ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 5.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.37.1
सा सीता वचनं श्रुत्वा पूर्णचन्द्रनिभानना।
हनूमन्तमुवाचेदं धर्मार्थसहितं वचः ॥ ५.३७.१ ॥
ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
5.37.2
अमृतं विषसम्पृक्तं त्वया वानर भाषितम्।
यच्च नान्यमना रामो यच्च शोकपरायणः ॥ ५.३७.२ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰ, ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਮਿਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਰਾਮ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ।
5.37.3
ऐश्वर्ये वा सुविस्तीर्णे व्यसने वा सुदारुणे।
रज्ज्वेव पुरुषं बद्ध्वा कृतान्तः परिकर्षति ॥ ५.३७.३ ॥
ਵੱਡੇ ਐਸ਼ਵਰਜ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ (ਯਮ) ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਖਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.37.4
विधिर्नूनमसंहार्यः प्राणिनां प्लवगोत्तम।
सौमित्रं मां च रामं च व्यसनैः पश्य मोहितान् ॥ ५.३७.४ ॥
ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰ, ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਜ਼ਰੂਰ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਵੇਖ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੇ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
5.37.5
शोकस्यास्य कथं पारं राघवोऽधिगमिष्यति।
प्लवमानः परिक्रान्तो हतनौः सागरे यथा ॥ ५.३७.५ ॥
ਇਸ ਸ਼ੋਕ ਦਾ ਪਾਰਲਾ ਕੰਢਾ ਰਾਘਵ ਕਿਵੇਂ ਪਾਉਣਗੇ? ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਤੀ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਤੈਰਦਾ ਭਟਕਦਾ ਹੈ।
5.37.6
राक्षसानां वधं कृत्वा सूदयित्वा च रावणम्।
लङ्कामुन्मथितां कृत्वा कदा द्रक्ष्यति मां पतिः ॥ ५.३७.६ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਮੈਨੂੰ ਕਦੋਂ ਵੇਖਣਗੇ?
5.37.7
स वाच्यः संत्वरस्वेति यावदेव न पूर्यते।
अयं संवत्सरः कालस्तावद्धि मम जीवितम् ॥ ५.३७.७ ॥
ਉਸਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਕਿ 'ਜਲਦੀ ਕਰੋ'; ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਹੈ।
5.37.8
वर्तते दशमो मासो द्वौ तु शेषौ प्लवङ्गम।
रावणेन नृशंसेन समयो यः कृतो मम ॥ ५.३७.८ ॥
ਹੇ ਪਲਵੰਗਮ, ਦਸਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਕਰੂਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਮਿਆਦ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਹੀ ਹੈ।
5.37.9
विभीषणेन च भ्रात्रा मम निर्यातनं प्रति।
अनुनीतः प्रयत्नेन न च तत् कुरुते मतिम् ॥ ५.३७.९ ॥
ਮੇਰੀ ਰਿਹਾਈ ਬਾਰੇ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਵੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਇਆ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ।
5.37.10
मम प्रतिप्रदानं हि रावणस्य न रोचते।
रावणं मार्गते संख्ये मृत्युः कालवशंगतम् ॥ ५.३७.१० ॥
ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ; ਕਾਲ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੈ।
5.37.11
ज्येष्ठा कन्या कला नाम विभीषणसुता कपे।
तया ममैतदाख्यातं मात्रा प्रहितया स्वयम् ॥ ५.३७.११ ॥
ਹੇ ਕਪੀ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਕਲਾ ਨਾਮ ਦੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ; ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਉਸਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਲਵਾਇਆ ਸੀ।
5.37.12
अविन्ध्यो नाम मेधावी विद्वान् राक्षसपुङ्गवः।
धृतिमाञ्छीलवान् वृद्धो रावणस्य सुसम्मतः ॥ ५.३७.१२ ॥
ਅਵਿੰਧਯ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਵਿਦਵਾਨ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ।
5.37.13
