ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 5.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.38.1
ततः स कपिशार्दूलस्तेन वाक्येन तोषितः।
सीतामुवाच तच्छ्रुत्वा वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ ५.३८.१ ॥
ಆಗ ಆ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆ ಮಾತಿನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಅವನು ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಸೀತೆಗೆ ಹೇಳಿದನು.
5.38.2
युक्तरूपं त्वया देवि भाषितं शुभदर्शने।
सदृशं स्त्रीस्वभावस्य साध्वीनां विनयस्य च ॥ ५.३८.२ ॥
ಓ ದೇವಿ, ಶುಭದರ್ಶಿನಿ, ನೀನು ಹೇಳಿದ್ದು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ; ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ವಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ವಿನಯಕ್ಕೂ ತಕ್ಕದ್ದಾಗಿದೆ.
5.38.3
स्त्रीत्वान्न त्वं समर्थासि सागरं व्यतिवर्तितुम्।
मामधिष्ठाय विस्तीर्णं शतयोजनमायतम् ॥ ५.३८.३ ॥
ಸ್ತ್ರೀಯಾದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಈ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ಸಮರ್ಥಳಲ್ಲ; ನೂರು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಇದನ್ನು ನನ್ನ ಮೇಲೇರಿ ದಾಟಬಹುದು.
5.38.4
द्वितीयं कारणं यच्च ब्रवीषि विनयान्विते।
रामादन्यस्य नार्हामि संसर्गमिति जानकि ॥ ५.३८.४ ॥
ವಿನಯವತಿಯೇ, ಜಾನಕಿ, ರಾಮನಲ್ಲದೆ ಬೇರೊಬ್ಬನ ಸಂಸರ್ಗಕ್ಕೆ ನಾನು ಅರ್ಹಳಲ್ಲ ಎಂದು ನೀನು ಹೇಳಿದ ಎರಡನೆಯ ಕಾರಣವೂ ಇದೇ.
5.38.5
एतत् ते देवि सदृशं पत्न्यास्तस्य महात्मनः।
का ह्यन्या त्वामृते देवि ब्रूयाद् वचनमीदृशम् ॥ ५.३८.५ ॥
ಓ ದೇವಿ, ಇದು ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಪತ್ನಿಯಾದ ನಿನಗೆ ತಕ್ಕದ್ದು. ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರು ಇಂತಹ ಮಾತು ಹೇಳಬಲ್ಲರು?
5.38.6
श्रोष्यते चैव काकुत्स्थः सर्वं निरवशेषतः।
चेष्टितं यत् त्वया देवि भाषितं च ममाग्रतः ॥ ५.३८.६ ॥
ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ರಾಮನು ಕೂಡ, ಓ ದೇವಿ, ನೀನು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಹೇಳಿದ ಸಕಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳುವನು.
5.38.7
कारणैर्बहुभिर्देवि रामप्रियचिकीर्षया।
स्नेहप्रस्कन्नमनसा मयैतत् समुदीरितम् ॥ ५.३८.७ ॥
ದೇವಿ, ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ, ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಕರಗಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದೆ.
5.38.8
लङ्काया दुष्प्रवेशत्वाद् दुस्तरत्वान्महोदधेः।
सामर्थ्यादात्मनश्चैव मयैतत् समुदीरितम् ॥ ५.३८.८ ॥
ಲಂಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾದ್ದರಿಂದ, ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟುವುದು ಕಷ್ಟವಾದ್ದರಿಂದ, ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದೆ.
5.38.9
इच्छामि त्वां समानेतुमद्यैव रघुनन्दिना।
गुरुस्नेहेन भक्त्या च नान्यथा तदुदाहृतम् ॥ ५.३८.९ ॥
ಇಂದೇ ನಿನ್ನನ್ನು ರಘುನಂದನನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಗಾಢ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.
