ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 5.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.38.1
ततः स कपिशार्दूलस्तेन वाक्येन तोषितः।
सीतामुवाच तच्छ्रुत्वा वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ ५.३८.१ ॥
ତେବେ ସେହି କପିଶାର୍ଦୂଳ ସେ ତାଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ବାକ୍ୟବିଶାରଦ ସେ ତାହା ଶୁଣି ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
5.38.2
युक्तरूपं त्वया देवि भाषितं शुभदर्शने।
सदृशं स्त्रीस्वभावस्य साध्वीनां विनयस्य च ॥ ५.३८.२ ॥
ହେ ଦେବୀ, ଶୁଭଦର୍ଶନା, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ ତାହା ଯଥାର୍ଥ; ସ୍ତ୍ରୀସ୍ୱଭାବ ଓ ସାଧ୍ୱୀ ନାରୀଙ୍କ ବିନୟ ସହିତ ସଙ୍ଗତ।
5.38.3
स्त्रीत्वान्न त्वं समर्थासि सागरं व्यतिवर्तितुम्।
मामधिष्ठाय विस्तीर्णं शतयोजनमायतम् ॥ ५.३८.३ ॥
ସ୍ତ୍ରୀ ହେବା ହେତୁ ତୁମେ ଏହି ସାଗର ପାର ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁ; ଶହେ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଦୀର୍ଘ ଏହାକୁ ମୋ ଉପରେ ଚଢ଼ି ତୁମେ ପାର ହୋଇପାରିଥାନ୍ତ।
5.38.4
द्वितीयं कारणं यच्च ब्रवीषि विनयान्विते।
रामादन्यस्य नार्हामि संसर्गमिति जानकि ॥ ५.३८.४ ॥
ହେ ବିନୟବତୀ ଜାନକୀ, ରାମ ବିନା ଅନ୍ୟ କାହାରି ସଂସର୍ଗ ପାଇଁ ମୁଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା ତୁମେ କହିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ କାରଣ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
5.38.5
एतत् ते देवि सदृशं पत्न्यास्तस्य महात्मनः।
का ह्यन्या त्वामृते देवि ब्रूयाद् वचनमीदृशम् ॥ ५.३८.५ ॥
ହେ ଦେବୀ, ଏହା ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କେଉଁ ନାରୀ ଏପରି ବାକ୍ୟ କହିପାରିବ?
5.38.6
श्रोष्यते चैव काकुत्स्थः सर्वं निरवशेषतः।
चेष्टितं यत् त्वया देवि भाषितं च ममाग्रतः ॥ ५.३८.६ ॥
କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାହା ଆଚରଣ କରିଛ ଓ କହିଛ, ସବୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଶୁଣିବେ।
5.38.7
कारणैर्बहुभिर्देवि रामप्रियचिकीर्षया।
स्नेहप्रस्कन्नमनसा मयैतत् समुदीरितम् ॥ ५.३८.७ ॥
ହେ ଦେବୀ, ବହୁ କାରଣରୁ, ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ, ସ୍ନେହରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ ମନରେ ମୁଁ ଏହା କହିଛି।
5.38.8
लङ्काया दुष्प्रवेशत्वाद् दुस्तरत्वान्महोदधेः।
सामर्थ्यादात्मनश्चैव मयैतत् समुदीरितम् ॥ ५.३८.८ ॥
ଲଙ୍କାରେ ପ୍ରବେଶ କଷ୍ଟକର ହେବାରୁ, ମହାସାଗର ପାର ହେବା କଷ୍ଟକର ହେବାରୁ, ଓ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟରୁ ମୁଁ ଏହା କହିଛି।
