รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 5.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.38.1
ततः स कपिशार्दूलस्तेन वाक्येन तोषितः।
सीतामुवाच तच्छ्रुत्वा वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ ५.३८.१ ॥
จากนั้น ผู้เป็นเสือแห่งวานร พอใจกับถ้อยคำนั้น และชำนาญในการพูด ครั้นได้ฟังแล้ว ก็กล่าวกับนางสีดา
5.38.2
युक्तरूपं त्वया देवि भाषितं शुभदर्शने।
सदृशं स्त्रीस्वभावस्य साध्वीनां विनयस्य च ॥ ५.३८.२ ॥
ข้าแต่เทวี ผู้มีรูปงามเป็นมงคล คำที่นางกล่าวนั้นเหมาะสมแล้ว สอดคล้องกับธรรมชาติของสตรี และกับความถ่อมตนของหญิงผู้ประพฤติดี
5.38.3
स्त्रीत्वान्न त्वं समर्थासि सागरं व्यतिवर्तितुम्।
मामधिष्ठाय विस्तीर्णं शतयोजनमायतम् ॥ ५.३८.३ ॥
เพราะนางเป็นสตรี นางจึงไม่อาจข้ามมหาสมุทรนี้ได้ แต่หากนางขึ้นขี่บนหลังของข้า นางก็อาจข้ามผืนน้ำกว้างใหญ่ยาวร้อยโยชน์นี้ได้
5.38.4
द्वितीयं कारणं यच्च ब्रवीषि विनयान्विते।
रामादन्यस्य नार्हामि संसर्गमिति जानकि ॥ ५.३८.४ ॥
ข้าแต่ชานกี ผู้มีความถ่อมตนเป็นคุณสมบัติ เหตุผลที่สองที่นางกล่าวไว้ ว่าข้าไม่สมควรที่จะได้สัมผัสกับผู้ใดนอกจากพระราม ก็เหมาะสมเช่นกัน
5.38.5
एतत् ते देवि सदृशं पत्न्यास्तस्य महात्मनः।
का ह्यन्या त्वामृते देवि ब्रूयाद् वचनमीदृशम् ॥ ५.३८.५ ॥
ข้าแต่เทวี ถ้อยคำนี้เหมาะสมกับนาง ผู้เป็นชายาของพระผู้ยิ่งใหญ่พระองค์นั้น ข้าแต่เทวี นอกจากนางแล้ว หญิงใดเล่าจะกล่าวถ้อยคำเช่นนี้ได้
5.38.6
श्रोष्यते चैव काकुत्स्थः सर्वं निरवशेषतः।
चेष्टितं यत् त्वया देवि भाषितं च ममाग्रतः ॥ ५.३८.६ ॥
และพระรามแห่งวงศ์กากุตสถ์จะทรงสดับทุกสิ่งโดยครบถ้วน ข้าแต่เทวี ทั้งการกระทำและถ้อยคำทั้งหมดที่นางได้ทำและกล่าวต่อหน้าข้า
5.38.7
कारणैर्बहुभिर्देवि रामप्रियचिकीर्षया।
स्नेहप्रस्कन्नमनसा मयैतत् समुदीरितम् ॥ ५.३८.७ ॥
ข้าแต่เทวี ด้วยเหตุผลหลายประการ โดยปรารถนาจะทำให้พระรามพอพระทัย ด้วยใจที่ล้นด้วยความรัก ข้าจึงได้กล่าวเช่นนี้
5.38.8
लङ्काया दुष्प्रवेशत्वाद् दुस्तरत्वान्महोदधेः।
सामर्थ्यादात्मनश्चैव मयैतत् समुदीरितम् ॥ ५.३८.८ ॥
เพราะลงกาเข้าไปได้ยาก และมหาสมุทรข้ามได้ยาก และด้วยความสามารถของข้าเอง ข้าจึงได้กล่าวเช่นนี้
5.38.9
इच्छामि त्वां समानेतुमद्यैव रघुनन्दिना।
गुरुस्नेहेन भक्त्या च नान्यथा तदुदाहृतम् ॥ ५.३८.९ ॥