5.38.10
यदि नोत्सहसे यातुं मया सार्धमनिन्दिते।
अभिज्ञानं प्रयच्छ त्वं जानीयाद् राघवो हि यत् ॥ ५.३८.१० ॥
ನಿರ್ದೋಷಳೇ, ನೀನು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ರಾಘವನು ತಿಳಿಯುವಂತೆ ಒಂದು ಗುರುತನ್ನು ಕೊಡು.
5.38.11
एवमुक्ता हनुमता सीता सुरसुतोपमा।
उवाच वचनं मन्दं बाष्पप्रग्रथिताक्षरम् ॥ ५.३८.११ ॥
ಹನುಮಂತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ದೇವಕನ್ಯೆಯಂತಿದ್ದ ಸೀತೆ ಮೆಲ್ಲನೆ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಅಡಿಯಾಡುವ ಅಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
5.38.12
इदं श्रेष्ठमभिज्ञानं ब्रूयास्त्वं तु मम प्रियम्।
शैलस्य चित्रकूटस्य पादे पूर्वोत्तरे पदे ॥ ५.३८.१२ ॥
ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುರುತನ್ನು ನನ್ನ ಪ್ರಿಯನಿಗೆ ಹೇಳು: ಚಿತ್ರಕೂಟ ಪರ್ವತದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ-ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ.
5.38.13
तापसाश्रमवासिन्याः प्राज्यमूलफलोदके।
तस्मिन् सिद्धाश्रिते देशे मन्दाकिन्यविदूरतः ॥ ५.३८.१३ ॥
ತಾಪಸರ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ, ಬೇರು, ಹಣ್ಣು, ನೀರು ಹೇರಳವಾಗಿರುವ ಸಿದ್ಧರು ಸೇವಿಸುವ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಮಂದಾಕಿನಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ.
5.38.14
तस्योपवनखण्डेषु नानापुष्पसुगन्धिषु।
विहृत्य सलिले क्लिन्नो ममाङ्के समुपाविशः ॥ ५.३८.१४ ॥
ಆ ಸ್ಥಳದ ಉದ್ಯಾನ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ, ನಾನಾ ಹೂವುಗಳ ಸುಗಂಧದಲ್ಲಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿ ತೋಯ್ದವನಾಗಿ ನೀನು ನನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳಿತೆ.
5.38.15
ततो मांससमायुक्तो वायसः पर्यतुण्डयत्।
तमहं लोष्टमुद्यम्य वारयामि स्म वायसम् ॥ ५.३८.१५ ॥
ಆಗ ಮಾಂಸದ ಆಸೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಕಾಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಕ್ಕಿನಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ಕುಕ್ಕಿತು. ನಾನು ಮಣ್ಣಿನ ಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಆ ಕಾಗೆಯನ್ನು ಓಡಿಸಿದೆ.
5.38.16
दारयन् स च मां काकस्तत्रैव परिलीयते।
न चाप्युपारमन्मांसाद् भक्षार्थी बलिभोजनः ॥ ५.३८.१६ ॥
ನನ್ನನ್ನು ಹರಿದು ಆ ಕಾಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಗಿತು. ಆಹಾರದ ಆಸೆಯಿಂದ, ಬಲಿಯ ಊಟ ಮಾಡುವ ಅದು ಮಾಂಸದಿಂದ ವಿರಮಿಸಲಿಲ್ಲ.
5.38.17
उत्कर्षन्त्यां च रशनां क्रुद्धायां मयि पक्षिणे।
स्रंसमाने च वसने ततो दृष्टा त्वया ह्यहम् ॥ ५.३८.१७ ॥
ಆ ಪಕ್ಷಿಯ ಮೇಲೆ ನಾನು ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ನಡುದಾರ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಸೀರೆ ಜಾರುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆಗ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದೆ.
5.38.18
त्वया विहसिता चाहं क्रुद्धा संलज्जिता तदा।
भक्ष्यगृद्धेन काकेन दारिता त्वामुपागता ॥ ५.३८.१८ ॥
ಆಗ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ನಕ್ಕೆ; ನಾನು ಕೋಪಗೊಂಡು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದೆ. ಆಹಾರದ ಆಸೆಯ ಕಾಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಹರಿದಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದೆ.