5.38.9
इच्छामि त्वां समानेतुमद्यैव रघुनन्दिना।
गुरुस्नेहेन भक्त्या च नान्यथा तदुदाहृतम् ॥ ५.३८.९ ॥
ଆଜି ହିଁ ତୁମକୁ ରଘୁନନ୍ଦନଙ୍କ ପାଖକୁ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ଗଭୀର ସ୍ନେହ ଓ ଭକ୍ତିରୁ ହିଁ ମୁଁ ଏହା କହିଛି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
5.38.10
यदि नोत्सहसे यातुं मया सार्धमनिन्दिते।
अभिज्ञानं प्रयच्छ त्वं जानीयाद् राघवो हि यत् ॥ ५.३८.१० ॥
ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷା, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହଁ, ତେବେ ରାଘବ ଜାଣିପାରିବା ପାଇଁ ଏକ ଚିହ୍ନ ଦିଅ।
5.38.11
एवमुक्ता हनुमता सीता सुरसुतोपमा।
उवाच वचनं मन्दं बाष्पप्रग्रथिताक्षरम् ॥ ५.३८.११ ॥
ହନୁମାନ ଏହିପରି କହିବାରୁ, ଦେବକନ୍ୟା ସଦୃଶ ସୀତା ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ, ଲୁହରେ ଅଟକି ଯାଉଥିବା ଅକ୍ଷରରେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।
5.38.12
इदं श्रेष्ठमभिज्ञानं ब्रूयास्त्वं तु मम प्रियम्।
शैलस्य चित्रकूटस्य पादे पूर्वोत्तरे पदे ॥ ५.३८.१२ ॥
ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିହ୍ନ ମୋ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ କହିବ: ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତର ପାଦଦେଶରେ, ପୂର୍ବ-ଉତ୍ତର ଦିଗର ସ୍ଥାନରେ।
5.38.13
तापसाश्रमवासिन्याः प्राज्यमूलफलोदके।
तस्मिन् सिद्धाश्रिते देशे मन्दाकिन्यविदूरतः ॥ ५.३८.१३ ॥
ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ବାସ କରୁଥିବା, ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଜଳରେ ପ୍ରଚୁର, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସେବିତ ସେହି ସ୍ଥାନରେ, ମନ୍ଦାକିନୀ ନିକଟରେ।
5.38.14
तस्योपवनखण्डेषु नानापुष्पसुगन्धिषु।
विहृत्य सलिले क्लिन्नो ममाङ्के समुपाविशः ॥ ५.३८.१४ ॥
ସେହି ସ୍ଥାନର ଉପବନରେ, ନାନା ପୁଷ୍ପର ସୁଗନ୍ଧରେ, ଜଳରେ ଖେଳି ଭିଜି ତୁମେ ମୋ କୋଳରେ ବସିଥିଲ।
5.38.15
ततो मांससमायुक्तो वायसः पर्यतुण्डयत्।
तमहं लोष्टमुद्यम्य वारयामि स्म वायसम् ॥ ५.३८.१५ ॥
ତା'ପରେ ମାଂସ ଲୋଭରେ ଥିବା ସେ କାଉ ମୋତେ ଠୋଙ୍ଗରେ ବାରମ୍ବାର ଠୋକିଲା। ମୁଁ ଏକ ମାଟିର ଢେଲା ଉଠାଇ ସେ କାଉକୁ ଦୂର କରିଦେଲି।
5.38.16
दारयन् स च मां काकस्तत्रैव परिलीयते।
न चाप्युपारमन्मांसाद् भक्षार्थी बलिभोजनः ॥ ५.३८.१६ ॥
ମୋତେ ଚିରିବା ସମୟରେ ସେ କାଉ ସେହିଠାରେ ଲୁଚିଗଲା। ଖାଦ୍ୟ ଇଚ୍ଛାରେ ବଳିଭୋଜୀ ସେ ମାଂସରୁ ବିରତ ହେଲା ନାହିଁ।
5.38.17
उत्कर्षन्त्यां च रशनां क्रुद्धायां मयि पक्षिणे।
स्रंसमाने च वसने ततो दृष्टा त्वया ह्यहम् ॥ ५.३८.१७ ॥
