বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 5.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.31.1
एवं बहुविधां चिन्तां चिन्तयित्वा महामतिः।
संश्रवे मधुरं वाक्यं वैदेह्या व्याजहार ह ॥ ५.३१.१ ॥
এইভাবে বহুবিধ চিন্তা করে মহামতি হনুমান শোনার মতো দূরত্ব থেকে বৈদেহীকে মধুর বাক্য বললেন।
5.31.2
राजा दशरथो नाम रथकुञ्जरवाजिमान्।
पुण्यशीलो महाकीर्तिरिक्ष्वाकूणां महायशाः ॥ ५.३१.२ ॥
দশরথ নামে এক রাজা, যাঁর রথ, হাতি ও ঘোড়া ছিল; পুণ্যশীল, মহাকীর্তিমান এবং ইক্ষ্বাকু বংশের মহাযশস্বী।
5.31.3
राजर्षीणां गुणश्रेष्ठस्तपसा चर्षिभिः समः।
चक्रवर्तिकुले जातः पुरंदरसमो बले ॥ ५.३१.३ ॥
রাজর্ষিদের মধ্যে গুণে শ্রেষ্ঠ; তপস্যায় ঋষিদের সমান; চক্রবর্তী কুলে জাত; বলে পুরন্দর (ইন্দ্র) সমতুল্য।
5.31.4
अहिंसारतिरक्षुद्रो घृणी सत्यपराक्रमः।
मुख्यस्येक्ष्वाकुवंशस्य लक्ष्मीवाँल्लक्ष्मिवर्धनः ॥ ५.३१.४ ॥
অহিংসায় রত, উদার, দয়ালু, সত্যই যাঁর পরাক্রম; ইক্ষ্বাকু বংশের শ্রেষ্ঠ, তেজস্বী, সম্পদ-বর্ধনকারী।
5.31.5
पार्थिवव्यञ्जनैर्युक्तः पृथुश्रीः पार्थिवर्षभः।
पृथिव्यां चतुरन्तायां विश्रुतः सुखदः सुखी ॥ ५.३१.५ ॥
রাজকীয় লক্ষণে যুক্ত, মহাশ্রীমান, রাজাদের মধ্যে বৃষভ; চতুঃসমুদ্রবেষ্টিত পৃথিবীতে বিখ্যাত, সুখদাতা এবং স্বয়ং সুখী।
5.31.6
तस्य पुत्रः प्रियो ज्येष्ठस्ताराधिपनिभाननः।
रामो नाम विशेषज्ञः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ ५.३१.६ ॥
তাঁর প্রিয় জ্যেষ্ঠ পুত্র, চন্দ্রসদৃশ মুখমণ্ডলযুক্ত, রাম নামে, বিশেষজ্ঞ, সকল ধনুর্ধরের মধ্যে শ্রেষ্ঠ।
5.31.7
रक्षिता स्वस्य वृत्तस्य स्वजनस्यापि रक्षिता।
रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य च परंतपः ॥ ५.३१.७ ॥
তিনি নিজের আচরণের রক্ষক, নিজের স্বজনেরও রক্ষক, জীবলোকের রক্ষক এবং ধর্মেরও রক্ষক ছিলেন, হে শত্রুদের তাপদানকারী।
5.31.8
तस्य सत्याभिसंधस्य वृद्धस्य वचनात् पितुः।
सभार्यः सह च भ्रात्रा वीरः प्रव्रजितो वनम् ॥ ५.३१.८ ॥
সত্যপ্রতিজ্ঞ সেই বীর বৃদ্ধ পিতার বাক্যে স্ত্রী ও ভ্রাতার সঙ্গে বনে প্রব্রজ্যা গ্রহণ করেছিলেন।
5.31.9
तेन तत्र महारण्ये मृगयां परिधावता।
राक्षसा निहताः शूरा बहवः कामरूपिणः ॥ ५.३१.९ ॥
সেখানে সেই মহা অরণ্যে মৃগয়ায় ঘুরে বেড়াতে গিয়ে তিনি ইচ্ছামতো রূপ ধারণে সক্ষম বহু বীর রাক্ষসকে বধ করেছিলেন।
5.31.10
जनस्थानवधं श्रुत्वा निहतौ खरदूषणौ।
ततस्त्वमर्षापहृता जानकी रावणेन तु ॥ ५.३१.१० ॥
জনস্থানের সংহারের কথা এবং খর-দূষণের নিহত হওয়ার কথা শুনে, তখন ক্রোধবশে রাবণ জানকীকে হরণ করলেন।
5.31.11
वञ्चयित्वा वने रामं मृगरूपेण मायया।
स मार्गमाणस्तां देवीं रामः सीतामनिन्दिताम् ॥ ५.३१.११ ॥
বনে মায়াময় হরিণরূপে রামকে প্রতারিত করে (রাবণ হরণ করলেন); সেই নিষ্কলঙ্ক দেবী সীতাকে খুঁজতে থাকা রাম...