5.38.19
ततः श्रान्ताहमुत्सङ्गमासीनस्य तवाविशम्।
क्रुध्यन्तीव प्रहृष्टेन त्वयाहं परिसान्त्विता ॥ ५.३८.१९ ॥
ಆಗ ದಣಿದ ನಾನು ಕುಳಿತಿದ್ದ ನಿನ್ನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದೆ. ಕೋಪಿಸಿಕೊಂಡವಳಂತಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದಿದ್ದ ನೀನು ಸಂತೈಸಿದೆ.
5.38.20
बाष्पपूर्णमुखी मन्दं चक्षुषी परिमार्जती।
लक्षिताहं त्वया नाथ वायसेन प्रकोपिता ॥ ५.३८.२० ॥
ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಮುಖದಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಣ್ಣು ಒರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು, ಓ ನಾಥ, ಕಾಗೆ ಕೋಪಗೊಳಿಸಿದ್ದನ್ನು ನೀನು ಗಮನಿಸಿದೆ.
5.38.21
परिश्रमाच्च सुप्ता हे राघवाङ्केऽस्म्यहं चिरम्।
पर्यायेण प्रसुप्तश्च ममाङ्के भरताग्रजः ॥ ५.३८.२१ ॥
ದಣಿವಿನಿಂದ ಓ ರಾಘವ, ನಿನ್ನ ತೊಡೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಮಲಗಿದ್ದೆ. ಸರದಿಯಂತೆ ಭರತನ ಅಣ್ಣನೂ ನನ್ನ ತೊಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸಿದನು.
5.38.22
स तत्र पुनरेवाथ वायसः समुपागमत्।
ततः सुप्तप्रबुद्धां मां राघवाङ्कात् समुत्थिताम्।
वायसः सहसागम्य विददार स्तनान्तरे ॥ ५.३८.२२ ॥
ಆ ಕಾಗೆ ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಬಂತು. ಆಗ ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚೆತ್ತು ರಾಘವನ ತೊಡೆಯಿಂದ ಎದ್ದ ನನ್ನನ್ನು, ಕಾಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬಂದು ನನ್ನ ಸ್ತನಗಳ ನಡುವೆ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿತು.
5.38.23
पुनः पुनरथोत्पत्य विददार स मां भृशम्।
ततः समुत्थितो रामो मुक्तैः शोणितबिन्दुभिः ॥ ५.३८.२३ ॥
ಆಗ ಅದು ಪದೇ ಪದೇ ಹಾರಿ ಬಂದು ನನ್ನನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿತು. ಆಗ ರಾಮ ಎದ್ದನು; ಅವನ ದೇಹದಿಂದ ರಕ್ತದ ಹನಿಗಳು ಬಿದ್ದವು.
5.38.24
स मां दृष्ट्वा महाबाहुर्वितुन्नां स्तनयोस्तदा।
आशीविष इव क्रुद्धः श्वसन् वाक्यमभाषत ॥ ५.३८.२४ ॥
ಮಹಾಬಾಹು ಅವನು ನನ್ನ ಸ್ತನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಆಗ ವಿಷಸರ್ಪದಂತೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಡುತ್ತ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
5.38.25
केन ते नागनासोरु विक्षतं वै स्तनान्तरम्।
कः क्रीडति सरोषेण पञ्चवक्त्रेण भोगिना ॥ ५.३८.२५ ॥
ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲಿನಂತಹ ತೊಡೆಗಳುಳ್ಳವಳೇ, ನಿನ್ನ ಎದೆಗಳ ನಡುವಿನ ಈ ಗಾಯವನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡಿದರು? ಕೋಪದಿಂದ ಐದು ಹೆಡೆಯ ಹಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಯಾರು ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?