ସେ ପକ୍ଷୀ ଉପରେ ମୁଁ କ୍ରୋଧିତା ଥିବାବେଳେ, ମୋ କଟିବନ୍ଧନ ଟଣାଯାଉଥିଲା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଖସି ପଡ଼ୁଥିଲା, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିଲ।
5.38.18
त्वया विहसिता चाहं क्रुद्धा संलज्जिता तदा।
भक्ष्यगृद्धेन काकेन दारिता त्वामुपागता ॥ ५.३८.१८ ॥
ସେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖି ହସିଲ; ମୁଁ କ୍ରୋଧିତା ଓ ଲଜ୍ଜିତା ହେଲି। ଖାଦ୍ୟଲୋଭୀ କାଉ ମୋତେ ଚିରିଦେଲା, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଲି।
5.38.19
ततः श्रान्ताहमुत्सङ्गमासीनस्य तवाविशम्।
क्रुध्यन्तीव प्रहृष्टेन त्वयाहं परिसान्त्विता ॥ ५.३८.१९ ॥
ତା'ପରେ କ୍ଳାନ୍ତ ମୁଁ ବସିଥିବା ତୁମ କୋଳରେ ଶୋଇଲି। କ୍ରୋଧିତା ପରି ଥିବା ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ ତୁମେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲ।
5.38.20
बाष्पपूर्णमुखी मन्दं चक्षुषी परिमार्जती।
लक्षिताहं त्वया नाथ वायसेन प्रकोपिता ॥ ५.३८.२० ॥
ଲୁହ ଭରା ମୁଖରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆଖି ପୋଛୁଥିବା ମୋତେ, ହେ ନାଥ, କାଉ କ୍ରୋଧିତ କରିଥିବା ତୁମେ ଦେଖିଲ।
5.38.21
परिश्रमाच्च सुप्ता हे राघवाङ्केऽस्म्यहं चिरम्।
पर्यायेण प्रसुप्तश्च ममाङ्के भरताग्रजः ॥ ५.३८.२१ ॥
ପରିଶ୍ରମରୁ ହେ ରାଘବ, ତୁମ କୋଳରେ ମୁଁ ବହୁ ସମୟ ଶୋଇଥିଲି। ପାଳି କ୍ରମେ ଭରତଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ମଧ୍ୟ ମୋ କୋଳରେ ଶୋଇଥିଲେ।
5.38.22
स तत्र पुनरेवाथ वायसः समुपागमत्।
ततः सुप्तप्रबुद्धां मां राघवाङ्कात् समुत्थिताम्।
वायसः सहसागम्य विददार स्तनान्तरे ॥ ५.३८.२२ ॥
ସେଇ କାଉ ପୁଣି ସେଠାକୁ ଆସିଲା। ତା'ପରେ ନିଦରୁ ଉଠି ରାଘବଙ୍କ କୋଳରୁ ଉଠିଥିବା ମୋତେ, କାଉ ହଠାତ୍ ଆସି ମୋ ସ୍ତନ ମଧ୍ୟରେ ଚିରିଦେଲା।
5.38.23
पुनः पुनरथोत्पत्य विददार स मां भृशम्।
ततः समुत्थितो रामो मुक्तैः शोणितबिन्दुभिः ॥ ५.३८.२३ ॥
ତା'ପରେ ସେ ବାରମ୍ବାର ଉଡ଼ି ଆସି ମୋତେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଚିରିଦେଲା। ସେତେବେଳେ ରାମ ଉଠିଲେ; ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ରକ୍ତବିନ୍ଦୁ ଝରୁଥିଲା।
5.38.24
स मां दृष्ट्वा महाबाहुर्वितुन्नां स्तनयोस्तदा।
आशीविष इव क्रुद्धः श्वसन् वाक्यमभाषत ॥ ५.३८.२४ ॥
ମହାବାହୁ ସେ ମୋତେ ସ୍ତନରେ ଆହତ ଦେଖିଲେ। ସେତେବେଳେ ବିଷଧର ସାପ ପରି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
5.38.25
केन ते नागनासोरु विक्षतं वै स्तनान्तरम्।
कः क्रीडति सरोषेण पञ्चवक्त्रेण भोगिना ॥ ५.३८.२५ ॥
ହାତୀ ଶୁଣ୍ଢ ପରି ଊରୁଥିବା ହେ, ତୁମ ସ୍ତନ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କ୍ଷତ କିଏ କରିଛି? କ୍ରୋଧରେ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସାପ ସହିତ କିଏ ଖେଳୁଛି?
