે વીર, ત્યાં જઈને તેં શું કર્યું? ભેગા થયેલા બધા વાનરો મને પૂછશે, 'તે અમને કહો.'
5.12.8
अदृष्ट्वा किं प्रवक्ष्यामि तामहं जनकात्मजाम्।
ध्रुवं प्रायमुपासिष्ये कालस्य व्यतिवर्तने ॥ ५.१२.८ ॥
જનકપુત્રી સીતાને જોયા વિના હું તેને શું કહીશ? ચોક્કસ સમય વિતાવવા હું પ્રાયોપવેશન કરીશ.
5.12.9
किं वा वक्ष्यति वृद्धश्च जाम्बवानंगदश्च सः।
गतं पारं समुद्रस्य वानराश्च समागताः ॥ ५.१२.९ ॥
વૃદ્ધ જાંબવાન અને અંગદ શું કહેશે? સમુદ્રનો પાર થઈ ગયો છે, વાનરો પણ ભેગા થયા છે.
5.12.10
अनिर्वेदः श्रियो मूलमनिर्वेदः परं सुखम्।
भूयस्तत्र विचेष्यामि न यत्र विचयः कृतः ॥ ५.१२.१० ॥
નિરાશ ન થવું એ સમૃદ્ધિનું મૂળ છે; નિરાશા ન થવી એ પરમ સુખ છે. જ્યાં શોધ થઈ નથી ત્યાં હું ફરી શોધીશ.
5.12.11
अनिर्वेदो हि सततं सर्वार्थेषु प्रवर्तकः।
करोति सफलं जन्तोः कर्म यच्च करोति सः ॥ ५.१२.११ ॥
નિરાશ ન થવું એ જ સદા સર્વ ઉદ્દેશોને આગળ ધપાવનાર છે. તે જીવના કર્મને ફળદાયી બનાવે છે.
5.12.12
तस्मादनिर्वेदकरं यत्नं चेष्टेऽहमुत्तमम्।
अदृष्टांश्च विचेष्यामि देशान् रावणपालितान् ॥ ५.१२.१२ ॥
તેથી નિરાશા ન જન્માવે એવો ઉત્તમ પ્રયત્ન હું કરીશ; રાવણે રક્ષેલાં, હજુ ન જોયેલાં સ્થાનોમાં શોધીશ.
5.12.13
आपानशाला विचितास्तथा पुष्पगृहाणि च।
चित्रशालाश्च विचिता भूयः क्रीडागृहाणि च ॥ ५.१२.१३ ॥
મદ્યશાળાઓ, પુષ્પગૃહો અને ચિત્રશાળાઓ મેં શોધી; ફરીથી ક્રીડાગૃહો પણ શોધ્યાં.
5.12.15
निष्कुटान्तररथ्याश्च विमानानि च सर्वशः।
भूमीगृहांश्चैत्यगृहान् गृहातिगृहकानपि।
उत्पतन् निपतंश्चापि तिष्ठन् गच्छन् पुनः क्वचित् ॥ ५.१२.१५ ॥
ઉદ્યાનની અંદરના માર્ગો, વિમાનો સર્વત્ર; ભૂમિગૃહો, ચૈત્યગૃહો, ઘરોથી પણ મોટાં ઘરો; કૂદતાં, ઊતરતાં, ક્યારેક ઊભા રહીને, ફરી ચાલતાં (શોધ્યું).
5.12.16
अपवृण्वंश्च द्वाराणि कपाटान्यवघट्टयन्।
प्रविशन् निष्पतंश्चापि प्रपतन्नुत्पतन्निव ॥ ५.१२.१६ ॥
દરવાજા ખોલતાં, કમાડ ધક્કા મારી ખોલતાં, અંદર પ્રવેશતાં અને બહાર નીકળતાં, જાણે પડતાં ને ઊડતાં હોય તેમ.