5.38.26
वीक्षमाणस्ततस्तं वै वायसं समवैक्षत।
नखैः सरुधिरैस्तीक्ष्णैर्मामेवाभिमुखं स्थितम् ॥ ५.३८.२६ ॥
ಆಗ ಅವನು ಆ ಕಾಗೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು; ರಕ್ತ ತುಂಬಿದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಉಗುರುಗಳಿಂದ ಅದು ನನ್ನ ಎದುರೇ ನಿಂತಿತ್ತು.
5.38.27
पुत्रः किल स शक्रस्य वायसः पततां वरः।
धरान्तरं गतः शीघ्रं पवनस्य गतौ समः ॥ ५.३८.२७ ॥
ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಆ ಕಾಗೆ ಇಂದ್ರನ ಮಗ; ವಾಯುವಿನ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಅದು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಕಾಶದ ನಡುವೆ ಹಾರಿಹೋಯಿತು.
5.38.28
ततस्तस्मिन् महाबाहुः कोपसंवर्तितेक्षणः।
वायसे कृतवान् क्रूरां मतिं मतिमतां वरः ॥ ५.३८.२८ ॥
ನಂತರ ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾಬಾಹು ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ ಆ ಕಾಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕ್ರೂರ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದನು.
5.38.29
स दर्भसंस्तराद् गृह्य ब्रह्मणोऽस्त्रेण योजयत्।
स दीप्त इव कालाग्निर्जज्वालाभिमुखो द्विजम् ॥ ५.३८.२९ ॥
ಅವನು ದರ್ಭೆಯ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಒಂದು ದರ್ಭೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಅದನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದನು; ಅದು ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಉರಿದು ಆ ದ್ವಿಜನ ಎದುರು ಜ್ವಲಿಸಿತು.
5.38.30
स तं प्रदीप्तं चिक्षेप दर्भं तं वायसं प्रति।
ततस्तु वायसं दर्भः सोऽम्बरेऽनुजगाम ह ॥ ५.३८.३० ॥
ಅವನು ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಆ ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಆ ಕಾಗೆಯ ಕಡೆಗೆ ಎಸೆದನು; ಆಗ ಆ ದರ್ಭೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿತು.
5.38.31
अनुसृष्टस्तदा काको जगाम विविधां गतिम्।
त्राणकाम इमं लोकं सर्वं वै विचचार ह ॥ ५.३८.३१ ॥
ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಆ ಕಾಗೆ ಆಗ ನಾನಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿತು. ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಅದು ಈ ಲೋಕವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸುತ್ತಾಡಿತು.
5.38.32
स पित्रा च परित्यक्तः सर्वैश्च परमर्षिभिः।
त्रीँल्लोकान् सम्परिक्रम्य तमेव शरणं गतः ॥ ५.३८.३२ ॥
ತಂದೆಯಿಂದಲೂ ಎಲ್ಲಾ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದಲೂ ಕೈಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಸುತ್ತಿ ಕೊನೆಗೆ ಅವರನ್ನೇ ಶರಣು ಹೊಕ್ಕನು.
5.38.33
स तं निपतितं भूमौ शरण्यः शरणागतम्।
वधार्हमपि काकुत्स्थः कृपया पर्यपालयत् ॥ ५.३८.३३ ॥
ಶರಣು ನೀಡಲು ಅರ್ಹನಾದ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ (ರಾಮ) ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಶರಣು ಬಂದ ಅವನನ್ನು, ವಧಾರ್ಹನಾಗಿದ್ದರೂ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿದನು.
5.38.34
परिद्यूनं विवर्णं च पतमानं तमब्रवीत्।
मोघमस्त्रं न शक्यं तु ब्राह्मं कर्तुं तदुच्यताम् ॥ ५.३८.३४ ॥
ದಣಿದು, ಬಣ್ಣಗೆಟ್ಟು, ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ (ರಾಮ) ಹೇಳಿದನು: 'ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳು.'