5.38.26
वीक्षमाणस्ततस्तं वै वायसं समवैक्षत।
नखैः सरुधिरैस्तीक्ष्णैर्मामेवाभिमुखं स्थितम् ॥ ५.३८.२६ ॥
ତା'ପରେ ସେ ସେହି କାଉକୁ ଦେଖିଲା; ରକ୍ତମାଖା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ସେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲା।
5.38.27
पुत्रः किल स शक्रस्य वायसः पततां वरः।
धरान्तरं गतः शीघ्रं पवनस्य गतौ समः ॥ ५.३८.२७ ॥
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି କାଉ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର; ବାୟୁ ପରି ଗତିରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ଆକାଶ ମଧ୍ୟକୁ ଉଡ଼ିଗଲା।
5.38.28
ततस्तस्मिन् महाबाहुः कोपसंवर्तितेक्षणः।
वायसे कृतवान् क्रूरां मतिं मतिमतां वरः ॥ ५.३८.२८ ॥
ତା'ପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାବାହୁ କ୍ରୋଧରେ ଆଖି ଘୁରାଇ ସେହି କାଉ ଉପରେ କ୍ରୂର ସଂକଳ୍ପ କଲେ।
5.38.29
स दर्भसंस्तराद् गृह्य ब्रह्मणोऽस्त्रेण योजयत्।
स दीप्त इव कालाग्निर्जज्वालाभिमुखो द्विजम् ॥ ५.३८.२९ ॥
ସେ ଦର୍ଭ ଶଯ୍ୟାରୁ ଏକ ଦର୍ଭ ନେଇ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରେ ଯୋଡ଼ିଲେ; ତାହା କାଳାଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳି ସେହି ଦ୍ୱିଜର ସମ୍ମୁଖରେ ଜଳି ଉଠିଲା।
5.38.30
स तं प्रदीप्तं चिक्षेप दर्भं तं वायसं प्रति।
ततस्तु वायसं दर्भः सोऽम्बरेऽनुजगाम ह ॥ ५.३८.३० ॥
ସେ ସେହି ଜଳୁଥିବା ଦର୍ଭକୁ କାଉ ଦିଗକୁ ପକାଇଲେ; ତା'ପରେ ସେ ଦର୍ଭ ଆକାଶରେ କାଉକୁ ଅନୁସରଣ କଲା।
5.38.31
अनुसृष्टस्तदा काको जगाम विविधां गतिम्।
त्राणकाम इमं लोकं सर्वं वै विचचार ह ॥ ५.३८.३१ ॥
ଛଡ଼ାଯାଇଥିବା ସେ କାଉ ସେତେବେଳେ ନାନା ପ୍ରକାରେ ଉଡ଼ିଗଲା। ରକ୍ଷା ଚାହିଁ ସେ ଏହି ସମଗ୍ର ଲୋକରେ ବୁଲିଲା।
5.38.32
स पित्रा च परित्यक्तः सर्वैश्च परमर्षिभिः।
त्रीँल्लोकान् सम्परिक्रम्य तमेव शरणं गतः ॥ ५.३८.३२ ॥
ପିତା ଓ ସମସ୍ତ ମହର୍ଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ସେ ତିନି ଲୋକ ବୁଲି ଶେଷରେ ସେମାନଙ୍କ ଶରଣରେ ଗଲା।
5.38.33
स तं निपतितं भूमौ शरण्यः शरणागतम्।
वधार्हमपि काकुत्स्थः कृपया पर्यपालयत् ॥ ५.३८.३३ ॥
ଶରଣ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ) ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଶରଣ ଆସିଥିବା ସେ କାଉକୁ, ବଧଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କରୁଣାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷା କଲେ।
5.38.34
परिद्यूनं विवर्णं च पतमानं तमब्रवीत्।
मोघमस्त्रं न शक्यं तु ब्राह्मं कर्तुं तदुच्यताम् ॥ ५.३८.३४ ॥
କ୍ଳାନ୍ତ, ମଳିନ ଓ ପଡ଼ୁଥିବା ତାକୁ (ରାମ) କହିଲେ: 'ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟର୍ଥ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ; ଅତଏବ କୁହ, ଏବେ କ'ଣ କରାଯିବ।'
5.38.35
ततस्तस्याक्षि काकस्य हिनस्ति स्म स दक्षिणम्।
दत्त्वा तु दक्षिणं नेत्रं प्राणेभ्यः परिरक्षितः ॥ ५.३८.३५ ॥
ତା'ପରେ (ରାମ) ସେହି କାଉର ଡାହାଣ ଆଖିକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଡାହାଣ ଆଖି ଦେଇ ହିଁ ସେ ପ୍ରାଣରେ ରକ୍ଷା ପାଇଲା।
5.38.36
स रामाय नमस्कृत्वा राज्ञे दशरथाय च।
विसृष्टस्तेन वीरेण प्रतिपेदे स्वमालयम् ॥ ५.३८.३६ ॥
ରାମ ଓ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେହି ବୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛଡ଼ାଯାଇ ସେ ନିଜ ବାସସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲା।
5.38.37
मत्कृते काकमात्रेऽपि ब्रह्मास्त्रं समुदीरितम्।
कस्माद् यो माहरत् त्वत्तः क्षमसे तं महीपते ॥ ५.३८.३७ ॥
ମୋ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ କାଉ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ ହୋଇଥିଲା। ହେ ମହୀପତି, ଯିଏ ତୁମଠାରୁ ତାକୁ ରକ୍ଷା କଲା, ତାକୁ ତୁମେ କାହିଁକି କ୍ଷମା କରୁଛ?