रामात् क्षयमनुप्राप्तं रक्षसां प्रत्यचोदयत्।
न च तस्य स दुष्टात्मा शृणोति वचनं हितम् ॥ ५.३७.१३ ॥
ਰਾਮ ਕਾਰਨ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਬਾਰੇ ਉਸ (ਰਾਵਣ) ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ; ਪਰ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਨੇ ਉਹ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਨਾ ਸੁਣੇ।
5.37.14
आशंसेयं हरिश्रेष्ठ क्षिप्रं मां प्राप्स्यते पतिः।
अन्तरात्मा हि मे शुद्धस्तस्मिंश्च बहवो गुणाः ॥ ५.३७.१४ ॥
ਹੇ ਕਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ। ਮੇਰਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗੁਣ ਹਨ।
5.37.15
उत्साहः पौरुषं सत्त्वमानृशंस्यं कृतज्ञता।
विक्रमश्च प्रभावश्च सन्ति वानर राघवे ॥ ५.३७.१५ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰ, ਰਾਘਵ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਪੌਰਖ, ਸੱਤਵ, ਦਇਆ, ਕ੍ਰਿਤਗਿਆਤਾ, ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ।
5.37.16
चतुर्दश सहस्राणि राक्षसानां जघान यः।
जनस्थाने विना भ्रात्रा शत्रुः कस्तस्य नोद्विजेत् ॥ ५.३७.१६ ॥
ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਭਰਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਜਿਸ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਖਸ਼ ਮਾਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ?
5.37.17
न स शक्यस्तुलयितुं व्यसनैः पुरुषर्षभः।
अहं तस्यानुभावज्ञा शक्रस्येव पुलोमजा ॥ ५.३७.१७ ॥
ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਬਿਪਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤੋਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਪੁਲੋਮਜਾ ਇੰਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ।
5.37.18
शरजालांशुमान् शूरः कपे रामदिवाकरः।
शत्रुरक्षोमयं तोयमुपशोषं नयिष्यति ॥ ५.३७.१८ ॥
ਹੇ ਕਪੀ, ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਮਾ ਰਾਮ-ਸੂਰਜ ਵੈਰੀ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਰੂਪੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਕਾ ਦੇਵੇਗਾ।
5.37.19
अश्रुसम्पूर्णवदनामुवाच हनुमान् कपिः ॥ ५.३७.१९ ॥
ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਨਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ।
5.37.20
श्रुत्वैव च वचो मह्यं क्षिप्रमेष्यति राघवः।
चमूं प्रकर्षन् महतीं हर्यृक्षगणसंकुलाम् ॥ ५.३७.२० ॥
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਰਾਘਵ ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿੱਛਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਲੈ ਕੇ ਛੇਤੀ ਆਵੇਗਾ।
5.37.21
अथवा मोचयिष्यामि त्वामद्यैव सराक्षसात्।
अस्माद् दुःखादुपारोह मम पृष्ठमनिन्दिते ॥ ५.३७.२१ ॥
ਜਾਂ ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨਾਰੀ, ਅੱਜ ਹੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੁਡਾ ਦਿਆਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ।
5.37.22
त्वां तु पृष्ठगतां कृत्वा संतरिष्यामि सागरम्।
शक्तिरस्ति हि मे वोढुं लङ्कामपि सरावणाम् ॥ ५.३७.२२ ॥
ਤੈਨੂੰ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗਾ; ਰਾਵਣ ਸਮੇਤ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
5.37.23
अहं प्रस्रवणस्थाय राघवायाद्य मैथिलि।
प्रापयिष्यामि शक्राय हव्यं हुतमिवानलः ॥ ५.३७.२३ ॥
ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਅੱਜ ਹੀ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਠਹਿਰੇ ਰਾਘਵ ਤੱਕ ਮੈਂ (ਸੁਨੇਹਾ) ਪਹੁੰਚਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਗਨੀ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਹਵਿ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
5.37.24
द्रक्ष्यस्यद्यैव वैदेहि राघवं सहलक्ष्मणम्।