5.38.35
ततस्तस्याक्षि काकस्य हिनस्ति स्म स दक्षिणम्।
दत्त्वा तु दक्षिणं नेत्रं प्राणेभ्यः परिरक्षितः ॥ ५.३८.३५ ॥
ನಂತರ (ರಾಮ) ಆ ಕಾಗೆಯ ಬಲಗಣ್ಣನ್ನು ಹೊಡೆದನು. ಬಲಗಣ್ಣನ್ನು ನೀಡಿದ ನಂತರವೇ ಅವನು ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದನು.
5.38.36
स रामाय नमस्कृत्वा राज्ञे दशरथाय च।
विसृष्टस्तेन वीरेण प्रतिपेदे स्वमालयम् ॥ ५.३८.३६ ॥
ರಾಮನಿಗೂ ರಾಜ ದಶರಥನಿಗೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆ ವೀರನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಅವನು ತನ್ನ ನೆಲೆಗೆ ಮರಳಿದನು.
5.38.37
मत्कृते काकमात्रेऽपि ब्रह्मास्त्रं समुदीरितम्।
कस्माद् यो माहरत् त्वत्तः क्षमसे तं महीपते ॥ ५.३८.३७ ॥
ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಒಂದು ಕಾಗೆಯ ಮೇಲೂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಓ ಮಹೀಪತಿ, ನಿನ್ನಿಂದ ಅದನ್ನು ಪಾರುಮಾಡಿಕೊಂಡವನನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತೀಯ?
5.38.38
स कुरुष्व महोत्साहां कृपां मयि नरर्षभ।
त्वया नाथवती नाथ ह्यनाथा इव दृश्यते ॥ ५.३८.३८ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಮಹಾ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೃಪೆ ತೋರಿಸು. ಓ ನಾಥನೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ನಾನು ನಾಥವತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅನಾಥಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ.
5.38.39
आनृशंस्यं परो धर्मस्त्वत्त एव मया श्रुतम्।
जानामि त्वां महावीर्यं महोत्साहं महाबलम् ॥ ५.३८.३९ ॥
ದಯೆಯೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ ಎಂದು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿ, ಮಹಾ ಉತ್ಸಾಹಿ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ.
5.38.40
अपारवारमक्षोभ्यं गाम्भीर्यात् सागरोपमम्।
भर्तारं ससमुद्राया धरण्या वासवोपमम् ॥ ५.३८.४० ॥
ಅಪಾರನು, ಅಕ್ಷೋಭ್ಯನು, ಗಾಂಭೀರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಸಮನಾದವನು, ಸಮುದ್ರಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯನು, ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನನು.
5.38.41
एवमस्त्रविदां श्रेष्ठो बलवान् सत्त्ववानपि।
किमर्थमस्त्रं रक्षःसु न योजयसि राघव ॥ ५.३८.४१ ॥
ಹೀಗೆ ಅಸ್ತ್ರವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಬಲವಂತನೂ ಸತ್ತ್ವವಂತನೂ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಓ ರಾಘವ, ರಾಕ್ಷಸರ ಮೇಲೆ ಏಕೆ ಅಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ?
5.38.42
न नागा नापि गन्धर्वा न सुरा न मरुद्गणाः।
रामस्य समरे वेगं शक्ताः प्रतिसमीहितुम् ॥ ५.३८.४२ ॥
ನಾಗರು, ಗಂಧರ್ವರು, ದೇವತೆಗಳು, ಮರುದ್ಗಣಗಳು ಕೂಡ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ವೇಗವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥರಲ್ಲ.
5.38.43
तस्य वीर्यवतः कच्चिद् यद्यस्ति मयि सम्भ्रमः।
किमर्थं न शरैस्तीक्ष्णैः क्षयं नयति राक्षसान् ॥ ५.३८.४३ ॥
ಆ ವೀರ್ಯವಂತನಿಗೆ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಕಾಳಜಿ ಇದ್ದರೆ, ಹರಿತವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಏಕೆ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ?