5.12.17
सर्वमप्यवकाशं स विचचार महाकपिः।
चतुरंगुलमात्रोऽपि नावकाशः स विद्यते।
रावणान्तःपुरे तस्मिन् यं कपिर्न जगाम सः ॥ ५.१२.१७ ॥
તે મહાકપિએ દરેક સ્થાન શોધ્યું; ચાર આંગળ જેટલી પણ જગ્યા છોડી નહીં, રાવણના અંતઃપુરમાં એવું કોઈ સ્થાન નથી જ્યાં કપિ ગયો ન હોય.
5.12.18
प्राकारान्तरवीथ्यश्च वेदिकाश्चैत्यसंश्रयाः।
श्वभ्राश्च पुष्करिण्यश्च सर्वं तेनावलोकितम् ॥ ५.१२.१८ ॥
કિલ્લાની દીવાલો વચ્ચેના માર્ગો, વેદિકાઓ, ચૈત્યાશ્રયો, ખાડા અને કમળ-સરોવરો — બધું તેણે જોયું.
5.12.19
राक्षस्यो विविधाकारा विरूपा विकृतास्तथा।
दृष्टा हनुमता तत्र न तु सा जनकात्मजा ॥ ५.१२.१९ ॥
ત્યાં હનુમાને વિવિધ આકારની, કુરૂપ અને વિકૃત રાક્ષસીઓને જોઈ; પરંતુ જનકની પુત્રીને ત્યાં જોઈ નહીં.
5.12.20
रूपेणाप्रतिमा लोके परा विद्याधरस्त्रियः।
दृष्टा हनुमता तत्र न तु राघवनन्दिनी ॥ ५.१२.२० ॥
ત્યાં હનુમાને વિશ્વમાં રૂપે અનુપમ, શ્રેષ્ઠ વિદ્યાધર સ્ત્રીઓને જોઈ; પરંતુ રાઘવની લાડલી પુત્રીને ત્યાં જોઈ નહીં.
5.12.21
नागकन्या वरारोहाः पूर्णचन्द्रनिभाननाः।
दृष्टा हनुमता तत्र न तु सा जनकात्मजा ॥ ५.१२.२१ ॥
ત્યાં હનુમાને પૂર્ણચંદ્ર જેવા મુખવાળી, સુંદર કટિવાળી નાગકન્યાઓને જોઈ; પરંતુ જનકની પુત્રીને ત્યાં જોઈ નહીં.
5.12.22
प्रमथ्य राक्षसेन्द्रेण नागकन्या बलाद्धृताः।
दृष्टा हनुमता तत्र न सा जनकनन्दिनी ॥ ५.१२.२२ ॥
ત્યાં હનુમાને રાક્ષસરાજ દ્વારા બળજબરીથી હરણ કરાયેલી નાગકન્યાઓને જોઈ; જનકની પુત્રીને ત્યાં જોઈ નહીં.
5.12.23
सोऽपश्यंस्तां महाबाहुः पश्यंश्चान्या वरस्त्रियः।
विषसाद महाबाहुर्हनूमान् मारुतात्मजः ॥ ५.१२.२३ ॥
તેને ન જોવાથી, બીજી શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓને જોતાં પણ, તે મહાબાહુ વાયુપુત્ર હનુમાન ખિન્ન થયા.
5.12.24
उद्योगं वानरेन्द्राणां प्लवनं सागरस्य च।
व्यर्थं वीक्ष्यानिलसुतश्चिन्तां पुनरुपागतः ॥ ५.१२.२४ ॥
વાનરરાજોનો પ્રયત્ન અને સાગર-ઉલ્લંઘન વ્યર્થ જોઈને વાયુપુત્ર હનુમાન ફરી ચિંતામાં પડ્યા.
5.12.25
अवतीर्य विमानाच्च हनूमान् मारुतात्मजः।
चिन्तामुपजगामाथ शोकोपहतचेतनः ॥ ५.१२.२५ ॥
વિમાનમાંથી ઊતરીને મારુતાત્મજ હનુમાન શોકથી હણાયેલી ચેતના સાથે ચિંતામાં ડૂબી ગયા.