ข้าปรารถนาจะพานางไปพบพระรามผู้เป็นที่รื่นรมย์ของราฆพวงศ์ ในวันนี้เอง ที่ข้ากล่าวเช่นนี้ก็ด้วยความรักและความภักดีอย่างลึกซึ้ง มิได้มีเจตนาอื่นใด
5.38.10
यदि नोत्सहसे यातुं मया सार्धमनिन्दिते।
अभिज्ञानं प्रयच्छ त्वं जानीयाद् राघवो हि यत् ॥ ५.३८.१० ॥
ข้าแต่ผู้ไร้ที่ติ หากนางไม่เต็มใจจะไปกับข้า ขอนางโปรดให้เครื่องหมายแห่งการจดจำแก่ข้า เพื่อให้พระราฆพะทรงทราบ
5.38.11
एवमुक्ता हनुमता सीता सुरसुतोपमा।
उवाच वचनं मन्दं बाष्पप्रग्रथिताक्षरम् ॥ ५.३८.११ ॥
เมื่อหนุมานกล่าวเช่นนี้ นางสีดาผู้เปรียบดั่งธิดาของเทพทั้งหลาย ก็กล่าวถ้อยคำอย่างแผ่วเบา ถ้อยอักษรของนางขาดสะดุดด้วยน้ำตา
5.38.12
इदं श्रेष्ठमभिज्ञानं ब्रूयास्त्वं तु मम प्रियम्।
शैलस्य चित्रकूटस्य पादे पूर्वोत्तरे पदे ॥ ५.३८.१२ ॥
ขอท่านจงนำเครื่องหมายจดจำอันประเสริฐนี้ไปบอกผู้เป็นที่รักของข้า คือ ที่เชิงเขาจิตรกูฏ ณ จุดทางทิศตะวันออกและทิศเหนือ
5.38.13
तापसाश्रमवासिन्याः प्राज्यमूलफलोदके।
तस्मिन् सिद्धाश्रिते देशे मन्दाकिन्यविदूरतः ॥ ५.३८.१३ ॥
ณ ที่ซึ่งผู้สำเร็จทั้งหลายอาศัยอยู่ อันเป็นที่พักของฤๅษีผู้ปฏิบัติตบะ มีรากไม้ ผลไม้ และน้ำอุดมสมบูรณ์ ไม่ไกลจากแม่น้ำมันทากินี
5.38.14
तस्योपवनखण्डेषु नानापुष्पसुगन्धिषु।
विहृत्य सलिले क्लिन्नो ममाङ्के समुपाविशः ॥ ५.३८.१४ ॥
ในสวนนั้น ซึ่งหอมด้วยดอกไม้นานาชนิด ท่านเคยเล่นน้ำจนเปียกชุ่ม แล้วนั่งลงบนตักของข้า
5.38.15
ततो मांससमायुक्तो वायसः पर्यतुण्डयत्।
तमहं लोष्टमुद्यम्य वारयामि स्म वायसम् ॥ ५.३८.१५ ॥
จากนั้น กาตัวหนึ่งผู้หิวเนื้อ ก็จิกข้าซ้ำแล้วซ้ำอีก ข้าจึงหยิบก้อนดินขึ้นมาไล่กานั้นไป
5.38.16
दारयन् स च मां काकस्तत्रैव परिलीयते।
न चाप्युपारमन्मांसाद् भक्षार्थी बलिभोजनः ॥ ५.३८.१६ ॥
กาตัวนั้นทำร้ายข้าแล้วก็หลบซ่อนอยู่ตรงนั้นเอง มันยังคงกินเนื้อของข้าไม่หยุด เพราะมันหิวและกินอาหารที่ถวายบูชา
5.38.17
उत्कर्षन्त्यां च रशनां क्रुद्धायां मयि पक्षिणे।
स्रंसमाने च वसने ततो दृष्टा त्वया ह्यहम् ॥ ५.३८.१७ ॥
ขณะที่ข้าโกรธนกตัวนั้น สายคาดเอวของข้าถูกดึงรั้ง และผ้านุ่งกำลังหลุดลุ่ย ตอนนั้นเองท่านจึงได้เห็นข้า
5.38.18
त्वया विहसिता चाहं क्रुद्धा संलज्जिता तदा।
भक्ष्यगृद्धेन काकेन दारिता त्वामुपागता ॥ ५.३८.१८ ॥
ท่านหัวเราะเยาะข้า ข้าที่โกรธและอับอายในขณะนั้น ได้ตามไปหาท่าน หลังจากที่กาซึ่งหิวกระหายอาหารได้จิกข้าจนเป็นแผล
5.38.19
ततः श्रान्ताहमुत्सङ्गमासीनस्य तवाविशम्।
क्रुध्यन्तीव प्रहृष्टेन त्वयाहं परिसान्त्विता ॥ ५.३८.१९ ॥
จากนั้น ข้าซึ่งเหนื่อยล้าก็ได้เอนตัวลงบนตักของท่านที่กำลังนั่งอยู่ แม้ข้าจะดูเหมือนโกรธ แต่ท่านผู้มีใจยินดีก็ปลอบโยนข้า
5.38.20
बाष्पपूर्णमुखी मन्दं चक्षुषी परिमार्जती।
लक्षिताहं त्वया नाथ वायसेन प्रकोपिता ॥ ५.३८.२० ॥
ข้าแต่ท่านผู้เป็นนาถ ใบหน้าของข้าเต็มไปด้วยน้ำตา ข้าค่อย ๆ เช็ดดวงตา ท่านได้เห็นข้าซึ่งถูกกาทำให้โกรธ
5.38.21
परिश्रमाच्च सुप्ता हे राघवाङ्केऽस्म्यहं चिरम्।
पर्यायेण प्रसुप्तश्च ममाङ्के भरताग्रजः ॥ ५.३८.२१ ॥
ข้าแต่พระราฆพ หม่อมฉันหลับอยู่บนตักของพระองค์นานด้วยความเหนื่อยล้า และพระภรตาคพี่ชายหลับอยู่บนตักของหม่อมฉันสลับกัน
5.38.22
स तत्र पुनरेवाथ वायसः समुपागमत्।
ततः सुप्तप्रबुद्धां मां राघवाङ्कात् समुत्थिताम्।
वायसः सहसागम्य विददार स्तनान्तरे ॥ ५.३८.२२ ॥
กาตัวนั้นกลับมายังที่เดิมอีกครั้ง ครั้นหม่อมฉันตื่นจากการหลับและลุกขึ้นจากตักของพระราฆพ กาก็บินมาโดยพลันแล้วทิ่มแทงหม่อมฉันระหว่างเต้านม
5.38.23
पुनः पुनरथोत्पत्य विददार स मां भृशम्।
ततः समुत्थितो रामो मुक्तैः शोणितबिन्दुभिः ॥ ५.३८.२३ ॥
กานั้นบินขึ้นแล้วบินลงซ้ำแล้วซ้ำเล่า จิกหม่อมฉันอย่างโหดร้ายยิ่ง ครั้นนั้นพระรามลุกขึ้น มีหยดเลือดหลั่งจากพระองค์
5.38.24
स मां दृष्ट्वा महाबाहुर्वितुन्नां स्तनयोस्तदा।
आशीविष इव क्रुद्धः श्वसन् वाक्यमभाषत ॥ ५.३८.२४ ॥
เมื่อทรงเห็นหม่อมฉันบาดเจ็บที่เต้านม ผู้มีพระพาหาอันทรงพลังนั้นทรงกริ้วดุจงูพิษ ทรงถอนพระอัสสาสะแล้วตรัสถ้อยคำเหล่านี้
5.38.25
केन ते नागनासोरु विक्षतं वै स्तनान्तरम्।
कः क्रीडति सरोषेण पञ्चवक्त्रेण भोगिना ॥ ५.३८.२५ ॥
ข้าแต่นางผู้มีต้นขาดุจงวงช้าง ใครทำให้ระหว่างเต้านมของเจ้าเป็นแผลเล่า ใครกำลังเล่นกับงูห้าเศียรด้วยความโกรธอยู่เล่า
5.38.26
वीक्षमाणस्ततस्तं वै वायसं समवैक्षत।
नखैः सरुधिरैस्तीक्ष्णैर्मामेवाभिमुखं स्थितम् ॥ ५.३८.२६ ॥
ครั้นแล้วทรงมองไปรอบ ๆ ก็ทรงเห็นกาตัวนั้น กำลังยืนอยู่ตรงหน้าหม่อมฉัน มีกรงเล็บคมที่เปื้อนเลือด
5.38.27
पुत्रः किल स शक्रस्य वायसः पततां वरः।
धरान्तरं गतः शीघ्रं पवनस्य गतौ समः ॥ ५.३८.२७ ॥
กาตัวนั้นเป็นบุตรของพระอินทร์โดยแท้ เป็นเลิศในบรรดาสัตว์ปีก มันบินหายไปอย่างรวดเร็วสู่ช่องว่างระหว่างแผ่นดินกับท้องฟ้า มีความเร็วเทียมลม
5.38.28
ततस्तस्मिन् महाबाहुः कोपसंवर्तितेक्षणः।
वायसे कृतवान् क्रूरां मतिं मतिमतां वरः ॥ ५.३८.२८ ॥
ครั้งนั้น ผู้มีพระพาหาอันทรงพลัง เป็นเลิศในบรรดาผู้มีปัญญา พระเนตรแดงก่ำด้วยความโกรธ ทรงตั้งพระทัยกระทำการอันร้ายกาจต่อกานั้น
5.38.29
स दर्भसंस्तराद् गृह्य ब्रह्मणोऽस्त्रेण योजयत्।
स दीप्त इव कालाग्निर्जज्वालाभिमुखो द्विजम् ॥ ५.३८.२९ ॥
ทรงหยิบใบหญ้าคาจากเครื่องลาดหญ้าคา ร่ายมนตร์ด้วยพรหมาสตร์ หญ้านั้นลุกโพลงดุจไฟแห่งกาลเวลา พุ่งเข้าหานกผู้เกิดสองครั้ง
5.38.30
स तं प्रदीप्तं चिक्षेप दर्भं तं वायसं प्रति।
ततस्तु वायसं दर्भः सोऽम्बरेऽनुजगाम ह ॥ ५.३८.३० ॥
ทรงขว้างใบหญ้าคาที่ลุกโพลงนั้นไปยังกา และใบหญ้าคานั้นก็ไล่ตามกาไปในท้องฟ้า
5.38.31
अनुसृष्टस्तदा काको जगाम विविधां गतिम्।
त्राणकाम इमं लोकं सर्वं वै विचचार ह ॥ ५.३८.३१ ॥
เมื่อถูกปล่อยไป กาก็บินไปในหลายทิศทาง ด้วยความปรารถนาจะหาที่พึ่ง มันท่องไปทั่วโลกทั้งสิ้น
5.38.32
स पित्रा च परित्यक्तः सर्वैश्च परमर्षिभिः।
त्रीँल्लोकान् सम्परिक्रम्य तमेव शरणं गतः ॥ ५.३८.३२ ॥
ถูกทั้งบิดาและมหาฤๅษีทั้งปวงทอดทิ้ง มันท่องไปในสามโลก แล้วในที่สุดก็มาพึ่งพระองค์เพียงผู้เดียว
5.38.33
स तं निपतितं भूमौ शरण्यः शरणागतम्।
वधार्हमपि काकुत्स्थः कृपया पर्यपालयत् ॥ ५.३८.३३ ॥
พระกากุตถ์ ผู้สมควรเป็นที่พึ่ง ทรงคุ้มครองกาที่ล้มลงกับพื้นและมาพึ่งพระองค์ด้วยความกรุณา แม้มันสมควรได้รับความตาย
5.38.34
परिद्यूनं विवर्णं च पतमानं तमब्रवीत्।
मोघमस्त्रं न शक्यं तु ब्राह्मं कर्तुं तदुच्यताम् ॥ ५.३८.३४ ॥
พระรามตรัสแก่กาที่อ่อนล้า ซีดเซียว และกำลังร่วงหล่นว่า พรหมาสตร์นั้นจะให้ไร้ผลไม่ได้ ฉะนั้นจงบอกมาเถิดว่าจะให้ทำอย่างไร
5.38.35
ततस्तस्याक्षि काकस्य हिनस्ति स्म स दक्षिणम्।
दत्त्वा तु दक्षिणं नेत्रं प्राणेभ्यः परिरक्षितः ॥ ५.३८.३५ ॥
ครั้นแล้วพระองค์ทรงทำลายตาขวาของกานั้น มันจึงรอดชีวิตได้ด้วยการยอมสละตาขวาไว้
5.38.36
स रामाय नमस्कृत्वा राज्ञे दशरथाय च।
विसृष्टस्तेन वीरेण प्रतिपेदे स्वमालयम् ॥ ५.३८.३६ ॥
มันถวายบังคมพระรามและพระเจ้าทศรถ ครั้นได้รับการปล่อยจากวีรบุรุษพระองค์นั้น มันก็กลับไปยังที่อยู่ของตน
5.38.37
मत्कृते काकमात्रेऽपि ब्रह्मास्त्रं समुदीरितम्।
कस्माद् यो माहरत् त्वत्तः क्षमसे तं महीपते ॥ ५.३८.३७ ॥