5.38.44
भ्रातुरादेशमादाय लक्ष्मणो वा परंतपः।
कस्य हेतोर्न मां वीरः परित्राति महाबलः ॥ ५.३८.४४ ॥
ಅಥವಾ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ವೀರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಅಣ್ಣನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದೂ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದೂ ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ?
5.38.45
यदि तौ पुरुषव्याघ्रौ वाय्विन्द्रसमतेजसौ।
सुराणामपि दुर्धर्षौ किमर्थं मामुपेक्षतः ॥ ५.३८.४५ ॥
ವಾಯು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾನರಾದ, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠರು ಇದ್ದರೆ, ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಉಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?
5.38.46
ममैव दुष्कृतं किंचिन्महदस्ति न संशयः।
समर्थावपि तौ यन्मां नावेक्षेते परंतपौ ॥ ५.३८.४६ ॥
ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ, ನನ್ನದೇ ಆದ ಯಾವುದೋ ದೊಡ್ಡ ದುಷ್ಕರ್ಮವಿದೆ; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರೂ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ.
5.38.47
वैदेह्या वचनं श्रुत्वा करुणं साश्रु भाषितम्।
अथाब्रवीन्महातेजा हनूमान् हरियूथपः ॥ ५.३८.४७ ॥
ವೈದೇಹಿಯ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಆಡಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವಾನರ ಯೂಥಪ ಹನುಮಂತನು ಆಗ ಹೇಳಿದನು.
5.38.48
त्वच्छोकविमुखो रामो देवि सत्येन ते शपे।
रामे दुःखाभिपन्ने तु लक्ष्मणः परितप्यते ॥ ५.३८.४८ ॥
ದೇವಿ, ನಿನ್ನ ಶೋಕದಿಂದ ವಿಮುಖನಾದ ರಾಮನ ಮೇಲೆ ಸತ್ಯವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಆಣೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ; ರಾಮನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಾಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಸಂತಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
5.38.49
कथंचिद् भवती दृष्टा न कालः परिशोचितुम्।
इमं मुहूर्तं दुःखानामन्तं द्रक्ष्यसि शोभने ॥ ५.३८.४९ ॥
ಹೇಗೋ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಂಡೆನು; ಈಗ ಶೋಕಿಸುವ ಕಾಲವಲ್ಲ. ಓ ಶೋಭನೆ, ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ದುಃಖಗಳ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ನೋಡುವೆ.
5.38.50
तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ राजपुत्रौ महाबलौ।
त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लोकान् भस्मीकरिष्यतः ॥ ५.३८.५० ॥
ಆ ಇಬ್ಬರು, ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರರು, ರಾಜಕುಮಾರರು, ಮಹಾಬಲರು, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಾಣುವ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಭಸ್ಮ ಮಾಡುವರು.
5.38.51
हत्वा च समरक्रूरं रावणं सहबान्धवम्।
राघवस्त्वां विशालाक्षि स्वां पुरीं प्रति नेष्यति ॥ ५.३८.५१ ॥
ಓ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರನಾದ ರಾವಣನನ್ನು ಬಂಧುಗಳ ಸಹಿತ ಕೊಂದು, ರಾಘವನು ನಿನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವನು.
5.38.52
ब्रूहि यद् राघवो वाच्यो लक्ष्मणश्च महाबलः।
सुग्रीवो वापि तेजस्वी हरयो वा समागताः ॥ ५.३८.५२ ॥
ರಾಘವನಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನು ಹೇಳು; ಮಹಾಬಲನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ, ತೇಜಸ್ವಿ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ, ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ವಾನರರಿಗೂ ಹೇಳು.
5.38.53
इत्युक्तवति तस्मिंश्च सीता पुनरथाब्रवीत्।
कौसल्या लोकभर्तारं सुषुवे यं मनस्विनी ॥ ५.३८.५३ ॥
ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಸೀತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದಳು — ಲೋಕಪತಿಯನ್ನು ಹೆತ್ತ ಮನಸ್ವಿನಿ ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ಕುರಿತು.