5.38.38
स कुरुष्व महोत्साहां कृपां मयि नरर्षभ।
त्वया नाथवती नाथ ह्यनाथा इव दृश्यते ॥ ५.३८.३८ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ପ୍ରତି ମହା ଉତ୍ସାହରେ କୃପା କର। ହେ ନାଥ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସନାଥା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅନାଥା ପରି ଦେଖାଯାଏ।
5.38.39
आनृशंस्यं परो धर्मस्त्वत्त एव मया श्रुतम्।
जानामि त्वां महावीर्यं महोत्साहं महाबलम् ॥ ५.३८.३९ ॥
ଦୟା ହିଁ ପରମ ଧର୍ମ, ଏହା ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ହିଁ ଶୁଣିଛି। ତୁମେ ମହାପରାକ୍ରମୀ, ମହାଉତ୍ସାହୀ ଓ ମହାବଳୀ ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣେ।
5.38.40
अपारवारमक्षोभ्यं गाम्भीर्यात् सागरोपमम्।
भर्तारं ससमुद्राया धरण्या वासवोपमम् ॥ ५.३८.४० ॥
ଯେ ଅପାର ଓ ଅକ୍ଷୋଭ୍ୟ, ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟରେ ସାଗର ସମ, ସମୁଦ୍ର ସହିତ ପୃଥିବୀର ସ୍ୱାମୀ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ।
5.38.41
एवमस्त्रविदां श्रेष्ठो बलवान् सत्त्ववानपि।
किमर्थमस्त्रं रक्षःसु न योजयसि राघव ॥ ५.३८.४१ ॥
ଏହିପରି ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଳବାନ ଓ ସତ୍ତ୍ୱବାନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର କାହିଁକି ପ୍ରୟୋଗ କରୁନାହଁ?
5.38.42
न नागा नापि गन्धर्वा न सुरा न मरुद्गणाः।
रामस्य समरे वेगं शक्ताः प्रतिसमीहितुम् ॥ ५.३८.४२ ॥
ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା କିମ୍ବା ମରୁଦ୍ଗଣ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ବେଗକୁ ରୋକିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି।
5.38.43
तस्य वीर्यवतः कच्चिद् यद्यस्ति मयि सम्भ्रमः।
किमर्थं न शरैस्तीक्ष्णैः क्षयं नयति राक्षसान् ॥ ५.३८.४३ ॥
ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନଙ୍କର ଯଦି ମୋ ପ୍ରତି କିଛି ଚିନ୍ତା ଥାଏ, ତେବେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ କାହିଁକି ବିନାଶ କରୁନାହାଁନ୍ତି?
5.38.44
भ्रातुरादेशमादाय लक्ष्मणो वा परंतपः।
कस्य हेतोर्न मां वीरः परित्राति महाबलः ॥ ५.३८.४४ ॥
କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ତାପଦାୟୀ ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ମଧ୍ୟ, ମହାବଳୀ ହୋଇ ମୋତେ କାହିଁକି ରକ୍ଷା କରୁନାହାଁନ୍ତି?