व्यवसायसमायुक्तं विष्णुं दैत्यवधे यथा ॥ ५.३७.२४ ॥
ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਅੱਜ ਹੀ ਤੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗੀ; ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਵਧ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਾਂਗ ਦ੍ਰਿੜ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ।
5.37.25
त्वद्दर्शनकृतोत्साहमाश्रमस्थं महाबलम्।
पुरंदरमिवासीनं नगराजस्य मूर्धनि ॥ ५.३७.२५ ॥
ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਮਹਾਬਲੀ ਉਹ, ਪਰਬਤਰਾਜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਪੁਰੰਦਰ ਵਰਗੇ ਹਨ।
5.37.26
पृष्ठमारोह मे देवि मा विकाङ्क्षस्व शोभने।
योगमन्विच्छ रामेण शशाङ्केनेव रोहिणी ॥ ५.३७.२६ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ; ਝਿਜਕ ਨਾ ਕਰ, ਸ਼ੋਭਨੇ। ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲ ਰੋਹਿਣੀ।
5.37.27
कथयन्तीव शशिना संगमिष्यसि रोहिणी।
मत्पृष्ठमधिरोह त्वं तराकाशं महार्णवम् ॥ ५.३७.२७ ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਰੋਹਿਣੀ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਮਿਲੇਂਗੀ। ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ; ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗੇ।
5.37.28
नहि मे सम्प्रयातस्य त्वामितो नयतोऽङ्गने।
अनुगन्तुं गतिं शक्ताः सर्वे लङ्कानिवासिनः ॥ ५.३७.२८ ॥
ਹੇ ਅੰਗਨੇ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ ਮੇਰੀ ਗਤੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
5.37.29
यथैवाहमिह प्राप्तस्तथैवाहमसंशयम्।
यास्यामि पश्य वैदेहि त्वामुद्यम्य विहायसम् ॥ ५.३७.२९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਵੇਖ, ਵੈਦੇਹੀ, ਤੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ।
5.37.30
मैथिली तु हरिश्रेष्ठाच्छ्रुत्वा वचनमद्भुतम्।
हर्षविस्मितसर्वाङ्गी हनूमन्तमथाब्रवीत् ॥ ५.३७.३० ॥
ਪਰ ਮੈਥਿਲੀ, ਵਾਨਰ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰਖ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਪੁਲਕਿਤ ਹੋ ਕੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।
5.37.31
हनूमन् दूरमध्वानं कथं मां नेतुमिच्छसि।
तदेव खलु ते मन्ये कपित्वं हरियूथप ॥ ५.३७.३१ ॥
ਹਨੂਮਾਨ, ਏਨੇ ਦੂਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਹੇ ਵਾਨਰ ਯੂਥਪਤੀ, ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਤੇਰੀ ਬਾਂਦਰ-ਚੰਚਲਤਾ ਹੀ ਹੈ।
5.37.32
कथं चाल्पशरीरस्त्वं मामितो नेतुमिच्छसि।
सकाशं मानवेन्द्रस्य भर्तुर्मे प्लवगर्षभ ॥ ५.३७.३२ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਛੋਟੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਮੇਰੇ ਪਤੀ, ਮਾਨਵੇਂਦਰ ਕੋਲ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
5.37.33
सीतायास्तु वचः श्रुत्वा हनूमान् मारुतात्मजः।
चिन्तयामास लक्ष्मीवान् नवं परिभवं कृतम् ॥ ५.३७.३३ ॥
ਸੀਤਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਪਮਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
5.37.34
न मे जानाति सत्त्वं वा प्रभावं वासितेक्षणा।
तस्मात् पश्यतु वैदेही यद् रूपं मम कामतः ॥ ५.३७.३४ ॥
ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਮੇਰੀ ਸੱਤਵ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਵੈਦੇਹੀ ਮੇਰਾ ਉਹ ਰੂਪ ਵੇਖੇ ਜੋ ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਧਾਰਦਾ ਹਾਂ।
5.37.35
दर्शयामास सीतायाः स्वरूपमरिमर्दनः ॥ ५.३७.३५ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿਖਾਇਆ।
5.37.36
स तस्मात् पादपाद् धीमानाप्लुत्य प्लवगर्षभः।
ततो वर्धितुमारेभे सीताप्रत्ययकारणात् ॥ ५.३७.३६ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਵਧਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
5.37.37
मेरुमन्दरसंकाशो बभौ दीप्तानलप्रभः।
अग्रतो व्यवतस्थे च सीताया वानरर्षभः ॥ ५.३७.३७ ॥
ਮੇਰੂ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗਾ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਆਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਵਾਨਰ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
5.37.38
हरिः पर्वतसंकाशस्ताम्रवक्त्रो महाबलः।
वज्रदंष्ट्रनखो भीमो वैदेहीमिदमब्रवीत् ॥ ५.३७.३८ ॥
ਪਰਬਤ ਵਰਗਾ, ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਬਲੀ, ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਨਹੁੰਆਂ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਵਾਨਰ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
5.37.39
सपर्वतवनोद्देशां साट्टप्राकारतोरणाम्।
लङ्कामिमां सनाथां वा नयितुं शक्तिरस्ति मे ॥ ५.३७.३९ ॥
ਪਰਬਤਾਂ, ਬਨਾਂ, ਅਟਾਰੀਆਂ, ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਤੋਰਣਾਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਲੰਕਾ ਨੂੰ, ਇਸਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸਮੇਤ, ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
5.37.40
तदवस्थाप्यतां बुद्धिरलं देवि विकाङ्क्षया।
विशोकं कुरु वैदेहि राघवं सहलक्ष्मणम् ॥ ५.३७.४० ॥
ਇਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਇਰਾਦਾ ਪੱਕਾ ਰੱਖੋ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਕਰੋ।
5.37.41
तं दृष्ट्वाचलसंकाशमुवाच जनकात्मजा।
पद्मपत्रविशालाक्षी मारुतस्यौरसं सुतम् ॥ ५.३७.४१ ॥
ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ ਜਨਕ-ਪੁੱਤਰੀ ਨੇ ਵਾਯੂ-ਦੇਵ ਦੇ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
5.37.42
तव सत्त्वं बलं चैव विजानामि महाकपे।
वायोरिव गतिश्चापि तेजश्चाग्नेरिवाद्भुतम् ॥ ५.३७.४२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਕਪੀ, ਤੇਰਾ ਸੱਤਵ ਅਤੇ ਬਲ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਗਤੀ ਵਾਯੂ ਵਰਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਜ ਅਗਨੀ ਵਰਗਾ ਅਦਭੁਤ ਹੈ।
5.37.43
प्राकृतोऽन्यः कथं चेमां भूमिमागन्तुमर्हति।
उदधेरप्रमेयस्य पारं वानरयूथप ॥ ५.३७.४३ ॥
ਕੋਈ ਆਮ ਬੰਦਾ ਇਸ ਅਥਾਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਾਨਰ-ਯੂਥਪਤੀ?
5.37.44
जानामि गमने शक्तिं नयने चापि ते मम।
अवश्यं सम्प्रधार्याशु कार्यसिद्धिरिवात्मनः ॥ ५.३७.४४ ॥
ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੀ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕੰਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ ਛੇਤੀ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਕੰਮ ਹੋਵੇ।
5.37.45
अयुक्तं तु कपिश्रेष्ठ मया गन्तुं त्वया सह।
वायुवेगसवेगस्य वेगो मां मोहयेत् तव ॥ ५.३७.४५ ॥
ਪਰ ਹੇ ਕਪਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਵਰਗਾ ਤੇਰਾ ਵੇਗ ਮੈਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
5.37.46
अहमाकाशमासक्ता उपर्युपरि सागरम्।
प्रपतेयं हि ते पृष्ठाद् भूयो वेगेन गच्छतः ॥ ५.३७.४६ ॥
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਉੱਪਰ ਟਿਕੀ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ, ਤੇਰੀ ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਵੇਗ ਨਾਲ ਜਾਂਦਿਆਂ ਮੈਂ ਫਿਰ ਡਿੱਗ ਪਵਾਂਗੀ।
5.37.47
पतिता सागरे चाहं तिमिनक्रझषाकुले।
भवेयमाशु विवशा यादसामन्नमुत्तमम् ॥ ५.३७.४७ ॥
ਮਗਰਮੱਛਾਂ, ਸ਼ਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੀ।
5.37.48
न च शक्ष्ये त्वया सार्धं गन्तुं शत्रुविनाशन।
कलत्रवति संदेहस्त्वयि स्यादप्यसंशयम् ॥ ५.३७.४८ ॥
ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਪਤਨੀ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
5.37.49
ह्रियमाणां तु मां दृष्ट्वा राक्षसा भीमविक्रमाः।