5.38.54
तं ममार्थे सुखं पृच्छ शिरसा चाभिवादय।
स्रजश्च सर्वरत्नानि प्रियायाश्च वराङ्गनाः ॥ ५.३८.५४ ॥
ನನಗಾಗಿ ಅವನ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸು; ತಲೆ ಬಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸು. ಮಾಲೆಗಳು, ಸರ್ವರತ್ನಗಳು, ಪ್ರಿಯೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರು (ಅವನಿಗಾಗಿ).
5.38.55
ऐश्वर्यं च विशालायां पृथिव्यामपि दुर्लभम्।
पितरं मातरं चैव सम्मान्याभिप्रसाद्य च ॥ ५.३८.५५ ॥
ವಿಶಾಲ ಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು, ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಮೆಚ್ಚಿಸಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಬಂದನು).
5.38.56
अनुप्रव्रजितो रामं सुमित्रा येन सुप्रजाः।
आनुकूल्येन धर्मात्मा त्यक्त्वा सुखमनुत्तमम् ॥ ५.३८.५६ ॥
ರಾಮನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವನು; ಅದರಿಂದ ಸುಮಿತ್ರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆದಳು; ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುಖವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.
5.38.57
अनुगच्छति काकुत्स्थं भ्रातरं पालयन् वने।
सिंहस्कन्धो महाबाहुर्मनस्वी प्रियदर्शनः ॥ ५.३८.५७ ॥
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ರಾಮನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸಿಂಹದ ಭುಜದವನು, ಮಹಾಬಾಹು, ಮನಸ್ವಿ, ನೋಡಲು ಮನೋಹರ.
5.38.58
पितृवद् वर्तते रामे मातृवन्मां समाचरत्।
ह्रियमाणां तदा वीरो न तु मां वेद लक्ष्मणः ॥ ५.३८.५८ ॥
ರಾಮನ ಬಳಿ ತಂದೆಯಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ನನ್ನ ಬಳಿ ತಾಯಿಯಂತೆ; ಆದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದಾಗ ಆ ವೀರ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ನನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ.
5.38.59
वृद्धोपसेवी लक्ष्मीवान् शक्तो न बहुभाषिता।
राजपुत्रप्रियश्रेष्ठः सदृशः श्वशुरस्य मे ॥ ५.३८.५९ ॥
ವೃದ್ಧರನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು, ಶ್ರೀಮಂತ, ಸಮರ್ಥ, ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡದವನು; ರಾಜಕುಮಾರರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನು, ನನ್ನ ಮಾವನಿಗೆ ಸಮಾನನು.
5.38.60
मत्तः प्रियतरो नित्यं भ्राता रामस्य लक्ष्मणः।
नियुक्तो धुरि यस्यां तु तामुद्वहति वीर्यवान् ॥ ५.३८.६० ॥
ರಾಮನ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಯಾವಾಗಲೂ ನನಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯನು; ಯಾವ ಭಾರಕ್ಕೆ ನೇಮಿತನಾಗಿದ್ದಾನೋ ಅದನ್ನು ಆ ವೀರ್ಯವಂತನೇ ಹೊರುತ್ತಾನೆ.
5.38.61
यं दृष्ट्वा राघवो नैव वृत्तमार्यमनुस्मरत्।
स ममार्थाय कुशलं वक्तव्यो वचनान्मम ॥ ५.३८.६१ ॥
ಯಾರನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಘವನು ಆರ್ಯ ನಡತೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನಿಗೆ ನನ್ನ ಮಾತಿನಂತೆ ನನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಕುಶಲ ಸಮಾಚಾರ ಹೇಳಬೇಕು.
5.38.62
मृदुर्नित्यं शुचिर्दक्षः प्रियो रामस्य लक्ष्मणः।
यथा हि वानरश्रेष्ठ दुःखक्षयकरो भवेत् ॥ ५.३८.६२ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸದಾ ಮೃದುವೂ ಶುದ್ಧನೂ ದಕ್ಷನೂ ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ; ಓ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವನೇ ದುಃಖವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನಾಗಲಿ.
