वाल्मीकि रामायण · सर्ग 5.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.31.1
एवं बहुविधां चिन्तां चिन्तयित्वा महामतिः।
संश्रवे मधुरं वाक्यं वैदेह्या व्याजहार ह ॥ ५.३१.१ ॥
अशा प्रकारे अनेक चिंतांचा विचार करून महामती हनुमान यांनी ऐकू जाईल अशा अंतरावरून वैदेहीला गोड शब्द उच्चारले.
5.31.2
राजा दशरथो नाम रथकुञ्जरवाजिमान्।
पुण्यशीलो महाकीर्तिरिक्ष्वाकूणां महायशाः ॥ ५.३१.२ ॥
दशरथ नावाचा राजा, रथ, हत्ती व घोडे असलेला; पुण्यशील, महाकीर्तिमान आणि इक्ष्वाकूंच्या वंशातील महायशस्वी.
5.31.3
राजर्षीणां गुणश्रेष्ठस्तपसा चर्षिभिः समः।
चक्रवर्तिकुले जातः पुरंदरसमो बले ॥ ५.३१.३ ॥
राजर्षींमध्ये गुणांनी श्रेष्ठ, तपात ऋषींसमान, चक्रवर्ती कुळात जन्मलेला, बलात पुरंदर (इंद्र) समान.
5.31.4
अहिंसारतिरक्षुद्रो घृणी सत्यपराक्रमः।
मुख्यस्येक्ष्वाकुवंशस्य लक्ष्मीवाँल्लक्ष्मिवर्धनः ॥ ५.३१.४ ॥
अहिंसेत रमलेला, उदार, दयाळू, सत्य हाच ज्याचा पराक्रम; इक्ष्वाकू वंशातील श्रेष्ठ, तेजस्वी आणि लक्ष्मीची वृद्धी करणारा.
5.31.5
पार्थिवव्यञ्जनैर्युक्तः पृथुश्रीः पार्थिवर्षभः।
पृथिव्यां चतुरन्तायां विश्रुतः सुखदः सुखी ॥ ५.३१.५ ॥
राजचिन्हांनी युक्त, महाश्री असलेला, राजांमध्ये वृषभ; चार समुद्रांनी वेढलेल्या पृथ्वीवर विख्यात, सुख देणारा आणि स्वतः सुखी.
5.31.6
तस्य पुत्रः प्रियो ज्येष्ठस्ताराधिपनिभाननः।
रामो नाम विशेषज्ञः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ ५.३१.६ ॥
त्याचा प्रिय ज्येष्ठ पुत्र, चंद्रासारखे मुख असलेला, राम नावाचा, विशेष ज्ञान जाणणारा, सर्व धनुर्धरांमध्ये श्रेष्ठ.
5.31.7
रक्षिता स्वस्य वृत्तस्य स्वजनस्यापि रक्षिता।
रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य च परंतपः ॥ ५.३१.७ ॥
ते स्वतःच्या आचरणाचे रक्षक, स्वजनांचेही रक्षक, जीवलोकाचे रक्षक आणि धर्माचेही रक्षक होते, हे शत्रुतापका.
5.31.8
तस्य सत्याभिसंधस्य वृद्धस्य वचनात् पितुः।
सभार्यः सह च भ्रात्रा वीरः प्रव्रजितो वनम् ॥ ५.३१.८ ॥
सत्यप्रतिज्ञ त्या वीराने वृद्ध पित्याच्या वचनाने पत्नी व बंधूसह वनात प्रस्थान केले.
5.31.9
तेन तत्र महारण्ये मृगयां परिधावता।
राक्षसा निहताः शूरा बहवः कामरूपिणः ॥ ५.३१.९ ॥
तेथे त्या महाअरण्यात शिकारीसाठी फिरताना त्याने इच्छेनुसार रूप धारण करणारे अनेक शूर राक्षस मारले.
5.31.10
जनस्थानवधं श्रुत्वा निहतौ खरदूषणौ।
ततस्त्वमर्षापहृता जानकी रावणेन तु ॥ ५.३१.१० ॥
जनस्थानातील संहार आणि खर-दूषण मारले गेल्याचे ऐकून, मग रावणाने क्रोधाने जानकीचे हरण केले.
