বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 5.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.18.1
तथा विप्रेक्षमाणस्य वनं पुष्पितपादपम्।
विचिन्वतश्च वैदेहीं किञ्चिच्छेषा निशाभवत् ॥ ५.१८.१ ॥
এইভাবে ফুলে ভরা বৃক্ষসমৃদ্ধ সেই বনে দেখতে দেখতে ও বৈদেহীর সন্ধান করতে করতে রাত্রি সামান্যই অবশিষ্ট ছিল।
5.18.2
षडंगवेदविदुषां क्रतुप्रवरयाजिनाम्।
शुश्राव ब्रह्मघोषान् स विरात्रे ब्रह्मरक्षसाम् ॥ ५.१८.२ ॥
ষড়ঙ্গ ও বেদজ্ঞ, শ্রেষ্ঠ যজ্ঞকারী ব্রহ্মরাক্ষসদের বেদধ্বনি তিনি রাত্রির শেষভাগে শুনলেন।
5.18.3
अथ मंगलवादित्रैः शब्दैः श्रोत्रमनोहरैः।
प्राबोध्यत महाबाहुर्दशग्रीवो महाबलः ॥ ५.१८.३ ॥
তখন মঙ্গলবাদ্যের কানের ও মনের আনন্দদায়ক শব্দে মহাবাহু, মহাবল দশগ্রীব জাগরিত হলেন।
5.18.4
विबुध्य तु महाभागो राक्षसेन्द्रः प्रतापवान्।
स्रस्तमाल्याम्बरधरो वैदेहीमन्वचिन्तयत् ॥ ५.१८.४ ॥
জেগে উঠে সেই মহাভাগ্যবান, প্রতাপশালী রাক্ষসরাজ, মালা ও বস্ত্র বিশৃঙ্খল অবস্থায়, বৈদেহীর কথা চিন্তা করতে লাগলেন।
5.18.5
भृशं नियुक्तस्तस्यां च मदनेन मदोत्कटः।
न तु तं राक्षसः कामं शशाकात्मनि गूहितुम् ॥ ५.१८.५ ॥
মদোন্মত্ত সেই রাক্ষস তাঁর প্রতি অত্যন্ত আসক্ত ছিল; কামনায় প্ররোচিত হয়ে সে সেই কামনা নিজের মধ্যে লুকিয়ে রাখতে পারল না।
5.18.6
स सर्वाभरणैर्युक्तो बिभ्रच्छ्रियमनुत्तमाम्।
तां नगैर्विविधैर्जुष्टां सर्वपुष्पफलोपगैः ॥ ५.१८.६ ॥
সকল অলংকারে সজ্জিত হয়ে, অতুলনীয় শোভা ধারণ করে, সর্বপুষ্পফলসমৃদ্ধ বিবিধ বৃক্ষে সেবিত সেই বনের দিকে তিনি গেলেন।
5.18.7
वृतां पुष्करिणीभिश्च नानापुष्पोपशोभिताम्।
सदा मत्तैश्च विहगैर्विचित्रां परमाद्भुतैः ॥ ५.१८.७ ॥
নানা পুষ্পে শোভিত পুষ্করিণীতে বেষ্টিত ছিল সেই স্থান; সদা মত্ত পাখিতে ভরা, অত্যন্ত অদ্ভুত ও বিচিত্র ছিল তা।
5.18.8
ईहामृगैश्च विविधैर्वृतां दृष्टिमनोहरैः।
वीथीः सम्प्रेक्षमाणश्च मणिकाञ्चनतोरणाम् ॥ ५.१८.८ ॥
চোখ-জুড়ানো নানা ঈহামৃগে ঘেরা ছিল সেই স্থান; মণি ও সোনার তোরণযুক্ত পথগুলি দেখতে দেখতে (সে চলল)।
5.18.9
नानामृगगणाकीर्णां फलैः प्रपतितैर्वृताम्।
अशोकवनिकामेव प्राविशत् संततद्रुमाम् ॥ ५.१८.९ ॥
নানা মৃগদলে পূর্ণ, ঝরে পড়া ফলে আচ্ছাদিত, নিবিড় বৃক্ষে ভরা অশোকবনেই সে প্রবেশ করল।
5.18.10
अंगनाः शतमात्रं तु तं व्रजन्तमनुव्रजन्।
महेन्द्रमिव पौलस्त्यं देवगन्धर्वयोषितः ॥ ५.१८.१० ॥
প্রায় শত নারী তাকে অনুসরণ করল; দেব-গন্ধর্ব নারীরা মহেন্দ্রকে অনুসরণ করার মতো, পৌলস্ত্যকে (রাবণকে) তারা অনুসরণ করল।
5.18.11
दीपिकाः काञ्चनीः काश्चिज्जगृहुस्तत्र योषितः।
वालव्यजनहस्ताश्च तालवृन्तानि चापराः ॥ ५.१८.११ ॥
সেখানে কিছু নারী সোনার প্রদীপ নিল; কেউ হাতে চামর, আর অন্যেরা তালপাতার পাখা নিল।
5.18.12
काञ्चनैश्चैव भृंगारैर्जह्रुः सलिलमग्रतः।
मण्डलाग्रा बृसीश्चैव गृह्यान्याः पृष्ठतो ययुः ॥ ५.१८.१२ ॥
সোনার কলসে জল তারা সামনে বহন করল; অন্যেরা গোল কিনারার পাখা ও আসন নিয়ে পিছনে চলল।
5.18.13
काचिद् रत्नमयीं पात्रीं पूर्णां पानस्य भ्राजतीम्।
दक्षिणा दक्षिणेनैव तदा जग्राह पाणिना ॥ ५.१८.१३ ॥
কেউ রত্নখচিত, মদিরায় পূর্ণ, উজ্জ্বল পাত্রটি তখন ডান হাতে ডান হাতেই ধরে নিল।
5.18.14
राजहंसप्रतीकाशं छत्रं पूर्णशशिप्रभम्।
सौवर्णदण्डमपरा गृहीत्वा पृष्ठतो ययौ ॥ ५.१८.१४ ॥
রাজহংসের মতো, পূর্ণচন্দ্রের আভাযুক্ত, সোনার দণ্ডযুক্ত ছাতা নিয়ে অন্য এক নারী পিছনে পিছনে চলল।
5.18.15
निद्रामदपरीताक्ष्यो रावणस्योत्तमस्त्रियः।
अनुजग्मुः पतिं वीरं घनं विद्युल्लता इव ॥ ५.१८.१५ ॥
ঘুম ও মদে ঢাকা চোখের রাবণের শ্রেষ্ঠ নারীরা বীর পতির অনুগামী হল, মেঘের পিছনে বিদ্যুল্লতার মতো।
5.18.16
व्याविद्धहारकेयूराः समामृदितवर्णकाः।
समागलितकेशान्ताः सस्वेदवदनास्तथा ॥ ५.१८.१६ ॥
হার ও বাজুবন্ধ বিশৃঙ্খল, প্রসাধনের প্রলেপ ঘষে গিয়েছে, কেশের প্রান্ত আলগা, মুখ ঘামে ভেজা।
5.18.17
घूर्णन्त्यो मदशेषेण निद्रया च शुभाननाः।
स्वेदक्लिष्टांगकुसुमाः समाल्याकुलमूर्धजाः ॥ ५.१८.१७ ॥
মদের অবশেষ ও ঘুমে টলমল, সুন্দর মুখী সেই নারীরা; ঘামে ম্লান অঙ্গের ফুল, মালা বিশৃঙ্খল ও মাথার চুল এলোমেলো।
5.18.18
प्रयान्तं नैर्ऋतपतिं नार्यो मदिरलोचनाः।
बहुमानाच्च कामाच्च प्रियभार्यास्तमन्वयुः ॥ ५.१८.१८ ॥
যাত্রা-করা নৈর্ঋতপতি (রাবণ)-কে, মদিরায় বিহ্বল চোখের প্রিয়া ভার্যারা অতি সম্মানে ও কামনায় অনুসরণ করল।
5.18.19
स च कामपराधीनः पतिस्तासां महाबलः।
सीतासक्तमना मन्दो मन्दाञ्चितगतिर्बभौ ॥ ५.१८.१९ ॥
কামের বশীভূত সেই মহাবল তাদের পতি ছিল। সীতায় আসক্তচিত্ত সেই মূঢ় ধীর, দোলায়িত গতিতে শোভা পাচ্ছিল।
5.18.20
ततः काञ्चीनिनादं च नूपुराणां च निःस्वनम्।
शुश्राव परमस्त्रीणां कपिर्मारुतनन्दनः ॥ ५.१८.२० ॥
তখন বায়ুপুত্র কপি উত্তমা নারীদের কটিমেখলার ঝংকার ও নূপুরের ধ্বনি শুনতে পেল।
5.18.21
तं चाप्रतिमकर्माणमचिन्त्यबलपौरुषम्।
द्वारदेशमनुप्राप्तं ददर्श हनुमान् कपिः ॥ ५.१८.२१ ॥
অতুলনীয় কর্ম ও অচিন্তনীয় বল-পৌরুষসম্পন্ন তাকে দ্বারদেশে পৌঁছাতে কপি হনুমান দেখল।
5.18.22
दीपिकाभिरनेकाभिः समन्तादवभासितम्।
गन्धतैलावसिक्ताभिर्ध्रियमाणाभिरग्रतः ॥ ५.१८.२२ ॥