5.38.63
त्वमस्मिन् कार्यनिर्वाहे प्रमाणं हरियूथप।
राघवस्त्वत्समारम्भान्मयि यत्नपरो भवेत् ॥ ५.३८.६३ ॥
ವಾನರ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯೇ, ಈ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಪ್ರಮಾಣ; ನಿನ್ನ ಆರಂಭದಿಂದ ರಾಘವನು ನನಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲನಾಗಲಿ.
5.38.64
इदं ब्रूयाश्च मे नाथं शूरं रामं पुनः पुनः।
जीवितं धारयिष्यामि मासं दशरथात्मज ॥ ५.३८.६४ ॥
ನನ್ನ ನಾಥನೂ ಶೂರನೂ ಆದ ರಾಮನಿಗೆ ಇದನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳು: ದಶರಥನ ಮಗನೇ, ನಾನು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಮಾತ್ರ ಜೀವ ಹಿಡಿದಿರುತ್ತೇನೆ.
5.38.65
ऊर्ध्वं मासान्न जीवेयं सत्येनाहं ब्रवीमि ते।
रावणेनोपरुद्धां मां निकृत्या पापकर्मणा।
त्रातुमर्हसि वीर त्वं पातालादिव कौशिकीम् ॥ ५.३८.६५ ॥
ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಮೇಲೆ ನಾನು ಬದುಕಿರೆನು, ಇದನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಪಾಪಿ ರಾವಣನು ವಂಚನೆಯಿಂದ ಬಂಧಿಸಿರುವ ನನ್ನನ್ನು, ವೀರನೇ, ಪಾತಾಳದಿಂದ ಕೌಶಿಕಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದಂತೆ ನೀನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
5.38.66
ततो वस्त्रगतं मुक्त्वा दिव्यं चूडामणिं शुभम्।
प्रदेयो राघवायेति सीता हनुमते ददौ ॥ ५.३८.६६ ॥
ನಂತರ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿದ್ದ ದಿವ್ಯ ಶುಭ ಚೂಡಾಮಣಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು, "ಇದನ್ನು ರಾಘವನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು" ಎಂದು ಸೀತೆ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ನೀಡಿದಳು.
5.38.67
प्रतिगृह्य ततो वीरो मणिरत्नमनुत्तमम्।
अङ्गुल्या योजयामास नह्यस्य प्राभवद् भुजः ॥ ५.३८.६७ ॥
ನಂತರ ಆ ವೀರನು ಆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಣಿರತ್ನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಬೆರಳಿಗೆ ತೊಡಿಸಿದನು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ತೋಳು ಅದರೊಳಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ.
5.38.68
मणिरत्नं कपिवरः प्रतिगृह्याभिवाद्य च।
सीतां प्रदक्षिणं कृत्वा प्रणतः पार्श्वतः स्थितः ॥ ५.३८.६८ ॥
ಆ ಮಣಿರತ್ನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಪಿ ಸೀತೆಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ವಿನಯದಿಂದ ಅವಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು.
5.38.69
हर्षेण महता युक्तः सीतादर्शनजेन सः।
हृदयेन गतो रामं लक्ष्मणं च सलक्षणम् ॥ ५.३८.६९ ॥
ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಮಹಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವನು, ತನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರ ಬಳಿಗೆ ತೆರಳಿದನು.
5.38.70
मणिवरमुपगृह्य तं महार्हं
जनकनृपात्मजया धृतं प्रभावात्।
गिरिवरपवनावधूतमुक्तः
सुखितमनाः प्रतिसंक्रमं प्रपेदे ॥ ५.३८.७० ॥
ಜನಕ ರಾಜನ ಮಗಳು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಧರಿಸಿದ್ದ ಆ ಅಮೂಲ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಣಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲುಗಾಡಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಅವನು, ಸಂತೋಷಮನಸ್ಕನಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು.