Vedyatra वेदयात्रा
શોધો

વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.18

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

શબ્દાર્થ સાથે વાંચો

5.18.1

तथा विप्रेक्षमाणस्य वनं पुष्पितपादपम्।
विचिन्वतश्च वैदेहीं किञ्चिच्छेषा निशाभवत् ॥ ५.१८.१ ॥

આ રીતે ફૂલોથી ભરેલાં વૃક્ષોવાળા તે વનમાં જોતાં અને વૈદેહીને શોધતાં રાત્રિ થોડીક જ બાકી રહી.

5.18.2

षडंगवेदविदुषां क्रतुप्रवरयाजिनाम्।
शुश्राव ब्रह्मघोषान् स विरात्रे ब्रह्मरक्षसाम् ॥ ५.१८.२ ॥

છ વેદાંગો અને વેદોના જ્ઞાતા, શ્રેષ્ઠ યજ્ઞ કરનારા બ્રહ્મરાક્ષસોનો વેદઘોષ તેણે રાત્રિના અંતે સાંભળ્યો.

5.18.3

अथ मंगलवादित्रैः शब्दैः श्रोत्रमनोहरैः।
प्राबोध्यत महाबाहुर्दशग्रीवो महाबलः ॥ ५.१८.३ ॥

પછી મંગળ વાદ્યોના કાનને અને મનને મોહક શબ્દોથી મહાબાહુ, મહાબળવાન દશગ્રીવ જાગી ઊઠ્યો.

5.18.4

विबुध्य तु महाभागो राक्षसेन्द्रः प्रतापवान्।
स्रस्तमाल्याम्बरधरो वैदेहीमन्वचिन्तयत् ॥ ५.१८.४ ॥

જાગીને મહાભાગ્યવાન, પ્રતાપી રાક્ષસરાજ, હાર અને વસ્ત્રો વિખરાયેલાં ધારણ કરીને, વૈદેહીનો વિચાર કરવા લાગ્યો.

5.18.5

भृशं नियुक्तस्तस्यां च मदनेन मदोत्कटः।
न तु तं राक्षसः कामं शशाकात्मनि गूहितुम् ॥ ५.१८.५ ॥

મદોન્મત્ત તે રાક્ષસ તેના પર અત્યંત આસક્ત હતો; કામથી પ્રેરાઈને તે પોતાના મનમાં એ કામને છુપાવી શક્યો નહીં.

5.18.6

स सर्वाभरणैर्युक्तो बिभ्रच्छ्रियमनुत्तमाम्।
तां नगैर्विविधैर्जुष्टां सर्वपुष्पफलोपगैः ॥ ५.१८.६ ॥

સર્વ આભૂષણોથી સુશોભિત થઈને, અનુપમ શોભા ધારણ કરીને, સર્વ ફૂલો અને ફળોવાળાં વિવિધ વૃક્ષોથી સેવાયેલા તે વન તરફ તે ગયો.

5.18.7

वृतां पुष्करिणीभिश्च नानापुष्पोपशोभिताम्।
सदा मत्तैश्च विहगैर्विचित्रां परमाद्भुतैः ॥ ५.१८.७ ॥

તે અનેક પુષ્પોથી શોભતાં કમળ-સરોવરોથી ઘેરાયેલી હતી; સદા મદમસ્ત પક્ષીઓથી ભરેલી, અત્યંત અદ્ભુત અને વિચિત્ર હતી.

5.18.8

ईहामृगैश्च विविधैर्वृतां दृष्टिमनोहरैः।
वीथीः सम्प्रेक्षमाणश्च मणिकाञ्चनतोरणाम् ॥ ५.१८.८ ॥

તે દૃષ્ટિને મોહક એવાં વિવિધ ઈહામૃગોથી ઘેરાયેલી હતી; મણિ અને સોનાના તોરણોવાળી વીથીઓને જોતાં (તે ચાલ્યો).

5.18.9

नानामृगगणाकीर्णां फलैः प्रपतितैर्वृताम्।
अशोकवनिकामेव प्राविशत् संततद्रुमाम् ॥ ५.१८.९ ॥

વિવિધ મૃગસમૂહોથી ભરેલી, ખરી પડેલાં ફળોથી આચ્છાદિત, ઘટાદાર વૃક્ષોવાળી અશોકવાટિકામાં જ તે પ્રવેશ્યો.

5.18.10

अंगनाः शतमात्रं तु तं व्रजन्तमनुव्रजन्।
महेन्द्रमिव पौलस्त्यं देवगन्धर्वयोषितः ॥ ५.१८.१० ॥

આશરે સો સ્ત્રીઓ તેની પાછળ ચાલી; દેવ-ગંધર્વ સ્ત્રીઓ મહેન્દ્રની પાછળ ચાલે તેમ, પૌલસ્ત્ય (રાવણ)ની પાછળ તેઓ ચાલી.