เพื่อหม่อมฉัน พรหมาสตร์ถูกปล่อยออกไปแม้กับกาตัวเดียว ข้าแต่เจ้าแผ่นดิน เหตุใดพระองค์จึงทรงให้อภัยผู้ที่ช่วงชิงมันไปจากพระองค์
5.38.38
स कुरुष्व महोत्साहां कृपां मयि नरर्षभ।
त्वया नाथवती नाथ ह्यनाथा इव दृश्यते ॥ ५.३८.३८ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ ขอทรงแสดงความกรุณาแก่หม่อมฉันด้วยความพากเพียรอันยิ่งใหญ่ ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นที่พึ่ง หม่อมฉันมีพระองค์เป็นที่พึ่ง แต่กลับดูเหมือนไร้ที่พึ่ง
5.38.39
आनृशंस्यं परो धर्मस्त्वत्त एव मया श्रुतम्।
जानामि त्वां महावीर्यं महोत्साहं महाबलम् ॥ ५.३८.३९ ॥
หม่อมฉันได้ยินจากพระองค์เองว่า ความกรุณาคือธรรมอันสูงสุด หม่อมฉันรู้ว่าพระองค์ทรงมีพระปรากรมยิ่งใหญ่ มีความพากเพียรยิ่งใหญ่ และมีกำลังมหาศาล
5.38.40
अपारवारमक्षोभ्यं गाम्भीर्यात् सागरोपमम्।
भर्तारं ससमुद्राया धरण्या वासवोपमम् ॥ ५.३८.४० ॥
พระองค์ทรงไร้ขอบเขต ไม่หวั่นไหว ลึกล้ำดุจมหาสมุทร เป็นเจ้าของแผ่นดินพร้อมด้วยมหาสมุทรทั้งหลาย ดุจพระอินทร์
5.38.41
एवमस्त्रविदां श्रेष्ठो बलवान् सत्त्ववानपि।
किमर्थमस्त्रं रक्षःसु न योजयसि राघव ॥ ५.३८.४१ ॥
ท่านเป็นผู้เลิศในหมู่ผู้ชำนาญอาวุธ มีกำลังและความกล้าหาญ เหตุใดท่านจึงไม่ใช้อาวุธของท่านต่อสู้กับพวกรากษส ข้าแต่พระราฆวะ
5.38.42
न नागा नापि गन्धर्वा न सुरा न मरुद्गणाः।
रामस्य समरे वेगं शक्ताः प्रतिसमीहितुम् ॥ ५.३८.४२ ॥
ทั้งนาค คนธรรพ์ เทพทั้งหลาย และหมู่มรุตก็ไม่อาจต้านทานกำลังของพระรามในการรบได้
5.38.43
तस्य वीर्यवतः कच्चिद् यद्यस्ति मयि सम्भ्रमः।
किमर्थं न शरैस्तीक्ष्णैः क्षयं नयति राक्षसान् ॥ ५.३८.४३ ॥
หากวีรบุรุษผู้นั้นยังมีความห่วงใยต่อข้าพเจ้าอยู่บ้าง เหตุใดจึงไม่ใช้ลูกศรคมกริบทำลายพวกรากษสให้สิ้นไป
5.38.44
भ्रातुरादेशमादाय लक्ष्मणो वा परंतपः।
कस्य हेतोर्न मां वीरः परित्राति महाबलः ॥ ५.३८.४४ ॥
หรือว่าพระลักษมณ์ วีรบุรุษผู้เผาผลาญศัตรู ผู้มีกำลังมหาศาล รับคำสั่งของพี่ชายแล้ว เหตุใดจึงไม่คุ้มครองข้าพเจ้า
5.38.45
यदि तौ पुरुषव्याघ्रौ वाय्विन्द्रसमतेजसौ।
सुराणामपि दुर्धर्षौ किमर्थं मामुपेक्षतः ॥ ५.३८.४५ ॥
หากวีรบุรุษทั้งสองผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ มีความรุ่งโรจน์เสมอด้วยพระวายุและพระอินทร์ ซึ่งแม้เทพทั้งหลายก็มิอาจข่มได้ ไฉนจึงเพิกเฉยต่อข้าพเจ้าเล่า
5.38.46
ममैव दुष्कृतं किंचिन्महदस्ति न संशयः।
समर्थावपि तौ यन्मां नावेक्षेते परंतपौ ॥ ५.३८.४६ ॥