বহু প্রদীপে চারিদিক উদ্ভাসিত, সুগন্ধি তেলে সিক্ত দীপগুলি সামনে ধরে রাখা (নারীদের দ্বারা)।
5.18.23
कामदर्पमदैर्युक्तं जिह्मताम्रायतेक्षणम्।
समक्षमिव कंदर्पमपविद्धशरासनम् ॥ ५.१८.२३ ॥
কাম, দর্প ও মদে পূর্ণ, বাঁকা, রক্তিম ও দীর্ঘ নয়নযুক্ত, যেন সম্মুখে উপস্থিত কন্দর্প, ধনু ত্যাগ করা।
5.18.24
मथितामृतफेनाभमरजोवस्त्रमुत्तमम्।
सपुष्पमवकर्षन्तं विमुक्तं सक्तमंगदे ॥ ५.१८.२४ ॥
মথিত অমৃতের ফেনার মতো উজ্জ্বল, ধূলিহীন উত্তম বস্ত্র, ফুলসহ নিচে নেমে আসা, বাহুবন্ধে আটকে আলগা হয়ে।
5.18.25
तं पत्रविटपे लीनः पत्रपुष्पशतावृतः।
समीपमुपसंक्रान्तं विज्ञातुमुपचक्रमे ॥ ५.१८.२५ ॥
পাতা ও শত শত ফুলে ঢাকা পাতার শাখায় লুকিয়ে থাকা সে নিকটে আসা তাকে চিনে নিতে শুরু করল।
5.18.26
अवेक्षमाणस्तु तदा ददर्श कपिकुञ्जरः।
रूपयौवनसम्पन्ना रावणस्य वरस्त्रियः ॥ ५.१८.२६ ॥
মনোযোগে তাকিয়ে থাকাকালে সেই কপিশ্রেষ্ঠ রূপ ও যৌবনসম্পন্না রাবণের শ্রেষ্ঠ নারীদের দেখল।
5.18.27
ताभिः परिवृतो राजा सुरूपाभिर्महायशाः।
तन्मृगद्विजसंघुष्टं प्रविष्टः प्रमदावनम् ॥ ५.१८.२७ ॥
সেই সুন্দরীদের দ্বারা পরিবেষ্টিত মহাযশা রাজা মৃগ ও পাখির কলরবে মুখর সেই প্রমদাবনে প্রবেশ করল।
5.18.28
क्षीबो विचित्राभरणः शङ्कुकर्णो महाबलः।
तेन विश्रवसः पुत्रः स दृष्टो राक्षसाधिपः ॥ ५.१८.२८ ॥
মদমত্ত, বিচিত্র অলংকার পরিহিত, শঙ্কুর মতো কানবিশিষ্ট মহাবলী বিশ্রবার পুত্র — রাক্ষসাধিপতি — সেখানে দৃষ্ট হল।
5.18.29
वृतः परमनारीभिस्ताराभिरिव चन्द्रमाः।
तं ददर्श महातेजास्तेजोवन्तं महाकपिः ॥ ५.१८.२९ ॥
তারকাপরিবৃত চাঁদের মতো শ্রেষ্ঠ নারীদের দ্বারা বেষ্টিত সেই তেজস্বীকে মহাতেজা মহাকপি দেখল।
5.18.30
रावणोऽयं महाबाहुरिति संचिन्त्य वानरः।
सोऽयमेव पुरा शेते पुरमध्ये गृहोत्तमे।
अवप्लुतो महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः ॥ ५.१८.३० ॥
'ইনি মহাবাহু রাবণ' এই ভেবে সেই বানর — পূর্বে নগরের মাঝে উত্তম গৃহে যে শুয়েছিল, সেই এ — মহাতেজা মারুতাত্মজ হনুমান লাফিয়ে নামল।
5.18.31
स तथाप्युग्रतेजाः स निर्धूतस्तस्य तेजसा।
पत्रे गुह्यान्तरे सक्तो मतिमान् संवृतोऽभवत् ॥ ५.१८.३१ ॥
উগ্রতেজা সেই হনুমান, তাঁর তেজে নাড়া খেয়েও, পাতার আড়ালে এক গোপন স্থানে লেগে থেকে, বুদ্ধিমান হয়ে আত্মগোপন করলেন।
5.18.32
स तामसितकेशान्तां सुश्रोणीं संहतस्तनीम्।
दिदृक्षुरसितापांगीमुपावर्तत रावणः ॥ ५.१८.३२ ॥
কালো কেশপ্রান্ত, সুন্দর কটি, পুষ্ট স্তন ও কৃষ্ণ অপাঙ্গযুক্তা সেই নারীকে দেখার ইচ্ছায় রাবণ তার দিকে ফিরলেন।