5.38.45
यदि तौ पुरुषव्याघ्रौ वाय्विन्द्रसमतेजसौ।
सुराणामपि दुर्धर्षौ किमर्थं मामुपेक्षतः ॥ ५.३८.४५ ॥
ଯଦି ସେହି ଦୁଇ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ବାୟୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ତେବେ ମୋତେ କାହିଁକି ଉପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି?
5.38.46
ममैव दुष्कृतं किंचिन्महदस्ति न संशयः।
समर्थावपि तौ यन्मां नावेक्षेते परंतपौ ॥ ५.३८.४६ ॥
ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ମୋର ହିଁ କିଛି ବଡ଼ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଅଛି; ଶତ୍ରୁତାପୀ ସେହି ଦୁଇଜଣ ସମର୍ଥ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଚାହୁଁ ନାହାଁନ୍ତି।
5.38.47
वैदेह्या वचनं श्रुत्वा करुणं साश्रु भाषितम्।
अथाब्रवीन्महातेजा हनूमान् हरियूथपः ॥ ५.३८.४७ ॥
ବୈଦେହୀଙ୍କର କରୁଣ ଓ ଅଶ୍ରୁସିକ୍ତ କଥା ଶୁଣି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବାନରଯୂଥପତି ହନୁମାନ ତେବେ କହିଲେ।
5.38.48
त्वच्छोकविमुखो रामो देवि सत्येन ते शपे।
रामे दुःखाभिपन्ने तु लक्ष्मणः परितप्यते ॥ ५.३८.४८ ॥
ଦେବୀ, ତୁମ ଶୋକରୁ ବିମୁଖ ରାମଙ୍କ ନାମରେ ସତ୍ୟ ଶପଥ କରି କହୁଛି; ରାମ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିଲେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତପ୍ତ ରହନ୍ତି।
5.38.49
कथंचिद् भवती दृष्टा न कालः परिशोचितुम्।
इमं मुहूर्तं दुःखानामन्तं द्रक्ष्यसि शोभने ॥ ५.३८.४९ ॥
କୌଣସିମତେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି; ଏବେ ଶୋକ କରିବାର ସମୟ ନୁହେଁ। ହେ ଶୋଭନେ, ଏହି କ୍ଷଣରେ ଦୁଃଖର ଅନ୍ତ ଦେଖିବେ।
5.38.50
तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ राजपुत्रौ महाबलौ।
त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लोकान् भस्मीकरिष्यतः ॥ ५.३८.५० ॥
ସେହି ଦୁଇଜଣ, ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ରାଜପୁତ୍ର, ମହାବଳୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଉତ୍ସାହରେ ଲୋକସମୂହକୁ ଭସ୍ମ କରିବେ।
5.38.51
हत्वा च समरक्रूरं रावणं सहबान्धवम्।
राघवस्त्वां विशालाक्षि स्वां पुरीं प्रति नेष्यति ॥ ५.३८.५१ ॥
ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୂର ରାବଣକୁ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ସହିତ ବଧ କରି ରାଘବ ଆପଣଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ନଗରକୁ ନେବେ।
5.38.52
ब्रूहि यद् राघवो वाच्यो लक्ष्मणश्च महाबलः।
सुग्रीवो वापि तेजस्वी हरयो वा समागताः ॥ ५.३८.५२ ॥
ରାଘବଙ୍କୁ ଯାହା କହିବାର କହ; ମହାବଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ, ତେଜସ୍ୱୀ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ, କିମ୍ବା ସେଠାରେ ସମବେତ ବାନରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କହ।
5.38.53
इत्युक्तवति तस्मिंश्च सीता पुनरथाब्रवीत्।
कौसल्या लोकभर्तारं सुषुवे यं मनस्विनी ॥ ५.३८.५३ ॥
ସେ ଏହିପରି କହିବା ପରେ ସୀତା ପୁନର୍ବାର କହିଲେ — ଲୋକନାଥଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ମନସ୍ୱିନୀ କୌଶଲ୍ୟା ବିଷୟରେ।