ไม่ต้องสงสัยเลยว่า ข้าพเจ้าต้องมีบาปใหญ่หลวงอยู่บ้างเป็นแน่ เพราะวีรบุรุษทั้งสองผู้ทำลายศัตรูได้ แม้มีความสามารถ ก็ยังไม่เหลียวแลข้าพเจ้า
5.38.47
वैदेह्या वचनं श्रुत्वा करुणं साश्रु भाषितम्।
अथाब्रवीन्महातेजा हनूमान् हरियूथपः ॥ ५.३८.४७ ॥
เมื่อได้ฟังคำของพระไวเทหี ที่กล่าวด้วยความทุกข์ระทมและน้ำตาคลอ หนุมานผู้รุ่งโรจน์ยิ่ง ผู้เป็นหัวหน้าฝูงวานร จึงกล่าวขึ้น
5.38.48
त्वच्छोकविमुखो रामो देवि सत्येन ते शपे।
रामे दुःखाभिपन्ने तु लक्ष्मणः परितप्यते ॥ ५.३८.४८ ॥
ข้าแต่เทวี ข้าพเจ้าขอสาบานต่อท่านด้วยความจริงว่า พระรามมิได้เพิกเฉยต่อความเศร้าโศกของท่าน และเมื่อพระรามทรงตกอยู่ในความทุกข์ พระลักษมณ์ก็ทรงเร่าร้อนไปด้วย
5.38.49
कथंचिद् भवती दृष्टा न कालः परिशोचितुम्।
इमं मुहूर्तं दुःखानामन्तं द्रक्ष्यसि शोभने ॥ ५.३८.४९ ॥
ในที่สุดข้าพเจ้าก็ได้พบท่าน ตอนนี้ไม่ใช่เวลาที่จะโศกเศร้า ข้าแต่หญิงงาม ในชั่วขณะนี้เอง ท่านจะได้เห็นจุดจบของความทุกข์ทั้งหลาย
5.38.50
तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ राजपुत्रौ महाबलौ।
त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लोकान् भस्मीकरिष्यतः ॥ ५.३८.५० ॥
ทั้งสองพระองค์ ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ เป็นพระราชโอรสผู้มีกำลังมหาศาล ด้วยความกระตือรือร้นที่จะได้พบท่าน จะทำให้ทั้งสามโลกกลายเป็นเถ้าธุลี
5.38.51
हत्वा च समरक्रूरं रावणं सहबान्धवम्।
राघवस्त्वां विशालाक्षि स्वां पुरीं प्रति नेष्यति ॥ ५.३८.५१ ॥
ข้าแต่หญิงตาโต เมื่อพระราฆวะทรงสังหารทศกัณฐ์ผู้โหดร้ายในการรบ พร้อมทั้งญาติพี่น้องของเขาแล้ว พระองค์จะทรงนำท่านกลับสู่นครของท่านเอง
5.38.52
ब्रूहि यद् राघवो वाच्यो लक्ष्मणश्च महाबलः।
सुग्रीवो वापि तेजस्वी हरयो वा समागताः ॥ ५.३८.५२ ॥
จงบอกสิ่งที่ควรบอกแก่พระราฆวะ และแก่พระลักษมณ์ผู้มีกำลังมหาศาล แก่สุครีพผู้รุ่งโรจน์ หรือแก่หมู่วานรที่มาประชุมกันอยู่ที่นั่น
5.38.53
इत्युक्तवति तस्मिंश्च सीता पुनरथाब्रवीत्।
कौसल्या लोकभर्तारं सुषुवे यं मनस्विनी ॥ ५.३८.५३ ॥
เมื่อหนุมานกล่าวดังนี้แล้ว สีดาจึงกล่าวต่อไปถึงพระเกาศัลยา ผู้มีจิตใจเข้มแข็ง ผู้ให้กำเนิดแก่ผู้ทรงเป็นเจ้าแห่งโลก
5.38.54
तं ममार्थे सुखं पृच्छ शिरसा चाभिवादय।
स्रजश्च सर्वरत्नानि प्रियायाश्च वराङ्गनाः ॥ ५.३८.५४ ॥
