ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 5.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.28.1
सा राक्षसेन्द्रस्य वचो निशम्य
तद् रावणस्याप्रियमप्रियार्ता।
सीता वितत्रास यथा वनान्ते
सिंहाभिपन्ना गजराजकन्या ॥ ५.२८.१ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਅਪ੍ਰਿਯ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਦੁਖੀ ਸੀਤਾ ਉਵੇਂ ਕੰਬ ਉੱਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਗਜਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਕੰਬਦੀ ਹੈ।
5.28.2
सा राक्षसीमध्यगता च भीरु-
र्वाग्भिर्भृशं रावणतर्जिता च।
कान्तारमध्ये विजने विसृष्टा
बालेव कन्या विललाप सीता ॥ ५.२८.२ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘਿਰੀ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਡਰਾਈ ਗਈ ਉਹ ਡਰਪੋਕ ਸੀਤਾ, ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡੀ ਗਈ ਬਾਲੜੀ ਵਾਂਗ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
5.28.3
सत्यं बतेदं प्रवदन्ति लोके
नाकालमृत्युर्भवतीति सन्तः।
यत्राहमेवं परिभर्त्स्यमाना
जीवामि यस्मात् क्षणमप्यपुण्या ॥ ५.२८.३ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਜਣ ਸੱਚ-ਮੁੱਚ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝਿੜਕੀ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਅਭਾਗੀ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਜੀਉਂਦੀ ਹਾਂ।
5.28.4
सुखाद् विहीनं बहुदुःखपूर्ण-
मिदं तु नूनं हृदयं स्थिरं मे।
विदीर्यते यन्न सहस्रधाद्य
वज्राहतं शृंगमिवाचलस्य ॥ ५.२८.४ ॥
ਸੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮੇਰਾ ਇਹ ਦਿਲ ਯਕੀਨਨ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਵਜਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਪਰਬਤ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਵਾਂਗ ਅੱਜ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਟਦਾ।
5.28.5
नैवास्ति नूनं मम दोषमत्र
वध्याहमस्याप्रियदर्शनस्य।
भावं न चास्याहमनुप्रदातु-
मलं द्विजो मन्त्रमिवाद्विजाय ॥ ५.२८.५ ॥
ਯਕੀਨਨ ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਅਪ੍ਰਿਯ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਮੈਂ ਵਧ-ਯੋਗ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਦੁਜ ਅਦੁਜ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ।
5.28.6
तस्मिन्ननागच्छति लोकनाथे
गर्भस्थजन्तोरिव शल्यकृन्तः।
नूनं ममांगान्यचिरादनार्यः
शस्त्रैः शितैश्छेत्स्यति राक्षसेन्द्रः ॥ ५.२८.६ ॥
ਲੋਕਨਾਥ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਕੰਡੇ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਅਨਾਰਿਆ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਕੱਟ ਦੇਵੇਗਾ।
5.28.7
दुःखं बतेदं ननु दुःखिताया
मासौ चिरायाभिगमिष्यतो द्वौ।
बद्धस्य वध्यस्य यथा निशान्ते
राजोपरोधादिव तस्करस्य ॥ ५.२८.७ ॥
ਹਾਏ, ਇਹ ਦੁੱਖ ਹੈ! ਦੁਖੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਵਧ-ਯੋਗ ਚੋਰ।
5.28.8
हा राम हा लक्ष्मण हा सुमित्रे
हा राममातः सह मे जनन्यः।
एषा विपद्याम्यहमल्पभाग्या
महार्णवे नौरिव मूढवाता ॥ ५.२८.८ ॥
ਹਾਏ ਰਾਮ! ਹਾਏ ਲਕਸ਼ਮਣ! ਹਾਏ ਸੁਮਿੱਤਰਾ! ਹਾਏ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ, ਮੇਰੀਆਂ ਹੋਰ ਮਾਵਾਂ ਸਮੇਤ! ਮੰਦਭਾਗੀ ਮੈਂ ਇਸ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਗੁਆਈ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਂਗ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹਾਂ।
5.28.9
तरस्विनौ धारयता मृगस्य
सत्त्वेन रूपं मनुजेन्द्रपुत्रौ।
नूनं विशस्तौ मम कारणात् तौ
सिंहर्षभौ द्वाविव वैद्युतेन ॥ ५.२८.९ ॥
ਹਿਰਨ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਜ਼ਰੂਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ, ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਦੋ ਸ਼ੇਰਾਂ ਜਾਂ ਦੋ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ।
5.28.10
नूनं स कालो मृगरूपधारी
मामल्पभाग्यां लुलुभे तदानीम्।
यत्रार्यपुत्रौ विससर्ज मूढा
रामानुजं लक्ष्मणपूर्वजं च ॥ ५.२८.१० ॥
ਯਕੀਨਨ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੀ, ਹਿਰਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੰਦਭਾਗੀ ਮੈਨੂੰ ਭਰਮਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਮੂਰਖ ਮੈਂ ਆਰਿਆਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ—ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ।