5.38.54
तं ममार्थे सुखं पृच्छ शिरसा चाभिवादय।
स्रजश्च सर्वरत्नानि प्रियायाश्च वराङ्गनाः ॥ ५.३८.५४ ॥
ମୋ ପାଇଁ ତାଙ୍କ କୁଶଳ ପଚାର ଓ ମସ୍ତକ ନତ କରି ପ୍ରଣାମ କର; ଏବଂ ମାଳା, ସବୁ ରତ୍ନ, ପ୍ରିୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ (ତାଙ୍କ ପାଇଁ)।
5.38.55
ऐश्वर्यं च विशालायां पृथिव्यामपि दुर्लभम्।
पितरं मातरं चैव सम्मान्याभिप्रसाद्य च ॥ ५.३८.५५ ॥
ବିଶାଳ ପୃଥିବୀରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ କରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆସିଲେ)।
5.38.56
अनुप्रव्रजितो रामं सुमित्रा येन सुप्रजाः।
आनुकूल्येन धर्मात्मा त्यक्त्वा सुखमनुत्तमम् ॥ ५.३८.५६ ॥
ଯିଏ ରାମଙ୍କ ଅନୁଗମନ କଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସୁମିତ୍ରା ସୁପୁତ୍ରବତୀ ହେଲେ; ସେହି ଧର୍ମାତ୍ମା ପରମ ସୁଖ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
5.38.57
अनुगच्छति काकुत्स्थं भ्रातरं पालयन् वने।
सिंहस्कन्धो महाबाहुर्मनस्वी प्रियदर्शनः ॥ ५.३८.५७ ॥
ବନରେ ଭାଇଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କ ଅନୁଗମନ କରନ୍ତି; ସିଂହ ସ୍କନ୍ଧ, ମହାବାହୁ, ମନସ୍ୱୀ, ଦର୍ଶନରେ ପ୍ରିୟ।
5.38.58
पितृवद् वर्तते रामे मातृवन्मां समाचरत्।
ह्रियमाणां तदा वीरो न तु मां वेद लक्ष्मणः ॥ ५.३८.५८ ॥
ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ପିତା ପରି ଓ ମୋ ପ୍ରତି ମାତା ପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ହରଣ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ସେହି ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୋତେ ଜାଣିପାରିନଥିଲେ।
5.38.59
वृद्धोपसेवी लक्ष्मीवान् शक्तो न बहुभाषिता।
राजपुत्रप्रियश्रेष्ठः सदृशः श्वशुरस्य मे ॥ ५.३८.५९ ॥
ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ସେବାକାରୀ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ସମର୍ଥ, ଅଧିକ କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ; ରାଜପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ, ମୋ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ସମାନ।
5.38.60
मत्तः प्रियतरो नित्यं भ्राता रामस्य लक्ष्मणः।
नियुक्तो धुरि यस्यां तु तामुद्वहति वीर्यवान् ॥ ५.३८.६० ॥
ରାମଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସର୍ବଦା ମୋଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ଯେଉଁ ଧୁରାରେ ସେ ନିଯୁକ୍ତ, ସେ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ୍ ତାହା ବହନ କରନ୍ତି।
5.38.61
यं दृष्ट्वा राघवो नैव वृत्तमार्यमनुस्मरत्।
स ममार्थाय कुशलं वक्तव्यो वचनान्मम ॥ ५.३८.६१ ॥
ଯାହାକୁ ଦେଖି ରାଘବ ଆର୍ଯ୍ୟ ଆଚରଣକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରୁନଥିଲେ, ତାହାକୁ ମୋ କଥାନୁସାରେ ମୋ ପକ୍ଷରୁ ତାଙ୍କ କୁଶଳ ଜଣାଇବା ଉଚିତ୍।
5.38.62
मृदुर्नित्यं शुचिर्दक्षः प्रियो रामस्य लक्ष्मणः।