5.18.11

दीपिकाः काञ्चनीः काश्चिज्जगृहुस्तत्र योषितः।
वालव्यजनहस्ताश्च तालवृन्तानि चापराः ॥ ५.१८.११ ॥

ત્યાં કેટલીક સ્ત્રીઓએ સોનાના દીવા લીધા; કેટલીકના હાથમાં ચામર હતાં, અને બીજીઓના હાથમાં તાડપત્રના પંખા.

5.18.12

काञ्चनैश्चैव भृंगारैर्जह्रुः सलिलमग्रतः।
मण्डलाग्रा बृसीश्चैव गृह्यान्याः पृष्ठतो ययुः ॥ ५.१८.१२ ॥

સોનાના કળશોમાં પાણી તેમણે આગળ લઈ ગયાં; બીજીઓએ ગોળ કિનારીના પંખા અને આસનો લઈને પાછળ ચાલ્યાં.

5.18.13

काचिद् रत्नमयीं पात्रीं पूर्णां पानस्य भ्राजतीम्।
दक्षिणा दक्षिणेनैव तदा जग्राह पाणिना ॥ ५.१८.१३ ॥

કોઈક સ્ત્રીએ રત્નોથી બનેલું, મદિરાથી ભરેલું, ઝળહળતું પાત્ર ત્યારે જમણા હાથે જમણા હાથમાં જ પકડી લીધું.

5.18.14

राजहंसप्रतीकाशं छत्रं पूर्णशशिप्रभम्।
सौवर्णदण्डमपरा गृहीत्वा पृष्ठतो ययौ ॥ ५.१८.१४ ॥

રાજહંસ જેવું, પૂર્ણ ચંદ્રની પ્રભાવાળું, સોનાની દાંડીવાળું છત્ર લઈને બીજી સ્ત્રી પાછળ ચાલી.

5.18.15

निद्रामदपरीताक्ष्यो रावणस्योत्तमस्त्रियः।
अनुजग्मुः पतिं वीरं घनं विद्युल्लता इव ॥ ५.१८.१५ ॥

નિદ્રા અને મદથી ઘેરાયેલી આંખોવાળી રાવણની ઉત્તમ સ્ત્રીઓ વીર પતિની પાછળ ચાલી, મેઘની પાછળ વીજળીની વેલીઓ જેમ.

5.18.16

व्याविद्धहारकेयूराः समामृदितवर्णकाः।
समागलितकेशान्ताः सस्वेदवदनास्तथा ॥ ५.१८.१६ ॥

હાર અને બાજુબંધ અસ્તવ્યસ્ત, શણગારના લેપ ઘસાઈ ગયેલા, વાળના છેડા છૂટેલા અને મુખ પરસેવે ભીંજાયેલા હતાં.

5.18.17

घूर्णन्त्यो मदशेषेण निद्रया च शुभाननाः।
स्वेदक्लिष्टांगकुसुमाः समाल्याकुलमूर्धजाः ॥ ५.१८.१७ ॥

મદના અવશેષ અને નિદ્રાથી ડગમગતી, સુંદર મુખવાળી સ્ત્રીઓ; પરસેવાથી કરમાયેલાં શરીરનાં ફૂલો, માળા વેરાયેલી અને માથાના વાળ અસ્તવ્યસ્ત.

5.18.18

प्रयान्तं नैर्ऋतपतिं नार्यो मदिरलोचनाः।
बहुमानाच्च कामाच्च प्रियभार्यास्तमन्वयुः ॥ ५.१८.१८ ॥

પ્રયાણ કરતા નૈર્ઋતોના સ્વામી (રાવણ)ની પાછળ, મદિરાથી મદમસ્ત આંખોવાળી પ્રિય પત્નીઓ આદર અને પ્રેમથી ચાલી.

5.18.19

स च कामपराधीनः पतिस्तासां महाबलः।
सीतासक्तमना मन्दो मन्दाञ्चितगतिर्बभौ ॥ ५.१८.१९ ॥

કામને વશ એ મહાબલી તેમનો સ્વામી હતો. સીતામાં આસક્ત મનવાળો એ મૂર્ખ ધીમી, ડોલતી ચાલે શોભતો હતો.

5.18.20

ततः काञ्चीनिनादं च नूपुराणां च निःस्वनम्।
शुश्राव परमस्त्रीणां कपिर्मारुतनन्दनः ॥ ५.१८.२० ॥

ત્યારે પવનપુત્ર કપિએ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓની કમરપટ્ટીનો ઝંકાર અને ઝાંઝરનો અવાજ સાંભળ્યો.

5.18.21

तं चाप्रतिमकर्माणमचिन्त्यबलपौरुषम्।
द्वारदेशमनुप्राप्तं ददर्श हनुमान् कपिः ॥ ५.१८.२१ ॥

અપ્રતિમ કર્મો અને અચિંત્ય બળ-પરાક્રમવાળા તેને દરવાજા સુધી આવેલો કપિ હનુમાન જોયો.