5.31.12
आससाद वने मित्रं सुग्रीवं नाम वानरम्।
ततः स वालिनं हत्वा रामः परपुरंजयः ॥ ५.३१.१२ ॥
বনে তিনি সুগ্রীব নামে এক বানরমিত্রের দেখা পেলেন। তারপর শত্রুনগর জয়ী রাম বালীকে বধ করে...
5.31.13
आयच्छत् कपिराज्यं तु सुग्रीवाय महात्मने।
सुग्रीवेणाभिसंदिष्टा हरयः कामरूपिणः ॥ ५.३१.१३ ॥
মহাত্মা সুগ্রীবকে রাম বানররাজ্য দান করলেন। সুগ্রীবের আদেশে ইচ্ছামতো রূপ ধারণকারী বানরেরা।
5.31.14
दिक्षु सर्वासु तां देवीं विचिन्वन्तः सहस्रशः।
अहं सम्पातिवचनाच्छतयोजनमायतम् ॥ ५.३१.१४ ॥
সব দিকে হাজার হাজার বানর সেই দেবীকে খুঁজছিল। সম্পাতির কথায় একশো যোজন বিস্তৃত সমুদ্র (পার হতে আমি)।
5.31.15
तस्या हेतोर्विशालाक्ष्याः समुद्रं वेगवान् प्लुतः।
यथारूपां यथावर्णां यथालक्ष्मवतीं च ताम् ॥ ५.३१.१५ ॥
সেই বিশালাক্ষীর জন্য আমি বেগে সমুদ্র লাফিয়ে পার হলাম। তাঁর রূপ, বর্ণ ও শুভলক্ষণ যেমন (তেমনই ছিল)।
5.31.16
अश्रौषं राघवस्याहं सेयमासादिता मया।
विररामैवमुक्त्वा स वाचं वानरपुंगवः ॥ ५.३१.१६ ॥
রাঘবের (রামের) কথা আমি শুনেছিলাম; সেই এই দেবী আমার দ্বারা পাওয়া গেল। এ কথা বলে সেই শ্রেষ্ঠ বানর থামল।
5.31.17
जानकी चापि तच्छ्रुत्वा विस्मयं परमं गता।
ततः सा वक्रकेशान्ता सुकेशी केशसंवृतम्।
उन्नम्य वदनं भीरुः शिंशपामन्ववैक्षत ॥ ५.३१.१७ ॥
জানকীও তা শুনে পরম বিস্ময়ে পড়লেন। তখন সুন্দর কেশিনী, কুঞ্চিত কেশাগ্রা ভীরু সীতা কেশে ঢাকা মুখ তুলে শিংশপা বৃক্ষের দিকে তাকালেন।
5.31.18
निशम्य सीता वचनं कपेश्च
दिशश्च सर्वाः प्रदिशश्च वीक्ष्य।
स्वयं प्रहर्षं परमं जगाम
सर्वात्मना राममनुस्मरन्ती ॥ ५.३१.१८ ॥
সীতা বানরের কথা শুনে এবং সমস্ত দিক ও উপদিক দেখে নিজেই পরম আনন্দ লাভ করলেন; সর্বাত্মভাবে রামকে স্মরণ করতে করতে।
5.31.19
सा तिर्यगूर्ध्वं च तथा ह्यधस्ता-
न्निरीक्षमाणा तमचिन्त्यबुद्धिम्।
ददर्श पिंगाधिपतेरमात्यं
वातात्मजं सूर्यमिवोदयस्थम् ॥ ५.३१.१९ ॥
তিনি তির্যক, ঊর্ধ্বে ও নিম্নে দৃষ্টি মেলে, পিঙ্গল বানররাজের সেই অচিন্ত্যবুদ্ধি মন্ত্রীকে — বায়ুপুত্রকে — উদয়াচলে স্থিত সূর্যের মতো দেখলেন।