यथा हि वानरश्रेष्ठ दुःखक्षयकरो भवेत् ॥ ५.३८.६२ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସଦା ମୃଦୁ, ଶୁଦ୍ଧ, ଦକ୍ଷ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ହିଁ ଦୁଃଖ ନାଶକ ହେଉ।
5.38.63
त्वमस्मिन् कार्यनिर्वाहे प्रमाणं हरियूथप।
राघवस्त्वत्समारम्भान्मयि यत्नपरो भवेत् ॥ ५.३८.६३ ॥
ହେ ବାନର-ଯୂଥପତି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନରେ ତୁମେ ହିଁ ପ୍ରମାଣ; ତୁମ ଆରମ୍ଭରୁ ରାଘବ ମୋ ପାଇଁ ଯତ୍ନଶୀଳ ହେଉନ୍ତୁ।
5.38.64
इदं ब्रूयाश्च मे नाथं शूरं रामं पुनः पुनः।
जीवितं धारयिष्यामि मासं दशरथात्मज ॥ ५.३८.६४ ॥
ମୋ ନାଥ, ଶୂର ରାମଙ୍କୁ ଏହା ବାରମ୍ବାର କହିବ: ହେ ଦଶରଥପୁତ୍ର, ମୁଁ କେବଳ ଏକ ମାସ ଜୀବନ ଧରି ରହିବି।
5.38.65
ऊर्ध्वं मासान्न जीवेयं सत्येनाहं ब्रवीमि ते।
रावणेनोपरुद्धां मां निकृत्या पापकर्मणा।
त्रातुमर्हसि वीर त्वं पातालादिव कौशिकीम् ॥ ५.३८.६५ ॥
ଏକ ମାସରୁ ଅଧିକ ମୁଁ ବଞ୍ଚିବି ନାହିଁ, ଏହା ସତ୍ୟରେ ତୁମକୁ କହୁଛି। ପାପୀ ରାବଣ ଛଳରେ ବନ୍ଦୀ କରିଥିବା ମୋତେ, ହେ ବୀର, ପାତାଳରୁ କୌଶିକୀଙ୍କୁ ଯେପରି ଉଦ୍ଧାର କଲ, ସେପରି ତୁମେ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ଉଚିତ୍।
5.38.66
ततो वस्त्रगतं मुक्त्वा दिव्यं चूडामणिं शुभम्।
प्रदेयो राघवायेति सीता हनुमते ददौ ॥ ५.३८.६६ ॥
ତା'ପରେ ବସ୍ତ୍ରରେ ଲୁଚାଇ ରଖିଥିବା ଦିବ୍ୟ, ଶୁଭ ଚୂଡ଼ାମଣି ବାହାର କରି, "ଏହା ରାଘବଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ହେବ" ବୋଲି ସୀତା ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ।
5.38.67
प्रतिगृह्य ततो वीरो मणिरत्नमनुत्तमम्।
अङ्गुल्या योजयामास नह्यस्य प्राभवद् भुजः ॥ ५.३८.६७ ॥
ଏହା ପରେ ସେଇ ବୀର ସେଇ ଅନୁତ୍ତମ ମଣିରତ୍ନ ଗ୍ରହଣ କରି ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ପିନ୍ଧାଇଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କ ବାହୁ ତାହା ଭିତରେ ଯାଇପାରିଲା ନାହିଁ।
5.38.68
मणिरत्नं कपिवरः प्रतिगृह्याभिवाद्य च।
सीतां प्रदक्षिणं कृत्वा प्रणतः पार्श्वतः स्थितः ॥ ५.३८.६८ ॥
ସେ ମଣିରତ୍ନ ଗ୍ରହଣ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କପି ସୀତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ ଏବଂ ନମ୍ରଭାବେ ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଠିଆ ହେଲେ।
5.38.69
हर्षेण महता युक्तः सीतादर्शनजेन सः।
हृदयेन गतो रामं लक्ष्मणं च सलक्षणम् ॥ ५.३८.६९ ॥
ସୀତାଙ୍କ ଦର୍ଶନରୁ ଜାତ ମହାନ ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ, ହୃଦୟରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
5.38.70
मणिवरमुपगृह्य तं महार्हं
जनकनृपात्मजया धृतं प्रभावात्।
गिरिवरपवनावधूतमुक्तः
सुखितमनाः प्रतिसंक्रमं प्रपेदे ॥ ५.३८.७० ॥
ଜନକରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ନିଜ ପ୍ରଭାବରେ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେଇ ମହାର୍ଘ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି ନେଇ, ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠର ପବନରେ ଝଙ୍କୃତ ହୋଇ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେ ସୁଖୀ ମନରେ ଫେରି ଗଲେ।