अनुगच्छेयुरादिष्टा रावणेन दुरात्मना ॥ ५.३७.४९ ॥
ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਜਾਂਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਬਲ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼, ਦੁਰਾਤਮਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣਗੇ।
5.37.50
तैस्त्वं परिवृतः शूरैः शूलमुद्गरपाणिभिः।
भवेस्त्वं संशयं प्राप्तो मया वीर कलत्रवान् ॥ ५.३७.५० ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਗਦਾ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੂਰਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੂੰ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ, ਪਤਨੀ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪਵੇਂਗਾ।
5.37.51
सायुधा बहवो व्योम्नि राक्षसास्त्वं निरायुधः।
कथं शक्ष्यसि संयातुं मां चैव परिरक्षितुम् ॥ ५.३७.५१ ॥
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਨਿਹੱਥਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅੱਗੇ ਜਾ ਸਕੇਂਗਾ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਂਗਾ?
5.37.52
युध्यमानस्य रक्षोभिस्ततस्तैः क्रूरकर्मभिः।
प्रपतेयं हि ते पृष्ठाद् भयार्ता कपिसत्तम ॥ ५.३७.५२ ॥
ਹੇ ਕਪੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰੂਰ ਕਰਮ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਤੇਰੇ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੋਂ, ਭੈ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਡਿੱਗ ਪਵਾਂਗੀ।
5.37.53
अथ रक्षांसि भीमानि महान्ति बलवन्ति च।
कथंचित् साम्पराये त्वां जयेयुः कपिसत्तम ॥ ५.३७.५३ ॥
ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਖਸ਼ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਣਗੇ, ਹੇ ਕਪੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
5.37.54
अथवा युध्यमानस्य पतेयं विमुखस्य ते।
पतितां च गृहीत्वा मां नयेयुः पापराक्षसाः ॥ ५.३७.५४ ॥
ਜਾਂ, ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਕਰਦਿਆਂ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਲਵੇਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਡਿੱਗ ਪਵਾਂਗੀ; ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ ਪਾਪੀ ਰਾਖਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣਗੇ।
5.37.55
मां वा हरेयुस्त्वद्धस्ताद् विशसेयुरथापि वा।
अनवस्थौ हि दृश्येते युद्धे जयपराजयौ ॥ ५.३७.५५ ॥
ਜਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮੈਨੂੰ ਖੋਹ ਲੈਣਗੇ, ਜਾਂ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਹਾਰ ਦੋਵੇਂ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
5.37.56
अहं वापि विपद्येयं रक्षोभिरभितर्जिता।
त्वत्प्रयत्नो हरिश्रेष्ठ भवेन्निष्फल एव तु ॥ ५.३७.५६ ॥
ਜਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਮਕਾਈ ਗਈ ਮੈਂ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ; ਹੇ ਹਰੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਦ ਤੇਰਾ ਯਤਨ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
5.37.57
कामं त्वमपि पर्याप्तो निहन्तुं सर्वराक्षसान्।
राघवस्य यशो हीयेत् त्वया शस्तैस्तु राक्षसैः ॥ ५.३७.५७ ॥
ਤੂੰ ਵੀ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈਂ, ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ; ਪਰ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਰਾਘਵ ਦਾ ਯਸ਼ ਘਟੇਗਾ।
5.37.58
अथवाऽऽदाय रक्षांसि न्यसेयुः संवृते हि माम्।
यत्र ते नाभिजानीयुर्हरयो नापि राघवः ॥ ५.३७.५८ ॥
ਜਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਰੱਖ ਦੇਣਗੇ; ਉੱਥੇ ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ।
5.37.59
आरम्भस्तु मदर्थोऽयं ततस्तव निरर्थकः।
त्वया हि सह रामस्य महानागमने गुणः ॥ ५.३७.५९ ॥