5.28.11
हा राम सत्यव्रत दीर्घबाहो
हा पूर्णचन्द्रप्रतिमानवक्त्र।
हा जीवलोकस्य हितः प्रियश्च
वध्यां न मां वेत्सि हि राक्षसानाम् ॥ ५.२८.११ ॥
ਹਾਏ ਰਾਮ, ਸੱਚੇ ਵਰਤ ਵਾਲਿਆ, ਲੰਮੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਿਆ! ਹਾਏ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲਿਆ! ਹਾਏ, ਜੀਵ-ਲੋਕ ਦੇ ਹਿਤੂ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ! ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਹੱਥੋਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਹ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
5.28.12
अनन्यदेवत्वमियं क्षमा च
भूमौ च शय्या नियमश्च धर्मे।
पतिव्रतात्वं विफलं ममेदं
कृतं कृतघ्नेष्विव मानुषाणाम् ॥ ५.२८.१२ ॥
ਇਕ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਣ ਦਾ ਭਾਵ, ਇਹ ਸਬਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ—ਮੇਰਾ ਇਹ ਪਤੀਵ੍ਰਤ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਉਪਕਾਰ ਵਾਂਗ ਵਿਅਰਥ ਗਿਆ।
5.28.13
मोघो हि धर्मश्चरितो ममायं
तथैकपत्नीत्वमिदं निरर्थकम्।
या त्वां न पश्यामि कृशा विवर्णा
हीना त्वया संगमने निराशा ॥ ५.२८.१३ ॥
ਮੇਰਾ ਇਹ ਧਰਮ ਵਿਅਰਥ ਗਿਆ; ਇਕ ਪਤੀ ਦਾ ਵਰਤ ਵੀ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੀ—ਕਮਜ਼ੋਰ, ਰੰਗ ਫਿੱਕਾ, ਤੇਰੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼।
5.28.14
पितुर्निदेशं नियमेन कृत्वा
वनान्निवृत्तश्चरितव्रतश्च।
स्त्रीभिस्तु मन्ये विपुलेक्षणाभिः
संरंस्यसे वीतभयः कृतार्थः ॥ ५.२८.१४ ॥
ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਵਰਤ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਵੇਂਗਾ; ਨਿਡਰ ਅਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਕੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਰਮੇਂਗਾ, ਇਹ ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ।
5.28.15
अहं तु राम त्वयि जातकामा
चिरं विनाशाय निबद्धभावा।
मोघं चरित्वाथ तपो व्रतं च
त्यक्ष्यामि धिग्जीवितमल्पभाग्याम् ॥ ५.२८.१५ ॥
ਪਰ ਹੇ ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਨਮੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਮੈਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਵਿਅਰਥ ਤਪ ਅਤੇ ਵਰਤ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਅਲਪ-ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗੀ—ਇਸ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰ।
5.28.16
संजीवितं क्षिप्रमहं त्यजेयं
विषेण शस्त्रेण शितेन वापि।
विषस्य दाता न तु मेऽस्ति कश्चि-
च्छस्त्रस्य वा वेश्मनि राक्षसस्य ॥ ५.२८.१६ ॥
ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਹ ਜੀਵਨ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਜਾਂ ਤਿੱਖੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗੀ। ਪਰ ਇਸ ਰਾਕਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
5.28.17
शोकाभितप्ता बहुधा विचिन्त्य
सीताथ वेणीग्रथनं गृहीत्वा।
उद्बद्ध्य वेण्युद्ग्रथनेन शीघ्र-
महं गमिष्यामि यमस्य मूलम् ॥ ५.२८.१७ ॥
ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀਤਾ ਨੇ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਵੇਣੀ ਫੜੀ। ਵੇਣੀ ਦੀ ਗੰਢ ਨਾਲ ਫਾਹਾ ਲਾ ਕੇ ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਯਮ ਦੇ ਧਾਮ ਜਾਵਾਂਗੀ।
5.28.18
उपस्थिता सा मृदुसर्वगात्री
शाखां गृहीत्वा च नगस्य तस्य।
तस्यास्तु रामं परिचिन्तयन्त्या
रामानुजं स्वं च कुलं शुभांग्याः ॥ ५.२८.१८ ॥
ਉਹ ਕੋਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਹਿਣੀ ਫੜ ਕੇ ਉੱਥੇ ਆ ਖੜ੍ਹੀ। ਰਾਮ, ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਦੀ ਉਸ ਸ਼ੁਭਾਂਗੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਇਹ ਹੋਈ।
5.28.19
तस्या विशोकानि तदा बहूनि
धैर्यार्जितानि प्रवराणि लोके।
प्रादुर्निमित्तानि तदा बभूवुः
पुरापि सिद्धान्युपलक्षितानि ॥ ५.२८.१९ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਲਈ ਸੋਕ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਕਮਾਏ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਨੇਕ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਉਹ ਸ਼ਗਨ ਹੁਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।