เพื่อข้าพเจ้า จงถามถึงความสุขของพระนาง และก้มกราบพระนางด้วยศีรษะ จงนำพวงมาลัย อัญมณีทั้งปวง และหญิงงามผู้ประเสริฐของสามีผู้เป็นที่รักของข้าพเจ้า ไปถวายพระนางด้วย
5.38.55
ऐश्वर्यं च विशालायां पृथिव्यामपि दुर्लभम्।
पितरं मातरं चैव सम्मान्याभिप्रसाद्य च ॥ ५.३८.५५ ॥
พระลักษมณ์ได้สละอำนาจปกครองอันหาได้ยากแม้ในแผ่นดินอันกว้างใหญ่ หลังจากได้เคารพและเอาใจบิดาและมารดาแล้ว
5.38.56
अनुप्रव्रजितो रामं सुमित्रा येन सुप्रजाः।
आनुकूल्येन धर्मात्मा त्यक्त्वा सुखमनुत्तमम् ॥ ५.३८.५६ ॥
ผู้ที่ติดตามพระรามไปในป่า ด้วยเหตุนั้นพระสุมิตราจึงได้ชื่อว่าเป็นมารดาของบุตรผู้ดี ผู้มีธรรมะนั้นได้สละความสุขสูงสุดด้วยความเต็มใจ
5.38.57
अनुगच्छति काकुत्स्थं भ्रातरं पालयन् वने।
सिंहस्कन्धो महाबाहुर्मनस्वी प्रियदर्शनः ॥ ५.३८.५७ ॥
เขาติดตามพระรามแห่งสายกากุตสถ์ไป คอยคุ้มครองพี่ชายในป่า มีไหล่ดุจราชสีห์ แขนใหญ่ มีจิตใจสูงส่ง และน่าเลื่อมใสยิ่งนัก
5.38.58
पितृवद् वर्तते रामे मातृवन्मां समाचरत्।
ह्रियमाणां तदा वीरो न तु मां वेद लक्ष्मणः ॥ ५.३८.५८ ॥
เขาปฏิบัติต่อพระรามเสมือนบิดา และปฏิบัติต่อข้าพเจ้าเสมือนมารดา แต่เมื่อข้าพเจ้าถูกฉุดพาไปนั้น วีรบุรุษพระลักษมณ์กลับไม่รู้จักข้าพเจ้าเลย
5.38.59
वृद्धोपसेवी लक्ष्मीवान् शक्तो न बहुभाषिता।
राजपुत्रप्रियश्रेष्ठः सदृशः श्वशुरस्य मे ॥ ५.३८.५९ ॥
ผู้รับใช้ผู้เฒ่าผู้แก่ ผู้มีโชคลาภ มีความสามารถ และไม่ชอบพูดมาก เป็นที่รักยิ่งที่สุดในบรรดาพระราชโอรส เหมือนพ่อสามีของข้าพเจ้า
5.38.60
मत्तः प्रियतरो नित्यं भ्राता रामस्य लक्ष्मणः।
नियुक्तो धुरि यस्यां तु तामुद्वहति वीर्यवान् ॥ ५.३८.६० ॥
พระลักษมณ์ น้องชายของพระราม เป็นที่รักของข้าพเจ้ายิ่งกว่าตนเองเสมอ ผู้มีวีรภาพนั้นย่อมแบกรับภาระที่ตนได้รับมอบหมาย
5.38.61
यं दृष्ट्वा राघवो नैव वृत्तमार्यमनुस्मरत्।
स ममार्थाय कुशलं वक्तव्यो वचनान्मम ॥ ५.३८.६१ ॥
ขอท่านจงนำคำทักทายและความเป็นสุขของข้าพเจ้าไปแจ้งแก่เขา ผู้ที่เมื่อได้เห็นแล้ว พระราฆวะก็มิได้ระลึกถึงแม้แต่ความประพฤติอันสูงส่งเลย
5.38.62
मृदुर्नित्यं शुचिर्दक्षः प्रियो रामस्य लक्ष्मणः।
यथा हि वानरश्रेष्ठ दुःखक्षयकरो भवेत् ॥ ५.३८.६२ ॥
พระลักษมณ์ผู้อ่อนโยน บริสุทธิ์ และมีความสามารถอยู่เสมอ เป็นที่รักของพระราม ข้าแต่วานรผู้ประเสริฐ ขอให้พระองค์เป็นผู้ยุติความทุกข์เถิด
5.38.63
त्वमस्मिन् कार्यनिर्वाहे प्रमाणं हरियूथप।