ਇਹ ਯਤਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈ; ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਇਹ ਕੰਮ ਵਿਅਰਥ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਦਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਆਉਣਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਹੈ।
5.37.60
मयि जीवितमायत्तं राघवस्यामितौजसः।
भ्रातॄणां च महाबाहो तव राजकुलस्य च ॥ ५.३७.६० ॥
ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਘਵ ਦਾ ਜੀਵਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਹੈ; ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਉਸਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਵੀ।
5.37.61
तौ निराशौ मदर्थं च शोकसंतापकर्शितौ।
सह सर्वर्क्षहरिभिस्त्यक्ष्यतः प्राणसंग्रहम् ॥ ५.३७.६१ ॥
ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਗ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿੱਛਾਂ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਣਗੇ।
5.37.62
भर्तुर्भक्तिं पुरस्कृत्य रामादन्यस्य वानर।
नाहं स्प्रष्टुं स्वतो गात्रमिच्छेयं वानरोत्तम ॥ ५.३७.६२ ॥
ਹੇ ਬਾਂਦਰ, ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਾਹਾਂਗੀ, ਹੇ ਵਾਨਰੋਤਮ।
5.37.63
यदहं गात्रसंस्पर्शं रावणस्य गता बलात्।
अनीशा किं करिष्यामि विनाथा विवशा सती ॥ ५.३७.६३ ॥
ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਛੋਹ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆ ਗਈ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਬੇਸਹਾਰਾ, ਬਿਨਾਂ ਰੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਬੇਵੱਸ ਸਤੀ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
5.37.64
यदि रामो दशग्रीवमिह हत्वा सराक्षसम्।
मामितो गृह्य गच्छेत तत् तस्य सदृशं भवेत् ॥ ५.३७.६४ ॥
ਜੇ ਰਾਮ ਇੱਥੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ।
5.37.65
श्रुताश्च दृष्टा हि मया पराक्रमा
महात्मनस्तस्य रणावमर्दिनः।
न देवगन्धर्वभुजङ्गराक्षसा
भवन्ति रामेण समा हि संयुगे ॥ ५.३७.६५ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਮ ਦੇ ਪਰਾਕਰਮ ਮੈਂ ਸੁਣੇ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਖੇ ਵੀ ਹਨ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹਨ।
5.37.66
समीक्ष्य तं संयति चित्रकार्मुकं
महाबलं वासवतुल्यविक्रमम्।
सलक्ष्मणं को विषहेत राघवं
हुताशनं दीप्तमिवानिलेरितम् ॥ ५.३७.६६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਬਲੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਰਾਕਰਮੀ ਉਸ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਭੜਕੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕੇਗਾ?
5.37.67
सलक्ष्मणं राघवमाजिमर्दनं
दिशागजं मत्तमिव व्यवस्थितम्।
सहेत को वानरमुख्य संयुगे
युगान्तसूर्यप्रतिमं शरार्चिषम् ॥ ५.३७.६७ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਰਾਘਵ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮਦਮਸਤ ਦਿੱਗਜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਯੁਗਾਂਤ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਲਾਟ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਉਸਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਸਹਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
5.37.68
स मे कपिश्रेष्ठ सलक्ष्मणं प्रियं
सयूथपं क्षिप्रमिहोपपादय।
चिराय रामं प्रति शोककर्शितां
कुरुष्व मां वानरवीर हर्षिताम् ॥ ५.३७.६८ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਉਸਦੇ ਯੂਥਪਤੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸਨੂੰ ਛੇਤੀ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਾਮ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ, ਹੇ ਵਾਨਰ ਵੀਰ, ਖੁਸ਼ ਕਰ।