5.18.22

दीपिकाभिरनेकाभिः समन्तादवभासितम्।
गन्धतैलावसिक्ताभिर्ध्रियमाणाभिरग्रतः ॥ ५.१८.२२ ॥

અનેક દીવાઓથી ચારે બાજુ પ્રકાશિત, સુગંધી તેલથી ભીંજાયેલા દીવાઓ આગળ ધરેલી (સ્ત્રીઓએ).

5.18.23

कामदर्पमदैर्युक्तं जिह्मताम्रायतेक्षणम्।
समक्षमिव कंदर्पमपविद्धशरासनम् ॥ ५.१८.२३ ॥

કામ, દર્પ, મદથી યુક્ત, વાંકી, રાતી, લાંબી આંખોવાળો, જાણે સામે ઊભેલો કંદર્પ, ધનુષ્ય ફેંકી દીધેલો.

5.18.24

मथितामृतफेनाभमरजोवस्त्रमुत्तमम्।
सपुष्पमवकर्षन्तं विमुक्तं सक्तमंगदे ॥ ५.१८.२४ ॥

મથેલા અમૃતના ફીણ જેવું, ધૂળ વિનાનું ઉત્તમ વસ્ત્ર, ફૂલો સાથે નીચે ખેંચાતું, બાજુબંધમાં ફસાયેલું, ઢીલું થયેલું.

5.18.25

तं पत्रविटपे लीनः पत्रपुष्पशतावृतः।
समीपमुपसंक्रान्तं विज्ञातुमुपचक्रमे ॥ ५.१८.२५ ॥

પાંદડાં અને સેંકડો ફૂલોથી ઢંકાયેલી પાંદડાંની ડાળીમાં છુપાયેલો તે, નજીક આવેલા તેને ઓળખવા લાગ્યો.

5.18.26

अवेक्षमाणस्तु तदा ददर्श कपिकुञ्जरः।
रूपयौवनसम्पन्ना रावणस्य वरस्त्रियः ॥ ५.१८.२६ ॥

ધ્યાનથી જોતાં તે કપિશ્રેષ્ઠે રૂપ અને યૌવનથી સંપન્ન રાવણની શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ જોઈ.

5.18.27

ताभिः परिवृतो राजा सुरूपाभिर्महायशाः।
तन्मृगद्विजसंघुष्टं प्रविष्टः प्रमदावनम् ॥ ५.१८.२७ ॥

તે સુંદર સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલો મહાયશસ્વી રાજા, મૃગો અને પક્ષીઓના અવાજથી ગાજતા તે પ્રમદાવનમાં પ્રવેશ્યો.

5.18.28

क्षीबो विचित्राभरणः शङ्कुकर्णो महाबलः।
तेन विश्रवसः पुत्रः स दृष्टो राक्षसाधिपः ॥ ५.१८.२८ ॥

મદમસ્ત, વિચિત્ર આભૂષણો પહેરેલો, શંકુ જેવા કાનવાળો મહાબળવાન વિશ્રવાનો પુત્ર — રાક્ષસાધિપતિ — ત્યાં દેખાયો.

5.18.29

वृतः परमनारीभिस्ताराभिरिव चन्द्रमाः।
तं ददर्श महातेजास्तेजोवन्तं महाकपिः ॥ ५.१८.२९ ॥

તારાઓથી ઘેરાયેલા ચંદ્રની જેમ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલા તે તેજસ્વીને મહાતેજસ્વી મહાકપિએ જોયો.

5.18.30

रावणोऽयं महाबाहुरिति संचिन्त्य वानरः।
सोऽयमेव पुरा शेते पुरमध्ये गृहोत्तमे।
अवप्लुतो महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः ॥ ५.१८.३० ॥

'આ મહાબાહુ રાવણ છે' એમ વિચારીને તે વાનર — પૂર્વે નગરની મધ્યમાં ઉત્તમ ભવનમાં સૂતેલો એ જ આ — મહાતેજસ્વી મારુતાત્મજ હનુમાન કૂદી પડ્યો.

5.18.31

स तथाप्युग्रतेजाः स निर्धूतस्तस्य तेजसा।
पत्रे गुह्यान्तरे सक्तो मतिमान् संवृतोऽभवत् ॥ ५.१८.३१ ॥

ઉગ્ર તેજવાળા તે હનુમાન, તેના તેજથી હલાવાયા છતાં, પાંદડાંઓ વચ્ચે એક ગુપ્ત સ્થળે ચોંટીને, બુદ્ધિમાન થઈને છુપાઈ રહ્યા.

5.18.32

स तामसितकेशान्तां सुश्रोणीं संहतस्तनीम्।
दिदृक्षुरसितापांगीमुपावर्तत रावणः ॥ ५.१८.३२ ॥

કાળા વાળના છેડાવાળી, સુંદર કટિવાળી, ભરાવદાર સ્તનવાળી, કાળી આંખના ખૂણાવાળી તે સ્ત્રીને જોવાની ઇચ્છાથી રાવણ તેની તરફ વળ્યો.