राघवस्त्वत्समारम्भान्मयि यत्नपरो भवेत् ॥ ५.३८.६३ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นจอมฝูงวานร ท่านเป็นผู้ที่จะนำการงานนี้ให้สำเร็จได้ เมื่อท่านลงมือ ขอให้พระราฆวะตั้งใจพยายามเพื่อข้าพเจ้าเถิด
5.38.64
इदं ब्रूयाश्च मे नाथं शूरं रामं पुनः पुनः।
जीवितं धारयिष्यामि मासं दशरथात्मज ॥ ५.३८.६४ ॥
ขอจงกล่าวคำนี้แก่พระรามผู้เป็นนาถของข้าพเจ้า ผู้กล้าหาญ กล่าวซ้ำแล้วซ้ำอีก ข้าแต่โอรสของท้าวทศรถ ข้าพเจ้าจะยังคงดำรงชีวิตอยู่ได้เพียงหนึ่งเดือนเท่านั้น
5.38.65
ऊर्ध्वं मासान्न जीवेयं सत्येनाहं ब्रवीमि ते।
रावणेनोपरुद्धां मां निकृत्या पापकर्मणा।
त्रातुमर्हसि वीर त्वं पातालादिव कौशिकीम् ॥ ५.३८.६५ ॥
เกินหนึ่งเดือนไปข้าพเจ้าจะไม่มีชีวิตอยู่ ข้าพเจ้ากล่าวแก่ท่านด้วยความจริง ข้าแต่วีรบุรุษ ท่านควรช่วยข้าพเจ้าผู้ถูกราวณะผู้ทำบาปกักขังไว้ด้วยกลอุบาย ดังที่เคยช่วยเกาศิกีให้พ้นจากบาดาล
5.38.66
ततो वस्त्रगतं मुक्त्वा दिव्यं चूडामणिं शुभम्।
प्रदेयो राघवायेति सीता हनुमते ददौ ॥ ५.३८.६६ ॥
แล้วนางสีดาก็นำอัญมณีจูฑามณีอันงดงามและศักดิ์สิทธิ์ออกจากผ้าที่นุ่งห่ม มอบให้หนุมาน พร้อมกล่าวว่า "ขอจงนำสิ่งนี้ไปมอบแก่พระราฆวะ"
5.38.67
प्रतिगृह्य ततो वीरो मणिरत्नमनुत्तमम्।
अङ्गुल्या योजयामास नह्यस्य प्राभवद् भुजः ॥ ५.३८.६७ ॥
แล้ววีรบุรุษผู้นั้นรับอัญมณีที่ไม่มีสิ่งใดเทียบได้ไว้ และสวมเข้ากับนิ้วมือ เพราะแขนของท่านไม่อาจลอดผ่านวงแหวนนั้นได้
5.38.68
मणिरत्नं कपिवरः प्रतिगृह्याभिवाद्य च।
सीतां प्रदक्षिणं कृत्वा प्रणतः पार्श्वतः स्थितः ॥ ५.३८.६८ ॥
หนุมานผู้ประเสริฐในหมู่วานรรับอัญมณีไว้ คารวะนางสีดา เดินวนรอบนางโดยให้นางอยู่ทางขวา แล้วยืนโน้มกายอยู่ข้างนาง
5.38.69
हर्षेण महता युक्तः सीतादर्शनजेन सः।
हृदयेन गतो रामं लक्ष्मणं च सलक्षणम् ॥ ५.३८.६९ ॥
หนุมานเต็มไปด้วยความปีติยินดีอย่างยิ่ง อันเกิดจากการได้เห็นนางสีดา ใจของท่านจึงไปถึงพระรามและพระลักษมณ์ผู้มีลักษณะอันงดงามพร้อม
5.38.70
मणिवरमुपगृह्य तं महार्हं
जनकनृपात्मजया धृतं प्रभावात्।
गिरिवरपवनावधूतमुक्तः
सुखितमनाः प्रतिसंक्रमं प्रपेदे ॥ ५.३८.७० ॥
ท่านหยิบอัญมณีอันประเสริฐและมีค่ายิ่งนั้นขึ้นมา ซึ่งธิดาของพระเจ้าชนกทรงสวมไว้ด้วยอานุภาพของพระนาง และซึ่งหลุดออกมาเพราะลมจากยอดเขาอันประเสริฐพัดพา แล้วท่านก็กลับไปด้วยใจอันปีติเป็นสุข