5.31.11
वञ्चयित्वा वने रामं मृगरूपेण मायया।
स मार्गमाणस्तां देवीं रामः सीतामनिन्दिताम् ॥ ५.३१.११ ॥
वनात मायावी हरिणरूपाने रामाला फसवून (रावणाने हरण केले); त्या निर्दोष देवी सीतेचा शोध घेत असलेला राम...
5.31.12
आससाद वने मित्रं सुग्रीवं नाम वानरम्।
ततः स वालिनं हत्वा रामः परपुरंजयः ॥ ५.३१.१२ ॥
वनात त्याची सुग्रीव नावाच्या वानरमित्राशी भेट झाली. मग शत्रुनगरे जिंकणाऱ्या रामाने वालीला मारून...
5.31.13
आयच्छत् कपिराज्यं तु सुग्रीवाय महात्मने।
सुग्रीवेणाभिसंदिष्टा हरयः कामरूपिणः ॥ ५.३१.१३ ॥
महात्मा सुग्रीवाला रामाने वानरराज्य दिले. सुग्रीवाच्या आज्ञेने इच्छेनुसार रूप धारण करणारे वानर.
5.31.14
दिक्षु सर्वासु तां देवीं विचिन्वन्तः सहस्रशः।
अहं सम्पातिवचनाच्छतयोजनमायतम् ॥ ५.३१.१४ ॥
सर्व दिशांमध्ये हजारो वानर त्या देवीचा शोध घेत होते. संपातीच्या शब्दावरून शंभर योजने विस्तीर्ण समुद्र (ओलांडण्यासाठी मी).
5.31.15
तस्या हेतोर्विशालाक्ष्याः समुद्रं वेगवान् प्लुतः।
यथारूपां यथावर्णां यथालक्ष्मवतीं च ताम् ॥ ५.३१.१५ ॥
त्या विशालाक्षीसाठी मी वेगाने समुद्र ओलांडला. तिचे रूप, वर्ण आणि शुभ लक्षणे जशी (होती तशीच).
5.31.16
अश्रौषं राघवस्याहं सेयमासादिता मया।
विररामैवमुक्त्वा स वाचं वानरपुंगवः ॥ ५.३१.१६ ॥
राघवाची (रामाची) कथा मी ऐकली होती; तीच ही देवी माझ्याकडून सापडली. असे बोलून तो श्रेष्ठ वानर थांबला.
5.31.17
जानकी चापि तच्छ्रुत्वा विस्मयं परमं गता।
ततः सा वक्रकेशान्ता सुकेशी केशसंवृतम्।
उन्नम्य वदनं भीरुः शिंशपामन्ववैक्षत ॥ ५.३१.१७ ॥
ते ऐकून जानकीही अत्यंत विस्मित झाली. मग ती सुंदर केसांची, कुरळ्या केसांच्या टोकांची भित्री (सीता) केसांनी झाकलेले मुख वर करून शिंशपा वृक्षाकडे पाहू लागली.
5.31.18
निशम्य सीता वचनं कपेश्च
दिशश्च सर्वाः प्रदिशश्च वीक्ष्य।
स्वयं प्रहर्षं परमं जगाम
सर्वात्मना राममनुस्मरन्ती ॥ ५.३१.१८ ॥
सीतेने वानराचे शब्द ऐकून आणि सर्व दिशा व उपदिशा पाहून स्वतःच अत्यंत आनंद पावली; सर्वात्मभावाने रामाचे स्मरण करीत.
5.31.19
सा तिर्यगूर्ध्वं च तथा ह्यधस्ता-
न्निरीक्षमाणा तमचिन्त्यबुद्धिम्।
ददर्श पिंगाधिपतेरमात्यं
वातात्मजं सूर्यमिवोदयस्थम् ॥ ५.३१.१९ ॥
ती आडवे, वर पाहत, खाली पाहत, पिंगलवानराधिपतीच्या अचिंत्यबुद्धी अमात्याला — वायुपुत्राला — उदयाचलावर असलेल्या सूर्याप्रमाणे पाहू लागली.